Նոր գրքեր օտար լեզուներով: Ինֆորմացիոն ցանկ (1986, Հուլիս, թիվ 7)

Իրավաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է մեղքի և պատժի համաչափության սկզբունքի սահմանադրականացման տեսական ու գործնական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ սահմանադրական նոր կարգավորումների և եվրոպական իրավական չափորոշիչների համատեքստում։ Գրքում ներկայացվում է համաչափության սկզբունքի էվոլյուցիան քրեական իրավունքի և սահմանադրական իրավունքի փոխազդեցության շրջանակում, ինչպես նաև դրա նշանակությունը մարդու իրավունքների պաշտպանության համակարգում։ Հեղինակը վերլուծում է պատժի արդարության և մեղքի աստիճանի համապատասխանության իրավական չափանիշները՝ ընդգծելով դրանց կարևորությունը իրավական պետության սկզբունքի իրականացման համար։ Աշխատության մեջ քննարկվում են նոր սահմանադրական կարգավորումների ազդեցությունը քրեական քաղաքականության վրա, ինչպես նաև դատական պրակտիկայում համաչափության սկզբունքի կիրառման խնդիրները։ Ներկայացվում են Եվրոպական մարդու իրավունքների դատարանի (ECHR) նախադեպային որոշումները և եվրոպական իրավական չափորոշիչները, որոնք ձևավորում են պատժի համաչափության գնահատման միասնական մոտեցումներ։ Գիրքը նաև անդրադառնում է քրեական օրենսդրության բարեփոխումների անհրաժեշտությանը՝ նպատակ ունենալով ապահովել պատժի անհատականացում և արդարացիություն։ Աշխատությունը նախատեսված է իրավաբանների, դատավորների, դատախազների, քրեական իրավունքի մասնագետների, հետազոտողների և մարդու իրավունքներով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Իրավաբանություն

Հայաստանի Հանրապետությունում Սահմանադրական դատարանի սահմանադրաիրավական կարգավիճակը պայմանավորված է երկրի սահմանադրական համակարգում նրա հատուկ տեղով՝ որպես սահմանադրական արդարադատություն իրականացնող բարձրագույն մարմին։ Սահմանադրական դատարանը կոչված է ապահովելու Սահմանադրության գերակայությունը և վերահսկելու օրենքների, ենթաօրենսդրական ակտերի, պետական մարմինների որոշումների և այլ նորմատիվ իրավական ակտերի համապատասխանությունը Սահմանադրությանը։ Այն հանդես է գալիս որպես անկախ դատական իշխանության առանձնահատուկ օղակ, որը չի մտնում ընդհանուր դատական համակարգի մեջ և գործում է բացառապես Սահմանադրությամբ սահմանված լիազորությունների շրջանակում։ Սահմանադրական դատարանի անկախությունը ամրագրված է Սահմանադրությամբ, և այն իր գործունեության ընթացքում ենթարկվում է միայն Սահմանադրությանը՝ բացառելով որևէ այլ պետական մարմնի միջամտությունը։ Դատարանի կազմավորման, դատավորների նշանակման և գործունեության կարգը սահմանվում է Սահմանադրությամբ և «Սահմանադրական դատարանի մասին» սահմանադրական օրենքով, որտեղ նախատեսված են նաև դատավորների լիազորությունների ժամկետները, անկախության երաշխիքները և պատասխանատվության սահմանները։ Սահմանադրական դատարանն իրականացնում է ինչպես վերացական, այնպես էլ կոնկրետ սահմանադրական վերահսկողություն՝ քննելով օրենքների և այլ իրավական ակտերի սահմանադրականությունը, ինչպես նաև լուծելով սահմանադրական վեճեր պետական իշխանության մարմինների միջև։ Դրա որոշումները վերջնական են, պարտադիր կատարման ենթակա և ուժի մեջ են մտնում հրապարակման պահից՝ ապահովելով իրավական համակարգի կայունությունը և Սահմանադրության անմիջական գործողությունը։ Այս կարգավիճակը թույլ է տալիս Սահմանադրական դատարանին հանդես գալ որպես սահմանադրական կարգի պահապան, մարդու իրավունքների պաշտպանության կարևոր երաշխավոր և իրավական պետության հիմնարար ինստիտուտներից մեկը Հայաստանի Հանրապետությունում։

Բժշկություն

Աշխատությունը նվիրված է պետական հիգիենիկ և հակահամաճարակային հսկողության ծառայության բարեփոխումների պայմաններում հիգիենիկ ոլորտի կադրային ներուժի ներկա վիճակի, զարգացման միտումների և կատարելագործման հնարավորությունների ուսումնասիրությանը։ Հեղինակը վերլուծում է ոլորտի մասնագիտական ռեսուրսների ձևավորման, կառավարման և արդյունավետ օգտագործման հիմնախնդիրները՝ գնահատելով առողջապահական համակարգի կառուցվածքային փոփոխությունների ազդեցությունը մասնագիտական կարողությունների, աշխատուժի բաշխման և ծառայությունների որակի վրա։ Քննարկվում են կադրային քաղաքականության, մասնագետների պատրաստման, վերապատրաստման և շարունակական մասնագիտական զարգացման մեխանիզմները, ինչպես նաև ոլորտում մարդկային ռեսուրսների պլանավորման և կառավարման ժամանակակից մոտեցումները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հանրային առողջության պաշտպանության, սանիտարահիգիենիկ վերահսկողության և համաճարակաբանական անվտանգության ապահովման գործում բարձր որակավորում ունեցող մասնագետների դերին, ինչպես նաև բարեփոխումների պայմաններում առաջացող կազմակերպչական և մասնագիտական մարտահրավերներին։ Հետազոտությունը ներկայացնում է տեսական հիմնավորումներ և գործնական առաջարկություններ՝ ուղղված կադրային ներուժի ամրապնդմանը, առողջապահական կառավարման արդյունավետության բարձրացմանը և պետական հիգիենիկ ու հակահամաճարակային ծառայությունների կայուն զարգացմանը։ Աշխատությունը նախատեսված է հանրային առողջապահության մասնագետների, հիգիենիստների, առողջապահության կազմակերպիչների, համաճարակաբանների, հետազոտողների, դասախոսների, ուսանողների և առողջապահական համակարգի զարգացման հիմնահարցերով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Տնտեսագիտություն

Սա տնտեսագիտական և դրամավարկային քաղաքականության ոլորտին պատկանող հետազոտություն է, որը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության պայմաններում կարճաժամկետ տոկոսադրույքների կառավարման հիմնախնդիրներին և դրանց ազդեցությանը ֆինանսական կայունության ու տնտեսական ակտիվության վրա, որտեղ ուսումնասիրվում է կենտրոնական բանկի դրամավարկային գործիքակազմի կիրառումը, տոկոսադրույքների փոխանցման մեխանիզմը ֆինանսական շուկաներին և դրանց ազդեցությունը վարկավորման, ներդրումների ու գնաճի վրա, աշխատանքը նաև անդրադառնում է շուկայի անկայունության, սպասումների ձևավորման և արտաքին տնտեսական շոկերի պայմաններում տոկոսադրույքային քաղաքականության արդյունավետության սահմանափակումներին, միաժամանակ ներկայացվում են քաղաքականության հնարավոր կատարելագործման ուղիներ՝ նպատակ ունենալով բարձրացնել կանխատեսելիությունը, ուժեղացնել դրամավարկային փոխանցման մեխանիզմը և ապահովել ավելի կայուն մակրոտնտեսական միջավայր։

Սոցիոլոգիա

Դեմոգրաֆիական հիմնախնդիրը վերաբերում է բնակչության թվաքանակի, կառուցվածքի և շարժի հետ կապված այն բարդ գործընթացներին ու հակասություններին, որոնք ազդում են հասարակությունների սոցիալական, տնտեսական և քաղաքական զարգացման վրա։ Այն ընդգրկում է ծնելիության և մահացության մակարդակների փոփոխությունները, բնակչության ծերացումը կամ երիտասարդության գերակշռությունը, միգրացիոն հոսքերը, ինչպես նաև բնակչության անհավասար տարածքային բաշխումը։ Ժամանակակից աշխարհում տարբեր երկրներում այս հիմնախնդիրը դրսևորվում է տարբեր ձևերով․ զարգացած երկրներում հաճախ նկատվում է ծնելիության նվազում և բնակչության ծերացում, ինչը հանգեցնում է աշխատուժի կրճատման, սոցիալական ապահովության համակարգերի ծանրաբեռնվածության և տնտեսական աճի դանդաղման։ Մինչդեռ որոշ զարգացող երկրներում բարձր ծնելիությունը և արագ բնակչության աճը ստեղծում են լրացուցիչ ճնշում կրթական, առողջապահական և աշխատանքային համակարգերի վրա՝ առաջացնելով գործազրկության և աղքատության աճի ռիսկեր։ Միգրացիան նույնպես կարևոր բաղադրիչ է, քանի որ աշխատուժի արտահոսքը կամ ներհոսքը կարող է էապես փոխել ինչպես երկրների ժողովրդագրական կառուցվածքը, այնպես էլ տնտեսական հավասարակշռությունը։ Դեմոգրաֆիական հիմնախնդիրը կապված է նաև քաղաքաշինության, բնական ռեսուրսների օգտագործման և շրջակա միջավայրի վրա ճնշման հետ, քանի որ բնակչության աճը կամ նվազումը անմիջականորեն ազդում է պետական պլանավորման և սոցիալական ծառայությունների պահանջարկի վրա։ Պետությունները փորձում են տարբեր քաղաքական միջոցներով կարգավորել այս գործընթացները՝ խթանելով ծնելիությունը, վերահսկելով միգրացիան կամ բարելավելով սոցիալական աջակցման համակարգերը, սակայն այս հիմնախնդրի լուծումը պահանջում է երկարաժամկետ և համալիր մոտեցում։ Ընդհանուր առմամբ, դեմոգրաֆիական հիմնախնդիրը համարվում է ժամանակակից աշխարհի կարևորագույն մարտահրավերներից մեկը, քանի որ այն անմիջական ազդեցություն ունի հասարակությունների կայունության և զարգացման հեռանկարների վրա։

Պատմություն

Ուսումնասիրությունը նվիրված է 20-րդ դարում Հյուսիսային Իրանի թյուրքալեզու բնակչության շրջանում ինքնության ձևավորման և փոխակերպման գործընթացների ուսումնասիրությանը։ Աշխատության կենտրոնում գտնվում են ազգային, էթնիկ, լեզվական, մշակութային և տարածաշրջանային ինքնության ձևավորման առանձնահատկությունները՝ հաշվի առնելով Իրանի քաղաքական և սոցիալական զարգացման փոփոխությունները։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս դիտարկել, թե ինչպես են պատմական իրադարձությունները, պետական քաղաքականությունը, լեզվական միջավայրը, կրթական համակարգը, կրոնական և մշակութային գործոնները, ինչպես նաև հարևան ժողովուրդների և պետությունների հետ կապերը ներգործել Հյուսիսային Իրանի թյուրքալեզու համայնքների ինքնագիտակցության վրա։ Առանձնահատուկ նշանակություն կարող է ունենալ Իրանի արդիականացման գործընթացների, կենտրոնական իշխանության և տարածաշրջանային հասարակության փոխհարաբերությունների, ինչպես նաև տեղական և ավելի լայն ազգային ինքնությունների փոխազդեցության ուսումնասիրությունը։ Աշխատանքը դիտարկում է ինքնությունը ոչ թե որպես անփոփոխ երևույթ, այլ որպես պատմական պայմանների ազդեցությամբ շարունակաբար ձևավորվող և վերափոխվող գործընթաց, որի մեջ կարող են միաժամանակ գոյակցել տարբեր՝ տեղական, էթնիկ, լեզվական, իրանական և այլ պատկանելիություններ։ Նյութը կարող է արժեքավոր լինել Հյուսիսային Իրանի պատմությամբ, թյուրքալեզու ժողովուրդների մշակույթով, էթնիկ գործընթացներով, ինքնության ձևավորման մեխանիզմներով և 20-րդ դարի Մերձավոր Արևելքի սոցիալ-քաղաքական զարգացումներով հետաքրքրվող պատմաբանների, ազգագրագետների, սոցիոլոգների, քաղաքագետների և տարածաշրջանագետների համար։