Խաչատուր Աբովյանի անվան հայկական պետական մանկավարժական համալսարանի գիտական գրադարանի հնատիպ, հազվագյուտ գրքերի հավաքածուն

Մշակույթ

Հրատարակությունը ներկայացնում է հայ մշակույթին և արվեստին վերաբերող նոր լույս տեսած գրականության ընթացիկ մատենագիտական տեղեկատու՝ նպատակ ունենալով համակարգված ձևով ներկայացնել տվյալ բնագավառի հրատարակչական արտադրանքը։ Ներառում է մշակույթի, կերպարվեստի, երաժշտության, թատրոնի, կինոյի, ճարտարապետության, ժողովրդական արվեստի, մշակութային ժառանգության և հարակից ոլորտների վերաբերյալ գրքեր, գիտական աշխատություններ, ժողովածուներ և այլ հրատարակություններ՝ տրամադրելով դրանց վերաբերյալ անհրաժեշտ մատենագիտական տվյալներ։ Տեղեկատուն նպաստում է մասնագիտական տեղեկատվության արագ որոնմանը, գիտահետազոտական աշխատանքի կազմակերպմանը և մշակութային գործընթացների ուսումնասիրությանը՝ ծառայելով որպես օգտակար աղբյուր գրադարանավարների, մատենագետների, մշակութաբանների, արվեստաբանների, գիտաշխատողների, ուսանողների և հայ մշակույթի ու արվեստի զարգացմամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Մաթեմատիկա

Элементы теории функций и функционального анализа աշխատությունը բարձրագույն մաթեմատիկայի և վերլուծական գիտությունների ուսումնական ձեռնարկ է, որը ներկայացնում է ֆունկցիաների տեսության և ֆունկցիոնալ անալիզի հիմնական հասկացությունները, այն բացատրում է մետրիկական և նորմավորված տարածությունների գաղափարները, սահմանային անցումների, շարունակականության և համաչափության հատկությունները, ինչպես նաև օպերատորների տեսության հիմունքները, գիրքը անդրադառնում է Հիլբերտյան և Բանախյան տարածություններին, շարահյուսական և ինտեգրալ օպերատորներին, միաժամանակ ընդգրկելով կոնվերգենցիայի տարբեր ձևերը և ֆունկցիոնալ շարերի վերլուծությունը, ինչը այն դարձնում է կարևոր աղբյուր մաթեմատիկայի, տեսական ֆիզիկայի և ինժեներական գիտությունների ուսանողների համար։

Տեխնոլոգիա

Աշխատությունը նվիրված է արբանյակային հաղորդչի միջոցով տվյալների փոխանցման և իրական ժամանակում դրանց գրանցման համակարգի մշակմանը՝ ընդգրկելով տվյալների հավաքագրման, մշակման, պահպանման և հեռակա փոխանցման տեխնիկական ու ծրագրային լուծումները։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է ստեղծել այնպիսի համակարգ, որը հնարավորություն կտա տարբեր սենսորներից կամ չափիչ սարքերից ստացված տվյալները հավաքագրել, անհրաժեշտության դեպքում նախնական մշակել և արբանյակային կապի միջոցով փոխանցել հեռավոր ընդունիչ կենտրոն՝ միաժամանակ ապահովելով դրանց գրանցումն ու վերահսկումը իրական ժամանակում։ Ուսումնասիրության շրջանակում դիտարկվում են համակարգի կառուցվածքային բաղադրիչները, դրանց փոխգործակցությունը և տվյալների փոխանցման ամբողջական շղթան՝ չափման պահից մինչև վերջնական ստացում և պահպանում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում արբանյակային կապի տեխնոլոգիաների ընտրությանը, հաղորդման հուսալիությանը, տվյալների փոխանցման արագությանը, էներգիայի սպառմանը և կապի սահմանափակ հասանելիության պայմաններում համակարգի կայուն աշխատանքին։ Կարևոր ուղղություն է իրական ժամանակում տվյալների գրանցման և պահպանման մեխանիզմների մշակումը, որը թույլ է տալիս նվազեցնել տեղեկատվության կորստի ռիսկը և ապահովել ստացված տվյալների հետագա վերլուծության հնարավորությունը։ Աշխատանքը կարող է ներառել ապարատային և ծրագրային բաղադրիչների նախագծում, միկրոկառավարիչների կամ ներկառուցված համակարգերի կիրառում, սենսորներից տեղեկատվության ստացում, տվյալների փաթեթավորում, հաղորդման արձանագրությունների կազմակերպում և ստացված տեղեկատվության ավտոմատ գրանցում։ Առանձին ուշադրություն կարող է դարձվել համակարգի փորձարկմանը տարբեր աշխատանքային պայմաններում՝ գնահատելով դրա արագագործությունը, հուսալիությունը, տվյալների փոխանցման ճշտությունը և երկարատև ինքնավար աշխատանքի հնարավորությունը։ Նման համակարգերը կարող են կիրառվել հեռավոր և դժվարամատչելի տարածքներում շրջակա միջավայրի, եղանակային պայմանների, տեխնիկական օբյեկտների կամ այլ գործընթացների շարունակական մոնիթորինգի նպատակով։ Հետազոտության արդյունքները կարող են նպաստել հեռակառավարվող չափումների և տվյալների հավաքագրման ժամանակակից համակարգերի զարգացմանը՝ ապահովելով օպերատիվ տեղեկատվության հասանելիություն նույնիսկ այն պայմաններում, երբ սովորական կապի ենթակառուցվածքները սահմանափակ են կամ բացակայում են։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել հեռահաղորդակցության, ռադիոէլեկտրոնիկայի, ավտոմատացման, ներկառուցված համակարգերի, տվյալների մշակման և հեռահար մոնիթորինգի ոլորտների մասնագետներին, հետազոտողներին և ուսանողներին։

Տեխնոլոգիա

Այս աշխատությունը վերաբերում է բեռնատար ավտոտրանսպորտային միջոցների հակաբլոկավորման համակարգի (ABS) հիման վրա կողաշրջման կանխարգելման համակարգի մշակման և դրա արդյունավետության գնահատման խնդիրներին՝ ընդգծելով ավտոմոբիլային ինժեներիայի, կառավարման տեսության և անվտանգության համակարգերի փոխկապակցվածությունը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է նախագծել և մոդելավորել այնպիսի ինտելեկտուալ կառավարման համակարգ, որը կկանխի բեռնատարի կողաշրջումը (rollover) բարդ երթևեկային և բեռնվածքային պայմաններում՝ օգտագործելով ABS-ի սենսորային և կառավարման ենթահամակարգերի տվյալները։ Ուսումնասիրվում են մեքենայի դինամիկայի մաթեմատիկական մոդելները՝ ներառյալ զանգվածի կենտրոնի տեղաշարժը, անվադողերի կպչունության հատկությունները, կողային արագացումները և թեքման մոմենտները, որոնք ազդում են կայունության վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում կառավարման ալգորիթմների մշակմանը՝ իրական ժամանակում սենսորային տվյալների մշակմամբ, արգելակման ուժի բաշխման օպտիմալացումով և վտանգավոր իրավիճակների կանխարգելման ավտոմատ ռեժիմների ներդրմամբ։ Աշխատությունը նաև դիտարկում է համակարգի մոդելավորումը համակարգչային սիմուլյացիաների միջոցով և դրա արդյունավետության գնահատումը տարբեր ճանապարհային և բեռնվածքային սցենարներում։ Միաժամանակ վերլուծվում են անվտանգության մակարդակի բարձրացման հնարավորությունները և ABS-ի ընդլայնված կիրառման հեռանկարները ծանր բեռնատարների կառավարման համակարգերում։ Այսպիսով, ուսումնասիրությունը կարևոր ներդրում է ավտոմոբիլային անվտանգության և կառավարման համակարգերի զարգացման ոլորտում՝ նպաստելով բեռնատար տրանսպորտի կայունության և վթարների կանխարգելման արդյունավետության բարձրացմանը։

Տնտեսագիտություն

Այս գիտատնտեսագիտական հետազոտությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում պետական եկամուտների ձևավորման համակարգի և պետական ծախսային քաղաքականության արդյունավետության բարձրացման հիմնախնդիրների համակողմանի վերլուծությանը։ Աշխատության մեջ ներկայացվում են պետական ֆինանսների կառավարման տեսական հիմքերը, հարկային համակարգի կառուցվածքը, եկամուտների հավաքագրման մեխանիզմները և բյուջետային գործընթացի հիմնական փուլերը։ Հեղինակը ուսումնասիրում է հարկային քաղաքականության ազդեցությունը տնտեսական աճի, ներդրումային միջավայրի և բիզնես ակտիվության վրա՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով հարկային վարչարարության արդյունավետությանը, ստվերային տնտեսության կրճատման խնդիրներին և հարկային բեռի բաշխման արդարությանը։ Աշխատության մեջ վերլուծվում են նաև պետական ծախսերի կառուցվածքը, դրանց նպատակային օգտագործման արդյունավետությունը, սոցիալական և տնտեսական ծրագրերի ֆինանսավորման մեխանիզմները, ինչպես նաև բյուջետային դեֆիցիտի կառավարման խնդիրները։ Հեղինակը առաջարկում է պետական ֆինանսների կառավարման կատարելագործման ուղիներ՝ ներառյալ հարկային համակարգի պարզեցում, ծախսերի թիրախավորում, ծրագրային բյուջետավորում և թվային կառավարման գործիքների ներդրում։ Աշխատությունը նախատեսված է տնտեսագետների, պետական կառավարման մասնագետների, ֆինանսիստների, հետազոտողների և ուսանողների համար։

Գրականություն

Աշխատանքը նվիրված է Վ. Ա. Բլոկի և Ա. Բելի վաղ շրջանի քնարերգության մեջ առասպելաստեղծման երևույթի, դրա գեղարվեստական գործառույթների և ձևավորման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում ռուսական սիմվոլիզմի երկու կարևոր ներկայացուցիչների ստեղծագործական վաղ շրջանն է, երբ նրանց պոեզիայում ձևավորվում են այն հիմնական պատկերային, խորհրդանշական և փիլիսոփայական համակարգերը, որոնք հետագայում դառնում են նրանց անհատական գեղարվեստական աշխարհների բնորոշ հատկանիշները։ Աշխատանքը դիտարկում է առասպելաստեղծումը ոչ միայն որպես հին առասպելների, կրոնական պատկերների կամ մշակութային սյուժեների օգտագործում, այլև որպես բանաստեղծական իրականության ինքնուրույն կառուցման եղանակ։ Այս մոտեցման շրջանակում բանաստեղծը վերափոխում է իրականության առանձին երևույթները, կերպարներն ու ապրումները՝ դրանք ներառելով խորհրդանշական և համամարդկային իմաստների ավելի լայն համակարգում։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է Բլոկի և Բելի ստեղծագործական աշխարհների համեմատական ուսումնասիրությունը։ Երկու հեղինակների պոեզիայում առասպելական մտածողությունը կապված է իրականության սովորական սահմանների հաղթահարման, հոգևոր որոնումների և խորհրդավոր աշխարհի զգացողության հետ, սակայն յուրաքանչյուր հեղինակ ձևավորում է դրա արտահայտման սեփական համակարգը։ Բլոկի վաղ քնարերգության մեջ կարևոր դեր են ստանում իդեալական, խորհրդավոր և կանացի կերպարները, որոնք հաճախ վերածվում են բարձրագույն հոգևոր իրականության նշանների։ Կերպարի կոնկրետ կենսագրական կամ իրավիճակային հատկանիշները աստիճանաբար ենթարկվում են խորհրդանշական վերաիմաստավորման՝ ստեղծելով բանաստեղծական առասպելի զգացողություն։ Բելի ստեղծագործական համակարգում ևս էական նշանակություն ունեն խորհրդանշական կերպարները, հոգևոր որոնումը և իրականության երկակի ընկալումը, սակայն նրա գեղարվեստական աշխարհում առավել ընդգծված են գաղափարների, փիլիսոփայական պատկերացումների և մշակութային տարբեր շերտերի փոխազդեցությունները։ Ուսումնասիրությունը կարող է անդրադառնալ այն աղբյուրներին, որոնք մասնակցել են հեղինակների առասպելական մտածողության ձևավորմանը։ Դրանց թվում կարող են լինել քրիստոնեական և հին դիցաբանական ավանդույթները, ռուսական մշակութային ժառանգությունը, եվրոպական սիմվոլիզմը, փիլիսոփայական ուսմունքները և ժամանակաշրջանի ինտելեկտուալ միջավայրում տարածված էզոթերիկ գաղափարները։ Սակայն այդ աղբյուրները հեղինակների ստեղծագործություններում չեն պահպանվում անփոփոխ․ դրանք վերամշակվում են և ստանում անհատական բանաստեղծական նշանակություն։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում խորհրդանիշի և առասպելի հարաբերակցությանը։ Սիմվոլիստական պոեզիայում խորհրդանիշը հաճախ հանդես է գալիս որպես բազմիմաստ նշան, որը չի սահմանափակվում մեկ հստակ մեկնաբանությամբ։ Երբ բազմաթիվ խորհրդանիշներ, կերպարներ և մոտիվներ միավորվում են կայուն համակարգի մեջ, ձևավորվում է յուրօրինակ առասպելական աշխարհ, որտեղ իրականության տարբեր երևույթներ ձեռք են բերում փոխկապակցված և վերաիմաստավորված նշանակություն։ Աշխատանքը կարող է ուսումնասիրել նաև ժամանակի և տարածության կազմակերպումը։ Վաղ շրջանի բանաստեղծություններում իրական աշխարհը հաճախ ներկայացվում է որպես առօրյա և խորհրդավոր իրականությունների սահմանագիծ, որտեղ սովորական իրադարձությունները կարող են ընկալվել որպես ավելի բարձր կամ գաղտնի նշանակություն ունեցող նշաններ։ Այսպիսի երկշերտ կառուցվածքը նպաստում է առասպելաստեղծ մտածողության ձևավորմանը և ընթերցողին ներգրավում է բանաստեղծական մեկնաբանության գործընթացում։ Հետազոտության կարևոր բաղադրիչ է նաև քնարական հերոսի կերպարի ուսումնասիրությունը։ Հերոսը հաճախ հանդես է գալիս որպես որոնող, սպասող կամ խորհրդավոր աշխարհի հետ հաղորդակցության ձգտող սուբյեկտ, իսկ նրա անձնական ապրումները վերածվում են ավելի ընդհանրական հոգևոր փորձառության։ Այդպիսով անձնական քնարական խոսքը ձեռք է բերում առասպելական ընդհանրացման մակարդակ։ Բլոկի և Բելի ստեղծագործությունների համեմատությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտել ինչպես ընդհանուր սիմվոլիստական սկզբունքները, այնպես էլ նրանց գեղարվեստական մտածողության տարբերությունները։ Նրանց մոտ առասպելաստեղծումը կարող է ունենալ տարբեր կառուցվածքային և իմաստային շեշտադրումներ՝ կապված հեղինակային աշխարհընկալման, փիլիսոփայական հետաքրքրությունների և գեղարվեստական լեզվի առանձնահատկությունների հետ։ Աշխատանքը կարող է ուսումնասիրել նաև վաղ շրջանի ստեղծագործություններից հետագա պոետիկայի ձևավորման գործընթացը՝ ցույց տալով, թե ինչպես են այդ ժամանակաշրջանում ձևավորված առասպելական մոտիվները և խորհրդանշական պատկերները հետագայում զարգանում ու վերափոխվում։ Այս տեսանկյունից վաղ քնարերգությունը դիտարկվում է որպես հեղինակների գեղարվեստական համակարգերի ձևավորման կարևոր փուլ։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը բացահայտում է, թե ինչպես են Բլոկն ու Բելին իրականության բանաստեղծական վերափոխման միջոցով ստեղծում սեփական խորհրդանշական աշխարհները և ինչ դեր է այդ գործընթացում կատարում առասպելական մտածողությունը։ Թեման կարևոր է ռուսական սիմվոլիզմի գեղագիտության, 20-րդ դարասկզբի ռուս գրականության, առասպելի և գրականության փոխհարաբերության, ինչպես նաև բանաստեղծական խորհրդանիշի և հեղինակային առասպելի ձևավորման մեխանիզմների ուսումնասիրության համար։