Նոր գրքեր: Տեխնիկա: Ինֆորմացիոն ցանկ =Новые книги: Техника (1986, Октябрь, №10)

Քիմիա

Աշխատանքը նվիրված է նոր հետերոցիկլիկ տեղակալված ոչ սպիտակուցային α-ամինաթթուների կենսամիմետիկ ասիմետրիկ սինթեզի ուսումնասիրմանը՝ ժամանակակից օրգանական և սինթետիկ քիմիայի կարևորագույն ուղղություններից մեկի շրջանակում։ Ուսումնասիրության հիմնական նպատակը այնպիսի քիրալային ամինաթթվային կառուցվածքների ստացման արդյունավետ մեթոդների մշակումն ու հիմնավորումն է, որոնք կարող են ունենալ ինչպես տեսական, այնպես էլ կիրառական նշանակություն։ Ոչ սպիտակուցային ամինաթթուները տարբերվում են բնական սպիտակուցներում ընդգրկված ստանդարտ ամինաթթուներից և հաճախ դիտարկվում են որպես արժեքավոր կառուցվածքային միավորներ դեղագործական քիմիայի, կենսաակտիվ միացությունների, պեպտիդային քիմիայի և նոր ֆունկցիոնալ նյութերի ստացման ոլորտներում։ Հետերոցիկլային կառուցվածքների ներմուծումը α-ամինաթթուների մոլեկուլային համակարգ կարող է էապես ընդլայնել ստացվող միացությունների կառուցվածքային բազմազանությունը և փոփոխել դրանց ֆիզիկաքիմիական ու կենսաբանական հատկությունները։ Աշխատանքում առանձնահատուկ նշանակություն ունի ասիմետրիկ սինթեզի խնդիրը, որի նպատակն է վերահսկելի եղանակով ստանալ մոլեկուլների որոշակի տարածական կառուցվածք ունեցող՝ էնանտիոմերապես հարստացված կամ էնանտիոմերապես մաքուր արտադրանքներ։ Քիրալության վերահսկումը կարևոր է հատկապես կենսաբանական համակարգերի հետ փոխազդող միացությունների դեպքում, քանի որ նույն քիմիական կազմն ունեցող տարբեր տարածական ձևերը կարող են էապես տարբերվել իրենց կենսաբանական ազդեցությամբ, ակտիվությամբ և փոխազդեցության բնույթով։ Կենսամիմետիկ մոտեցումը ենթադրում է բնական կենսաքիմիական գործընթացներին բնորոշ սկզբունքների օգտագործում սինթետիկ ճանապարհների նախագծման ժամանակ՝ ընդօրինակելով ֆերմենտային կատալիզի, ընտրողականության և մոլեկուլային ճանաչման որոշ առանձնահատկություններ։ Այս համատեքստում ուսումնասիրվում են սինթեզի փուլերը, սկզբնանյութերի և ռեագենտների ընտրությունը, ռեակցիաների ընթացքի պայմանները, քիմիական և ստերեոքիմիական ընտրողականությունը, ինչպես նաև վերջնական արտադրանքների կառուցվածքային նույնականացման եղանակները։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում ստացված միացությունների կառուցվածքի և տարածական կազմաձևի հաստատումը ժամանակակից սպեկտրոսկոպիական և անալիտիկ մեթոդների կիրառմամբ։ Աշխատանքը կարող է ներառել նաև սինթեզի արդյունավետության գնահատում՝ ելքերի, ընտրողականության և վերարտադրելիության տեսանկյունից, ինչպես նաև տարբեր սինթետիկ մոտեցումների համեմատություն։

Այլ առարկաներ

Գիրքը «Լոկալ և պայմանական էքստրեմումներ»՝ Կարեն Ավետիսյանի, նվիրված է ֆունկցիաների էքստրեմալ կետերի ուսումնասիրման մաթեմատիկական մեթոդներին: Այն ներկայացնում է, թե ինչպես որոշել ֆունկցիայի լոկալ (տեղական) և պայմանական (սահմանափակումների ներքո) մաքսիմում և մինիմում կետերը՝ կիրառելով տարբեր անալիտիկ և թվային մոտեցումներ։ Հիմնական թեմաները ընդգրկում են՝ Լոկալ էքստրեմումներ – առաջին և երկրորդ մասշտաբային արտահայտությունների օգտագործումը, անհրաժեշտ և բավարար պայմաններ։ Պայմանական էքստրեմումներ – Լագրանջի բազմապատիկների մեթոդ, սահմանափակումներով օպտիմալացման խնդիրների վերլուծություն։ Գործնական կիրառություններ – տնտեսագիտություն, ֆիզիկա, ինժեներական խնդիրներ, որտեղ անհրաժեշտ է ֆունկցիայի առավելագույն կամ նվազագույն արժեքը գտնել։ Գիրքը նախատեսված է ուսանողների և մասնագետների համար, ովքեր հետաքրքրված են ֆունկցիաների վերլուծությամբ և օպտիմալացման խնդիրների լուծմամբ։

Տնտեսագիտություն

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է աշխատուժի միջազգային միգրացիայի կարգավորման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի Հանրապետության օրինակով։ Աշխատության շրջանակում վերլուծվում են աշխատուժի միջազգային տեղաշարժի տնտեսական, սոցիալական և իրավական առանձնահատկությունները, ինչպես նաև միգրացիոն գործընթացների ազդեցությունը աշխատաշուկայի և երկրի սոցիալ-տնտեսական զարգացման վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Հայաստանից աշխատուժի արտագնա տեղաշարժի պատճառներին, այդ թվում՝ զբաղվածության հնարավորություններին, աշխատավարձերի տարբերություններին, կենսամակարդակին, մասնագիտական զարգացման հեռանկարներին և այլ սոցիալ-տնտեսական գործոններին։ Ուսումնասիրության մեջ քննարկվում են նաև ներգաղթի հնարավոր ազդեցությունները Հայաստանի աշխատաշուկայի վրա, ինչպես նաև աշխատուժի պակասի կամ ավելցուկի ձևավորման և առանձին մասնագիտությունների պահանջարկի փոփոխության խնդիրները։ Քննության են առնվում միջազգային միգրացիայի կարգավորման պետական մեխանիզմները, միգրացիոն քաղաքականության հիմնական ուղղությունները, աշխատանքային միգրանտների իրավունքների պաշտպանության և օրինական զբաղվածության ապահովման խնդիրները։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև միջազգային համաձայնագրերի, միջպետական համագործակցության և միգրացիոն հոսքերի կառավարման մեխանիզմների նշանակությանը։ Կարևոր տեղ է հատկացվում արտագաղթի հետևանքներին՝ աշխատուժի կորստին, մարդկային կապիտալի արտահոսքին, ժողովրդագրական փոփոխություններին և տնտեսության առանձին ճյուղերի աշխատուժով ապահովվածությանը։ Միաժամանակ ուսումնասիրվում են արտերկրում աշխատող քաղաքացիների կողմից դրամական փոխանցումների, մասնագիտական փորձի և կապերի միջոցով Հայաստանի տնտեսության վրա հնարավոր դրական ազդեցությունները։ Աշխատության շրջանակում դիտարկվում են նաև վերադարձի միգրացիայի, վերաինտեգրման, մասնագիտական ներուժի պահպանման և շրջանաձև միգրացիայի խթանման հնարավորությունները։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու աշխատուժի միջազգային միգրացիայի կառավարման առկա խնդիրները և առաջարկելու այնպիսի կարգավորման մոտեցումներ, որոնք կարող են միաժամանակ նպաստել աշխատողների իրավունքների պաշտպանությանը, աշխատաշուկայի հավասարակշռությանը և Հայաստանի սոցիալ-տնտեսական զարգացմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, միգրացիայի մասնագետների, սոցիոլոգների, ժողովրդագրագետների, պետական կառավարման մարմինների աշխատակիցների, միջազգային հարաբերությունների մասնագետների, հետազոտողների, ուսանողների և միգրացիոն գործընթացներով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Տնտեսագիտություն

Այս գիրքը ուսումնասիրում է մակրոտնտեսական կարգավորման հիմնական սկզբունքները՝ ներկայացնելով, թե ինչպես է պետությունը ազդում ազգային տնտեսության վրա՝ ապահովելու կայուն տնտեսական աճ, գների կայունություն և զբաղվածության բարձր մակարդակ։ Այն անդրադառնում է դրամավարկային և հարկաբյուջետային քաղաքականությանը, պետական բյուջեի ձևավորմանը, կենտրոնական բանկի գործառույթներին և տոկոսադրույքների կարգավորման մեխանիզմներին։ Գրքում քննարկվում են նաև տնտեսական ցիկլերը, գնաճի և գործազրկության փոխկապակցվածությունը, համախառն ներքին արդյունքի (ՀՆԱ) հաշվարկման հիմունքները և մակրոտնտեսական հավասարակշռության մոդելները։ Հեղինակը վերլուծում է, թե ինչպես են պետական քաղաքականությունները ազդում շուկաների, ներդրումների և բնակչության կենսամակարդակի վրա՝ ներկայացնելով ինչպես տեսական մոտեցումներ, այնպես էլ գործնական օրինակներ տարբեր երկրների փորձից։ Նյութը օգտակար է տնտեսագիտության ուսանողների, ֆինանսական ոլորտի մասնագետների, պետական կառավարման աշխատողների և բոլոր նրանց համար, ովքեր ցանկանում են հասկանալ ազգային տնտեսության կարգավորման մեխանիզմները և տնտեսական քաղաքականության ազդեցությունը հասարակության վրա։

Մանկավարժություն

Աշխատանքը նվիրված է դպրոցում մանկավարժական կոլեկտիվի և համայնքի համագործակցության կազմակերպման ձևերի ուսումնասիրությանը՝ որպես կրթական գործընթացի արդյունավետության, դպրոցի սոցիալական դերի և սովորողների զարգացման կարևոր պայման։ Հետազոտության հիմքում այն մոտեցումն է, որ դպրոցը չի գործում մեկուսացված միջավայրում, այլ համայնքի սոցիալական, մշակութային և կրթական կյանքի կարևոր բաղադրիչն է, իսկ ուսուցիչների, ծնողների, համայնքային կառույցների և հասարակության տարբեր ներկայացուցիչների համագործակցությունը կարող է նպաստել կրթության որակի բարձրացմանը և դպրոցի առջև ծառացած խնդիրների արդյունավետ լուծմանը։ Աշխատանքում կարող են ուսումնասիրվել դպրոց–համայնք համագործակցության տեսական հիմքերը, դրա նպատակները, սկզբունքները և կազմակերպման հիմնական ձևերը։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում համագործակցության մասնակիցների դերերի հստակեցումը․ մանկավարժական կոլեկտիվը հանդես է գալիս ոչ միայն որպես ուսումնական գործընթացի կազմակերպիչ, այլև որպես համայնքի հետ կրթական և սոցիալական կապերի համակարգող, մինչդեռ համայնքը կարող է դպրոցին տրամադրել նյութական, մասնագիտական, մշակութային և կազմակերպչական տարբեր ռեսուրսներ։ Համագործակցության հիմնական ձևերից կարող են լինել ծնողական և համայնքային հանդիպումները, համատեղ քննարկումները, խորհրդակցությունները, բաց դասերը, կրթական միջոցառումները, մշակութային նախաձեռնությունները, համայնքային ծրագրերը, դպրոցական և արտադպրոցական միջոցառումները, ինչպես նաև սոցիալական ու բարեգործական ծրագրերը։ Այս ձևերի արդյունավետությունը մեծապես կախված է դրանց նպատակային կազմակերպումից և բոլոր մասնակիցների ակտիվ ներգրավվածությունից։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ նաև ծնողների հետ համագործակցությանը՝ որպես դպրոց–համայնք կապի կարևոր բաղադրիչի։ Ծնողները կարող են ներգրավվել ոչ միայն իրենց երեխաների առաջադիմության և վարքի հետ կապված հարցերում, այլև դպրոցի զարգացման ծրագրերի, միջոցառումների և համայնքային նախաձեռնությունների իրականացման գործընթացներում։ Նման մասնակցությունը կարող է նպաստել փոխադարձ վստահության ձևավորմանը և ծնողների պատասխանատվության բարձրացմանը կրթական գործընթացի նկատմամբ։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է համայնքի կրթական և մշակութային ներուժի օգտագործումը։ Տեղական պատմությունը, մշակութային ժառանգությունը, բնությունը, մասնագիտական համայնքը և տարբեր կազմակերպություններ կարող են դառնալ ուսուցման լրացուցիչ ռեսուրսներ։ Դպրոցական ծրագրերի հետ համայնքային կյանքի կապը հնարավորություն է տալիս կրթական նյութը դարձնել ավելի կիրառական և աշակերտների համար ավելի մոտ իրականությանը։ Աշխատանքում կարող են ուսումնասիրվել նաև աշակերտների մասնակցությամբ իրականացվող համայնքային նախագծերը։ Նման ծրագրերի միջոցով սովորողները կարող են ներգրավվել համայնքի խնդիրների բացահայտման, դրանց վերաբերյալ առաջարկությունների մշակման և լուծումների իրականացման գործընթացներում։ Սա նպաստում է քաղաքացիական պատասխանատվության, նախաձեռնողականության, համագործակցային աշխատանքի և սոցիալական հմտությունների զարգացմանը։ Առանձին ուշադրություն կարող է դարձվել դպրոցի և տեղական ինքնակառավարման մարմինների համագործակցությանը։ Համայնքային իշխանությունները կարող են աջակցել դպրոցի նյութատեխնիկական պայմանների բարելավմանը, կրթական և մշակութային ծրագրերի իրականացմանը, ինչպես նաև երեխաների համար անվտանգ և նպաստավոր միջավայրի ստեղծմանը։ Միաժամանակ դպրոցը կարող է իր կրթական և մասնագիտական ներուժով մասնակցել համայնքի զարգացման տարբեր նախաձեռնություններին։ Աշխատանքը կարող է ուսումնասիրել նաև համագործակցության կազմակերպման մեթոդները՝ համատեղ ծրագրավորում, աշխատանքային խմբերի ստեղծում, պարբերական հանդիպումների անցկացում, տեղեկատվության փոխանակում, հարցումների և քննարկումների իրականացում, ինչպես նաև համագործակցության արդյունքների գնահատում։ Արդյունավետ համագործակցության համար կարևոր են փոխադարձ վստահությունը, բաց հաղորդակցությունը, պատասխանատվության հստակ բաշխումը և բոլոր մասնակիցների շահերի հաշվառումը։ Հետազոտության կարևոր խնդիրներից է նաև այն խոչընդոտների բացահայտումը, որոնք կարող են սահմանափակել դպրոց–համայնք համագործակցությունը։ Դրանց թվում կարող են լինել տեղեկատվության պակասը, ծնողների կամ համայնքի պասիվությունը, ռեսուրսների սահմանափակությունը, կողմերի միջև հաղորդակցության անարդյունավետությունը և համագործակցության նպատակների ոչ հստակ ձևակերպումը։ Այդ խնդիրների հաղթահարման համար անհրաժեշտ է ստեղծել մասնակցային և վստահության վրա հիմնված միջավայր, որտեղ յուրաքանչյուր կողմ կունենա հստակ դեր և պատասխանատվություն։ Աշխատանքի գործնական նշանակությունը կայանում է դպրոցներում մանկավարժական կոլեկտիվի և համայնքի համագործակցության առավել արդյունավետ ձևերի բացահայտման և դրանց կիրառման մեթոդական առաջարկությունների մշակման մեջ։ Համագործակցության ճիշտ կազմակերպումը կարող է նպաստել ոչ միայն դպրոցի կրթական արդյունքների բարելավմանը, այլև համայնքի սոցիալական կապերի ամրապնդմանը, սովորողների սոցիալականացմանը և դպրոցի՝ որպես համայնքային կյանքի ակտիվ կենտրոնի ձևավորմանը։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը դպրոց–համայնք համագործակցությունը դիտարկում է որպես փոխադարձ պատասխանատվության և մասնակցության վրա հիմնված գործընթաց, որի միջոցով հնարավոր է համատեղել մանկավարժական կոլեկտիվի մասնագիտական ներուժը, ընտանիքի աջակցությունը և համայնքի ռեսուրսները՝ սովորողների լիարժեք զարգացման և կրթական միջավայրի կատարելագործման նպատակով։

Lեզվաբանություն

Foreign Languages for Special Purposes 2017-ը գիտական հոդվածների ժողովածու է, որը հրատարակվել է ԵՊՀ-ի օտար լեզուների մասնագիտական ուղղվածության (ESP/FLSP) հետազոտական հարթակում և ներառում է լեզվաբանության, մեթոդաբանության ու մասնագիտական հաղորդակցության ոլորտներին վերաբերող ակադեմիական ուսումնասիրություններ, աշխատությունում ներկայացված հոդվածները կենտրոնանում են «օտար լեզուներ հատուկ նպատակների համար» (LSP) ուղղության արդի խնդիրների վրա՝ մասնավորապես մասնագիտական լեզվի ուսուցման մեթոդների կատարելագործման, ուսանողների հաղորդակցական կարողությունների զարգացման, միջմշակութային հաղորդակցության ձևավորման և մասնագիտական տեքստերի լեզվական առանձնահատկությունների վերլուծության վրա, ժողովածուն ընդգրկում է ինչպես տեսական, այնպես էլ կիրառական հետազոտություններ, որտեղ քննարկվում են ժամանակակից ուսուցման մոտեցումները՝ հաղորդակցական մեթոդ, նախագծային ուսուցում, թվային գործիքների օգտագործում և ինտեգրված լեզվական ուսուցում, միաժամանակ շեշտվում է օտար լեզվի ուսուցման կապը մասնագիտական կրթության հետ՝ որպես մրցունակ մասնագետներ պատրաստելու կարևոր բաղադրիչ, աշխատությունը նաև արտացոլում է միջազգային գիտական միտումները LSP ոլորտում և նպաստում է կրթական մեթոդների արդիականացմանը։