Նոր գրքեր պատանիներին: Ինֆորմացիոն ցանկ= Новые книги юным (1991, Ապրիլ, թիվ 5)

Բժշկություն

Այս աշխատանքը նվիրված է շաքարային դիաբետի էպիդեմիոլոգիայի և ռիսկի գործոնների ուսումնասիրմանը Հայաստանում՝ ներկայացնելով հիվանդության տարածվածությունը, տարիքային և սեռային բաշխումը, ինչպես նաև սոցիալ-տնտեսական և կենսակերպային գործոնների ազդեցությունը։ Նյութում վերլուծվում են շաքարային դիաբետի հիմնական տեսակները, հիվանդության հայտնաբերման մեթոդները և առաջնային կանխարգելման ռազմավարությունները՝ ներառելով առողջապահական համակարգի դերը, հանրային առողջության ծրագրերը և առողջապահական քաղաքականության արդյունավետությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ռիսկի գործոնների՝ նստակյաց կենսակերպի, դիետայի, սրտանոթային և ախտաբանական մի շարք վիճակների, գենետիկական նախատրամադրվածության ազդեցությանը հիվանդության զարգացման վրա։ Աշխատությունը նաև ներկայացնում է վիճակագրական տվյալների համադրություն՝ ի ցույց դնելով շաքարային դիաբետի տարածման միտումները և ապագա կանխարգելիչ քայլերի անհրաժեշտությունը։ Նյութը կարևոր է բժշկական հետազոտողների, հանրային առողջության մասնագետների և պետական առողջապահական համակարգի համար՝ նպատակ ունենալով ձևավորել արդյունավետ կանխարգելիչ և վերահսկող ծրագրեր։

Տեխնոլոգիա

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է պտղաբանջարային հումքից պատրաստվող խտացված (կոնդենսացված) արտադրատեսակների տեխնոլոգիայի մշակմանն ու ներդրմանը սննդի արդյունաբերության մեջ։ Գրքում ներկայացվում են պտղաբանջարային հումքի մշակման տեսական հիմքերը, դրա քիմիական կազմի և սննդային արժեքի պահպանման հիմնական սկզբունքները վերամշակման տարբեր փուլերում։ Հեղինակը վերլուծում է խտացման, չորացման, պյուրեների և խտացված կիսաֆաբրիկատների ստացման տեխնոլոգիական գործընթացները՝ ընդգծելով ջերմային, մեխանիկական և կոնսերվացման մեթոդների ազդեցությունը վերջնական արտադրանքի որակի վրա։ Աշխատությունում քննարկվում են նաև նոր տեխնոլոգիաների ներդրման հնարավորությունները, արտադրական արդյունավետության բարձրացման ուղիները և սննդային անվտանգության ապահովման պահանջները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում պահման ժամկետների երկարացման, համային և սննդային հատկությունների պահպանման, ինչպես նաև արդյունաբերական մասշտաբով արտադրության կազմակերպման խնդիրներին։ Գիրքը նախատեսված է սննդի տեխնոլոգների, ինժեներների, ագրարային ոլորտի մասնագետների, հետազոտողների և ուսանողների համար՝ առաջարկելով ինչպես տեսական հիմքեր, այնպես էլ գործնական լուծումներ պտղաբանջարային խտացված արտադրատեսակների մշակման և ներդրման ոլորտում։

Այլ առարկաներ

Այս հրատարակությունը ներկայացնում է պատանիների համար նախատեսված նոր գրքերի տեղեկատվական ընտրանի, որը նպատակ ունի օգնել երիտասարդ ընթերցողներին կողմնորոշվել ժամանակակից գրականության բազմազան դաշտում և գտնել իրենց հետաքրքրություններին համապատասխան ընթերցանություն։ Ցանկում ընդգրկված են տարբեր ժանրերի ստեղծագործություններ՝ արկածային և ֆանտաստիկ պատմություններ, գիտահանրամատչելի գրքեր, սոցիալ-հոգեբանական վեպեր, ինչպես նաև կրթական և ճանաչողական բնույթի հրատարակություններ, որոնք նպաստում են պատանեկան մտածողության, երևակայության և արժեքային համակարգի ձևավորմանը։ Նյութը առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձնում այն գրքերին, որոնք զարգացնում են քննադատական մտածողությունը, ստեղծագործական մոտեցումը և գիտելիքի նկատմամբ հետաքրքրությունը՝ միաժամանակ աջակցելով ընթերցանության մշակույթի ձևավորմանը։ Տեղեկատվական ցանկը նաև ընդգծում է ժամանակակից մանկապատանեկան գրականության դերը անձի սոցիալականացման, ինքնաճանաչման և աշխարհընկալման ընդլայնման գործընթացներում՝ ներկայացնելով գրքեր, որոնք կարող են դառնալ ոգեշնչման աղբյուր և կրթական ուղեցույց պատանիների համար։

Գյուղատնտեսություն

Հեղինակ Շ. Մ. Գրիգորյանը գրքում ներկայացնում է տարբեր տեսակի գյուղատնտեսական մեքենաների և ագրեգատների տեխնիկական բնութագրերը, աշխատանքի հիմնական սկզբունքները, ինչպես նաև դրանց կիրառման գործնական առանձնահատկությունները դաշտային տարբեր պայմաններում։ Աշխատությունը ընդգրկում է հողամշակման, ցանքի, բույսերի խնամքի, պարարտացման, ոռոգման և բերքահավաքի մեքենաների մասին համառոտ, բայց համակարգված տեղեկություններ՝ թույլ տալով արագ կողմնորոշվել տեխնիկական հարցերում և ընտրել ճիշտ մեքենայական լուծումներ տարբեր արտադրական իրավիճակներում։ Գրքում մեծ ուշադրություն է դարձվում մեքենաների կարգավորմանը, շահագործման անվտանգության կանոններին, ընթացիկ սպասարկմանը և անսարքությունների կանխարգելման միջոցներին՝ ապահովելու տեխնիկայի երկարաժամկետ և արդյունավետ աշխատանքը։ Հատուկ տեղ է հատկացվում նաև արտադրական գործընթացների կազմակերպման գործնական խորհուրդներին, որոնք նպաստում են աշխատանքի արտադրողականության բարձրացմանը և ռեսուրսների խնայող օգտագործմանը։ Աշխատությունը նախատեսված է մեխանիզատորների, գյուղատնտեսական տեխնիկայի օպերատորների, ինժեներների և ուսանողների համար, ովքեր կարիք ունեն արագ և կիրառական տեղեկությունների գյուղատնտեսական տեխնիկայի վերաբերյալ։

Պատմություն

В 1915 году в Москве действовало зарегистрированное «Общество армян», представлявшее собой общественно-культурную и благотворительную организацию армянской диаспоры в Российской империи; его деятельность была направлена на поддержку армянского населения, организацию культурной и общественной жизни общины, а также координацию помощи пострадавшим в условиях массовых преследований армян в Османской империи в годы Первой мировой войны; особое место в работе общества занимала благотворительная помощь беженцам, сбор средств, размещение и поддержка нуждающихся, а также объединение армянской интеллигенции для решения актуальных социальных и гуманитарных задач; организация выполняла важную роль в мобилизации ресурсов диаспоры и сохранении культурной солидарности в кризисный исторический период.

Քիմիա

Սա Անաիդա Նորայրի Գեոլեցյանի գիտական աշխատանքն է, որը նվիրված է օրգանական քիմիայի բավականին մասնագիտացված խնդրի՝ N-ալդ- և N-կետիմինների բութադիենով ալկիլացման ուսումնասիրությանը մետաղական նատրիումի առկայությամբ։ Աշխատանքը պաշտպանվել է Երևանում 1996 թվականին՝ քիմիական գիտությունների թեկնածուի գիտական աստիճանի համար, իսկ մատենագիտական տվյալների համաձայն՝ ամբողջական ատենախոսությունը կազմում է մոտ 200 էջ, մինչդեռ դրա հեղինակային սեղմագիրը՝ 24 էջ։ Ուսումնասիրության կենտրոնում ազոմեթինային միացությունների՝ իմինների, և բութադիենի փոխազդեցությունն է, որի ընթացքում մետաղական նատրիումը հանդես է գալիս որպես ռեակցիայի կարևոր գործոն։ Այս ուղղության վերաբերյալ Գեոլեցյանի համահեղինակությամբ ավելի վաղ հրապարակված հետազոտությունները ցույց են տալիս, որ նման համակարգերում բութադիենի և իմինների փոխազդեցությունը կարող է ընթանալ մի քանի մրցակցող ուղիներով՝ առաջացնելով ինչպես ցիկլային միացություններ, այնպես էլ N-ալկիլացման, α-C-ալկիլացման և այլ կողմնակի փոխակերպումների արդյունքներ։ Մասնավորապես, ուսումնասիրված N-ցիկլոպենտիլիդեն- և N-ցիկլոհեքսիլիդենբենզիլամինների դեպքում հիմնական արտադրանքները եղել են սպիրոցիկլային պիրոլիդինի ածանցյալները, իսկ որոշ պայմաններում առաջացել են նաև դրանց N-ալկիլացված և դեհիդրոգենացված ձևերը։ Այս տվյալները կարևոր են հասկանալու համար, որ աշխատանքը պարզապես մեկ քիմիական ռեակցիայի նկարագրություն չէ, այլ նպատակ ունի պարզելու ռեակցիայի ուղղությունը, դրա պայմաններից կախված փոփոխությունները, հիմնական և կողմնակի արտադրանքների առաջացման օրինաչափությունները և հնարավոր մեխանիզմները։ Հատուկ հետաքրքրություն է ներկայացնում բութադիենի մասնակցությամբ 3+2 ցիկլոմիացման հնարավորությունը, որի արդյունքում կարելի է ստանալ պիրոլիդինային կառուցվածք ունեցող բարդ օրգանական միացություններ։ Այդպիսի միացությունները կարևոր են սինթետիկ օրգանական քիմիայի տեսանկյունից, քանի որ ազոտ պարունակող հինգանդամանի օղակները լայնորեն հանդիպում են տարբեր կենսաբանորեն ակտիվ և գործնական նշանակություն ունեցող օրգանական նյութերի կառուցվածքում։ Աշխատանքի գիտական արժեքը պայմանավորված է նաև նրանով, որ մետաղական նատրիումի կիրառումը փոխում է սովորական իմին-բութադիեն փոխազդեցության ընթացքը և հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրել այնպիսի վերափոխումներ, որոնք սովորական պայմաններում կարող էին ընթանալ այլ կերպ կամ շատ ավելի փոքր արդյունավետությամբ։ Այսպիսով, աշխատանքը կարելի է դիտարկել որպես փորձարարական օրգանական քիմիայի ուսումնասիրություն, որտեղ միաժամանակ ուսումնասիրվում են իմինների կառուցվածքը, բութադիենի ռեակցիոնունակությունը, ալկիլացման և ցիկլոմիացման մրցակցությունը, մետաղական նատրիումի դերը և ստացվող ազոտ պարունակող նոր միացությունների կառուցվածքային առանձնահատկությունները։ Աշխատանքը հատկապես հետաքրքիր կարող է լինել օրգանական սինթեզով, ազոտ պարունակող միացությունների քիմիայով, իմինների ռեակցիաներով և մետաղների մասնակցությամբ օրգանական փոխարկումների մեխանիզմներով զբաղվող քիմիկոսների, հետազոտողների և քիմիայի ուսանողների համար։