Կրոն և փիլիսոփայություն

Տեխնոլոգիա

Այս աշխատությունը նվիրված է գեոթերմալ ջերմային պոմպերի էներգետնտեսական արդյունավետության բարձրացման մեթոդների մշակմանը՝ նպատակ ունենալով նվազեցնել էներգիայի ծախսերը, բարձրացնել համակարգերի աշխատանքի արդյունավետությունը և ապահովել ջերմային էներգիայի արտադրության առավել շահավետ պայմաններ։ Ուսումնասիրության շրջանակում գեոթերմալ ջերմային պոմպերը դիտարկվում են որպես վերականգնվող էներգիայի օգտագործման արդյունավետ տեխնոլոգիա, որի միջոցով հնարավոր է հողի կամ ստորգետնյա միջավայրի ցածր ջերմաստիճանային ջերմությունը փոխակերպել շենքերի ջեռուցման կամ տաք ջրամատակարարման համար կիրառելի ջերմային էներգիայի։ Աշխատանքում ուշադրություն է դարձվում ջերմային պոմպային համակարգերի կառուցվածքին, աշխատանքի սկզբունքին և այն տեխնիկական ու գործառնական գործոններին, որոնք որոշում են դրանց էներգետիկ արդյունավետությունը։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի ջերմափոխանակման գործընթացների օպտիմալացումը, հողի և ջերմակիրի ջերմաստիճանային ռեժիմների ճիշտ ընտրությունը, կոմպրեսորի և օժանդակ սարքավորումների աշխատանքի բարելավումը, ինչպես նաև համակարգի կառավարման ավտոմատացման հնարավորությունների ուսումնասիրությունը։ Էներգետնտեսական գնահատման տեսանկյունից կարող են վերլուծվել էլեկտրաէներգիայի սպառումը, ստացվող ջերմային էներգիայի քանակը, շահագործման ծախսերը, ներդրումային արժեքը, էներգախնայողության մակարդակը և ներդրումների վերադարձելիությունը։ Աշխատանքը կարող է ներառել տարբեր տեխնիկական լուծումների համեմատական ուսումնասիրություն և դրանց ազդեցության գնահատում ջերմային պոմպերի սեզոնային ու տարեկան արդյունավետության վրա։ Կարևոր ուղղություն է նաև համակարգերի նախագծման և շահագործման այնպիսի պայմանների բացահայտումը, որոնց դեպքում հնարավոր է առավելագույնս օգտագործել գեոթերմալ աղբյուրի ներուժը՝ միաժամանակ նվազեցնելով էլեկտրաէներգիայի և սպասարկման ծախսերը։ Մշակված մեթոդները կարող են կիրառվել ինչպես նոր գեոթերմալ ջերմային պոմպային համակարգերի նախագծման, այնպես էլ գործող համակարգերի տեխնիկական կատարելագործման և էներգաարդյունավետության բարձրացման համար։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է վերականգնվող էներգիայի աղբյուրների արդյունավետ օգտագործման, շենքերի էներգասպառման նվազեցման և երկարաժամկետ տնտեսական ու բնապահպանական օգուտների ապահովման տեսանկյունից։

Ինֆորմատիկա

Ուսումնասիրությունը նվիրված է գերավելի մեծ ինտեգրալ սխեմաների ավտոմատացված ֆիզիկական նախագծման ընթացքում ենթաշերտային աղմուկների հաշվառման միջոցների մշակմանը։ Աշխատության կենտրոնում միկրոէլեկտրոնային կառուցվածքներում առաջացող աղմուկային երևույթների մոդելավորման, գնահատման և նախագծման գործընթացում դրանց ազդեցությունը հաշվի առնելու խնդիրն է։ Հետազոտության շրջանակում ուսումնասիրվում են կիսահաղորդչային ենթաշերտում աղմուկի տարածման մեխանիզմները, դրա առաջացման աղբյուրները և ինտեգրալ սխեմայի առանձին բաղադրիչների աշխատանքի վրա հնարավոր ազդեցությունները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում թվային և անալոգային հանգույցների փոխազդեցությանը, ազդանշանների ամբողջականության պահպանմանը և այն դեպքերին, երբ ենթաշերտային փոխազդեցությունները կարող են հանգեցնել նախագծված համակարգի աշխատանքի խափանումների կամ պարամետրերի անցանկալի փոփոխությունների։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է համապատասխան մաթեմատիկական և հաշվողական մոդելների մշակումը, որոնք հնարավորություն են տալիս ավտոմատացված նախագծման համակարգերում գնահատել աղմուկի մակարդակը և դրա տարածման ազդեցությունը դեռևս նախագծման փուլում։ Ուսումնասիրվում են նաև ֆիզիկական տեղաբաշխման և միացումների այնպիսի լուծումներ, որոնք կարող են նվազեցնել աղմուկային փոխազդեցությունները և բարձրացնել ինտեգրալ սխեմայի կայունությունն ու հուսալիությունը։ Ավտոմատացված մոտեցումների կիրառումը հնարավորություն է տալիս նվազեցնել նախագծման ժամանակը, մեծացնել վերլուծության ճշգրտությունը և կանխարգելիչ կերպով բացահայտել հնարավոր խնդիրները՝ առանց ամբողջական ֆիզիկական նախատիպի պատրաստման անհրաժեշտության։ Աշխատության արդյունքները կարող են կիրառական նշանակություն ունենալ ժամանակակից բարձր ինտեգրման աստիճան ունեցող միկրոսխեմաների նախագծման, դրանց էլեկտրական բնութագրերի օպտիմալացման և աշխատանքի հուսալիության բարձրացման համար։ Գիրքը կարող է հետաքրքրել միկրոէլեկտրոնիկայի և էլեկտրոնային նախագծման մասնագետներին, ինտեգրալ սխեմաների նախագծողներին, կիսահաղորդչային տեխնոլոգիաների և EDA համակարգերի հետազոտողներին, ինչպես նաև էլեկտրոնիկայի, համակարգչային ճարտարագիտության և հարակից ոլորտների ասպիրանտներին ու ուսանողներին։

Քաղաքագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է քաղաքական ապագայաբանության շրջանակում կանխատեսման տեսական, մեթոդաբանական և ճանաչողական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ քաղաքական գործընթացների հնարավոր զարգացման ուղղությունների բացահայտման տեսանկյունից։ Հետազոտության առանցքում քաղաքական ապագայի վերաբերյալ գիտականորեն հիմնավորված դատողությունների ձևավորման հնարավորություններն ու սահմանափակումներն են, ինչպես նաև քաղաքական երևույթների բարձր փոփոխականության, բազմագործոն բնույթի և անորոշության ազդեցությունը կանխատեսումների վրա։ Քաղաքական կանխատեսումը դիտարկվում է ոչ թե որպես ապագայի միանշանակ որոշում, այլ որպես առկա միտումների, պատճառահետևանքային կապերի, հնարավոր փոփոխությունների և այլընտրանքային սցենարների համակարգված ուսումնասիրություն։ Ժամանակակից ռազմավարական ապագայաբանության մոտեցումները ևս սովորաբար շեշտադրում են ոչ թե մեկ անխուսափելի ապագայի կանխագուշակումը, այլ մի քանի հնարավոր ապագաների ուսումնասիրությունը և դրանց նկատմամբ պատրաստվածության զարգացումը։ Հատուկ ուշադրություն է հատկացվում կանխատեսման օբյեկտի և ժամանակային հորիզոնի սահմանմանը, քաղաքական գործընթացների վերաբերյալ տեղեկատվության ընտրությանը, փոփոխականների առանձնացմանը և ստացված արդյունքների հավաստիության գնահատմանը։ Քննվում են կանխատեսման տարբեր մեթոդաբանական մոտեցումներ՝ միտումների վերլուծությունը, փորձագիտական գնահատումները, սցենարային մեթոդները, համեմատական վերլուծությունը, մոդելավորումը և հավանականային գնահատումները։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում քաղաքական կանխատեսումների ստուգելիության խնդիրը, քանի որ գիտական կանխատեսումը պահանջում է հնարավորինս հստակ սահմանված արդյունքներ, ժամանակային շրջանակներ և պայմաններ, որոնց դեպքում հնարավոր կլինի հետագայում գնահատել դրա համապատասխանությունը իրական զարգացումներին։ Ուսումնասիրվում է նաև քաղաքական ապագայի վրա մարդկային ընտրությունների, ինստիտուցիոնալ փոփոխությունների, միջազգային միջավայրի, տնտեսական գործընթացների, տեխնոլոգիական զարգացման և անսպասելի իրադարձությունների ազդեցությունը։ Այս հանգամանքները սահմանափակում են երկարաժամկետ կանխատեսումների որոշակիությունը և մեծացնում այլընտրանքային սցենարների կիրառման նշանակությունը։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում կանխատեսողի սուբյեկտիվ գնահատականների, տեղեկատվական սահմանափակումների և ճանաչողական կողմնակալությունների հնարավոր ազդեցությանը։ Հետազոտության շրջանակում քաղաքական կանխատեսումը կապվում է նաև որոշումների ընդունման և ռազմավարական պլանավորման հետ, քանի որ ապագայի հնարավոր տարբերակների ուսումնասիրությունը կարող է օգտագործվել ռիսկերի, հնարավորությունների և քաղաքական ընտրությունների հետևանքների վերլուծության համար։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է քաղաքականագիտության, ապագայաբանության, քաղաքական վերլուծության և կանխատեսման մեթոդաբանության մոտեցումները՝ քաղաքական ապագան ներկայացնելով որպես անորոշ և բազմատարբերակ գործընթաց, որի գիտական ուսումնասիրությունը պահանջում է հավանականային, սցենարային և քննադատական մտածողության համատեղ կիրառում։

Տնտեսագիտություն

Այս աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում ստվերային տնտեսության սոցիալ-տնտեսական հետևանքների և բնակչության կենսամակարդակի միջև առկա փոխազդեցության ուսումնասիրությանը և այդ փոխազդեցության արդյունավետ կառավարման հիմնախնդիրների բացահայտմանը։ Հետազոտության շրջանակում ստվերային տնտեսությունը դիտարկվում է որպես բազմաշերտ տնտեսական և հասարակական երևույթ, որն ընդգրկում է պաշտոնական վիճակագրությունից և հարկային վերահսկողությունից դուրս մնացող տնտեսական գործունեության տարբեր դրսևորումներ։ Ուսումնասիրվում են դրա ձևավորման հիմնական պատճառները, տարածման պայմանները և սոցիալ-տնտեսական ազդեցությունները, ինչպես նաև այն մեխանիզմները, որոնց միջոցով ստվերային գործունեությունը կարող է ազդել զբաղվածության, եկամուտների, հարկային մուտքերի, սոցիալական անհավասարության և բնակչության կենսամակարդակի վրա։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է Հայաստանի տնտեսական միջավայրի առանձնահատկությունների վերլուծությունը՝ հաշվի առնելով աշխատաշուկայի կառուցվածքը, եկամուտների բաշխումը, հարկային համակարգը, ձեռնարկատիրական գործունեության պայմանները և սոցիալական պաշտպանության մեխանիզմները։ Հետազոտության մեջ դիտարկվում է նաև ստվերային տնտեսության երկակի ազդեցությունը․ մի կողմից այն կարող է որոշ խմբերի համար ստեղծել լրացուցիչ եկամտի կամ զբաղվածության հնարավորություններ, իսկ մյուս կողմից՝ սահմանափակել պետական բյուջեի եկամուտները, թուլացնել սոցիալական պաշտպանության համակարգը, խորացնել անհավասարությունը և խոչընդոտել օրինական տնտեսական գործունեության զարգացումը։ Աշխատության շրջանակում փորձ է արվում բացահայտել բնակչության կենսամակարդակի և ստվերային տնտեսական գործունեության միջև պատճառահետևանքային կապերը, գնահատել դրանց ազդեցության չափը և առանձնացնել կառավարման առավել արդյունավետ ուղղությունները։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում ստվերային տնտեսության կրճատման պետական քաղաքականությանը, հարկային և վարչական մեխանիզմների կատարելագործմանը, տնտեսական գործունեության օրինականացման խթաններին, սոցիալական քաղաքականության արդյունավետության բարձրացմանը և բնակչության տնտեսական վարքագծի վրա ազդող գործոններին։ Առաջարկվող մոտեցումները նպատակ ունեն ոչ միայն սահմանափակել ստվերային գործունեությունը վերահսկողական միջոցներով, այլև ձևավորել այնպիսի տնտեսական և սոցիալական պայմաններ, որոնց դեպքում օրինական գործունեությունը կդառնա ավելի գրավիչ և կանխատեսելի։ Հետազոտությունը կարող է օգտակար լինել Հայաստանի սոցիալ-տնտեսական զարգացման, հարկային քաղաքականության, զբաղվածության, եկամուտների բաշխման և կենսամակարդակի բարձրացման խնդիրներով զբաղվող մասնագետների, պետական կառավարման մարմինների, տնտեսագետների, հետազոտողների և ուսանողների համար։

Պատմություն

Աշխատանքը նվիրված է Արցախի և Սյունիքի մելիքական ապարանքների ճարտարապետական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ դիտարկելով դրանց ձևավորման պատմական, սոցիալական, պաշտպանական և մշակութային պայմանները։ Ուսումնասիրվում են մելիքական ապարանքների կառուցվածքային և հորինվածքային լուծումները, տարածական կազմակերպումը, շինարարական նյութերը, ճարտարապետական ձևերը և տեղանքի բնական պայմանների հետ դրանց փոխհարաբերությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ապարանքների՝ որպես բնակելի, վարչական և ներկայացուցչական կառույցների բազմագործառութային նշանակությանը, ինչպես նաև դրանց պաշտպանական հատկանիշներին, որոնք պայմանավորված էին տվյալ ժամանակաշրջանի քաղաքական ու ռազմական իրադրությամբ։ Քննարկվում են շենքերի հատակագծային կառուցվածքը, ներքին և արտաքին տարածքների փոխկապակցվածությունը, բակերի, սրահների, բնակելի և օժանդակ հատվածների կազմակերպումը, ինչպես նաև ամրաշինական տարրերի և բնակելի ճարտարապետության համադրությունը։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտել Արցախի և Սյունիքի տարբեր շրջաններում ձևավորված ճարտարապետական ավանդույթների ընդհանրություններն ու տարբերությունները և հասկանալ դրանց տեղը հայկական միջնադարյան ու նոր շրջանի ճարտարապետական մշակույթի զարգացման համատեքստում։ Կարևորվում է նաև ապարանքների կապը շրջակա պատմական միջավայրի, ամրոցների, եկեղեցական համալիրների և բնակավայրերի հետ, քանի որ դրանք հաճախ կազմում էին ավելի լայն ճարտարապետական և պաշտպանական համակարգերի բաղկացուցիչ մասը։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ նաև առանձին մելիքական ապարանքների պահպանված հետքերին, դրանց ներկայիս վիճակին և պատմաճարտարապետական արժեքին՝ ընդգծելով ուսումնասիրության նշանակությունը հայկական մշակութային ժառանգության պահպանության և գիտական փաստագրման տեսանկյունից։ Նյութը արժեքավոր է ճարտարապետության, պատմության, հնագիտության և մշակութաբանության ոլորտների մասնագետների ու ուսանողների համար, ինչպես նաև բոլոր նրանց համար, ովքեր հետաքրքրված են Արցախի և Սյունիքի պատմական ճարտարապետությամբ և հայկական իշխանական տների նյութական մշակույթով։ Այն օգնում է ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել մելիքական ապարանքների ճարտարապետական կերպարի, դրանց գործառույթների և պատմական միջավայրում ունեցած դերի մասին։

Մշակույթ

Работа посвящена исследованию жанра фортепианного концерта в творчестве армянских композиторов и выявлению основных тенденций его развития в 1950–1980-е годы. В центре внимания находится эволюция концертного жанра в армянской профессиональной музыке, особенности его художественного становления и изменения композиторского языка на протяжении нескольких десятилетий. Исследование рассматривает фортепианный концерт как синтетическую форму музыкального высказывания, в которой взаимодействуют сольное исполнительское начало и оркестровая ткань, а также раскрываются характерные черты национальной музыкальной традиции и общеевропейских композиторских тенденций. Особое внимание уделяется особенностям тематизма, музыкальной драматургии, композиционного строения, гармонического языка, ритмики, фактуры и принципов взаимодействия фортепиано с оркестром. Анализируются способы переосмысления традиционной концертной формы армянскими авторами и их стремление сочетать национально-характерные интонации с современными средствами музыкальной выразительности. Важное место занимает изучение исполнительских особенностей произведений, характера сольной партии, виртуозных приемов и способов раскрытия художественного образа посредством фортепиано. Рассматривается также развитие жанра в историко-культурном контексте 1950–1980-х годов, что позволяет проследить изменения эстетических установок и композиторского мышления в разные периоды. Исследование выявляет общие закономерности и индивидуальные особенности трактовки жанра различными армянскими композиторами, показывая многообразие подходов к соотношению традиции и новаторства. Отдельное значение имеет изучение национального своеобразия концертного жанра, которое проявляется в использовании фольклорных интонаций, ладовых особенностей, ритмических моделей и характерных принципов музыкального развития. Работа позволяет представить фортепианный концерт как важное направление армянской композиторской школы второй половины XX века и проследить его вклад в развитие национальной музыкальной культуры. Исследование может представлять интерес для музыковедов, композиторов, пианистов, преподавателей музыкальных учебных заведений, исследователей армянской музыкальной культуры и студентов музыкальных специальностей.