Լեզվի քաղաքական գործառույթը, դրա արտահայտությունն ու բովանդակությունը

Պատմություն

Հայաստանը 1912-1920 թվականներին-ը նորագույն պատմության ուսումնասիրություն է, որը ներկայացնում է հայ ժողովրդի և Հայաստանի քաղաքական, ռազմական և հասարակական զարգացումները 1912-ից մինչև 1920 թվականները՝ ընդգրկելով Առաջին համաշխարհային պատերազմի շրջանը, Օսմանյան կայսրության անկման գործընթացները, Հայոց ցեղասպանության հետևանքները և հայկական պետականության վերականգնման փորձերը, աշխատությունում մանրամասն վերլուծվում են 1915 թվականի ողբերգական իրադարձությունները և դրանց ազդեցությունը հայ ժողովրդագրական, սոցիալական և քաղաքական կառուցվածքի վրա, ինչպես նաև անդրադարձ է կատարվում կամավորական շարժումներին, հայկական զինված ուժերի ձևավորմանը և Կովկասյան ճակատում տեղի ունեցած ռազմական գործողություններին, առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում 1918 թվականին Հայաստանի Առաջին Հանրապետության ստեղծմանը, նրա պետականաշինական քայլերին, արտաքին քաղաքական մարտահրավերներին, տնտեսական դժվարություններին և ներքին քաղաքական զարգացումներին, ինչպես նաև 1920 թվականի բարդ շրջափուլին, երբ տարածաշրջանային և միջազգային գործոնների ազդեցությամբ փոխվեց Հայաստանի պետական կարգավիճակը, աշխատությունը փորձում է ամբողջական պատկեր տալ այդ վճռորոշ ժամանակահատվածի մասին՝ ցույց տալով ինչպես ազգային գոյատևման պայքարը, այնպես էլ պետականության ձևավորման բարդ ընթացքը։

Կենսաբանություն

Աշխատանքը նվիրված է սուր լիմֆոբլաստային լեյկոզով հիվանդների լիմֆոցիտներում լիպիդային մոդիֆիկացիայի հետ կապված ազդանշանային տրանսդուկցիայի թաղանթային մեխանիզմների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում բջջային թաղանթի կառուցվածքային և ֆունկցիոնալ առանձնահատկություններն են, ինչպես նաև այն գործընթացները, որոնց միջոցով թաղանթային լիպիդների կազմի և փոխակերպումների փոփոխությունները կարող են ազդել բջջի ներսում ազդանշանների փոխանցման վրա։ Լիպիդները բջջային թաղանթի ոչ միայն կառուցվածքային բաղադրիչներ են, այլև մասնակցում են ազդանշանային ուղիների կարգավորմանը՝ փոխազդելով ընկալիչների, ֆերմենտների և այլ սպիտակուցների հետ։ Աշխատանքը կարող է ուսումնասիրել լիմֆոցիտների թաղանթային լիպիդների փոփոխությունները, դրանց ազդեցությունը թաղանթային միկրոտիրույթների ձևավորման և ազդանշանային համալիրների կազմակերպման վրա, ինչպես նաև այդ փոփոխությունների կապը բջջային ակտիվացման, աճի, տարբերակման և ապոպտոզի գործընթացների հետ։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի լեյկոզային բջիջների և նորմալ լիմֆոցիտների միջև թաղանթային և ազդանշանային մեխանիզմների տարբերությունների բացահայտումը, ինչը կարող է օգնել հասկանալու հիվանդության բջջային և մոլեկուլային հիմքերը։ Ուսումնասիրությունը միավորում է թաղանթային կենսաբանության, կենսաքիմիայի, մոլեկուլային ուռուցքաբանության և իմունաբանական հետազոտությունների մոտեցումները՝ բացահայտելու լիպիդային փոփոխությունների և ազդանշանային գործընթացների փոխկապակցվածությունը։ Ստացված արդյունքները կարող են ընդլայնել պատկերացումները լեյկոզային լիմֆոցիտների կենսաբանության վերաբերյալ և հիմք ստեղծել ախտորոշիչ ցուցանիշների կամ թիրախային թերապևտիկ մոտեցումների հետագա ուսումնասիրման համար։

Մանկավարժություն

Գիտական աշխատանքը նվիրված է աշխատանքային դաստիարակության հիմնահարցի ուսումնասիրությանը հայ մանկավարժության պատմության մեջ՝ XIX դարի երկրորդ կեսից մինչև XX դարի սկիզբ ընկած ժամանակաշրջանում։ Ուսումնասիրության կենտրոնում աշխատանքի միջոցով անձի ձևավորման, աշխատասիրության դաստիարակության, գործնական հմտությունների զարգացման և կրթության ու աշխատանքի փոխկապակցության վերաբերյալ հայ մանկավարժական մտքի մոտեցումներն են։ Նշված ժամանակաշրջանը կարևոր փուլ էր հայ կրթական և մանկավարժական մտքի զարգացման համար, երբ հասարակական, տնտեսական և մշակութային փոփոխությունների պայմաններում ավելի մեծ ուշադրություն էր դարձվում կրթության բովանդակության արդիականացմանը և դպրոցը կյանքի պահանջներին համապատասխանեցնելուն։ Աշխատանքային դաստիարակությունը դիտարկվում էր ոչ միայն որպես մասնագիտական կամ կենցաղային հմտությունների ձևավորման միջոց, այլև որպես երեխայի բարոյական, կամային, մտավոր և սոցիալական զարգացման կարևոր բաղադրիչ։ Աշխատանքի շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել հայ մանկավարժական մտքի ներկայացուցիչների տեսակետները աշխատանքի դաստիարակչական նշանակության վերաբերյալ։ Նրանց գաղափարներում աշխատանքը կարող էր ընկալվել որպես աշխատասիրության, պատասխանատվության, կարգապահության, ինքնուրույնության և նպատակասլացության ձևավորման միջոց։ Միաժամանակ կարևորվում էր մտավոր և ֆիզիկական աշխատանքի ներդաշնակ համադրումը, քանի որ կրթության նպատակներից մեկը պետք է լիներ ոչ միայն գիտելիքներով զինված, այլև գործնական կյանքին պատրաստ, նախաձեռնող և հասարակության մեջ իր տեղը գիտակցող անհատի ձևավորումը։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է աշխատանքային դաստիարակության կապը դպրոցական կրթության հետ։ Կարող են քննվել այն մանկավարժական գաղափարները, որոնց համաձայն ուսումնական գործընթացը պետք է հնարավորինս մոտ լինի իրական կյանքին և ներառի գործնական գործունեության տարրեր։ Աշխատանքի միջոցով երեխան հնարավորություն է ստանում կիրառելու տեսական գիտելիքները, զարգացնելու գործնական մտածողությունը, սովորելու համագործակցել ուրիշների հետ և պատասխանատվություն կրել իր կատարած աշխատանքի արդյունքի համար։ Առանձին ուշադրություն կարող է դարձվել գյուղատնտեսական աշխատանքի և արհեստների ուսուցման դերին։ Ժամանակաշրջանի հայկական կրթական միջավայրում, հատկապես գյուղական բնակավայրերում, կրթության և առօրյա աշխատանքի կապը կարևոր գործնական նշանակություն ուներ։ Աշխատանքային գործունեության ներառումը կրթության մեջ կարող էր նպաստել երեխաների օգտակար հմտությունների զարգացմանը և միաժամանակ բարձրացնել դպրոցի կապը համայնքի և հասարակական կյանքի հետ։ Աշխատանքային դաստիարակության բարոյական կողմը ևս կարևոր տեղ է զբաղեցնում։ Աշխատանքի նկատմամբ դրական վերաբերմունքի ձևավորումը կարող էր կապվել ազնվության, պարտքի գիտակցության, համառության, փոխօգնության և հասարակական պատասխանատվության արժեքների հետ։ Այս տեսանկյունից աշխատանքը ներկայացվում է ոչ միայն որպես նյութական արդյունք ստեղծող գործունեություն, այլև որպես մարդու բնավորության և աշխարհայացքի ձևավորման միջոց։ Աշխատանքի շրջանակում կարող է ուսումնասիրվել նաև ընտանիքի և դպրոցի դերը աշխատանքային դաստիարակության իրականացման գործում։ Երեխայի աշխատանքային սովորությունների ձևավորումը սկսվում է ընտանիքում և շարունակվում կրթական միջավայրում, ուստի արդյունավետ դաստիարակությունը պահանջում է այդ երկու միջավայրերի փոխկապակցվածություն։ Դպրոցի խնդիրն է երեխայի աշխատանքային փորձը դարձնել գիտակցված, նպատակային և մանկավարժորեն կազմակերպված գործունեություն։ Կարևոր է նաև աշխատանքային դաստիարակության և ազգային կրթության փոխհարաբերությունը։ Հայ մանկավարժական մտքի զարգացման ընթացքում կրթությունը հաճախ դիտարկվում էր որպես ազգային ինքնության պահպանման և հասարակության առաջընթացի կարևոր միջոց։ Աշխատասիրության, ինքնուրույնության և օգտակար գործունեության արժեքների ձևավորումը կարող էր կապվել ազգային համայնքի սոցիալական և մշակութային զարգացման խնդիրների հետ։ Ուսումնասիրությունը կարող է անդրադառնալ նաև ժամանակաշրջանի կրթական հաստատությունների փորձին, դասագրքերին, մանկավարժական հոդվածներին և տեսական աշխատություններին՝ բացահայտելու, թե ինչպես էին աշխատանքային դաստիարակության գաղափարները արտացոլվում կրթական պրակտիկայում։ Այս աղբյուրների համադրումը հնարավորություն է տալիս տարբերակելու տեսական սկզբունքները դրանց գործնական կիրառությունից և գնահատելու տվյալ շրջանի մանկավարժական ժառանգության նշանակությունը։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը նպատակ ունի ցույց տալու, որ XIX դարի երկրորդ կեսից մինչև XX դարի սկիզբ աշխատանքային դաստիարակության գաղափարը հայ մանկավարժական մտքում ձևավորվում էր որպես բազմակողմանի կրթական խնդիր։ Այն ներառում էր ոչ միայն աշխատանքի հմտությունների ուսուցում, այլև աշխատասիրության, պատասխանատվության, ինքնուրույնության, բարոյական արժեքների և հասարակական ակտիվության զարգացում։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս գնահատելու այդ շրջանի հայ մանկավարժական ժառանգության դերը աշխատանքային դաստիարակության տեսության ձևավորման գործում և բացահայտելու դրա հնարավոր նշանակությունը ժամանակակից կրթական գործընթացի համար։

Բժշկություն

Այս աշխատանքը նվիրված է որոշ մետաբոլիկ գործընթացների խախտման դերին կրկնվող կրծքային արյունահոսությունների (epistaxis) առաջացման մեջ և դրանց ուղղման հնարավորություններին։ Նյութում վերլուծվում են մետաբոլիզմի տարբեր համակարգերի՝ հատուկ հեմոստազի, վիտամինների և հանքային նյութերի, ինչպես նաև ֆերմենտային ակտիվության խանգարումների ազդեցությունը մաշկային և լորձաթաղանթային անոթների կայունության վրա։ Աշխատությունը ներկայացնում է կլինիկո-էքսպերիմենտալ տվյալներ՝ արյունահոսության կրկնման հաճախականությունը, լաբորատոր հետազոտությունների արդյունքները և մետաբոլիկ խանգարումների առնչությունը հիվանդության սրացման փուլերին։ Քննարկվում են նաև բուժական և նախազգուշական միջոցառումները՝ ներառյալ սննդային, ֆարմակոլոգիական և կենսակերպային փոփոխությունները, որոնք նպատակ ունեն վերականգնել մետաբոլիկ հավասարակշռությունը և նվազեցնել կրկնվող արյունահոսությունների հաճախականությունը։ Աշխատությունը կարևոր է ներքին հիվանդությունների, օտոլարինգոլոգիայի և կլինիկական բիոքիմիայի ոլորտների մասնագետների համար՝ ապահովելու հիվանդների արդյունավետ բժշկական մոնիթորինգ և բուժում։

Տեխնոլոգիա

Աշխատությունը նվիրված է մոլիբդենային խտանյութերի վերամշակման տեսական և տեխնոլոգիական հիմունքների մշակմանը՝ նպատակ ունենալով ստացված մոլիբդենային միացությունների կիրառմամբ ստանալ լեգիրող և նոր նյութեր։ Հետազոտության հիմնական ուղղությունը մոլիբդեն պարունակող հանքային հումքի արդյունավետ վերամշակումն է, դրա բաղադրիչների առանձնացումը և հետագա տեխնոլոգիական փուլերում ստացված նյութերի նպատակային օգտագործումը։ Ուսումնասիրության շրջանակում դիտարկվում են մոլիբդենային խտանյութերի ֆիզիկաքիմիական հատկությունները, դրանց բաղադրությունը, կառուցվածքը և վերամշակման ընթացքում ընթացող հիմնական քիմիական ու տեխնոլոգիական գործընթացները։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում մոլիբդենի արժեքավոր միացությունների ստացման եղանակներին, դրանց մաքրությանը, հատկություններին և հետագա կիրառման հնարավորություններին։ Աշխատության կարևոր խնդիրներից է այնպիսի տեխնոլոգիական գործընթացների մշակումը, որոնք հնարավորություն կտան բարձր արդյունավետությամբ վերամշակել հումքը, նվազեցնել օգտակար բաղադրիչների կորուստները և ստանալ պահանջվող հատկություններով վերջնական արտադրանք։ Ստացված մոլիբդենային միացությունների հիման վրա լեգիրող նյութերի ստացումը դիտարկվում է որպես մետաղների և համաձուլվածքների հատկությունների բարելավման հնարավոր ուղղություն, քանի որ մոլիբդենի ներմուծումը կարող է նպաստել նյութերի մեխանիկական ամրության, ջերմակայունության, կոռոզիոն դիմադրության և այլ կարևոր բնութագրերի բարձրացմանը։ Միաժամանակ ուսումնասիրվում է նոր նյութերի ստացման հնարավորությունը՝ կիրառելով մոլիբդեն պարունակող միացությունների հատուկ ֆիզիկաքիմիական հատկությունները։ Աշխատության մեջ տեսական ուսումնասիրությունները կարող են զուգակցվել փորձարարական հետազոտությունների և տեխնոլոգիական գործընթացների մշակման հետ՝ պարզելու հումքի վերամշակման օպտիմալ պայմանները, ռեակցիաների ընթացքը, ստացվող նյութերի կազմն ու կառուցվածքը և դրանց կիրառական բնութագրերը։ Նման մոտեցումը կարևոր է հանքային հումքի համալիր օգտագործման, մետալուրգիական և քիմիական արտադրության արդյունավետության բարձրացման և բարձր ավելացված արժեք ունեցող նյութերի ստացման տեսանկյունից։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել քիմիկոսներին, մետալուրգներին, նյութագետներին, քիմիական տեխնոլոգների, հանքային հումքի վերամշակման մասնագետներին, հետազոտողներին, ասպիրանտներին և համապատասխան տեխնիկական ու բնագիտական մասնագիտությունների ուսանողներին։

Քիմիա

Պլաստմասները սինթետիկ կամ կիսասինթետիկ պոլիմերային նյութեր են, որոնք ստացվում են բնական գազի, նավթի կամ այլ օրգանական միացությունների քիմիական մշակման արդյունքում և լայնորեն կիրառվում են արդյունաբերության, կենցաղի, բժշկության և տեխնիկայի տարբեր ոլորտներում։ Պլաստմասների հիմնական առանձնահատկություններից են թեթևությունը, բարձր ամրությունը, հեշտ մշակելիությունը, կոռոզիայի և խոնավության նկատմամբ դիմադրությունը, ինչպես նաև համեմատաբար ցածր արտադրական արժեքը։ Դրանք կարող են ունենալ տարբեր ֆիզիկական հատկություններ՝ կախված իրենց կառուցվածքից և բաղադրությունից՝ լինելով կամ կոշտ, կամ ճկուն, կամ թափանցիկ, կամ անթափանց։ Պլաստմասները հիմնականում բաժանվում են երկու խոշոր խմբի՝ թերմոպլաստիկ և թերմոռեակտիվ պլաստմասներ։ Թերմոպլաստիկ պլաստմասները ջերմության ազդեցությամբ փափկում են և կարող են բազմիցս ձևափոխվել՝ առանց իրենց հիմնական կառուցվածքը կորցնելու, ինչի օրինակ են պոլիէթիլենը և պոլիպրոպիլենը։ Դրանք լայնորեն օգտագործվում են փաթեթավորման նյութերի, տարաների և կենցաղային իրերի արտադրության մեջ։ Թերմոռեակտիվ պլաստմասները, հակառակը, ջերմության ազդեցությամբ կարծրանում են և այլևս չեն կարող կրկին փափկել, քանի որ դրանց կառուցվածքում առաջանում են կայուն քիմիական կապեր։ Այս խմբին են պատկանում օրինակ բակելիտը և որոշ էպօքսիդային խեժեր, որոնք օգտագործվում են էլեկտրատեխնիկայում և շինարարությունում։ Պլաստմասների մյուս կարևոր դասակարգումը հիմնված է նրանց կիրառման ոլորտների վրա՝ կառուցվածքային, փաթեթավորման, էլեկտրամեկուսիչ և բժշկական պլաստմասներ։ Պլաստմասները ժամանակակից աշխարհում ունեն մեծ նշանակություն, քանի որ դրանք փոխարինում են ավելի ծանր և թանկարժեք նյութերին, սակայն դրանց լայն կիրառությունը նաև առաջացնում է բնապահպանական խնդիրներ՝ կապված դժվար քայքայման և շրջակա միջավայրի աղտոտման հետ։ Այդ պատճառով այսօր մեծ ուշադրություն է դարձվում վերամշակվող և էկոլոգիապես անվտանգ պլաստմասների մշակմանը։ Այսպիսով, պլաստմասները կարևոր տեխնիկական նյութեր են, որոնք իրենց բազմազան հատկությունների շնորհիվ դարձել են ժամանակակից արդյունաբերության և կենցաղի անբաժանելի մաս։