Հայաստանի ազգային գրադարանի ադրբեջաներեն մամուլը ․ Հայաստանում և Ադրբեջանում հրատարակված պարբերականները

Մշակույթ

Այս գիրքը ներկայացնում է Բեգլար Ամիրջանի կատարողական արվեստի բազմակողմանի ուսումնասիրությունը՝ բացահայտելով նրա ստեղծագործական անհատականությունը, երաժշտական մտածողության առանձնահատկությունները, գեղարվեստական սկզբունքներն ու ազգային կատարողական դպրոցի զարգացման գործում ունեցած ներդրումը։ Հեղինակը վերլուծում է արվեստագետի մեկնողական ոճը, բեմական արտահայտչամիջոցները, տեխնիկական վարպետությունը, կատարողական գեղագիտությունը և երաժշտական ստեղծագործությունների ընկալման ու մատուցման առանձնահատկությունները՝ դրանք դիտարկելով պատմամշակութային և մասնագիտական համատեքստում։ Աշխատությունն անդրադառնում է նաև ստեղծագործական ուղու կարևոր փուլերին, համերգային գործունեությանը, մանկավարժական փորձին, ժամանակակիցների գնահատականներին և այն գործոններին, որոնք ձևավորել են նրա արվեստի ինքնատիպ դիմագիծը։ Գիրքը նախատեսված է երաժիշտների, արվեստաբանների, երաժշտագիտության ոլորտի ուսանողների, դասախոսների, մշակույթի հետազոտողների և բոլոր նրանց համար, ովքեր հետաքրքրված են հայկական կատարողական արվեստի պատմությամբ և նշանավոր երաժիշտների ստեղծագործական ժառանգությամբ։

Պատմություն

Աշխատանքը նվիրված է 1991-2016 թվականներին Հայոց ցեղասպանության միջազգային ճանաչման գործընթացի և դրա ազդեցության ուսումնասիրությանը հայ-թուրքական հարաբերությունների վրա։ Հետազոտության կենտրոնում Հայաստանի Հանրապետության անկախացումից հետո ձևավորված նոր քաղաքական իրողություններն են, որոնց պայմաններում Հայոց ցեղասպանության հիշողությունը, միջազգային ճանաչման հարցը և Թուրքիայի հետ հարաբերությունների կարգավորման խնդիրները դարձան Հայաստանի արտաքին քաղաքականության, հայկական սփյուռքի գործունեության և միջազգային օրակարգի փոխկապակցված ուղղություններ։ Ուսումնասիրությունը դիտարկում է ճանաչման գործընթացը ոչ միայն որպես պատմական իրողության միջազգային գնահատման ձգտում, այլև որպես քաղաքական, դիվանագիտական և հասարակական գործընթաց, որն ազդել է երկու երկրների հարաբերությունների զարգացման վրա։ Աշխատանքում կարող են ուսումնասիրվել անկախ Հայաստանի արտաքին քաղաքականության հիմնական սկզբունքները, Թուրքիայի նկատմամբ ձևավորված դիրքորոշումները և այն հանգամանքները, որոնք պայմանավորել են հարաբերությունների հաստատման ու զարգացման դժվարությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Հայոց ցեղասպանության միջազգային ճանաչման հարցում տարբեր պետությունների, միջազգային կազմակերպությունների, խորհրդարանական կառույցների և հասարակական կազմակերպությունների դերակատարությանը։ Տարբեր երկրների կողմից ճանաչման վերաբերյալ ընդունված բանաձևերը, հայտարարությունները և քաղաքական որոշումները դիտարկվում են որպես միջազգային հանրության վերաբերմունքի ձևավորման կարևոր բաղադրիչներ։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է նաև հայկական սփյուռքի գործունեությունը։ Սփյուռքյան կազմակերպությունները տասնամյակներ շարունակ կարևոր դեր են ունեցել ցեղասպանության միջազգային ճանաչման օրակարգի պահպանման, քաղաքական և հասարակական շրջանակների իրազեկման, պատմական հիշողության պահպանման և տարբեր երկրների օրենսդիր մարմիններում համապատասխան նախաձեռնությունների առաջմղման գործում։ Այս գործունեությունը որոշակի ազդեցություն է ունեցել միջազգային քաղաքական օրակարգում հարցի պահպանման վրա և, միաժամանակ, առնչվել է Հայաստանի արտաքին քաղաքական առաջնահերթություններին։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ նաև Թուրքիայի պետական քաղաքականությանը ցեղասպանության հարցի նկատմամբ։ Թուրքիայի պաշտոնական դիրքորոշումը, պատմական իրադարձությունների մեկնաբանման վերաբերյալ մոտեցումները և միջազգային ճանաչման նախաձեռնություններին հակազդելու քաղաքականությունը կարևոր գործոններ են եղել հայ-թուրքական հարաբերությունների ձևավորման ընթացքում։ Այս համատեքստում ուսումնասիրության առարկա են դառնում նաև թուրքական արտաքին քաղաքականության այն քայլերը, որոնք ուղղված են եղել միջազգային ճանաչման գործընթացի սահմանափակմանը կամ դրա քաղաքական հետևանքների կանխմանը։ 1990-ականների և 2000-ականների ընթացքում հարաբերությունների կարգավորման փորձերը կարևոր տեղ են զբաղեցնում հետազոտության մեջ։ Դիվանագիտական կապերի հաստատման բացակայությունը, սահմանների փակ լինելը, տարածաշրջանային քաղաքական զարգացումները և պատմական հարցերի շուրջ հակասությունները ստեղծել են բարդ միջավայր երկկողմ հարաբերությունների համար։ Միաժամանակ առկա են եղել երկխոսության և հարաբերությունների կարգավորման տարբեր նախաձեռնություններ, որոնք ցույց են տվել, որ պատմական հիշողության և քաղաքական հարաբերությունների հարցերը հնարավոր է դիտարկել նաև բանակցային գործընթացների համատեքստում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում 2009 թվականի հայ-թուրքական արձանագրությունների գործընթացին։ Դրանց նախապատրաստումն ու ստորագրումը դիտարկվում են որպես հարաբերությունների կարգավորման ամենանշանակալի փորձերից մեկը ուսումնասիրվող ժամանակահատվածում։ Արձանագրությունների շուրջ քննարկումները ցույց տվեցին, որ դիվանագիտական հարաբերությունների հաստատման, սահմանների բացման և պատմական հարցերի շուրջ մոտեցումների միջև գոյություն ունի բարդ փոխկապակցվածություն։ Ցեղասպանության հարցի միջազգային ճանաչման գործընթացը այս փուլում շարունակեց մնալ Հայաստանի, Թուրքիայի և սփյուռքյան կառույցների քաղաքական ու հասարակական քննարկումների կարևոր թեմա։ Ուսումնասիրությունը կարող է վերլուծել նաև այն հարցը, թե որքանով է միջազգային ճանաչման ընդլայնումը նպաստել հայ-թուրքական հարաբերությունների բարդացմանը, և որքանով այն, ընդհակառակը, նպաստել է պատմական խնդրի միջազգային տեսանելիության բարձրացմանը։ Այս հարցի ուսումնասիրությունը պահանջում է տարբերակել պատմական հիշողության, արդարության և միջազգային իրավաքաղաքական գնահատականի խնդիրները՝ դրանց ազդեցությունը չնույնացնելով երկկողմ դիվանագիտական հարաբերությունների բոլոր գործոնների հետ։ Աշխատանքում կարևոր նշանակություն ունի նաև տարածաշրջանային քաղաքական միջավայրի ուսումնասիրությունը։ Հայ-թուրքական հարաբերությունները զարգացել են ոչ թե մեկուսացված, այլ Հարավային Կովկասի անվտանգության, Հայաստանի և Ադրբեջանի հակամարտության, Թուրքիայի տարածաշրջանային քաղաքականության և միջազգային ուժերի շահերի փոխազդեցության պայմաններում։ Այդ պատճառով ցեղասպանության ճանաչման գործընթացի ազդեցությունը նպատակահարմար է դիտարկել ավելի լայն աշխարհաքաղաքական համատեքստում։ 2015 թվականի՝ Հայոց ցեղասպանության 100-րդ տարելիցի հետ կապված միջազգային միջոցառումները և քաղաքական հայտարարությունները կարող են առանձնահատուկ տեղ զբաղեցնել հետազոտության մեջ։ Այդ ժամանակահատվածում թեման լայնորեն քննարկվեց տարբեր երկրների քաղաքական և հասարակական շրջանակներում, իսկ Հայաստանի և Թուրքիայի հարաբերությունների պատմական ու քաղաքական խնդիրները կրկին հայտնվեցին միջազգային ուշադրության կենտրոնում։ 2016 թվականը կարող է դիտարկվել որպես ուսումնասիրվող ժամանակահատվածի ամփոփիչ փուլ, որի ընթացքում արդեն տեսանելի էին նախորդ տարիների գործընթացների արդյունքները և հայ-թուրքական հարաբերությունների կարգավորման սահմանափակումները։ Աշխատանքի արդյունքները կարող են նպաստել միջազգային ճանաչման գործընթացի և երկկողմ հարաբերությունների միջև առկա փոխազդեցությունների ավելի հավասարակշռված գնահատմանը։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ 1991-2016 թվականներին Հայոց ցեղասպանության միջազգային ճանաչման հարցը եղել է հայ-թուրքական հարաբերությունների վրա ազդող կարևոր քաղաքական և հասարակական գործոններից մեկը, սակայն այն գործել է տարածաշրջանային, դիվանագիտական, պատմական և աշխարհաքաղաքական բազմաթիվ այլ հանգամանքների հետ փոխկապակցված։ Թեման կարևոր է Հայաստանի արտաքին քաղաքականության, հայ-թուրքական հարաբերությունների պատմության, ցեղասպանության միջազգային ճանաչման գործընթացի, սփյուռքի քաղաքական գործունեության և Հարավային Կովկասի միջազգային հարաբերությունների ուսումնասիրության համար։

Գրականություն

«Գիրք ճամփարի» ստեղծագործությունը հանդիսանում է հայ գրականության հետաքրքիր ու ուսուցողական ստեղծագործություններից մեկը, որը ընթերցողին հաղորդում է գիտելիքներ, փորձառություններ և կյանքի դասեր՝ ուղեկցելով նրան մտավոր և բարոյական ճանապարհորդության ընթացքում։ Գիրքը պատկերում է մարդու հոգևոր և մտավոր աճը, նոր գիտելիքների ու փորձի ձեռքբերման կարևորությունը, ինչպես նաև մարդկային արժեքների՝ ազնվության, բարության և համառության անհրաժեշտությունը կյանքի ճանապարհին։ «Գիրք ճամփարի» ստեղծագործությունում առկա են նաև ճանապարհի խորհրդանշական նշանակություն՝ այն ներկայացնելով որպես մարդու զարգացման, ինքնագիտակցության և փորձառությունների աճի գործընթաց։ Թե՛ բովանդակությամբ, թե՛ լեզվով, գիրքը դաստիարակում է ընթերցողին, զարգացնում նրա մտավոր հետաքրքրությունները և նպաստում սոցիալական ու բարոյական արժեքների խթանմանը։ Արվեստական գեղագիտական լուծումները, վառ պատկերները և գրողի հետաքրքիր մատուցումն ընթերցողին ներգրավում են դեպի պատմության խորքը և ստեղծում ճանաչողության և մտորումների հնարավորություն։ Այսպիսով, «Գիրք ճամփարի» արժեքը ոչ միայն գրականության մեջ է, այլև դրա դաստիարակչական և հոգևոր ազդեցության մեջ, որը մարդուն ուսուցանում է ճիշտ ընտրության, գիտելիքի և փորձի կարևորությունը կյանքի ուղու ընթացքում։

Բժշկություն

Այս աշխատանքը նվիրված է որոշ դիֆուզ պարենխիմատոզ բնույթի վահանաձև գեղձի հիվանդությունների դեպքում ուլտրաձայնային ախտորոշման օպտիմալ չափորոշիչների մշակմանը՝ նպատակ ունենալով բարձրացնել ախտորոշման ճշգրտությունը և տարբերակիչ ախտորոշման արդյունավետությունը։ Հետազոտության շրջանակում վերլուծվում են ուլտրաձայնային պատկերավորման հիմնական պարամետրերը՝ հյուսվածքի էխոգենությունը, կառուցվածքային միատարրությունը, ծավալային փոփոխությունները, անոթավորումը և հանգույցային կամ դիֆուզ փոփոխությունների բնույթը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն ախտորոշիչ չափանիշներին, որոնք թույլ են տալիս տարբերակել աուտոիմուն թիրեոիդիտը, դիֆուզ գեղձային հիպերպլազիան և այլ ոչ հանգույցային ախտաբանությունները՝ հաշվի առնելով կլինիկական և լաբորատոր տվյալների համադրությունը։ Աշխատությունը նաև ընդգծում է ժամանակակից ուլտրաձայնային տեխնոլոգիաների, այդ թվում՝ դոպլեր հետազոտության դերը արյունահոսքի գնահատման և հյուսվածքային փոփոխությունների ավելի մանրամասն վերլուծության մեջ։ Մշակված չափորոշիչները կարող են նպաստել վահանաձև գեղձի հիվանդությունների վաղ հայտնաբերմանը, բուժման արդյունավետ պլանավորմանը և հիվանդների մոնիթորինգի բարելավմանը։

Այլ առարկաներ

Ցորենի և գարու հիվանդությունները աշխատությունը մասնագիտական-ուսումնական և գիտական բնույթի ձեռնարկ է, որը նվիրված է հացահատիկային հիմնական մշակաբույսերի՝ ցորենի և գարու հիվանդությունների համապարփակ ուսումնասիրությանը՝ ընդգրկելով ֆիտոպաթոլոգիայի և բույսերի պաշտպանության հիմնարար հարցերը։ Հեղինակ Գ. Վ. Ավագյանը գրքում ներկայացնում է ցորենի և գարու վրա տարածված հիվանդությունների հիմնական խմբերը՝ սնկային, բակտերիալ և վիրուսային բնույթի հարուցիչներ, ինչպես նաև ոչ վարակիչ հիվանդություններ, որոնք պայմանավորված են ագրոտեխնիկական և շրջակա միջավայրի անբարենպաստ գործոններով։ Աշխատությունը մանրամասն բացատրում է հիվանդությունների կենսաէկոլոգիական առանձնահատկությունները՝ զարգացման փուլերը, վարակման աղբյուրները, տարածման ուղիները և դրանց դինամիկայի վրա ազդող կլիմայական պայմանները։ Գրքում ընդգրկված են նաև հիվանդությունների ախտորոշման հիմնական մեթոդները՝ դաշտային նշանների ճանաչում, լաբորատոր հետազոտություններ և համեմատական վերլուծություն, որոնք թույլ են տալիս ճիշտ և ժամանակին բացահայտել վարակները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում պայքարի համալիր միջոցառումներին՝ դիմացկուն սորտերի ընտրություն, ցանքաշրջանառություն, սերմերի ախտահանում, ագրոտեխնիկական բարելավումներ, ինչպես նաև անհրաժեշտության դեպքում քիմիական պաշտպանության նպատակային կիրառություն։ Աշխատությունը ներառում է նաև կանխարգելիչ միջոցառումներ և ինտեգրված բույսերի պաշտպանության սկզբունքներ, որոնք համադրում են տարբեր մոտեցումներ՝ ապահովելու բարձր բերքատվություն և մշակաբույսերի առողջություն։ Այն նախատեսված է գյուղատնտեսական բուհերի ուսանողների, ագրոնոմների, բույսերի պաշտպանության մասնագետների և հետազոտողների համար, ովքեր զբաղվում են հացահատիկային մշակաբույսերի հիվանդությունների ուսումնասիրությամբ և վերահսկմամբ։

Տեխնոլոգիա

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է ակուստոօպտիկական սարքերում ազդանշանների նույնականացման և մշակման գործընթացների մաթեմատիկական մոդելավորմանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է մշակել և ուսումնասիրել մաթեմատիկական մոդելներ, որոնք հնարավորություն են տալիս նկարագրել ակուստիկ և օպտիկական ազդանշանների փոխազդեցությունը, դրանց ձևափոխման գործընթացները և ստացված տեղեկատվության ավտոմատ նույնականացման ու մշակման մեխանիզմները։ Ակուստոօպտիկական սարքերը հնարավորություն են տալիս էլեկտրական ազդանշանների միջոցով կառավարել լուսային ալիքների տարածումը կամ դիֆրակցիան, ինչի շնորհիվ դրանք կարող են կիրառվել ազդանշանների վերլուծության, հաճախականային ընտրության, սպեկտրային մշակման և տեղեկատվության արագ մշակման համակարգերում։ Աշխատանքի շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել ակուստոօպտիկական փոխազդեցության մաթեմատիկական նկարագրությունները, մուտքային ազդանշանների պարամետրերը, սարքի օպտիկական բնութագրերը և ազդանշանի վերափոխման արդյունքում ստացվող ելքային տվյալները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում նույնականացման ալգորիթմներին, որոնց միջոցով հնարավոր է առանձնացնել ազդանշանի բնութագրական հատկանիշները, որոշել դրա պարամետրերը և տարբեր ազդանշանների միջև կատարել համապատասխան դասակարգում կամ տարբերակում։ Հետազոտության ընթացքում կարող են կիրառվել դիֆերենցիալ և ինտեգրալ հավասարումներ, հավանականությունների տեսություն, թվային մոդելավորման մեթոդներ, սպեկտրային վերլուծություն և ազդանշանների մշակման ժամանակակից ալգորիթմներ։ Մոդելավորման միջոցով հնարավոր է գնահատել համակարգի արագագործությունը, նույնականացման ճշգրտությունը, ազդանշանների աղավաղման մակարդակը և տարբեր արտաքին պայմանների ազդեցությունը սարքի աշխատանքի վրա։ Աշխատանքի արդյունքները կարող են օգտագործվել ակուստոօպտիկական տեղեկատվական և չափիչ համակարգերի նախագծման, ազդանշանների ավտոմատ մշակման ալգորիթմների կատարելագործման, օպտիկական հաշվարկային տեխնիկայի և հեռահաղորդակցության ոլորտներում կիրառվող սարքերի արդյունավետության բարձրացման համար։