Նոր գրքեր: Գյուղատնտեսություն: (Ինֆորմացիոն ցանկ)= Новые книги: Сельское хозяйство: (Информационный указатель) (1983, Февраль, №2)

Ֆինանսներ

Գրքում ուսումնասիրվում է Հայաստանի Հանրապետության ֆինանսական շուկաների անվտանգության ապահովման խնդիրները՝ նեյրոնային ցանցերի կիրառման համատեքստում, վերլուծվում են ֆինանսական համակարգի ռիսկերի տեսակները՝ ներառյալ կիբեռռիսկերը, շուկայական տատանումները, խարդախությունների հայտնաբերման և կանխման մեխանիզմները, ներկայացվում են մեքենայական ուսուցման և արհեստական նեյրոնային ցանցերի մոդելներ՝ ուղղված անոմալիաների հայտնաբերմանը և կանխատեսման համակարգերի կառուցմանը, դիտարկվում են տվյալների մեծ զանգվածների մշակման տեխնոլոգիաները և իրական ժամանակում ֆինանսական հոսքերի մոնիթորինգի հնարավորությունները, քննարկվում է բանկային և ներդրումային համակարգերում AI գործիքների կիրառման արդյունավետությունը և սահմանափակումները, առաջարկվում են լուծումներ ֆինանսական կայունության և անվտանգության բարձրացման համար՝ հիմնված կանխատեսող ալգորիթմների և ինտելեկտուալ համակարգերի վրա, աշխատանքը համադրում է ֆինանսական տնտեսագիտության, տվյալագիտության և մեքենայական ուսուցման մոտեցումները՝ նպաստելով ՀՀ ֆինանսական շուկաների ավելի անվտանգ և արդյունավետ կառավարմանը։

Կրոն

Կրոնը և փիլիսոփայությունը մարդկային մտածողության երկու կարևոր ոլորտներ են, որոնք տարբեր ձևերով փորձում են բացատրել աշխարհի ծագումը, մարդու գոյության իմաստը և կյանքի հիմնական օրենքները։ Կրոնը հավատքի վրա հիմնված աշխարհայացք է, որը ենթադրում է գերբնական ուժերի կամ Աստծո գոյություն և մարդու կապը այդ ուժերի հետ։ Այն կարգավորում է մարդու հոգևոր կյանքը, բարոյական վարքագիծը և հասարակական հարաբերությունների որոշ կողմեր՝ հիմնվելով սրբազան տեքստերի, ավանդույթների և դոգմաների վրա։ Կրոնը մեծ դեր ունի մարդկանց հոգևոր հարմարավետության, արժեքային համակարգի ձևավորման և հասարակական համախմբման գործում։ Փիլիսոփայությունը, հակառակը, հիմնված է բանական մտածողության և քննադատական վերլուծության վրա։ Այն փորձում է պատասխանել աշխարհի և մարդու մասին հիմնարար հարցերին՝ օգտագործելով տրամաբանություն և փաստարկներ։ Փիլիսոփայությունը ուսումնասիրում է այնպիսի հարցեր, ինչպիսիք են գոյության իմաստը, ճշմարտությունը, բարոյականությունը, գիտելիքի աղբյուրները և մարդու դերը աշխարհում։ Չնայած կրոնը և փիլիսոփայությունը տարբեր մոտեցումներ ունեն, նրանք հաճախ հատվում են իրենց ուսումնասիրության ոլորտներով, քանի որ երկուսն էլ զբաղվում են մարդու և աշխարհի հարաբերությունների հարցերով։ Պատմության ընթացքում շատ մտածողներ փորձել են համադրել կրոնական և փիլիսոփայական գաղափարները՝ ստեղծելով միասնական աշխարհայացքային համակարգեր։ Կրոնը հիմնականում հիմնված է հավատքի վրա, մինչդեռ փիլիսոփայությունը՝ կասկածի, հարցադրումների և տրամաբանական հիմնավորման վրա։ Սակայն երկուսն էլ կարևոր դեր ունեն մարդու հոգևոր և մտավոր զարգացման մեջ։ Կրոնը կարող է տալ պատասխաններ և արժեքային կողմնորոշում, իսկ փիլիսոփայությունը՝ խթանել քննադատական մտածողություն և խորքային վերլուծություն։ Այսպիսով, կրոնը և փիլիսոփայությունը մարդկային մշակույթի և մտածողության երկու հիմնարար ձևեր են, որոնք տարբեր ճանապարհներով փորձում են հասկանալ աշխարհը և մարդու տեղը դրա մեջ։

Մշակույթ

Այս թեման վերաբերում է հայ ժողովրդի պատմության ամենակարևոր իրադարձություններից մեկին՝ հայ գրերի ստեղծմանը և դրա հեղինակ Մեսրոպ Մաշտոցի գործունեությանը, որը համարվում է ազգային մշակույթի և ինքնության հիմնադիրներից մեկը։ Մեսրոպ Մաշտոցը ծնվել է մոտ 362 թվականին Տարոնում և կրթություն ստացել հունարեն, ասորերեն ու պարսկերեն լեզուներով՝ դառնալով բարձր կրթված հոգևորական և պետական գործիչ։ Նրա հիմնական նպատակն էր ստեղծել հայոց լեզվի համար սեփական այբուբեն, քանի որ մինչ այդ հայերենը գրավոր համակարգ չուներ, և կրոնական ու կրթական տեքստերը հիմնականում գրվում էին օտար լեզուներով, ինչը դժվարացնում էր ժողովրդի կրթությունը և ազգային ինքնության պահպանումը։ Մաշտոցը, համագործակցելով կաթողիկոս Սահակ Պարթևի հետ, ձեռնամուխ եղավ հայոց գրերի ստեղծմանը և մոտ 405 թվականին ստեղծեց հայոց այբուբենը, որը բաղկացած էր 36 տառից (հետագայում ավելացվել են ևս 2-ը)։ Հայոց գրերի ստեղծումը դարձավ շրջադարձային իրադարձություն, քանի որ այն հնարավորություն տվեց թարգմանել Աստվածաշունչը հայերեն, զարգացնել գրականությունը, կրթությունը և գիտությունը։ Այս գործընթացը հայտնի է որպես «Ոսկեդար» հայ մշակույթի մեջ, երբ ձևավորվեցին առաջին հայ պատմիչները, թարգմանիչները և գրական գործերը։ Մեսրոպ Մաշտոցը նաև հիմնել է բազմաթիվ դպրոցներ Հայաստանի տարբեր շրջաններում՝ նպաստելով գրագիտության տարածմանը և ազգային կրթական համակարգի ձևավորմանը։ Նրա գործունեությունը ոչ միայն կրոնական, այլև քաղաքական և մշակութային մեծ նշանակություն ուներ, քանի որ այն ամրապնդեց հայ ժողովրդի ինքնությունը օտար ազդեցությունների պայմաններում։ Մեսրոպ Մաշտոցը մահացել է 440 թվականին, սակայն նրա ստեղծած այբուբենը մինչ այսօր շարունակում է օգտագործվել և հանդիսանում է հայ ժողովրդի մշակութային և ազգային ինքնության անբաժանելի մասը։ Նրա ժառանգությունը համարվում է հայ ժողովրդի պատմության ամենախոշոր նվաճումներից մեկը, որը ապահովեց լեզվի պահպանությունը և մշակույթի շարունակական զարգացումը դարերի ընթացքում։

Տեխնոլոգիա

Այս աշխատանքը նվիրված է հիմնային ակումուլյատորներում կիրառվող կադմիումային էլեկտրոդի տեխնիկական բնութագրերի ուսումնասիրությանը և դրանց կատարելագործման հնարավորությունների բացահայտմանը։ Աշխատության շրջանակում ուսումնասիրվում են էլեկտրոդի կառուցվածքը, նյութական կազմը, էլեկտրաքիմիական հատկությունները և աշխատանքի արդյունավետությունը պայմանավորող հիմնական գործոնները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում լիցքավորման և լիցքաթափման գործընթացների ընթացքում կադմիումային էլեկտրոդում տեղի ունեցող էլեկտրաքիմիական փոխակերպումներին, էլեկտրոդի ակտիվ նյութի վարքագծին, ինչպես նաև դրա աշխատանքի կայունության և երկարաժամկետ շահագործման վրա ազդող պայմաններին։ Քննարկվում են էլեկտրոդի տեխնիկական պարամետրերը բարելավելու, դրա արդյունավետությունը բարձրացնելու և շահագործման ընթացքում առաջացող խնդիրները նվազեցնելու հնարավոր մոտեցումները։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է էլեկտրոդի աշխատանքի հուսալիության, տարողության, ցիկլային կայունության և էներգետիկ բնութագրերի գնահատումը՝ հիմնային ակումուլյատորների ընդհանուր աշխատանքի արդյունավետության համատեքստում։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել էլեկտրաքիմիայի, քիմիական էներգիայի աղբյուրների և էլեկտրատեխնիկայի ոլորտներում աշխատող մասնագետների, ինժեներների, հետազոտողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։ Այն հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել կադմիումային էլեկտրոդների աշխատանքի գիտատեխնիկական հիմքերի, դրանց տեխնիկական սահմանափակումների և կատարելագործման ուղղությունների վերաբերյալ։

Պատմություն

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է 20-րդ դարի սկզբին Արևմտյան Հայաստանում իրականացված բարենորոգումների գործընթացի և Գերմանիայի քաղաքականության համակողմանի ուսումնասիրությանը Օսմանյան կայսրությունում։ Աշխատության մեջ վերլուծվում են 1912–1914 թվականների հայկական բարենորոգումների ծրագրերը, դրանց առաջացման պատմաքաղաքական նախադրյալները, միջազգային դիվանագիտական միջավայրը և եվրոպական տերությունների դիրքորոշումները հայկական հարցի վերաբերյալ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում Օսմանյան իշխանությունների քաղաքականությանը, բարենորոգումների իրականացման խոչընդոտներին, ինչպես նաև Գերմանիայի դերին՝ որպես Առաջին համաշխարհային պատերազմին նախորդող շրջանում Օսմանյան կայսրության կարևոր դաշնակցի և ազդեցիկ գործընկերոջ։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում են գերմանա-թուրքական հարաբերությունների զարգացումը, տնտեսական, ռազմական և քաղաքական համագործակցության ուղղությունները, ինչպես նաև դրանց ազդեցությունը հայկական հարցի և տարածաշրջանային քաղաքական գործընթացների վրա։ Ներկայացվում են պատմական փաստաթղթերի, դիվանագիտական նյութերի և գիտական ուսումնասիրությունների հիման վրա կատարված վերլուծություններ, որոնք հնարավորություն են տալիս ավելի խորությամբ հասկանալու տվյալ ժամանակաշրջանի բարդ քաղաքական իրադրությունը։ Գիրքը կարող է օգտակար լինել պատմաբանների, հայագետների, միջազգային հարաբերությունների մասնագետների, քաղաքական գիտությունների հետազոտողների, դասախոսների, ուսանողների և բոլոր նրանց համար, ովքեր հետաքրքրված են Հայկական հարցի պատմությամբ, Օսմանյան կայսրության վերջին շրջանի քաղաքական զարգացումներով և եվրոպական տերությունների ազդեցությամբ Մերձավոր Արևելքում։

Lեզվաբանություն

Այս ուսումնասիրությունը վերլուծում է ռուսերեն լեզվում բիբլիական ծագում ունեցող թևավոր արտահայտությունների համակարգային նկարագրության փորձը՝ ընդգծելով դրանց լեզվական, մշակութային և իմաստաբանական առանձնահատկությունները։ Նշվում է, որ բիբլիական ծագման արտահայտությունները ռուսերենում ձևավորում են կայուն ֆրազեոլոգիական շերտ, որը խորապես ներգծված է ինչպես գրական լեզվի, այնպես էլ խոսակցական հաղորդակցության մեջ։ Վերլուծվում է, որ այդ արտահայտությունները հաճախ պահպանել են իրենց սկզբնական սրբագրական կամ խորհրդանշական իմաստը, սակայն ժամանակի ընթացքում ենթարկվել են իմաստային ընդհանրացման, փոխաբերականացման կամ ոճական վերաիմաստավորման՝ ձեռք բերելով լայն կիրառական արժեք տարբեր հաղորդակցական իրավիճակներում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում դրանց աղբյուրային հիմքերին՝ Հին և Նոր Կտակարանների տեքստերին, ինչպես նաև դրանց ներթափանցման ուղիներին գրականության, արվեստի և հասարակական խոսքի միջոցով։ Նշվում է նաև, որ բիբլիական թևավոր խոսքերը կատարում են ոչ միայն հաղորդակցական, այլև մշակութային հիշողության պահպանման գործառույթ՝ արտացոլելով արժեքային և աշխարհայացքային համակարգերի շարունակականությունը լեզվում։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը ցույց է տալիս, որ բիբլիական ծագման ֆրազեոլոգիական միավորները ռուսերենում կազմում են համակարգված և մշակութայինապես նշանակալի շերտ, որի ուսումնասիրությունը կարևոր է ինչպես լեզվաբանական, այնպես էլ մշակութային-պատմական տեսանկյունից։