Նոր գրքեր: Գյուղատնտեսություն: Ինֆորմացիոն ցանկ= Новые книги. Сельское хозяйство. Информационный указатель (1975, №2)

Տնտեսագիտություն

Հայաստանի մեքենաշինության զարգացման հիմնախնդիրները վերաբերում են երկրի արդյունաբերական կառուցվածքի այն հատվածին, որը պատմականորեն ունեցել է կարևոր դեր, սակայն անկախության տարիներից հետո զգալիորեն կորցրել է իր նախկին արտադրական ծավալներն ու տեխնոլոգիական կարողությունները, և ներկայումս կանգնած է մի շարք համակարգային դժվարությունների առաջ, որոնք պայմանավորված են ինչպես տնտեսական, այնպես էլ տեխնոլոգիական և ինստիտուցիոնալ գործոններով։ Հիմնական խնդիրներից մեկը արտադրական հզորությունների հնացումն է, քանի որ շատ ձեռնարկություններ դեռևս հիմնված են խորհրդային ժամանակաշրջանի սարքավորումների վրա, որոնք չեն համապատասխանում ժամանակակից միջազգային ստանդարտներին, ինչի հետևանքով նվազում է արտադրանքի մրցունակությունը արտաքին շուկաներում։ Բացի այդ, ոլորտը տառապում է ներդրումների պակասից, քանի որ բարձր կապիտալատար ծախսերը և երկարաժամկետ վերադարձի անորոշությունը վանում են ինչպես տեղական, այնպես էլ արտասահմանյան ներդրողներին, իսկ ֆինանսավորման սահմանափակ հասանելիությունը խոչընդոտում է նոր տեխնոլոգիաների ներդրմանը և արտադրական գործընթացների արդիականացմանը։ Մյուս կարևոր հիմնախնդիրը մասնագիտական կադրերի սակավությունն է, քանի որ ինժեներական կրթության և արդյունաբերական պրակտիկայի միջև կապը թուլացել է, ինչը հանգեցրել է բարձր որակավորում ունեցող մասնագետների արտահոսքի և երիտասարդ կադրերի ներգրավման դժվարությունների։ Շուկայի փոքր ծավալը նույնպես էական սահմանափակում է, քանի որ ներքին պահանջարկը բավարար չէ լայնածավալ արտադրություն ապահովելու համար, իսկ արտահանման հնարավորությունները սահմանափակվում են միջազգային մրցակցության բարձր մակարդակով և լոգիստիկ խնդիրներով։ Ավելին, տեխնոլոգիական հետամնացությունը և նորարարական հետազոտությունների թույլ զարգացումը խոչընդոտում են բարձր ավելացված արժեք ունեցող արտադրանքի ստեղծմանը, ինչը հատկապես կարևոր է մեքենաշինության ոլորտում մրցունակ լինելու համար։ Վերջապես, ոլորտի զարգացման վրա ազդում են նաև կառավարման և պետական քաղաքականության որոշակի բացերը, որոնք կապված են արդյունաբերական ռազմավարության ոչ բավարար համակարգվածության, ենթակառուցվածքների թերի զարգացման և արդյունաբերական կլաստերների թույլ ձևավորման հետ, ինչի արդյունքում մեքենաշինությունը դեռևս չի կարող լիարժեք վերականգնել կամ զարգացնել իր ներուժը որպես տնտեսության ռազմավարական ճյուղ։

Գրականություն

Այս գիրքը ներկայացնում է Hrant Matevosyan-ի ստեղծագործական աշխարհը՝ ընդգրկելով նրա արձակ գործերի բնորոշ թեմաները, ոճը և գաղափարական խորությունը։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ են զբաղեցնում գյուղական կյանքի իրականությունը, մարդու և բնության փոխհարաբերությունները, ինչպես նաև անհատի ներաշխարհի բարդ ու հակասական վիճակները։ Մաթևոսյանի արձակը առանձնանում է լեզվական հարստությամբ, հոգեբանական նրբությամբ և պատկերավոր մտածողությամբ՝ հաճախ համադրելով առօրյա իրականությունը և փիլիսոփայական ենթատեքստը։ Գրքում ընդգծվում են նաև սոցիալական փոփոխությունների ազդեցությունը գյուղական համայնքների վրա և մարդու ներքին պայքարը ավանդույթի ու փոփոխության միջև։ Նրա գործերը համարվում են ժամանակակից հայ արձակի կարևորագույն էջերից մեկը՝ ձևավորելով նոր գեղարվեստական մտածողություն և խորացնելով հայ գրականության հոգեբանական ուղղությունը։

Մշակույթ

Հայոց ավանդական հարսանեկան գովքերը հնագույն ծեսերի համատեքստում ներկայացնում են բանավոր մշակույթի կարևոր շերտ, որտեղ երգային և խոսքային ձևերով արտահայտվել են հարսանիքի ծիսական իմաստները, համայնքային միասնությունը և նոր ընտանիքի ստեղծման խորհրդանշականացումը։ Այդ գովքերը գործել են որպես անցման ծեսերի բաղադրիչ, որտեղ հարսն ու փեսան դիտարկվել են որպես նոր սոցիալական կարգավիճակ ստացող անձինք, իսկ գովքի միջոցով նրանց վերագրվել են դրական հատկանիշներ՝ գեղեցկություն, քաջություն, աշխատասիրություն և բարոյական արժանիքներ։ Այս բանահյուսական ձևերում հաճախ հանդիպում են հին հնդեվրոպական ծիսական մտածողության հետքեր՝ պտղաբերության, բարի բախտի և ընտանեկան շարունակականության գաղափարների շեշտադրումներով, որոնք արտահայտվում են խորհրդանշական պատկերներով և կրկնվող բանաձևերով։ Հարսանեկան գովքերը նաև ունեցել են սոցիալական կարգավորիչ գործառույթ՝ ամրապնդելով համայնքի ներսում փոխադարձ կապերը և հաստատելով նոր ընտանիքի ընդունումը հասարակության կողմից։ Դրանք հաճախ կատարվել են հատուկ ծիսական իրավիճակներում՝ հարսի տուն այցելության, հարսանեկան երթի կամ խնջույքի ընթացքում, և ուղեկցվել են երաժշտությամբ ու պարերով։ Գովքի կատարողները՝ հաճախ ազգականներ կամ մասնագիտացված բանավոր արվեստի կրողներ, իրենց խոսքի միջոցով ոչ միայն գովերգել են նորապսակներին, այլ նաև հղել են բարեմաղթանքներ և պաշտպանիչ խոսքային բանաձևեր՝ չար ուժերից և վատ բախտից պաշտպանվելու նպատակով։ Այս ավանդույթը, պահպանելով հնագույն ծիսական մտածողության տարրերը, միաժամանակ զարգացել է տարբեր պատմական փուլերում՝ հարստանալով տեղական բարբառային և մշակութային առանձնահատկություններով։ Ընդհանուր առմամբ, հարսանեկան գովքերը կարելի է դիտարկել որպես հայ ժողովրդի ծիսական մտածողության, սոցիալական կառուցվածքի և բանավոր արվեստի համադրման կարևոր արտահայտություն։

Lեզվաբանություն

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է անգլերեն գեղարվեստական և գիտական տեքստերում կիրառվող հարալեզվական միջոցների գործառական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ բացահայտելով դրանց դերը գրավոր հաղորդակցության արդյունավետության և իմաստային շեշտադրումների ձևավորման գործընթացում։ Հեղինակը վերլուծում է այնպիսի հարալեզվական տարրեր, ինչպիսիք են կետադրությունը, տառատեսակային ձևավորումը, գրաֆիկական շեշտադրումները, էջադրության առանձնահատկությունները և այլ ոչ լեզվական, սակայն հաղորդակցական նշանակություն ունեցող միջոցները՝ ցույց տալով, թե ինչպես են դրանք նպաստում տեղեկատվության ընկալմանը, հուզական երանգների փոխանցմանը և հեղինակի հաղորդակցական նպատակների իրագործմանը։ Համեմատական վերլուծության միջոցով ներկայացվում են գեղարվեստական և գիտական տեքստերի միջև առկա նմանություններն ու տարբերությունները՝ ընդգծելով յուրաքանչյուր ոճին բնորոշ արտահայտչական և կառուցվածքային առանձնահատկությունները։ Աշխատությունն անդրադառնում է նաև տեքստաբանության, խոսույթի վերլուծության և ժամանակակից լեզվաբանական տեսությունների շրջանակում հարալեզվական միջոցների ուսումնասիրության հիմնախնդիրներին՝ ներկայացնելով դրանց կիրառական նշանակությունը լեզվական հետազոտությունների, թարգմանության, խմբագրման և ակադեմիական գրագրության ոլորտներում։ Գիրքը նախատեսված է լեզվաբանների, անգլերեն լեզվի մասնագետների, գրականագետների, թարգմանիչների, բուհերի դասախոսների և ուսանողների, ինչպես նաև բոլոր այն ընթերցողների համար, ովքեր հետաքրքրված են տեքստի կառուցվածքով, հաղորդակցական ռազմավարություններով և լեզվական ու հարալեզվական միջոցների փոխազդեցությամբ։

Տնտեսագիտություն

Աշխատանքը նվիրված է ձեռնարկատիրական գործունեության համակարգում ռիսկերի կառավարման տեսական և գործնական հիմնահարցերի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմքում ընկած է այն գաղափարը, որ ձեռնարկատիրությունը մշտապես իրականացվում է անորոշության պայմաններում, և ցանկացած բիզնես որոշում կարող է կապված լինել ֆինանսական կորուստների, եկամուտների նվազման, շուկայական դիրքի փոփոխության կամ այլ անբարենպաստ հետևանքների առաջացման հավանականության հետ։ Այդ պատճառով ռիսկի կառավարումը ձեռնարկության արդյունավետ գործունեության և երկարաժամկետ կայունության ապահովման կարևորագույն բաղադրիչներից է։ Աշխատանքում կարող են ուսումնասիրվել ձեռնարկատիրական ռիսկի տնտեսական էությունը, դրա առաջացման պատճառները, հիմնական տեսակներն ու դասակարգման սկզբունքները։ Ռիսկերը կարող են կապված լինել շուկայի տատանումների, մրցակցության ուժեղացման, պահանջարկի փոփոխության, գնաճի, փոխարժեքների և տոկոսադրույքների փոփոխությունների, ֆինանսավորման դժվարությունների, մատակարարման խափանումների, արտադրական խնդիրների, տեխնոլոգիական փոփոխությունների, իրավական միջավայրի և կառավարման սխալ որոշումների հետ։ Դրանց բազմազանությունը պահանջում է ռիսկերի ոչ միայն հայտնաբերում, այլև համակարգված գնահատում և առաջնահերթությունների սահմանում։ Ռիսկի կառավարման գործընթացի կարևոր փուլերից է հնարավոր վտանգների բացահայտումը և դրանց առաջացման հավանականության ու հնարավոր վնասի չափի գնահատումը։ Դրա հիման վրա ձեռնարկությունը կարող է ընտրել ռիսկի նվազեցման առավել նպատակահարմար ռազմավարությունը։ Կիրառվող մեթոդների շարքում կարող են ընդգրկվել ռիսկից խուսափելը, դրա նվազեցումը, ռիսկի փոխանցումը, ապահովագրությունը, դիվերսիֆիկացումը, պահուստների ձևավորումը և ռիսկի գիտակցված ընդունումը։ Հատկապես կարևոր է ռիսկերի կառավարման կապը ձեռնարկության ռազմավարական պլանավորման հետ, քանի որ ռիսկային գործոնները պետք է հաշվի առնվեն ոչ միայն արդեն առաջացած խնդիրների լուծման, այլև նոր ներդրումային, արտադրական կամ շուկայական ծրագրերի մշակման փուլում։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ նաև ձեռնարկության ֆինանսական ռիսկերի կառավարմանը, քանի որ կապիտալի կառուցվածքը, պարտքային բեռը, դրամական հոսքերը և իրացվելիությունը անմիջականորեն ազդում են կազմակերպության դիմակայունության վրա։ Միաժամանակ ձեռնարկատիրական ռիսկը միշտ չէ, որ պետք է դիտարկել միայն որպես բացասական երևույթ․ որոշակի մակարդակի ռիսկի ընդունումը կարող է հնարավորություն ստեղծել նոր շուկաներ մուտք գործելու, նոր արտադրանք մշակելու, տեխնոլոգիական նորարարություններ ներդնելու կամ մրցակցային առավելություն ձեռք բերելու համար։ Հետևաբար արդյունավետ կառավարումը ենթադրում է ռիսկի և ակնկալվող եկամտաբերության միջև հավասարակշռության ձևավորում։ Ժամանակակից ձեռնարկության համար կարևոր նշանակություն ունի նաև ռիսկերի կառավարման շարունակական բնույթը։ Շուկայական միջավայրի արագ փոփոխությունները պահանջում են պարբերաբար վերանայել նախկին գնահատականները, վերահսկել հիմնական ցուցանիշները, կանխատեսել հնարավոր բացասական սցենարները և անհրաժեշտության դեպքում արագ փոփոխել կառավարման որոշումները։ Այս տեսանկյունից ռիսկերի կառավարման համակարգը կարող է ներառել ներքին վերահսկողության մեխանիզմներ, տեղեկատվության հավաքագրման և վերլուծության գործիքներ, պատասխանատվության հստակ բաշխում և արտակարգ իրավիճակների գործողությունների նախապես մշակված ծրագրեր։ Թեմայի ուսումնասիրությունը կարևոր է ինչպես խոշոր կազմակերպությունների, այնպես էլ փոքր և միջին ձեռնարկությունների համար, քանի որ սահմանափակ ռեսուրսներ ունեցող բիզնեսների դեպքում նույնիսկ մեկ լուրջ ռիսկի իրացումը կարող է էապես ազդել ֆինանսական կայունության և գործունեության շարունակականության վրա։ Աշխատանքի գործնական նշանակությունը կայանում է այնպիսի մոտեցումների բացահայտման մեջ, որոնք հնարավորություն են տալիս ձեռնարկություններին նվազեցնել անորոշության բացասական ազդեցությունը, ավելի հիմնավորված որոշումներ ընդունել և բարձրացնել կառավարման արդյունավետությունը։ Ընդհանուր առմամբ, հետազոտությունը ներկայացնում է ռիսկերի կառավարումը որպես ձեռնարկատիրական համակարգի անբաժանելի գործառույթ, որը ոչ միայն ուղղված է հնարավոր կորուստների կանխարգելմանը, այլև նպաստում է կազմակերպության կայունությանը, զարգացման հնարավորությունների բացահայտմանը և երկարաժամկետ մրցունակության ապահովմանը։

Մանկավարժություն

Այս ուսումնասիրությունը նվիրված է հանրակրթական հիմնական դպրոցում բառակապակցությունների ուսուցման հիմնախնդիրների բացահայտմանը և դրանց լուծման արդյունավետ մեթոդների մշակմանը։ Աշխատության մեջ բառակապակցությունը դիտարկվում է որպես հայերենի շարահյուսական համակարգի կարևոր միավոր, որի ճիշտ ընկալումն ու գործածությունը նշանակալի դեր ունեն սովորողների լեզվական գիտելիքների, խոսքային կարողությունների և գրավոր ու բանավոր հաղորդակցման հմտությունների զարգացման գործում։ Հետազոտության շրջանակում ուսումնասիրվում են դպրոցական ծրագրերում բառակապակցությունների ուսուցման բովանդակությունը, դրանց ներկայացման հաջորդականությունը, ուսումնական նյութի մատչելիությունը և տարիքային առանձնահատկություններին համապատասխանությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն դժվարություններին, որոնց սովորողները կարող են հանդիպել բառակապակցությունների ճանաչման, կառուցվածքի որոշման, գլխավոր և լրացնող բաղադրիչների տարբերակման, կապերի բնույթի բացահայտման և խոսքում դրանց ճիշտ կիրառման ընթացքում։ Աշխատության մեջ քննության են առնվում բառակապակցությունների տեսակները, դրանց կառուցվածքային և իմաստային առանձնահատկությունները, ինչպես նաև բառակապակցության և նախադասության, դարձվածքի ու այլ լեզվական միավորների տարբերակման խնդիրները։ Կարևոր տեղ է հատկացվում ուսուցման մեթոդներին և հնարներին, որոնք կարող են նպաստել նյութի ավելի գիտակցված յուրացմանը։ Քննարկվում է վարժությունների, լեզվական դիտարկումների, օրինակների վերլուծության, համեմատության, փոխակերպման, կազմության և խոսքային առաջադրանքների կիրառման արդյունավետությունը։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև ժամանակակից ուսուցման տեխնոլոգիաների և աշակերտակենտրոն մոտեցումների կիրառմանը՝ բառակապակցությունների ուսուցումը առավել գործնական և հաղորդակցական դարձնելու նպատակով։ Ուսումնասիրության կարևոր խնդիրներից է սովորողների տեսական գիտելիքների և գործնական լեզվական կարողությունների փոխկապակցումը, որպեսզի նրանք ոչ միայն կարողանան սահմանել և դասակարգել բառակապակցությունները, այլև ճիշտ կիրառել դրանք տարբեր խոսքային իրավիճակներում։ Աշխատության արդյունքները կարող են հիմք ծառայել հիմնական դպրոցում հայոց լեզվի դասավանդման մեթոդիկայի կատարելագործման, ուսումնական առաջադրանքների և մեթոդական նյութերի մշակման, ինչպես նաև սովորողների շարահյուսական և հաղորդակցական կարողությունների զարգացման համար։ Այն կարող է օգտակար լինել հայոց լեզվի ուսուցիչներին, մանկավարժներին, մեթոդիստներին, դասագրքերի և ուսումնական նյութերի հեղինակներին, կրթության ոլորտի հետազոտողներին և մանկավարժական բուհերի ուսանողներին։