Նոր գրքեր: Հասարակական-քաղաքական գիտություններ: Ինֆորմացիոն ցանկ=Новые книги: Обшественно-политические науки: Информационный указател (1986, թիվ 3)

Պատմություն

Այս ուսումնասիրությունը նվիրված է Հայաստանի դիրքին և դերին Բյուզանդական կայսրության դավանական քաղաքականության և Սասանյան Պարսկաստանի կրոնական քաղաքականության ազդեցության ոլորտում 395-642 թվականների ժամանակահատվածում՝ ընդգծելով տարածաշրջանի կրոնաքաղաքական բարդությունները և հայկական պետական-եկեղեցական կառույցների դիմակայունությունը երկու խոշոր կայսրությունների միջև։ Դիտարկվում է, թե ինչպես Հայաստանի աշխարհագրական և ռազմավարական դիրքը այն դարձնում էր մշտական մրցակցության գոտի Բյուզանդիայի և Սասանյան Իրանի միջև, որտեղ կրոնական հարցերը հաճախ սերտորեն միահյուսված էին քաղաքական վերահսկողության խնդիրներին։ Աշխատանքում վերլուծվում է Բյուզանդիայի դավանական քաղաքականությունը՝ ուղղափառության ամրապնդման և եկեղեցական միասնության պահպանման նպատակով, ինչպես նաև դրա ազդեցությունը հայկական եկեղեցու ինքնուրույնության և դավանական ինքնության ձևավորման վրա։ Միաժամանակ դիտարկվում է Սասանյան Պարսկաստանի կրոնական քաղաքականությունը՝ զրադաշտականության պետական դիրքի ամրապնդման և քրիստոնեական համայնքների վերահսկման համատեքստում, որտեղ Հայաստանը հաճախ հայտնվում էր քաղաքական և կրոնական ճնշումների միջև։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում 4-7-րդ դարերի ընթացքում տեղի ունեցած եկեղեցական և քաղաքական գործընթացներին, այդ թվում՝ հայ եկեղեցու ինքնուրույնության ամրապնդմանը, ազգային-եկեղեցական ինքնության պահպանմանը և արտաքին ազդեցությունների հավասարակշռման փորձերին։ Ընդգծվում է, որ այս ժամանակաշրջանում Հայաստանը հանդես է եկել որպես յուրահատուկ միջնորդային տարածք, որտեղ ձևավորվել է ազգային ինքնության և կրոնական անկախության պահպանման բարդ մեխանիզմ՝ երկու կայսրությունների հակասությունների պայմաններում։

Lեզվաբանություն

Այս ուսումնասիրությունը վերլուծում է արդի գրական հայերենի արևելահայերեն և արևմտահայերեն տարբերակների հնչերանգային առանձնահատկությունները՝ փորձառական-զուգադրական մոտեցմամբ՝ ընդգծելով դրանց պրոսոդիկ համակարգերի կառուցվածքային և գործառական տարբերությունները։ Նշվում է, որ հնչերանգը որպես խոսքի երաժշտական կողմ ներառում է տոնային շարժումները, շեշտադրության կազմակերպումը, ռիթմիկ կառուցվածքը և ինտոնացիոն մոդելները, որոնք տարբեր կերպ են դրսևորվում երկու գրական տարբերակներում։ Վերլուծվում է, որ արևելահայերենում հնչերանգային համակարգը բնութագրվում է համեմատաբար կայուն ինտոնացիոն կոնտուրներով, շեշտի ավելի հստակ տեղակայմամբ և խոսքի մեղմ տոնային տատանումներով, մինչդեռ արևմտահայերենում հաճախ նկատվում է ավելի արտահայտիչ մեղեդայնություն, ինտոնացիոն բազմազանություն և խոսքի ռիթմիկ ավելի ընդգծված կառուցվածք։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում փորձառական տվյալների վրա, որոնք ցույց են տալիս, որ նույն հաղորդակցական իրավիճակներում երկու տարբերակների հնչերանգային ձևերը կարող են տարբեր ընկալողական և էմոցիոնալ ազդեցություն ունենալ լսողի վրա։ Նշվում է նաև, որ հնչերանգային տարբերությունները պայմանավորված են ինչպես պատմական զարգացման առանձնահատկություններով, այնպես էլ տարբեր բարբառային հիմքերի ազդեցությամբ, որոնք ձևավորել են յուրաքանչյուր տարբերակի պրոսոդիկ համակարգի յուրահատկությունները։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը ցույց է տալիս, որ արևելահայերեն և արևմտահայերեն տարբերակների հնչերանգային համակարգերը ներկայացնում են նույն լեզվի ներսում ձևավորված տարբեր պրոսոդիկ մոդելներ՝ պահպանելով ընդհանուր կառուցվածքային հիմքը, բայց տարբերվելով արտահայտչական և ընկալողական բնութագրերով։

Մանկավարժություն

Աշխատությունը նվիրված է բուհերում հայ ուսանողներին ռուսերենը որպես օտար լեզու ուսուցանելիս խոսքային ավտոմատիզմների ձևավորման և զարգացման գործընթացի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության առանցքում խոսելու կարողությունն է՝ որպես լեզվական հմտությունների աստիճանական ձևավորման հիմնական և որոշիչ բաղադրիչ։ Հեղինակը դիտարկում է, թե ինչպես է բանավոր խոսքի նպատակային կիրառումը նպաստում ուսանողների մոտ ռուսերեն լեզվական միավորների արագ, ճիշտ և բնական օգտագործման կարողության ձևավորմանը՝ նվազեցնելով գիտակցված վերահսկողության անհրաժեշտությունը և աստիճանաբար ձևավորելով կայուն խոսքային գործողություններ։ Ուսումնասիրության մեջ կարևոր տեղ է հատկացվում խոսքային ավտոմատիզմների էությանը, դրանց առաջացման պայմաններին, զարգացման փուլերին և ուսուցման ընթացքում դրանց ամրապնդման մեխանիզմներին։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հայալեզու ուսանողների համար ռուսերենի յուրացման առանձնահատկություններին, քանի որ մայրենի լեզվի կառուցվածքային և գործառական առանձնահատկությունները կարող են ինչպես աջակցել, այնպես էլ խոչընդոտել ռուսերեն խոսքի բնական ձևավորմանը։ Ներկայացվող մոտեցումը շեշտադրում է ոչ միայն քերականական և բառապաշարային գիտելիքների փոխանցումը, այլև այդ գիտելիքների գործնական ակտիվացումը իրական կամ ուսումնական հաղորդակցական իրավիճակներում։ Խոսելու վարժությունները դիտարկվում են որպես միջոց, որի միջոցով ուսանողը բազմակիորեն կիրառում է լեզվական կառուցվածքները, ամրապնդում ճիշտ խոսքային մոդելները և աստիճանաբար անցնում գիտակցված կառուցումից դեպի ավելի ինքնաբերական խոսք։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել ռուսերենը որպես օտար լեզու դասավանդող մասնագետներին, բուհերի դասախոսներին, լեզվի ուսուցման մեթոդիկայով զբաղվող հետազոտողներին, ինչպես նաև այն ուսանողներին և մասնագետներին, ովքեր ուսումնասիրում են երկրորդ լեզվի յուրացման, բանավոր հաղորդակցության և խոսքային հմտությունների ավտոմատացման գործընթացները։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը կարևորում է հաղորդակցական և գործնական ուղղվածությամբ ուսուցումը՝ ցույց տալով, որ օտար լեզվի լիարժեք տիրապետման համար միայն լեզվական կանոնների իմացությունը բավարար չէ․ անհրաժեշտ է այդ գիտելիքները վերածել արագ և նպատակային խոսքային գործողությունների, իսկ խոսելու համակարգված պրակտիկան այդ գործընթացի կարևորագույն պայմաններից մեկն է։

Տնտեսագիտություն

ցանցային տնտեսությունը Հայաստանի Հանրապետությունում» աշխատությունը ներկայացնում է ժամանակակից տնտեսագիտության այն ուղղությունը, որը ուսումնասիրում է տնտեսական համակարգերի կազմակերպումը ցանցային կապերի հիման վրա, որտեղ արտադրությունը, ծառայությունները, տեղեկատվությունը և ֆինանսական հոսքերը փոխկապակցված են թվային տեխնոլոգիաներով և ինստիտուցիոնալ համագործակցությամբ, իսկ Հայաստանի համատեքստում այն դիտարկում է երկրի տնտեսության արդիականացման գործընթացը, բարձր տեխնոլոգիական հատվածի զարգացումը, տեղեկատվական և հաղորդակցական տեխնոլոգիաների ընդլայնումը, ինչպես նաև փոքր շուկայի պայմաններում գլոբալ տնտեսությանը ինտեգրվելու հնարավորությունները, առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով այն խնդիրներին, որոնք խոչընդոտում են ցանցային մոդելների արդյունավետ ներդրմանը՝ ներառյալ ենթակառուցվածքային սահմանափակումները, ներդրումային միջավայրի առանձնահատկությունները և մարդկային կապիտալի զարգացումը, միաժամանակ ընդգծելով, որ ցանցային տնտեսությունը կարող է նպաստել արտադրողականության աճին, նորարարության արագացմանը և պետական ու մասնավոր հատվածների համագործակցության խորացմանը՝ ձևավորելով ավելի ճկուն և մրցունակ տնտեսական համակարգ, որը համապատասխանում է համաշխարհային թվայնացման միտումներին։

Այլ առարկաներ

Այս հրատարակությունը ներկայացնում է պատանիների համար նախատեսված նոր գրքերի տեղեկատվական ընտրանի, որը նպատակ ունի օգնել երիտասարդ ընթերցողներին կողմնորոշվել ժամանակակից գրականության բազմազան դաշտում և գտնել իրենց հետաքրքրություններին համապատասխան ընթերցանություն։ Ցանկում ընդգրկված են տարբեր ժանրերի ստեղծագործություններ՝ արկածային և ֆանտաստիկ պատմություններ, գիտահանրամատչելի գրքեր, սոցիալ-հոգեբանական վեպեր, ինչպես նաև կրթական և ճանաչողական բնույթի հրատարակություններ, որոնք նպաստում են պատանեկան մտածողության, երևակայության և արժեքային համակարգի ձևավորմանը։ Նյութը առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձնում այն գրքերին, որոնք զարգացնում են քննադատական մտածողությունը, ստեղծագործական մոտեցումը և գիտելիքի նկատմամբ հետաքրքրությունը՝ միաժամանակ աջակցելով ընթերցանության մշակույթի ձևավորմանը։ Տեղեկատվական ցանկը նաև ընդգծում է ժամանակակից մանկապատանեկան գրականության դերը անձի սոցիալականացման, ինքնաճանաչման և աշխարհընկալման ընդլայնման գործընթացներում՝ ներկայացնելով գրքեր, որոնք կարող են դառնալ ոգեշնչման աղբյուր և կրթական ուղեցույց պատանիների համար։

Պատմություն

Գիրքը ուսումնասիրում է Բագրատունիների իշխանության ամրապնդումը և Հայաստանի պետականության վերականգնումը IX դարի վերջում՝ կենտրոնանալով Աշոտ Ա-ի և նրա հաջորդների գործունեության վրա։ Հիմնական բովանդակությունը․ Թագավորության ձևավորում (885 թ.) Աշոտ Ա Բագրատունու գահակալումը և թագավորական իշխանության հաստատումը։ Քաղաքական միավորում Նախարարական տների համախմբում և կենտրոնացված իշխանության ձևավորում։ Արտաքին հարաբերություններ Բյուզանդիայի և Արաբական խալիֆայության հետ դիվանագիտական կապեր։ Պետական կառավարման զարգացում Բանակի, հարկային համակարգի և վարչական կառույցների ձևավորում։ Վաղ փուլ (885–908 թթ.) Պետության կայացման առաջին տարիները և ներքին կայունացման գործընթացը։