Նոր գրքեր պատանիներին: Ինֆորմացիոն ցանկ =Новые книги юным (1982, Ապրիլ, թիվ 4)

Բժշկություն

Աշխատությունը նվիրված է պերիմենոպաուզային տարիքի կանանց մոտ հիստերէկտոմիայից հետո ձևավորվող կլինիկական և ֆունկցիոնալ փոփոխությունների համալիր ուսումնասիրությանը և դրանց կարգավորման բժշկական մոտեցումների գնահատմանը։ Հետազոտության կենտրոնում վիրահատությունից հետո ի հայտ եկող ախտանշանների բնույթը, դրանց արտահայտվածության անհատական տարբերությունները և կնոջ ընդհանուր ինքնազգացողության ու կյանքի որակի վրա հնարավոր ազդեցությունն են։ Հիստերէկտոմիայից հետո դիտվող փոփոխությունները կարող են կապված լինել ինչպես վիրահատական միջամտության, այնպես էլ պերիմենոպաուզային շրջանում բնականորեն ընթացող հորմոնային վերակառուցումների հետ, ինչի պատճառով դրանց պատճառների և փոխկապակցվածությունների գնահատումը պահանջում է համալիր մոտեցում։ Հետազոտությունները ցույց են տալիս, որ նույնիսկ ձվարանների պահպանման դեպքում հիստերէկտոմիան որոշ կանանց մոտ կարող է կապված լինել ձվարանների ֆունկցիայի ավելի վաղ փոփոխությունների հետ, մինչդեռ ձվարանների հեռացման դեպքում հորմոնային փոփոխությունները կարող են լինել ավելի կտրուկ։ Քննության են առնվում վեգետատիվ, հոգեհուզական, նյութափոխանակային և միզասեռական համակարգի հետ կապված դրսևորումները, ինչպես նաև քնի, ֆիզիկական ինքնազգացողության և առօրյա գործունեության հնարավոր փոփոխությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում հիվանդների կլինիկական վիճակի, տարիքային առանձնահատկությունների, վիրահատության ծավալի, ձվարանների գործառական վիճակի և ուղեկցող գործոնների համատեղ գնահատմանը։ Աշխատանքը կարող է ընդգրկել տարբեր բուժական և վերականգնողական մոտեցումների արդյունքների համեմատական ուսումնասիրություն՝ դրանց արդյունավետությունն ու անվտանգությունը գնահատելով անհատական կլինիկական առանձնահատկությունների համատեքստում։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում ախտանշանների արտահայտվածության և կյանքի որակի դինամիկ գնահատումը, որը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու ընտրված բժշկական մոտեցումների ազդեցությունը ժամանակի ընթացքում։ Կարգավորման միջոցները դիտարկվում են անհատականացված բժշկական հսկողության շրջանակում, քանի որ դրանց ընտրությունը կախված է հիվանդի առողջական վիճակից, վիրահատության առանձնահատկություններից և հնարավոր հակացուցումներից։ Ընդհանուր առմամբ ուսումնասիրությունը համադրում է գինեկոլոգիայի, գինեկոլոգիական էնդոկրինոլոգիայի և վերականգնողական բժշկության մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով խորացնել պատկերացումները պերիմենոպաուզային շրջանում հիստերէկտոմիայից հետո առաջացող փոփոխությունների մասին և գիտականորեն գնահատել դրանց կառավարման հնարավորությունները։

Տնտեսագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության էլեկտրաէներգետիկական համակարգին ծառայություններ մատուցող ընկերություններում շահութահարկի հաշվառման կազմակերպման, կիրառվող մեթոդների և դրանց կատարելագործման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Դիտարկվում են շահութահարկի տնտեսական էությունը, հարկման սկզբունքները, հաշվապահական և հարկային հաշվառման փոխկապակցվածությունը, ինչպես նաև ոլորտի կազմակերպությունների ֆինանսատնտեսական գործունեության առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հարկվող շահույթի որոշման, եկամուտների և ծախսերի ճանաչման, հաշվապահական ու հարկային շահույթի միջև առաջացող տարբերությունների բացահայտման և դրանց հաշվառման մեխանիզմներին։ Քննարկվում են հիմնական միջոցների մաշվածության, ծառայությունների մատուցման ծախսերի, պայմանագրային պարտավորությունների և ֆինանսական արդյունքների ձևավորման առանձնահատկությունները՝ շահութահարկի հաշվարկման համատեքստում։ Անդրադարձ է կատարվում Հայաստանի Հանրապետության հարկային օրենսդրության պահանջներին, ֆինանսական հաշվետվությունների պատրաստման սկզբունքներին, հետաձգված հարկային ակտիվների և պարտավորությունների հաշվառման հարցերին։ Կարևորվում են հարկային հաշվառման ճշգրտության բարձրացումը, հաշվապահական տեղեկատվության արժանահավատության ապահովումը, հարկային ռիսկերի գնահատումը և կազմակերպությունների ներքին վերահսկողության համակարգի կատարելագործումը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել հաշվապահներին, աուդիտորներին, հարկային մասնագետներին, ֆինանսական վերլուծաբաններին, էներգետիկ ոլորտի կազմակերպությունների ղեկավարներին, հետազոտողներին և տնտեսագիտական մասնագիտությունների ուսանողներին։

Տնտեսագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում ավտոտրանսպորտային միջոցների սեփականատերերի քաղաքացիական պատասխանատվության պարտադիր ապահովագրության ներդրման հետ կապված իրավական, տնտեսական և կազմակերպական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Ուսումնասիրության կենտրոնում այնպիսի ապահովագրական համակարգի ձևավորման հարցն է, որի միջոցով ճանապարհատրանսպորտային պատահարների հետևանքով երրորդ անձանց պատճառված գույքային վնասը և առողջությանը կամ կյանքին հասցված վնասը կարող են փոխհատուցվել ապահովագրական մեխանիզմների միջոցով։ Աշխատանքում վերլուծվում են ավտոտրանսպորտային միջոցների շահագործման արդյունքում առաջացող քաղաքացիական պատասխանատվության առանձնահատկությունները, վնասի փոխհատուցման իրավական հիմքերը և պարտադիր ապահովագրության ներդրման անհրաժեշտությունը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ապահովագրական հարաբերությունների մասնակիցների՝ տրանսպորտային միջոցների սեփականատերերի, ապահովագրական ընկերությունների, տուժած անձանց և պետական կառույցների իրավունքներին ու պարտականություններին։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է նաև միջազգային փորձի դիտարկումը և տարբեր պետություններում գործող ավտոտրանսպորտային քաղաքացիական պատասխանատվության ապահովագրության մոդելների համեմատությունը Հայաստանի պայմանների հետ։ Այդ համատեքստում քննարկվում են ապահովագրավճարների ձևավորման, ապահովագրական հատուցումների սահմանաչափերի, վնասի գնահատման, ապահովագրական դեպքերի կարգավորման և ապահովագրական ընկերությունների նկատմամբ վերահսկողության հարցերը։ Աշխատանքում ուշադրություն է դարձվում նաև համակարգի ներդրման հնարավոր սոցիալ-տնտեսական հետևանքներին, քանի որ պարտադիր ապահովագրությունը մի կողմից պետք է ապահովի ճանապարհատրանսպորտային պատահարներից տուժած քաղաքացիների շահերի ավելի արդյունավետ պաշտպանություն, իսկ մյուս կողմից՝ չստեղծի անհամաչափ ֆինանսական բեռ տրանսպորտային միջոցների սեփականատերերի համար։ Կարևորվում են նաև ապահովագրական համակարգի նկատմամբ հանրային վստահության ձևավորման, ապահովագրական մշակույթի զարգացման և հնարավոր չարաշահումների կանխարգելման խնդիրները։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու օրենսդրական և կազմակերպական այն պայմանները, որոնք անհրաժեշտ են պարտադիր ավտոապահովագրության արդյունավետ ներդրման համար, ինչպես նաև գնահատելու պետական կարգավորման և շուկայական մեխանիզմների փոխհարաբերությունը։ Թեմայի գործնական նշանակությունը հատկապես մեծ է ճանապարհային երթևեկության անվտանգության և տուժած անձանց իրավունքների պաշտպանության տեսանկյունից, քանի որ արդյունավետ ապահովագրական համակարգը կարող է արագացնել վնասի փոխհատուցման գործընթացը և նվազեցնել վնաս պատճառած անձի անմիջական ֆինանսական բեռը։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել իրավաբաններին, ապահովագրական ոլորտի մասնագետներին, տնտեսագետներին, պետական կառավարման մարմինների ներկայացուցիչներին, ապահովագրական ընկերությունների աշխատակիցներին և իրավագիտության ու տնտեսագիտության ոլորտների ուսանողներին։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը կարևոր է Հայաստանի Հանրապետությունում ավտոտրանսպորտային միջոցների սեփականատերերի քաղաքացիական պատասխանատվության ապահովագրության ձևավորման նախադրյալները, ներդրման հիմնախնդիրներն ու զարգացման հնարավոր ուղղությունները հասկանալու համար։

Մաթեմատիկա

Այս աշխատանքը նվիրված է երկու- և երեքշերտ օրթոտրոպական թիթեղների հարկադիր տատանումների ասիմպտոտիկ վերլուծությանը՝ հաշվի առնելով շերտերի միջև ոչ ամբողջական կոնտակտի ազդեցությունը։ Նյութում մանրակրկիտ ուսումնասիրվում են շերտերի կառուցվածքային հատկությունները, կոնտակտային պայմանների դերը տատանումների բնույթի և հաճախականությունների վրա, ինչպես նաև հաճախականությունների և տատանումների ամպլիտուդների փոփոխությունները շերտային համակարգերում։ Աշխատությունը առաջարկում է մաթեմատիկական մոդելներ և մոտավոր լուծումներ՝ տատանումների խիստ հաշվարկային գործընթացը պարզեցնելու համար, ընդգծելով շերտերի միջև կապի մասնակի բացակայության ազդեցությունը մեխանիկական պատասխանների վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում արդյունքների կիրառելիությանը ինժեներական նախագծման, ամրության գնահատման և առաջադեմ կոմպոզիտային նյութերի վերլուծության ոլորտներում։ Նյութը կարևոր է մեխանիկայի, կառուցվածքային ինժեներական համակարգերի և կոմպոզիտային նյութերի հետազոտողների համար՝ նպաստելով շերտային համակարգերի դինամիկ վարքագծի ավելի խորքային և ճշգրիտ կանխատեսմանը։

Մշակույթ

Այս աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի վաղ միջնադարյան քառանիստ կոթողների ուսումնասիրությանը՝ դրանց ճարտարապետական, գեղարվեստական, պատմական և խորհրդաբանական առանձնահատկությունների բացահայտման նպատակով։ Ուսումնասիրության կենտրոնում վաղ միջնադարյան Հայաստանի տարածքում կանգնեցված քառանիստ քարե կոթողներն են, որոնք կարևոր տեղ են զբաղեցնում հայկական վաղ քրիստոնեական մշակույթի և մոնումենտալ արվեստի պատմության մեջ։ Աշխատանքում ուշադրություն է դարձվում այդ հուշարձանների կառուցվածքային առանձնահատկություններին, համաչափությանը, ծավալատարածական լուծումներին, պատվանդանների և վերնամասերի ձևավորմանը, ինչպես նաև օգտագործված քարատեսակներին և մշակման եղանակներին։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի կոթողների զարդաքանդակների ուսումնասիրությունը, քանի որ դրանց վրա հանդիպող խաչային, երկրաչափական, բուսական և այլ պատկերները հնարավորություն են տալիս բացահայտելու ժամանակաշրջանի գեղարվեստական մտածողությունն ու կրոնական խորհրդաբանությունը։ Ուսումնասիրության ընթացքում կարող են դիտարկվել առանձին հուշարձանների տեղադրությունը, դրանց կապը բնակավայրերի, եկեղեցիների, ճանապարհների և այլ պատմամշակութային օբյեկտների հետ, ինչպես նաև կոթողների հնարավոր գործառույթներն ու նշանակությունը։ Կարևոր խնդիր է դրանց թվագրումը և զարգացման փուլերի առանձնացումը՝ հիմնվելով հնագիտական, ճարտարապետական, epigraphic և համեմատական տվյալների վրա։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ նաև քառանիստ կոթողների և հայկական վաղ քրիստոնեական այլ հուշարձանների փոխհարաբերությանը՝ բացահայտելով ձևերի ու խորհրդանշական լուծումների հնարավոր շարունակականությունը։ Այս կոթողները արժեքավոր են ոչ միայն որպես առանձին ճարտարապետական հուշարձաններ, այլև որպես քրիստոնեության տարածման, նոր կրոնական խորհրդանիշների ձևավորման և հայկական մշակույթի զարգացման կարևոր վկայություններ։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելու վաղ միջնադարյան Հայաստանի մոնումենտալ արվեստի, ճարտարապետական մտածողության և քարարվեստի զարգացման մասին, ինչպես նաև ընդգծելու այդ հուշարձանների պահպանության և գիտական ուսումնասիրության կարևորությունը։

Պատմություն

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի և Բյուզանդական կայսրության միջև պատմական, քաղաքական, ռազմական, կրոնական և մշակութային փոխհարաբերությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում ներկայացվում են երկու կողմերի հարաբերությունների ձևավորման և զարգացման հիմնական փուլերը, Հայաստանի աշխարհաքաղաքական նշանակությունը Բյուզանդական կայսրության համար, ինչպես նաև տարածաշրջանում ազդեցության և իշխանության համար ընթացող պայքարի առանձնահատկությունները։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում հայկական իշխանական տոհմերի և բյուզանդական իշխանությունների փոխհարաբերություններին, ռազմական համագործակցությանը և հակամարտություններին, հայկական տարածքների նկատմամբ կայսրության քաղաքականությանը, ինչպես նաև հայերի ներգրավվածությանը բյուզանդական պետական և ռազմական կառույցներում։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում նաև կրոնական և մշակութային փոխազդեցությունների ուսումնասիրությունը, այդ թվում՝ հայ և բյուզանդական եկեղեցական ավանդույթների հարաբերությունները, դավանաբանական տարաձայնությունները և մշակութային կապերը։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս ամբողջական պատկերացում կազմելու միջնադարյան Հայաստանի և Բյուզանդական կայսրության փոխկապակցված պատմության մասին՝ ընդգծելով այդ հարաբերությունների ազդեցությունը Հայաստանի քաղաքական դիրքի, տարածքային փոփոխությունների և տարածաշրջանային զարգացումների վրա։ Այն կարող է օգտակար լինել պատմաբանների, բյուզանդագետների, հայագետների, միջազգային հարաբերությունների պատմությամբ զբաղվող հետազոտողների, ուսանողների և միջնադարյան պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։