Հայ հմայական և ժողովրդական աղոթքներ

Ֆինանսներ

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում հակակոռուպցիոն մեխանիզմների ֆինանսական գնահատման տեսական, մեթոդաբանական և գործնական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են կոռուպցիայի տնտեսական հետևանքները, պետական ֆինանսների կառավարման վրա դրա ազդեցությունը, ինչպես նաև հակակոռուպցիոն քաղաքականության իրականացման համար անհրաժեշտ ֆինանսական ռեսուրսների գնահատման և արդյունավետ օգտագործման սկզբունքները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում կոռուպցիայի կանխարգելման, բացահայտման և վերահսկողության մեխանիզմների ծախսարդյունավետության վերլուծությանը, պետական բյուջեի միջոցների նպատակային օգտագործմանը և հակակոռուպցիոն միջոցառումների տնտեսական արդյունքների չափման հնարավորություններին։ Ուսումնասիրվում են ֆինանսական գնահատման ցուցանիշների մշակման, ծախսերի և օգուտների համեմատական վերլուծության, կոռուպցիոն ռիսկերի գնահատման և պետական կառավարման համակարգում ֆինանսական թափանցիկության ապահովման մոտեցումները։ Անդրադարձ է կատարվում միջազգային փորձի ուսումնասիրությանը, հակակոռուպցիոն ինստիտուտների գործունեության ֆինանսավորման առանձնահատկություններին, պետական գնումների վերահսկողությանը և հանրային հաշվետվողականության բարձրացման մեխանիզմներին։ Կարևորվում են հակակոռուպցիոն ծրագրերի արդյունքների գնահատման միասնական չափորոշիչների ձևավորումը, ֆինանսական վերահսկողության գործիքների կատարելագործումը և հանրային միջոցների կառավարման արդյունավետության բարձրացումը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, ֆինանսիստների, պետական կառավարման մասնագետների, իրավաբանների, հակակոռուպցիոն քաղաքականության հետազոտողների, դասախոսների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Գրականություն

Այս աշխատությունը նվիրված է քսաներորդ դարի իսպանական պոեզիայի զարգացման առանձնահատկությունների և Գուստավո Ադոլֆո Բեկկերի ռոմանտիկական ավանդույթի փոխառնչությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում այն գրական շարունակականությունն է, որի միջոցով XIX դարի իսպանական ռոմանտիզմի կարևորագույն ներկայացուցիչներից մեկի գեղագիտական և բանաստեղծական սկզբունքները տարբեր ձևերով արտացոլվել և վերաիմաստավորվել են հաջորդ դարի իսպանալեզու պոեզիայում։ Աշխատությունում կարող են ուսումնասիրվել Բեկկերի քնարերգության առանցքային հատկանիշները՝ սիրո, մենության, երազի, բնության, հիշողության և մարդկային ներաշխարհի թեմաները, ինչպես նաև նրա բանաստեղծական լեզվի պարզությունը, երաժշտականությունը, հուզական նրբությունը և խորհրդանշական պատկերայնությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն հանգամանքին, որ Բեկկերի ստեղծագործությունը, պահպանելով ռոմանտիկական մտածողության հիմնական տարրերը, միաժամանակ ձևավորել է ավելի զուսպ, ներքին և հոգեբանական քնարերգության ավանդույթ, որը հետագայում ազդեցություն է ունեցել իսպանական պոեզիայի տարբեր ուղղությունների վրա։ Քսաներորդ դարի գրական գործընթացի ուսումնասիրության միջոցով աշխատանքը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու այդ ազդեցության տարբեր դրսևորումները՝ թեմատիկ, պատկերային, ոճական և աշխարհայացքային մակարդակներում։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են համեմատվել տարբեր բանաստեղծների ստեղծագործություններ՝ պարզելու համար, թե ինչպես են ռոմանտիկական սիրո, անհասանելի իդեալի, անձնական ապրումների, բնության և բանաստեղծական ներշնչանքի մոտիվները փոխակերպվել նոր պատմամշակութային պայմաններում։ Կարևորվում է նաև ավանդույթի և նորարարության փոխհարաբերությունը, քանի որ քսաներորդ դարի իսպանացի բանաստեղծները ոչ միայն շարունակել են նախորդ շրջանի գեղագիտական սկզբունքները, այլև դրանք համադրել են մոդեռնիզմի, սիմվոլիզմի, ավանգարդային որոնումների և ժամանակակից մարդու հոգեբանական փորձառության հետ։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև բանաստեղծական ձևի փոփոխություններին, լեզվի և ռիթմի առանձնահատկություններին, ինչպես նաև քնարական հերոսի կերպարի վերափոխմանը։ Բեկկերի ավանդույթի ուսումնասիրությունը այս համատեքստում թույլ է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել իսպանական պոեզիայի զարգացման ներքին տրամաբանության մասին և բացահայտել գրական ժառանգության շարունակականությունը տարբեր դարաշրջանների միջև։ Նյութը կարող է հետաքրքրել իսպանական գրականության և գրականության պատմության մասնագետներին, գրականագետներին, թարգմանիչներին, իսպաներեն ուսումնասիրողներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։ Աշխատությունը հատկապես արժեքավոր է այն տեսանկյունից, որ ցույց է տալիս, թե ինչպես կարող է մեկ գրողի ստեղծագործական ժառանգությունը շարունակել գործել որպես գեղագիտական և գաղափարական աղբյուր՝ փոխվելով նոր ժամանակների գրական պահանջներին և մշակութային միջավայրին համապատասխան։

Բժշկություն

Աշխատությունը նվիրված է տավարի մարսողական համակարգի նախաստամոքսների շարժողական ակտիվության նվազման պատճառների, զարգացման մեխանիզմների, կլինիկական դրսևորումների և բուժական մոտեցումների ուսումնասիրությանը՝ հատուկ ուշադրություն դարձնելով դեղաբանական միջոցների համակցված կիրառման հնարավորություններին։ Հետազոտության շրջանակում տվյալ ֆունկցիոնալ խանգարումը դիտարկվում է որպես բարդ ախտաբանական վիճակ, որի դեպքում նախաստամոքսների կծկողական ակտիվության թուլացումը կարող է խանգարել կերի բնականոն խառնմանը, տեղափոխմանը և մարսողական գործընթացների ընթացքին։ Քննվում են հիվանդության առաջացմանը նպաստող սննդային, ֆիզիոլոգիական և կառավարման հետ կապված գործոնները, ինչպես նաև կենդանու ընդհանուր վիճակի և մարսողական համակարգի գործունեության միջև փոխկապակցվածությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում կլինիկական ախտորոշման սկզբունքներին՝ կենդանու ընդհանուր վարքագծի, ախորժակի, նախաստամոքսների շարժունակության և մարսողական համակարգի ֆունկցիոնալ վիճակը բնութագրող այլ ցուցանիշների գնահատմանը։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է տարբեր բուժական մոտեցումների արդյունավետության համեմատական ուսումնասիրությունը և դեղանյութերի նոր համակցության հնարավոր ազդեցության գնահատումը։ Դեղաբանական միջամտությունը դիտարկվում է նախաստամոքսների բնականոն շարժողական գործունեության վերականգնման և կենդանու ընդհանուր ֆիզիոլոգիական վիճակի կարգավորման համատեքստում՝ առանց անտեսելու հիվանդության առաջացման հիմնական պատճառների վերացման անհրաժեշտությունը։ Կարևորվում է բուժման արդյունքների գնահատումը կլինիկական և ֆիզիոլոգիական ցուցանիշների փոփոխությունների հիման վրա, ինչը հնարավորություն է տալիս համեմատելու կենդանիների վիճակը բուժումից առաջ և հետո։ Առանձին ուշադրություն կարող է դարձվել օրգանիզմի նյութափոխանակային արձագանքներին, մարսողական գործընթացների վերականգնման արագությանը և կենդանու ընդհանուր վիճակի բարելավման դինամիկային։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համադրվել կլինիկական դիտարկումների, լաբորատոր հետազոտությունների և բուժման արդյունքների տվյալները՝ առաջարկվող մոտեցման արդյունավետությունն ու կիրառելիությունը գնահատելու նպատակով։ Կարևորվում է նաև կանխարգելման խնդիրը, հատկապես կենդանիների հավասարակշռված կերակրման, կերաբաժնի փոփոխությունների ճիշտ կազմակերպման և պահվածքի համապատասխան պայմանների ապահովման տեսանկյունից։ Աշխատությունը կարող է նպաստել խոշոր եղջերավոր կենդանիների մարսողական համակարգի ֆունկցիոնալ խանգարումների վերաբերյալ գիտական պատկերացումների խորացմանը և անասնաբուժական կլինիկական պրակտիկայում դրանց ախտորոշման ու բուժման մոտեցումների հետագա ուսումնասիրությանը։

Տեխնոլոգիա

Այս աշխատությունը նվիրված է հանքային ջրերի արտադրության գործընթացում սննդամթերքի անվտանգության ապահովման նպատակով HACCP համակարգի կիրառման արդյունավետության ուսումնասիրությանը։ Աշխատանքի շրջանակում դիտարկվում են արտադրական գործընթացի այն փուլերը, որտեղ կարող են առաջանալ կենսաբանական, քիմիական կամ ֆիզիկական վտանգներ, ինչպես նաև այդ վտանգների կանխարգելման, վերահսկման և նվազեցման հնարավոր մեթոդները։ Ուսումնասիրությունը կարևորում է կրիտիկական հսկման կետերի ճիշտ բացահայտումը, դրանց համար վերահսկման չափանիշների սահմանումը, մշտադիտարկման իրականացումը և շեղումների դեպքում անհրաժեշտ ուղղիչ գործողությունների կիրառումը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հանքային ջրի աղբյուրից մինչև պատրաստի արտադրանքի փաթեթավորում ընկած ամբողջ տեխնոլոգիական շղթային՝ ներառելով ջրի արդյունահանումը, նախնական մշակումը, սարքավորումների և տարաների սանիտարական վիճակը, լցման գործընթացը, փաթեթավորումը և պահպանման պայմանները։ Աշխատանքը հնարավորություն է տալիս գնահատելու, թե որքանով է համակարգված վտանգների կանխարգելումը նպաստում արտադրանքի անվտանգության և կայուն որակի պահպանմանը։ Միաժամանակ քննարկվում է HACCP-ի կիրառման գործնական նշանակությունը արտադրական կարգապահության բարձրացման, հնարավոր ռիսկերի վաղ հայտնաբերման, տեխնոլոգիական գործընթացների վերահսկելիության և սպառողների առողջության պաշտպանության տեսանկյունից։ Նման մոտեցումը թույլ է տալիս սննդամթերքի անվտանգության ապահովումը տեղափոխել ոչ միայն վերջնական արտադրանքի ստուգման, այլև ամբողջ արտադրական գործընթացի կանխարգելիչ վերահսկման մակարդակ՝ դարձնելով որակի կառավարման համակարգն ավելի արդյունավետ և հետևողական։

Պատմություն

Գլիպտիկան Հին Հայաստանի տարածքում (մ.թ.ա. VI դար – մ.թ. III դար) ներկայացնում է փոքր ձևաչափի գեղարվեստական փորագրության արվեստը, որը հիմնականում արտահայտվել է կնիքների, քարե կամ կիսաթանկարժեք քարերի վրա կատարված պատկերային և խորհրդանշական փորագրությունների միջոցով և հանդիսանում է կարևոր աղբյուր հին հայկական մշակույթի, սոցիալական կառուցվածքի և կրոնական պատկերացումների ուսումնասիրության համար։ Այս ժամանակաշրջանում Հայաստանի գլիպտիկ արվեստը զարգանում է ուրարտական ավանդույթների հիմքի վրա, ապա աստիճանաբար ենթարկվում է պարսկական (աքեմենյան), հելլենիստական և պարթևական մշակութային ազդեցությունների, ինչը արտացոլվում է պատկերագրական մոտիվների բազմազանության և ոճական փոփոխությունների մեջ։ Գլիպտիկայի նմուշներում հաճախ հանդիպում են դիցաբանական տեսարաններ, կենդանական պատկերներ, թագավորական և վարչական իշխանության խորհրդանիշներ, ինչպես նաև պաշտամունքային և պաշտպանիչ նշանակություն ունեցող պատկերներ, որոնք օգտագործվել են ոչ միայն որպես կնիքներ վարչական փաստաթղթերի հաստատման համար, այլև որպես սոցիալական կարգավիճակի և իշխանության նշաններ։ Հելլենիստական շրջանում նկատվում է պատկերների ավելի մեծ ռեալիզմ և կոմպոզիցիոն բարդություն, ինչպես նաև հունական դիցաբանության որոշ տարրերի ներթափանցում, մինչդեռ պարթևական ազդեցության փուլում ուժեղանում են տեղական և արևելյան սիմվոլիկ ձևերը։ Գլիպտիկան կարևոր դեր ունի նաև տնտեսական և վարչական պատմության ուսումնասիրության մեջ, քանի որ կնիքները վկայում են պետական կառավարման համակարգի զարգացման, առևտրային հարաբերությունների և գրավոր մշակույթի կիրառման մասին։ Ընդհանուր առմամբ, Հին Հայաստանի գլիպտիկան հանդիսանում է բազմաշերտ մշակութային երևույթ, որը միավորում է տեղական ավանդույթները և արտաքին ազդեցությունները՝ արտացոլելով տարածաշրջանի պատմամշակութային փոխազդեցությունները մ.թ.ա. VI դարից մինչև մ.թ. III դար։

Մաթեմատիկա

Աշխատանքը նվիրված է դիրքային և կողմնորոշիչ անկարգավորվածությամբ բյուրեղներում կարգավորման երևույթների տեսական ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմքում բյուրեղային համակարգերում մասնիկների կամ կառուցվածքային միավորների անկանոն բաշխման և դրանց հետագա կարգավորման գործընթացների ուսումնասիրությունն է՝ նպատակ ունենալով բացահայտել այդ երևույթների ընդհանուր օրինաչափությունները և ֆիզիկական մեխանիզմները։ Ուսումնասիրվում է, թե ինչպես կարող են ջերմաստիճանի, փոխազդեցությունների, արտաքին պայմանների և բյուրեղային կառուցվածքի փոփոխությունները հանգեցնել համակարգի սկզբնական անկարգ վիճակից ավելի կարգավորված վիճակի անցմանը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում դիրքային անկարգավորվածությանը, որի դեպքում բյուրեղային ցանցի տարբեր հանգույցներում մասնիկների կամ ատոմների դասավորությունը լիովին որոշված չէ, և կողմնորոշիչ անկարգավորվածությանը, երբ մոլեկուլների կամ կառուցվածքային խմբերի տարածական կողմնորոշումները կարող են տարբեր լինել։ Աշխատանքը կարող է հիմնվել վիճակագրական ֆիզիկայի և թերմոդինամիկայի մեթոդների վրա՝ նկարագրելու կարգավորման փուլային անցումները, հավասարակշռային վիճակները և համակարգի կառուցվածքային պարամետրերի փոփոխությունը։ Հետազոտության կարևոր խնդիրներից է կարգավորվածության աստիճանի քանակական նկարագրությունը և համապատասխան կարգավորման պարամետրերի որոշումը, որոնց միջոցով հնարավոր է հետևել համակարգի կառուցվածքային վերափոխումներին։ Ուսումնասիրվում են նաև դիրքային և կողմնորոշիչ կարգավորման փոխազդեցությունները, քանի որ այդ երկու տեսակի կարգավորվածությունը կարող են փոխկապակցված լինել և առաջացնել ավելի բարդ փուլային վարք։ Կարևորվում է անկարգության ազդեցությունը բյուրեղների ջերմային, կառուցվածքային և այլ ֆիզիկական հատկությունների վրա, ինչպես նաև համակարգի ազատ էներգիայի և կայունության փոփոխությունների վերլուծությունը։ Տեսական մոդելների միջոցով հնարավոր է ուսումնասիրել տարբեր տեսակի բյուրեղային համակարգերում կարգավորման գործընթացների ընդհանուր առանձնահատկությունները և սահմանել այն պայմանները, որոնց դեպքում առաջանում են տարբեր կարգավորված փուլեր։ Աշխատանքի արդյունքները կարող են կարևոր նշանակություն ունենալ անկարգավորված բյուրեղների ֆիզիկական հատկությունների կանխատեսման, փուլային անցումների մեխանիզմների բացահայտման և բարդ պինդմարմնային համակարգերի տեսական նկարագրության կատարելագործման համար։ Исследование կարող է օգտակար լինել բյուրեղագիտության, նյութագիտության և վիճակագրական ֆիզիկայի խնդիրների ուսումնասիրման համար՝ ընդլայնելով պատկերացումները անկարգավորված համակարգերում կառուցվածքային կարգավորման գործընթացների վերաբերյալ։