Նոր գրքեր պատանիներին: Ինֆորմացիոն ցանկ= Новые книги юным (1986, Հունվար, թիվ 1)

Տեխնոլոգիա

Աշխատությունը նվիրված է մետաղաալմաստային կոմպոզիտային նյութերի մշակման, կառուցվածքի ձևավորման և տաք արտամղման եղանակով դրանց ստացման տեխնոլոգիական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Դիտարկվում են մետաղական հիմքի և ալմաստային բաղադրիչի համակցման սկզբունքները, սկզբնական նյութերի ընտրությունը, դրանց հարաբերակցության որոշումը և կոմպոզիտի անհրաժեշտ ֆիզիկամեխանիկական հատկությունների ձևավորման պայմանները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տաք արտամղման գործընթացի հիմնական տեխնոլոգիական պարամետրերին՝ ջերմաստիճանին, ճնշմանը, դեֆորմացման պայմաններին և դրանց ազդեցությանը ստացվող նյութի կառուցվածքի ու հատկությունների վրա։ Վերլուծվում են մետաղական մատրիցում ալմաստային մասնիկների բաշխվածությունը, բաղադրիչների միջև կապի ձևավորումը, նյութի խտացման աստիճանը և կառուցվածքային հնարավոր անհամասեռությունները։ Քննարկվում է տեխնոլոգիական ռեժիմների օպտիմալացման նշանակությունը բարձր ամրություն, կարծրություն, մաշակայունություն և անհրաժեշտ ջերմաֆիզիկական հատկություններ ունեցող կոմպոզիտների ստացման համար։ Անդրադարձ է կատարվում նաև պատրաստի նյութերի կառուցվածքային և մեխանիկական բնութագրերի գնահատման մեթոդներին, արտադրական գործընթացում առաջացող հնարավոր թերություններին և դրանց նվազեցման եղանակներին։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս գնահատել տաք արտամղման արդյունավետությունը մետաղաալմաստային համակարգերի արտադրության մեջ և որոշել դրանց կիրառման հնարավորությունները բարձր մաշակայունություն ու շահագործման հատուկ հատկություններ պահանջող տեխնիկական ոլորտներում։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել նյութագետների, մետալուրգների, մեքենաշինության և կոմպոզիտային նյութերի տեխնոլոգիայի մասնագետների, հետազոտողների, դասախոսների և ուսանողների համար։

Այլ առարկաներ

Այս հրատարակությունը ներկայացնում է պատանիների համար նախատեսված նոր գրքերի տեղեկատվական ընտրանի, որը նպատակ ունի օգնել երիտասարդ ընթերցողներին կողմնորոշվել ժամանակակից գրականության բազմազան դաշտում և գտնել իրենց հետաքրքրություններին համապատասխան ընթերցանություն։ Ցանկում ընդգրկված են տարբեր ժանրերի ստեղծագործություններ՝ արկածային և ֆանտաստիկ պատմություններ, գիտահանրամատչելի գրքեր, սոցիալ-հոգեբանական վեպեր, ինչպես նաև կրթական և ճանաչողական բնույթի հրատարակություններ, որոնք նպաստում են պատանեկան մտածողության, երևակայության և արժեքային համակարգի ձևավորմանը։ Նյութը առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձնում այն գրքերին, որոնք զարգացնում են քննադատական մտածողությունը, ստեղծագործական մոտեցումը և գիտելիքի նկատմամբ հետաքրքրությունը՝ միաժամանակ աջակցելով ընթերցանության մշակույթի ձևավորմանը։ Տեղեկատվական ցանկը նաև ընդգծում է ժամանակակից մանկապատանեկան գրականության դերը անձի սոցիալականացման, ինքնաճանաչման և աշխարհընկալման ընդլայնման գործընթացներում՝ ներկայացնելով գրքեր, որոնք կարող են դառնալ ոգեշնչման աղբյուր և կրթական ուղեցույց պատանիների համար։

Տնտեսագիտություն

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է ջրային ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման խնդիրների ուսումնասիրմանը՝ տնտեսագիտական և մաթեմատիկական մոդելավորման մեթոդների կիրառմամբ։ Գրքում դիտարկվում են Հայաստանի Հանրապետության ոռոգման համակարգի առանձնահատկությունները, ջրային պաշարների բաշխման, օգտագործման արդյունավետության բարձրացման և կառավարման օպտիմալացման հիմնահարցերը։ Հեղինակը ներկայացնում է մաթեմատիկական մոդելներ և հաշվարկային մեթոդներ, որոնք հնարավորություն են տալիս գնահատել ջրային ռեսուրսների օգտագործման արդյունավետությունը, կանխատեսել տարբեր կառավարչական որոշումների հետևանքները և մշակել առավել նպատակահարմար լուծումներ գյուղատնտեսական ու տնտեսական պահանջների բավարարման համար։ Աշխատության մեջ վերլուծվում են ոռոգման համակարգերի աշխատանքի վրա ազդող գործոնները, ջրի պահանջարկի ձևավորման առանձնահատկությունները, ռեսուրսների սահմանափակության պայմաններում արդյունավետ բաշխման խնդիրները և կառավարման կատարելագործման հնարավոր ուղիները։ Ներկայացված մոտեցումները կարևոր նշանակություն ունեն ջրային տնտեսության զարգացման, գյուղատնտեսական արտադրության կայունության ապահովման և բնական ռեսուրսների խելամիտ օգտագործման համար։ Գիրքը նախատեսված է տնտեսագետների, ջրային տնտեսության մասնագետների, ինժեներների, մաթեմատիկական մոդելավորման ոլորտի հետազոտողների, պետական կառավարման մասնագետների, ասպիրանտների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Կենսաբանություն

Բժշկակենսաբանական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է պարբերական հիվանդության՝ ընտանեկան միջերկրածովյան տենդի ժամանակ իմունային պատասխանի մոլեկուլային մեխանիզմների և բորբոքային գործընթացների կարգավորման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում հիվանդության ժառանգական նախադրյալները, բնածին իմունային համակարգի գործունեությունը և բորբոքային ռեակցիաների առաջացման ու զարգացման հիմնական կենսաքիմիական մեխանիզմները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում MEFV գենի, պիրին սպիտակուցի, բորբոքային համալիրների և իմունային ազդանշանային ուղիների դերին հիվանդության ախտածագման գործընթացում։ Վերլուծվում են ցիտոկինների, բորբոքային միջնորդանյութերի, իմունային բջիջների և մոլեկուլային կարգավորիչ գործոնների փոխազդեցությունները, ինչպես նաև դրանց հնարավոր կապը հիվանդության կլինիկական դրսևորումների հետ։ Քննարկվում են նաև պարբերական հիվանդության սրացումների և ախտադադարի փուլերում իմունաբանական ցուցանիշների փոփոխությունները, բորբոքային ակտիվության գնահատման մոտեցումները և մոլեկուլային կենսանիշների ախտորոշիչ նշանակությունը։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են իմունային պատասխանի խանգարումների ազդեցությունը հիվանդության ընթացքի, բարդությունների առաջացման և օրգանիզմի պաշտպանական համակարգերի գործունեության վրա։ Անդրադարձ է կատարվում մոլեկուլային հետազոտությունների նշանակությանը հիվանդության ախտածագման առավել խորքային ընկալման, ախտորոշման կատարելագործման և բուժական նոր մոտեցումների գիտական հիմնավորման համար։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել իմունաբանության, մոլեկուլային կենսաբանության, բժշկական գենետիկայի, ռևմատոլոգիայի և պարբերական հիվանդության ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Կրոն

Այս ժողովածուն ընդգրկում է Հայաստանյայց Առաքելական Սուրբ եկեղեցու եկեղեցական գրքերից հավաքված հոգևոր երգեր, որոնք նախատեսված են քրիստոնեական հավատքի արտահայտման, աղոթական կյանքի խորացման և եկեղեցական երգեցողության ավանդույթի պահպանման համար։ Հոգևոր երգը հայ եկեղեցական մշակույթի կարևոր բաղադրիչներից է․ այն միավորում է աղոթքը, աստվածաբանական գաղափարները, բանաստեղծական խոսքը և երաժշտական արտահայտչամիջոցները՝ հավատացյալներին հաղորդակից դարձնելով եկեղեցու հոգևոր ժառանգությանը։ Այսպիսի երգերի բովանդակությունը սովորաբար առնչվում է Աստծո փառաբանությանը, Քրիստոսի կյանքի և փրկագործության խորհրդին, Սուրբ Երրորդության հավատքին, սրբերի հիշատակությանը, ապաշխարությանը, հույսին և աստվածային ողորմությանն ուղղված աղոթքին։ Եկեղեցական երգեցողությունը դարերի ընթացքում ձևավորվել և փոխանցվել է ծիսական ավանդույթի շրջանակում՝ պահպանելով հայ քրիստոնեական ինքնության, հոգևոր մտածողության և ազգային երաժշտական մշակույթի առանձնահատկությունները։ Հոգևոր երգերը կարևոր դեր ունեն եկեղեցական արարողությունների ընթացքում՝ օգնելով արտահայտել հավատացյալ համայնքի միասնական աղոթքը, ընդգծել ծեսի բովանդակությունը և ստեղծել խորհրդածության ու հոգևոր կենտրոնացման մթնոլորտ։ Դրանք նաև հոգևոր կրթության միջոց են, քանի որ երգերի բառերի միջոցով փոխանցվում են քրիստոնեական ուսմունքի հիմնական գաղափարները, բարոյական արժեքները և եկեղեցական ավանդության մեջ պահպանված պատկերացումները։ Ժողովածուի՝ եկեղեցական գրքերից նյութեր համախմբելու սկզբունքը կարևոր է հոգևոր երգերի պահպանման և հասանելիության տեսանկյունից․ այն նպաստում է տարբեր գրավոր աղբյուրներում տարածված երգերի մեկտեղմանը և դրանց օգտագործմանը եկեղեցական ու կրթական միջավայրերում։ Հայ հոգևոր երաժշտության ավանդույթը սերտորեն կապված է հայ գրավոր մշակույթի զարգացման հետ, քանի որ եկեղեցական երգերի տեքստերը պահպանվել և փոխանցվել են ձեռագրերում ու տպագիր գրքերում՝ ապահովելով դրանց շարունակական գործածությունն ու ուսումնասիրության հնարավորությունը։ Այսպիսի ժողովածուները նշանակալի են նաև երաժշտագիտական և բանասիրական տեսանկյունից, քանի որ հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրելու հոգևոր երգերի լեզուն, բանաստեղծական կառուցվածքը, կրոնական խորհրդաբանությունը և եկեղեցական գրականության հետ ունեցած կապերը։ Հրատարակությունը կարող է ծառայել հոգևոր երգեցողությամբ զբաղվողների, եկեղեցական երգչախմբերի, հոգևորականների, երաժիշտների և հայ եկեղեցական մշակույթի ուսումնասիրողների համար՝ որպես աղոթական ու երգեցողական ավանդույթի ճանաչման նյութ։ Այն արտացոլում է հայ եկեղեցու՝ հոգևոր ժառանգությունը հավաքելու, պահպանելու և հաջորդ սերունդներին փոխանցելու ձգտումը՝ միաժամանակ ընդգծելով երաժշտության դերը հավատքի արտահայտման և ազգային մշակութային հիշողության պահպանման գործում։

Պատմություն

Աշխատությունը նվիրված է Ք.ա. II–I դարերում Հռոմեական Հանրապետությունում ծավալված քաղաքական, սոցիալական և ինստիտուցիոնալ ճգնաժամի ուսումնասիրությանը՝ այն համադրելով անտիկ հասարակական մտքի երկու կարևոր ներկայացուցիչների՝ Պոլիբիոսի և Սալլուստիոսի պատմագիտական ու քաղաքական պատկերացումների հետ։ Հետազոտության կենտրոնում հանրապետական կառավարման համակարգի ներքին հակասություններն են, հասարակական կառուցվածքի փոփոխությունները, քաղաքական պայքարի սրացումը և ավանդական արժեքների վերափոխումը, որոնք աստիճանաբար ազդեցին հռոմեական պետական կարգի կայունության վրա։ Քննության են առնվում տարածքային ընդարձակման և ռազմական հաջողությունների հետևանքով առաջացած սոցիալ-տնտեսական փոփոխությունները, հողային հարաբերությունների խնդիրները, հասարակական տարբեր խմբերի շահերի բախումը, քաղաքական ազդեցության համար պայքարը և պետական ինստիտուտների գործունեության փոփոխությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում հանրապետական քաղաքական մշակույթի ճգնաժամին՝ դիտարկելով ավանդական քաղաքացիական առաքինությունների, հասարակական պատասխանատվության և քաղաքական մրցակցության վերաբերյալ ժամանակակիցների պատկերացումները։ Պոլիբիոսի հայացքների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ներկայացնելու հռոմեական պետական կառուցվածքի առանձնահատկությունների և տարբեր իշխանական տարրերի փոխհավասարակշռության վերաբերյալ անտիկ քաղաքական մտածողության կարևոր մոտեցումներից մեկը։ Նրա պատմագիտական հայեցակարգը արժեքավոր նյութ է հանրապետական համակարգի կայունության պատճառների և պետական հաստատությունների փոխհարաբերությունների ըմբռնման համար։ Սալլուստիոսի աշխատությունների ուսումնասիրությունը, իր հերթին, հնարավորություն է տալիս բացահայտելու ուշ հանրապետական շրջանի քաղաքական պայքարի, հասարակական բարքերի փոփոխության և իշխանության համար մրցակցության վերաբերյալ քննադատական պատկերացումները։ Կարևոր է երկու հեղինակների տեսակետների համեմատությունը՝ հաշվի առնելով, որ նրանք ներկայացնում են տարբեր ժամանակաշրջաններ և քաղաքական փորձառություններ։ Այդ համադրությունը թույլ է տալիս հետևել, թե ինչպես են փոխվել հռոմեական պետական համակարգի կայունության, հասարակական բարոյականության և քաղաքական հակասությունների պատճառների վերաբերյալ պատկերացումները հանրապետության զարգացման տարբեր փուլերում։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև Գրակքոսների բարեփոխումներին, ներքաղաքական հակամարտություններին, ռազմական առաջնորդների քաղաքական ազդեցության աճին և քաղաքացիական բախումներին՝ դրանք դիտարկելով հանրապետական ինստիտուտների ընդհանուր վերափոխման համատեքստում։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է անտիկ պատմության, պատմագրության և քաղաքական մտքի պատմության մոտեցումները՝ հնարավորություն տալով ուսումնասիրել Հռոմեական Հանրապետության ճգնաժամը ոչ միայն պատմական իրադարձությունների, այլև դրանց ժամանակակից մտավոր ընկալումների տեսանկյունից։