Նոր գրքեր: Գյուղատնտեսություն: Ինֆորմացիոն ցանկ (1979, Апрель, №4)

Սոցիոլոգիա

Աշխատությունը նվիրված է 20-րդ դարի վերջի արևմտյան սոցիոլոգիայում սոցիալական կոնֆլիկտի ուսումնասիրման տեսական և մեթոդաբանական հիմքերի վերլուծությանը։ Հետազոտության շրջանակում կոնֆլիկտը դիտարկվում է որպես հասարակական հարաբերությունների, սոցիալական կառուցվածքների և տարբեր խմբերի փոխազդեցության կարևոր բաղադրիչ, որի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու հասարակական փոփոխությունների, հակասությունների և սոցիալական համակարգերի զարգացման մեխանիզմները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում արևմտյան սոցիոլոգիական մտքի այն տեսություններին և հայեցակարգային մոտեցումներին, որոնց միջոցով մեկնաբանվում են սոցիալական հակասությունների առաջացման պատճառները, դրանց զարգացման պայմանները, կառուցվածքը, գործառույթները և հնարավոր հետևանքները։ Քննարկվում են սոցիալական խմբերի շահերի տարբերությունները, իշխանության և ռեսուրսների բաշխման անհավասարությունը, արժեքային հակասությունները, հասարակական կարգավիճակների և դերերի փոխհարաբերությունները՝ որպես կոնֆլիկտային գործընթացների ձևավորման հնարավոր գործոններ։ Վերլուծվում է կոնֆլիկտի և սոցիալական կայունության փոխհարաբերությունը՝ ուշադրություն դարձնելով այն հանգամանքին, որ հակասությունները կարող են հանդես գալ ոչ միայն որպես հասարակական համակարգի ապակայունացման աղբյուր, այլև որպես սոցիալական փոփոխությունների, նոր հարաբերությունների ձևավորման և գոյություն ունեցող ինստիտուտների վերափոխման գործոն։ Անդրադարձ է կատարվում սոցիոլոգիական տարբեր ուղղությունների մեթոդաբանական սկզբունքներին և դրանց միջոցով կոնֆլիկտային երևույթների բացատրման առանձնահատկություններին։ Կարևորվում են մակրոսոցիոլոգիական և միկրոսոցիոլոգիական մոտեցումների փոխհարաբերությունները, որոնք հնարավորություն են տալիս կոնֆլիկտն ուսումնասիրել ինչպես հասարակական լայն կառուցվածքների և ինստիտուտների մակարդակում, այնպես էլ անհատների ու փոքր խմբերի անմիջական փոխազդեցությունների շրջանակում։ Ուսումնասիրության մեջ դիտարկվում են նաև կոնֆլիկտների դասակարգման, դրանց դինամիկայի, կարգավորման և սոցիալական հետևանքների գնահատման մեթոդաբանական խնդիրները։ 20-րդ դարի վերջին արևմտյան հասարակություններում տեղի ունեցող տնտեսական, քաղաքական, մշակութային և սոցիալական փոփոխությունների համատեքստում կոնֆլիկտի տեսությունների զարգացումը ներկայացվում է որպես հասարակության ավելի բարդ և բազմաշերտ կառուցվածքը հասկանալու գիտական միջոց։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս համակարգելու տարբեր սոցիոլոգիական տեսությունների հիմնական դրույթները, համեմատելու դրանց բացատրական հնարավորությունները և բացահայտելու կոնֆլիկտի ուսումնասիրման մեթոդաբանական մոտեցումների զարգացումը։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրություն ներկայացնել սոցիոլոգիայի, կոնֆլիկտաբանության, սոցիալական տեսության, հասարակական հարաբերությունների և սոցիոլոգիական մտքի պատմության ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների, հետազոտողների և ուսանողների համար։

Ֆինանսներ

Աշխատությունը նվիրված է արտադրական պաշարների ֆինանսական կառավարման տեսական և գործնական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի Հանրապետության արտադրական կազմակերպությունների օրինակով։ Հետազոտության կենտրոնում արտադրական գործընթացի անխափանությունն ապահովող պաշարների ձևավորման, ֆինանսավորման, օգտագործման և վերահսկման արդյունավետ կազմակերպումն է։ Աշխատության մեջ արտադրական պաշարները դիտարկվում են որպես կազմակերպության շրջանառու միջոցների կարևոր բաղադրիչ, որի կառավարման արդյունավետությունը անմիջականորեն ազդում է իրացվելիության, ֆինանսական կայունության, ինքնարժեքի և շահութաբերության վրա։ Ուսումնասիրվում են հումքի, նյութերի, կիսաֆաբրիկատների, պահեստամասերի և արտադրական այլ պաշարների ձևավորման առանձնահատկությունները, դրանց ֆինանսավորման աղբյուրները և պաշարների օպտիմալ մակարդակի որոշման խնդիրները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում պաշարների կառավարման ընթացքում առաջացող հակասությանը՝ մի կողմից արտադրության անընդհատությունն ապահովելու համար անհրաժեշտ պաշարների առկայությանը, իսկ մյուս կողմից ավելցուկային պաշարների պատճառով միջոցների սառեցման և պահպանման լրացուցիչ ծախսերի առաջացմանը։ Հետազոտության շրջանակում կարող են վերլուծվել պաշարների շրջանառության արագությունը, դրանց կառուցվածքը, դինամիկան, ֆինանսավորման արդյունավետությունը և կազմակերպության ֆինանսական արդյունքների վրա ունեցած ազդեցությունը։ Կարևոր տեղ է հատկացվում արտադրական կազմակերպությունների ֆինանսական վիճակի գնահատմանը և այնպիսի կառավարչական որոշումների մշակմանը, որոնք թույլ կտան նվազեցնել պաշարների պահպանման ծախսերը, արագացնել դրանց շրջանառությունը և միաժամանակ պահպանել արտադրական գործընթացի անհրաժեշտ ապահովվածությունը։ ՀՀ արտադրական կազմակերպությունների օրինակով ուսումնասիրվում են ոլորտին բնորոշ խնդիրները, տնտեսական միջավայրի առանձնահատկությունները և պաշարների կառավարման կատարելագործման հնարավորությունները։ Աշխատությունը կարող է ներառել նաև պաշարների պահանջարկի կանխատեսման, նորմավորման, բյուջետավորման, ֆինանսական պլանավորման և վերահսկողության ժամանակակից մոտեցումներ։ Առաջարկվող մեխանիզմները նպատակ ունեն բարձրացնել կազմակերպությունների ֆինանսական ռեսուրսների օգտագործման արդյունավետությունը, բարելավել վճարունակությունն ու ֆինանսական կայունությունը և նպաստել մրցունակության բարձրացմանը։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել տնտեսագետներին, ֆինանսական կառավարիչներին, արտադրական կազմակերպությունների ղեկավարներին, հաշվապահներին, ֆինանսական վերլուծաբաններին, հետազոտողներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։

Պատմություն

Այս աշխատանքը նվիրված է հայկական սփյուռքում էթնիկ մամուլի դերի ուսումնասիրությանը՝ էթնոսոցիոլոգիական հետազոտության տեսանկյունից, դիտարկելով այն որպես ազգային ինքնության պահպանման, մշակութային ժառանգության փոխանցման և համայնքային համախմբման կարևոր միջոց։ Հետազոտության շրջանակում վերլուծվում են սփյուռքահայ մամուլի ձևավորման և զարգացման առանձնահատկությունները, դրա տեղեկատվական, կրթական և մշակութային գործառույթները, ինչպես նաև ազդեցությունը տարբեր երկրներում բնակվող հայ համայնքների սոցիալական կյանքի վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում էթնիկ մամուլի դերին մայրենի լեզվի պահպանման, ազգային արժեքների տարածման, պատմական հիշողության վերարտադրման և սփյուռքյան ինքնագիտակցության ամրապնդման գործընթացներում։ Քննարկվում են նաև գլոբալացման, թվայնացման և նոր մեդիայի զարգացման պայմաններում էթնիկ մամուլի առջև ծառացած մարտահրավերները, լսարանի փոփոխվող պահանջները և ավանդական ու թվային հաղորդակցական հարթակների փոխազդեցությունը։ Աշխատությունը ներկայացնում է էթնոսոցիոլոգիական վերլուծություն՝ բացահայտելով, թե ինչպես է էթնիկ մամուլը նպաստում համայնքային կապերի պահպանմանը, ազգային պատկանելության զգացման ամրապնդմանը և սփյուռքի ու հայրենիքի միջև տեղեկատվական ու մշակութային կապերի զարգացմանը:

Քիմիա

Այս աշխատությունը նվիրված է անցումային մետաղների՝ վոլֆրամի և մոլիբդենի կարբիդային կատալիզատորների ստացման և ուսումնասիրության ժամանակակից մեթոդներին՝ մասնավորապես այրման (combustion) ռեժիմում իրականացվող սինթեզի տեխնոլոգիական առանձնահատկություններին։ Նյութում մանրամասն քննարկվում են բարձր ջերմաստիճանային ինքնապարունակվող քիմիական ռեակցիաների մեխանիզմները, որոնց միջոցով հնարավոր է ստանալ բարձր ակտիվություն և կայունություն ունեցող կարբիդային կառուցվածքներ, որոնք լայն կիրառություն ունեն կատալիտիկ գործընթացներում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում սինթեզի պայմանների՝ ջերմաստիճանի, ռեակցիոն խառնուրդի կազմի, նախնական նյութերի ընտրության և էներգետիկ հավասարակշռության ազդեցությանը վերջնական արտադրանքի ֆիզիկաքիմիական հատկությունների վրա։ Քննարկվում են նաև ստացված նյութերի կառուցվածքային առանձնահատկությունները, մակերեսային հատկությունները և դրանց կապը կատալիտիկ ակտիվության հետ տարբեր քիմիական ռեակցիաներում, այդ թվում՝ ջրածնացման և հիդրոկրեկինգի գործընթացներում։ Աշխատությունը միավորում է թե՛ տեսական մոդելավորումը, թե՛ փորձարարական արդյունքները՝ ներկայացնելով համալիր մոտեցում բարձր արդյունավետությամբ կատալիզատորների մշակման համար, ինչը կարևոր է էներգետիկայի, նավթաքիմիայի և առաջադեմ նյութերի արտադրության ոլորտներում։

Գյուղատնտեսություն

Աշխատությունը նվիրված է Հյուսիսային Խուզեստանի պայմաններում եգիպտացորենի ցանքերում ցեոլիտ պարունակող օրգանահանքային պարարտանյութերի տարբեր չափաքանակների կիրառման տնտեսական և բնապահպանական արդյունավետության ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում գնահատվում է պարարտացման տարբեր մակարդակների ազդեցությունը մշակաբույսի աճի, զարգացման և բերքատվության վրա՝ միաժամանակ հաշվի առնելով արտադրական ծախսերը, ստացվող բերքի տնտեսական արժեքը և գյուղատնտեսական արտադրության շահութաբերությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ցեոլիտի և օրգանական բաղադրիչների համակցված օգտագործման հնարավոր առավելություններին, քանի որ նման պարարտանյութերի կիրառումը կարող է նպաստել հողի ֆիզիկական և քիմիական հատկությունների բարելավմանը, սննդատարրերի ավելի արդյունավետ օգտագործմանը և բույսերի սնուցման պայմանների օպտիմալացմանը։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է տարբեր չափաքանակների համեմատական գնահատումը՝ առավել արդյունավետ տարբերակը բացահայտելու նպատակով, որը կապահովի բարձր բերքատվություն՝ առանց անհարկի նյութական ծախսերի և շրջակա միջավայրի վրա լրացուցիչ ծանրաբեռնվածության։ Ուսումնասիրվում են նաև պարարտանյութերի կիրառման տնտեսական ցուցանիշները, արտադրանքի ինքնարժեքը, հնարավոր եկամուտը և ներդրված միջոցների արդյունավետությունը։ Բնապահպանական տեսանկյունից ուշադրություն է դարձվում հողի բերրիության պահպանմանը, պարարտանյութերի ռացիոնալ օգտագործմանը և գյուղատնտեսական արտադրության կայունացմանը։ Հետազոտությունը կարող է օգտակար լինել ագրոնոմների, հողագետների, գյուղատնտեսական տնտեսագետների, ագրոէկոլոգների, ֆերմերային տնտեսությունների մասնագետների և գյուղատնտեսական արտադրության արդյունավետության ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողների համար։

Քաղաքագիտություն

Политология աշխատությունը քաղաքագիտության հիմնարար ուսումնական ձեռնարկ է, որը ներկայացնում է քաղաքական գիտության հիմնական հասկացությունները, տեսությունները և վերլուծական մոտեցումները, այն բացատրում է քաղաքական համակարգերի կառուցվածքը, պետության և իշխանության էությունը, քաղաքական ինստիտուտների գործառույթները, կուսակցական համակարգերը և ընտրական գործընթացները, գիրքը անդրադառնում է նաև քաղաքական գաղափարախոսություններին, ժողովրդավարության ձևերին և պետական կառավարման մոդելներին, միաժամանակ ընդգրկելով քաղաքական վարքագծի, հասարակական կարծիքի և միջազգային հարաբերությունների հիմնական սկզբունքները, ինչը այն դարձնում է կարևոր աղբյուր քաղաքագիտության, պետական կառավարման և հասարակական գիտությունների ուսանողների համար։