Նոր գրքեր։ Հասարակական-քաղաքական գիտություններ։ Բանասիրական գիտություններ: Գրականագիտություն: Լեզվաբանություն։ Պատմություն: Պատմական գիտություններ: Աշխարհագրություն: Աշխարհագրություն։ Հնագիտություն; Ազգագրություն։ (Ինֆորմացիոն ցանկ) = Новые (1976, թիվ 10)

Կենսաբանություն

Աշխատանքը նվիրված է ռենտգենյան ճառագայթման ազդեցության ուսումնասիրությանը Candida guilliermondii НП-4 խմորասնկերի կենսունակության, բջջային վիճակի և ԴՆԹ-ի ֆիզիկաքիմիական հատկությունների վրա։ Հետազոտության հիմքում ընկած է իոնացնող ճառագայթման՝ կենդանի բջիջների վրա ունեցած ազդեցության բացահայտումը՝ հատկապես այն փոփոխությունների տեսանկյունից, որոնք կարող են առաջանալ գենետիկական նյութում և անդրադառնալ բջիջների գոյատևման ու վերականգնման կարողությունների վրա։ Ուսումնասիրվող խմորասնկային շտամը գիտական աշխատանքներում դիտարկվել է որպես կենսաբանորեն և գյուղատնտեսական առումով արժեքավոր միկրոօրգանիզմ, իսկ դրա նկատմամբ ռենտգենյան ճառագայթման ազդեցության հետազոտությունները ներառում են ինչպես բջջային կենսունակության և մորֆոլոգիայի, այնպես էլ ԴՆԹ-ի կառուցվածքային ու ֆիզիկաքիմիական փոփոխությունների գնահատում։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է ճառագայթահարման տարբեր պայմաններում խմորասնկերի գոյատևման ուսումնասիրությունը, քանի որ ճառագայթման ազդեցությունը կարող է առաջացնել բջջային կառուցվածքների վնասումներ, նյութափոխանակության փոփոխություններ և բազմացման ակտիվության նվազում։ Միաժամանակ առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ԴՆԹ-ին՝ որպես ճառագայթման նկատմամբ զգայուն և բջջի կենսագործունեության համար առանցքային մոլեկուլային համակարգի։ ԴՆԹ-ի փոփոխությունները կարող են ուսումնասիրվել ֆլյուորեսցենտային, էլեկտրոֆորետիկ և հալման բնութագրերի միջոցով, որոնք հնարավորություն են տալիս գնահատելու մոլեկուլի կառուցվածքային վիճակը, էթիդիումի բրոմիդով հագեցման առանձնահատկությունները, հալման ջերմաստիճանը և հալման միջակայքը։ Հետազոտական տվյալները ցույց են տալիս, որ ռենտգենյան ճառագայթահարումը կարող է փոփոխել ԴՆԹ-ի ֆիզիկաքիմիական բնութագրերը՝ վկայելով դրա կառուցվածքային կազմակերպման վրա ազդեցության մասին։ Ուսումնասիրվել են նաև ճառագայթումից հետո ընթացող վերականգնողական գործընթացները, ինչը կարևոր հնարավորություն է տալիս տարբերակելու անմիջական ճառագայթային վնասումը բջջի հետճառագայթային վերականգնման հետևանքներից։ ԴՆԹ-ի էլեկտրոֆորետիկ պատկերում լրացուցիչ ցածրամոլեկուլային ֆրակցիաների հայտնվելը կարող է մատնանշել ԴՆԹ-ի առաջնային և երկրորդային կառուցվածքների փոփոխություններ, մինչդեռ ֆլյուորեսցենտային և հալման ցուցանիշների փոփոխությունները լրացուցիչ տեղեկատվություն են տալիս մոլեկուլի կառուցվածքային վիճակի մասին։ Այսպիսով, աշխատանքը դիտարկում է ճառագայթային ազդեցությունը ոչ թե միայն որպես բջիջների ոչնչացման գործոն, այլ որպես բարդ կենսաբանական սթրես, որի հետևանքները ներառում են ԴՆԹ-ի կառուցվածքային փոփոխություններ, բջջային ֆունկցիաների խանգարում և հետագա վերականգնման գործընթացներ։ Թեմայի ուսումնասիրությունը կարևոր նշանակություն ունի ռադիոբիոլոգիայի, մոլեկուլային կենսաբանության, կենսաքիմիայի և միկրոօրգանիզմների ֆիզիոլոգիայի համար, քանի որ հնարավորություն է տալիս ավելի լավ հասկանալու իոնացնող ճառագայթման և կենդանի համակարգերի փոխազդեցության մեխանիզմները։ Աշխատանքի շրջանակում ստացված արդյունքները նաև արժեքավոր են ճառագայթային վնասման և վերականգնման գործընթացների ուսումնասիրման համար, քանի որ խմորասնկային բջիջները հարմար մոդելային համակարգ են բջջային և մոլեկուլային մակարդակներում ճառագայթման ազդեցության տարբեր կողմերը հետազոտելու նպատակով։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը համադրում է բջջաբանական և մոլեկուլային մոտեցումները՝ ցույց տալու համար, թե ինչպես կարող է ռենտգենյան ճառագայթումը փոխել խմորասնկերի կենսունակությունը և դրանց գենետիկական նյութի ֆիզիկաքիմիական հատկությունները, ինչպես նաև ինչպիսի վերականգնողական գործընթացներ կարող են զարգանալ ճառագայթահարումից հետո։

Բժշկություն

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է սուր կորոնար համախտանիշի ընթացքի առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը պարբերական հիվանդությամբ տառապող անձանց շրջանում։ Գրքում վերլուծվում են երկու հիվանդությունների փոխազդեցության հնարավոր մեխանիզմները, բորբոքային գործընթացների ազդեցությունը սրտանոթային համակարգի վրա, կլինիկական դրսևորումների առանձնահատկությունները և հիվանդության ընթացքի տարբերությունները։ Հեղինակը ուսումնասիրում է սուր կորոնար համախտանիշի զարգացման ռիսկային գործոնները, ախտորոշման առանձնահատկությունները, լաբորատոր և գործիքային հետազոտությունների տվյալները, ինչպես նաև բուժման արդյունավետության գնահատման մոտեցումները պարբերական հիվանդությամբ հիվանդների խմբում։ Աշխատությունում քննարկվում են քրոնիկական բորբոքման, անոթային փոփոխությունների և իմունաբանական գործոնների դերը սրտանոթային բարդությունների առաջացման գործընթացում, ներկայացվում են կանխարգելման և բուժական ռազմավարությունների կատարելագործման հնարավորությունները։ Գիրքը նախատեսված է սրտաբանների, ռևմատոլոգների, թերապևտների, բժշկական հետազոտողների, կլինիկական օրդինատորների, բժշկական բուհերի դասախոսների և ուսանողների համար, ինչպես նաև բոլոր նրանց համար, ովքեր հետաքրքրված են սրտանոթային հիվանդությունների և պարբերական հիվանդության փոխկապակցվածության ուսումնասիրությամբ։

Մաթեմատիկա

Այս ուսումնասիրությունը վերաբերում է սահմանափակ աճ ունեցող անալիտիկ ֆունկցիաների դեֆեկտային ֆունկցիաներին և դրանց ունիվերսալության հատկություններին՝ ընդգծելով կոմպլեքս անալիզի և արժեքների բաշխման տեսության (value distribution theory) հիմնական գաղափարները։ Նյութում վերլուծվում է, թե ինչպես են դեֆեկտային ֆունկցիաները բնութագրում տվյալ անալիտիկ ֆունկցիայի կողմից որոշ արժեքների «բացակայության» կամ հազվադեպության աստիճանը, և ինչպես է դա կապված Նևանլինայի տեսության հիմնական թեորեմների հետ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում սահմանափակ աճ ունեցող ֆունկցիաների դասին, որտեղ աճի պայմանները թույլ են տալիս ստանալ ավելի խիստ գնահատականներ արժեքների բաշխման վերաբերյալ։ Աշխատությունը նաև ուսումնասիրում է ունիվերսալության հատկությունը՝ այն իմաստով, թե ինչպես որոշ անալիտիկ ֆունկցիաներ կարող են մոտարկել ֆունկցիաների լայն դասեր՝ տեղաշարժերի կամ համապատասխան փոխակերպումների միջոցով։ Միաժամանակ դիտարկվում են այդ արդյունքների կապերը կոմպլեքս դինամիկայի և ֆունկցիոնալ անալիզի հետ՝ ընդգծելով տեսության տեղը ժամանակակից մաթեմատիկական հետազոտություններում։

Lեզվաբանություն

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է հեղինակի մտադրության՝ որպես տեքստաբանական քննության կարևորագույն օբյեկտի ուսումնասիրությանը և դրա բացահայտման տեսական ու մեթոդաբանական խնդիրներին։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է պարզել, թե ինչպես է հեղինակի սկզբնական գաղափարը, հաղորդակցական նպատակը և ասելիքը դրսևորվում ստեղծագործության կառուցվածքում, լեզվական միջոցներում, պատկերային համակարգում և տեքստի իմաստային կազմակերպման տարբեր մակարդակներում։ Ուսումնասիրության հիմքում այն գաղափարն է, որ գրական կամ այլ տիպի տեքստի ամբողջական ընկալումը հաճախ պահանջում է հաշվի առնել ոչ միայն տեքստում ուղղակիորեն արտահայտված տեղեկությունը, այլև այն նպատակը, որի հիման վրա հեղինակը ընտրել և կազմակերպել է լեզվական ու կառուցվածքային նյութը։ Աշխատության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել հեղինակի մտադրության ձևավորման և տեքստում դրա իրացման փոխհարաբերությունները։ Մտադրությունը կարող է դրսևորվել թեմայի ընտրության, սյուժեի կառուցման, կերպարների համակարգի, կոմպոզիցիայի, շարադրանքի եղանակի, բառապաշարի, շարահյուսական կառուցվածքների, ոճական հնարների և ենթատեքստային իմաստների միջոցով։ Այդ պատճառով տեքստաբանական քննությունը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրել ստեղծագործությունը որպես փոխկապակցված ամբողջություն, որտեղ յուրաքանչյուր բաղադրիչ կարող է որոշակի դեր ունենալ ընդհանուր գաղափարական և հաղորդակցական նպատակի իրականացման գործում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում հեղինակի մտադրության և ընթերցողի ընկալման հարաբերակցությանը։ Տեքստի ստեղծման պահին հեղինակի ունեցած նպատակը և ընթերցողի կողմից տեքստից ստացված մեկնաբանությունը միշտ չէ, որ ամբողջությամբ համընկնում են, քանի որ ընկալման վրա ազդում են պատմական ժամանակաշրջանը, մշակութային միջավայրը, ընթերցողի գիտելիքները և անձնական փորձը։ Այս հանգամանքը առաջ է բերում կարևոր տեսական հարց՝ որքանով է հնարավոր տեքստաբանական մեթոդներով վերականգնել հեղինակի սկզբնական մտադրությունը և որտեղ են դրա մեկնաբանության սահմանները։ Ուսումնասիրության մեջ կարող են համադրվել լեզվաբանական, գրականագիտական, կառուցվածքային, ոճաբանական և իմաստաբանական մոտեցումները։ Տեքստի տարբեր շերտերի վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտել կրկնվող թեմատիկ միավորները, առանցքային բառերը, իմաստային հակադրությունները, ակնարկները, միջտեքստային կապերը և այլ տարրեր, որոնք կարող են վկայել հեղինակի հաղորդակցական ռազմավարության մասին։ Կարևոր նշանակություն ունի նաև տեքստի տարբերակների, ձեռագրերի, խմբագրությունների և հրապարակումների համեմատական ուսումնասիրությունը, քանի որ հեղինակի կողմից կատարված փոփոխությունները կարող են լրացուցիչ տեղեկություններ հաղորդել ստեղծագործական մտադրության զարգացման մասին։ Աշխատության մեջ կարող է քննարկվել նաև հեղինակի մտադրության և հեղինակի կերպարի տարբերությունը․ դրանք նույնական հասկացություններ չեն, քանի որ իրական հեղինակի կենսագրական, հոգեբանական կամ հասարակական դիրքորոշումները չեն կարող ինքնաբերաբար նույնացվել տեքստում արտահայտված յուրաքանչյուր գաղափարի հետ։ Այս տարբերակումը կարևոր է տեքստաբանական մեկնաբանության օբյեկտիվության պահպանման համար։ Հետազոտության գիտական նշանակությունը կայանում է հեղինակի մտադրության բացահայտման համար կիրառվող մեթոդների համակարգման և տեքստի ներքին կառուցվածքի ու իմաստային կազմակերպման միջոցով դրա հնարավոր դրսևորումների վերլուծության մեջ։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել տեքստաբաններին, գրականագետներին, լեզվաբաններին, բանասիրության մասնագետներին և գրական ստեղծագործությունների մեկնաբանությամբ զբաղվող հետազոտողներին։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը հեղինակի մտադրությունը դիտարկում է որպես տեքստի կառուցվածքային և իմաստային կազմակերպման կարևոր սկզբունք՝ ցույց տալով, թե ինչպես կարելի է տեքստի լեզվական, կոմպոզիցիոն և գաղափարական առանձնահատկությունների համակողմանի քննության միջոցով ավելի խորությամբ հասկանալ ստեղծագործության հաղորդակցական նպատակն ու ներքին իմաստային համակարգը։

Մաթեմատիկա

Работа посвящена разработке и исследованию методов кластеризации временных рядов на основе математических и статистических моделей. Основная задача заключается в автоматическом объединении временных рядов в группы таким образом, чтобы объекты внутри одной группы обладали сходными закономерностями динамики, структуры и поведения во времени, тогда как ряды, относящиеся к разным группам, существенно различались. В отличие от традиционной кластеризации, при которой объекты часто описываются набором независимых признаков, анализ временных рядов требует учитывать последовательность наблюдений, временные зависимости, тренды, сезонность, цикличность, колебания и возможные изменения режима. Модельный подход позволяет представлять каждый временной ряд с помощью соответствующей математической модели и использовать параметры этой модели, её структуру или характеристики вероятностного процесса в качестве основы для измерения сходства. Исследование может включать применение авторегрессионных, авторегрессионно-скользящих, структурных, регрессионных и других моделей, способных описывать различные типы временной динамики. Особое внимание уделяется выбору подходящей модели для каждого ряда, оцениванию её параметров и определению расстояния или меры сходства между полученными моделями. Важной задачей является разработка алгоритма кластеризации, который позволяет выявлять естественные группы временных рядов без необходимости заранее знать их принадлежность к определённым классам. Работа может рассматривать различные стратегии формирования кластеров, критерии качества группировки и методы определения оптимального числа кластеров. Существенное значение имеет устойчивость результатов к шуму, выбросам, различной длине рядов, пропущенным наблюдениям и различиям в масштабе исходных данных. Модельная кластеризация может использоваться для выявления типичных сценариев поведения, обнаружения аномальных рядов, классификации экономических показателей, анализа финансовых данных, изучения производственных процессов, мониторинга технических систем и исследования других объектов, характеристики которых изменяются во времени. Отдельное внимание может уделяться сравнению модельных методов с подходами, основанными непосредственно на расстояниях между исходными временными последовательностями. Такой сравнительный анализ позволяет определить ситуации, в которых математическая модель более эффективно отражает существенные особенности динамики, чем простое сопоставление отдельных наблюдений. Практическая ценность исследования заключается в возможности автоматического выявления скрытой структуры больших массивов временных данных и последующего использования полученных кластеров для прогнозирования, диагностики, классификации и принятия решений. Разработанные методы могут способствовать сокращению сложности анализа больших наборов временных рядов и обеспечивать более содержательную интерпретацию их поведения. Работа представляет интерес для специалистов по машинному обучению, статистике, прикладной математике, интеллектуальному анализу данных и эконометрике, а также для исследователей, работающих с большими массивами динамической информации.

Աշխարհագրություն

Աշխատությունը նվիրված է երկրատեկտոնական գործընթացների ուսումնասիրմանը տեկտոնամագնիսական դաշտի մեթոդի կիրառմամբ՝ Արարատյան սեյսմափորձադաշտի օրինակով։ Ներկայացվում են Երկրի ընդերքում ընթացող տեկտոնական շարժումների, լարվածադեֆորմացիոն փոփոխությունների և դրանց հետ կապված երկրաֆիզիկական երևույթների հետազոտման ժամանակակից մոտեցումները։ Վերլուծվում են տեկտոնամագնիսական դաշտի դիտարկման մեթոդները, չափումների արդյունքների մշակման և մեկնաբանման սկզբունքները, ինչպես նաև դրանց կիրառելիությունը սեյսմիկ ակտիվության գնահատման և երկրաշարժերի նախանշանների ուսումնասիրման գործընթացներում։ Աշխատությունում քննարկվում են Արարատյան սեյսմափորձադաշտում իրականացված դիտարկումների գիտական նշանակությունը, երկրաբանական կառուցվածքի առանձնահատկությունները և երկրաֆիզիկական տվյալների օգտագործման հնարավորությունները։ Գիրքը նախատեսված է երկրաբանների, երկրաֆիզիկոսների, սեյսմաբանների, հետազոտողների, դասախոսների և երկրագիտության ոլորտում սովորող ուսանողների համար։