Նոր գրքեր օտար լեզուներով: (Ինֆորմացիոն ցանկ) (1981, Մարտ, թիվ 3)

Փիլիսոփայություն

Այս աշխատությունը վերաբերում է 20-րդ դարի իրանական հասարակագիտական մտքում աշխարհականացման (սեկուլյարիզացիայի) հիմնախնդրի ուսումնասիրությանը՝ ընդգծելով գաղափարական, քաղաքական և սոցիոմշակութային գործընթացները, որոնք ձևավորել են Իրանի հասարակական մտածողության զարգացման ուղին։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է վերլուծել, թե ինչպես է աշխարհականացման գաղափարը ընկալվել և մեկնաբանվել իրանցի մտավորականների, փիլիսոփաների և հասարակագետների կողմից՝ տարբեր պատմական փուլերում, մասնավորապես՝ Պահլավիների շրջանի արդիականացման քաղաքականության և 20-րդ դարի երկրորդ կեսի գաղափարական հակասությունների համատեքստում։ Ուսումնասիրվում է աշխարհականացման և կրոնի փոխհարաբերությունը, պետության և եկեղեցական կառույցների տարանջատման գաղափարը, ինչպես նաև այդ գործընթացների ազդեցությունը կրթության, իրավական համակարգի և հասարակական ինստիտուտների վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում արևմտյան սոցիոլոգիական և փիլիսոփայական տեսությունների ներթափանցմանը իրանական մտավոր միջավայր, ինչպես նաև դրանց տեղայնացման և քննադատական վերաիմաստավորման գործընթացներին։ Աշխատությունը ցույց է տալիս, որ իրանական հասարակագիտական միտքը հաճախ ընկալել է աշխարհականացումը ոչ միայն որպես քաղաքական կամ ինստիտուցիոնալ փոփոխություն, այլ նաև որպես մշակութային ինքնության և արժեքային համակարգի վերափոխման խնդիր։ Միաժամանակ դիտարկվում են հակասական մոտեցումները՝ արդիականացման կողմնակիցների և ավանդապաշտ-կրոնական մտածողության ներկայացուցիչների միջև, որոնք ձևավորել են 20-րդ դարի իրանական գաղափարական դաշտի բազմաշերտ կառուցվածքը։ Այսպիսով, ուսումնասիրությունը կարևոր նշանակություն ունի համեմատական սոցիոլոգիայի և Մերձավոր Արևելքի գաղափարական պատմության համար՝ բացահայտելով աշխարհականացման գործընթացի յուրահատուկ իրանական մեկնաբանությունները։

Գյուղատնտեսություն

Հեղինակ Ս. Խ. Պապյանը համակարգված կերպով բացատրում է տարբեր տեսակի գյուղատնտեսական տեխնիկայի աշխատանքի սկզբունքները՝ ներառյալ հողամշակման, ցանքի, մշակման, ոռոգման և բերքահավաքի մեքենաները՝ ցույց տալով դրանց դերը արտադրական ամբողջ շղթայում։ Գրքում մանրամասն նկարագրվում են մեքենաների հիմնական հանգույցները, մեխանիկական համակարգերը, էներգետիկ ապահովման աղբյուրները և դրանց տեխնիկական բնութագրերը, ինչպես նաև աշխատանքային արդյունավետության վրա ազդող գործոնները։ Աշխատությունը ընդգրկում է նաև մեքենաների ճիշտ շահագործման, կարգավորման, սպասարկման և վերանորոգման հիմունքները՝ ընդգծելով տեխնիկական անվտանգության կանոնների պահպանման կարևորությունը։ Հեղինակը ուշադրություն է դարձնում նաև մեքենայացված գործընթացների օպտիմալացմանը՝ նպատակ ունենալով նվազեցնել արտադրական ծախսերը և բարձրացնել աշխատանքի արտադրողականությունը։ Գրքում ներկայացվում են նաև ժամանակակից տեխնոլոգիական մոտեցումներ, այդ թվում՝ էներգախնայող համակարգեր և մեխանիզացիայի նորարարական լուծումներ, որոնք կիրառվում են արդի գյուղատնտեսությունում։ Այն նախատեսված է գյուղատնտեսական բուհերի ուսանողների, տեխնիկական մասնագետների և մեքենայացման ոլորտով հետաքրքրվողների համար, ովքեր ցանկանում են ստանալ ամբողջական պատկեր գյուղատնտեսական տեխնիկայի կառուցվածքի և կիրառման մասին։

Ֆինանսներ

Աշխատանքը նվիրված է առևտրային բանկերի ֆինանսական դրության գնահատման տեսական, մեթոդաբանական և գործնական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի Հանրապետության առևտրային բանկերի օրինակով։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է բացահայտել բանկերի ֆինանսական կայունությունը բնութագրող հիմնական ցուցանիշները, գնահատել դրանց հաշվարկման և վերլուծության կիրառվող մեթոդները, ինչպես նաև ուսումնասիրել այն գործոնները, որոնք կարող են ազդել բանկի վճարունակության, իրացվելիության, շահութաբերության, կապիտալի բավարարության և ընդհանուր ֆինանսական կայունության վրա։ Աշխատանքի հիմքում ընկած է այն գաղափարը, որ բանկի ֆինանսական վիճակի գնահատումը չի կարող սահմանափակվել մեկ կամ մի քանի ցուցանիշների ուսումնասիրությամբ, քանի որ բանկային գործունեությունը փոխկապակցված ֆինանսական գործընթացների ամբողջություն է։ Հետևաբար անհրաժեշտ է համակողմանիորեն դիտարկել ակտիվների և պարտավորությունների կառուցվածքը, սեփական կապիտալի ծավալը, վարկային և ներդրումային գործունեությունը, ներգրավված միջոցների կազմը, եկամուտներն ու ծախսերը և դրանց փոփոխությունների դինամիկան։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է առևտրային բանկերի ակտիվների որակի գնահատումը։ Բանկային ակտիվների զգալի մասը սովորաբար կապված է վարկավորման հետ, ուստի վարկային պորտֆելի ծավալը, կառուցվածքը, կենտրոնացվածությունը և վարկային ռիսկի մակարդակը կարևոր դեր են խաղում ֆինանսական կայունության որոշման գործում։ Վարկերի հնարավոր արժեզրկումը և ժամկետանց պարտավորությունների աճը կարող են բացասաբար ազդել ինչպես շահութաբերության, այնպես էլ կապիտալի բավարարության վրա։ Այդ պատճառով աշխատանքում կարևորվում է վարկային ռիսկի գնահատումը և դրա ազդեցության վերլուծությունը բանկի ընդհանուր ֆինանսական վիճակի վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում իրացվելիության խնդրին։ Բանկը պետք է կարողանա ժամանակին կատարել իր պարտավորությունները ավանդատուների, վարկատուների և այլ գործընկերների նկատմամբ, ուստի բարձր իրացվելիության ապահովումը բանկային կայունության կարևոր նախապայման է։ Միաժամանակ չափազանց բարձր իրացվելիությունը կարող է սահմանափակել շահութաբերությունը, եթե բանկի ռեսուրսների զգալի մասը չի օգտագործվում եկամուտ ստեղծող գործառնություններում։ Այս հակասության ուսումնասիրությունը կարևոր է բանկի ակտիվների և պարտավորությունների արդյունավետ կառավարման տեսանկյունից։ Աշխատանքում կարևոր տեղ է զբաղեցնում կապիտալի բավարարության գնահատումը։ Սեփական կապիտալը բանկի ֆինանսական պաշտպանության կարևորագույն գործոններից է և ծառայում է որպես հնարավոր կորուստների կլանման միջոց։ Կապիտալի կառուցվածքը, դրա համարժեքությունը ռիսկային ակտիվների նկատմամբ և փոփոխության դինամիկան հնարավորություն են տալիս գնահատելու բանկի ֆինանսական դիմակայունությունը։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև բանկային կապիտալի ձևավորման աղբյուրներին և դրա արդյունավետ օգտագործման խնդիրներին։ Ֆինանսական դրության կարևոր բաղադրիչ է շահութաբերությունը։ Աշխատանքում կարող են վերլուծվել բանկերի շահույթի ձևավորման աղբյուրները, տոկոսային և ոչ տոկոսային եկամուտները, գործառնական և վարչական ծախսերը, ակտիվների ու սեփական կապիտալի շահութաբերության ցուցանիշները։ Շահութաբերության դինամիկայի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս պարզելու, թե որքան արդյունավետ է բանկն օգտագործում իր ռեսուրսները և ինչ գործոններ են նպաստում կամ խոչընդոտում ֆինանսական արդյունքի ձևավորմանը։ ՀՀ առևտրային բանկերի օրինակով իրականացվող վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս տեսական դրույթները կապել կոնկրետ բանկային համակարգի զարգացման առանձնահատկությունների հետ։ Կարող են ուսումնասիրվել առանձին բանկերի հաշվեկշռային տվյալները, ֆինանսական հաշվետվությունները և հիմնական ցուցանիշների փոփոխությունները՝ դրանց միջև համեմատական վերլուծություն իրականացնելու նպատակով։ Այդպիսի մոտեցումը հնարավորություն է տալիս բացահայտել ինչպես ամբողջ համակարգին բնորոշ միտումները, այնպես էլ առանձին բանկերի ֆինանսական կառավարման առանձնահատկությունները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են կիրառվել գործակիցների մեթոդը, հորիզոնական և ուղղահայաց վերլուծությունը, դինամիկ շարքերի ուսումնասիրությունը և համեմատական գնահատումը։ Ֆինանսական գործակիցների միջոցով հնարավոր է առանձին գնահատել իրացվելիության, շահութաբերության, կապիտալի բավարարության, ակտիվների որակի և ֆինանսական լծակի մակարդակները, իսկ դրանց համադրումը հնարավորություն է տալիս ստանալ բանկի ընդհանուր ֆինանսական վիճակի ավելի ամբողջական պատկերը։ Աշխատանքում կարևոր նշանակություն ունի նաև բանկային ռիսկերի համալիրը։ Վարկային, շուկայական, արժութային, տոկոսադրույքային, գործառնական և իրացվելիության ռիսկերը կարող են փոխկապակցված կերպով ազդել բանկի ֆինանսական արդյունքների վրա։ Հետևաբար ֆինանսական դրության գնահատումը պետք է ներառի ոչ միայն արդեն ձևավորված ցուցանիշների վերլուծություն, այլև ռիսկերի կառավարման արդյունավետության ուսումնասիրություն։ Առանձին ուշադրություն կարող է դարձվել արտաքին տնտեսական միջավայրի ազդեցությանը՝ ներառյալ տոկոսադրույքների, արժութային շուկայի, տնտեսական ակտիվության և ֆինանսական շուկաների փոփոխությունները։ Աշխատանքի կիրառական նշանակությունը կայանում է նրանում, որ ֆինանսական վիճակի համակողմանի գնահատման արդյունքները կարող են օգտագործվել բանկի կառավարման որոշումների ընդունման, ռիսկերի կանխարգելման, ակտիվների և պարտավորությունների օպտիմալացման և ֆինանսական կայունության բարձրացման նպատակով։ Նման վերլուծությունը կարևոր է նաև բանկային վերահսկողության և ֆինանսական համակարգի կայունության տեսանկյունից։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը միավորում է ֆինանսական վերլուծության և բանկային կառավարման մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով բացահայտել ՀՀ առևտրային բանկերի ֆինանսական դրության գնահատման հիմնական մեթոդական խնդիրները և դրանց լուծման հնարավոր ուղղությունները։ Թեման ունի կարևոր տնտեսական և գործնական նշանակություն, քանի որ առևտրային բանկերի ֆինանսական կայունությունը անմիջականորեն կապված է ֆինանսական համակարգի արդյունավետ գործունեության, ավանդատուների և վարկառուների շահերի պաշտպանության, տնտեսության վարկավորման և ընդհանուր տնտեսական կայունության ապահովման հետ։

Տնտեսագիտություն

Կազմակերպությունների կազմակերպա-իրավական ձևերը այն իրավական ձևերն են, որոնց միջոցով սահմանվում է կազմակերպության ստեղծման, գործունեության, կառավարման, գույքային պատասխանատվության և լուծարման կարգը։ Դրանք ցույց են տալիս, թե ինչպես է կազմակերպությունը ձևավորվում, ովքեր են դրա սեփականատերերը, ինչպես են բաշխվում շահույթները և ինչ չափով են մասնակիցները պատասխանատու պարտավորությունների համար։ Տարբեր երկրներում, այդ թվում նաև Հայաստանում, կազմակերպությունները կարող են ունենալ մի քանի հիմնական կազմակերպա-իրավական ձևեր։ Առավել տարածվածներից են անհատ ձեռնարկատերը, որտեղ գործունեությունը իրականացնում է մեկ անձ, որը ամբողջությամբ պատասխանատու է իր պարտավորությունների համար իր անձնական գույքով։ Մյուս ձևը սահմանափակ պատասխանատվությամբ ընկերությունն է, որտեղ մասնակիցները պատասխանատու են միայն իրենց ներդրված կապիտալի չափով, ինչը նվազեցնում է ֆինանսական ռիսկերը։ Կան նաև բաժնետիրական ընկերություններ, որոնք ունեն բաժնետերեր, և նրանց սեփականությունը բաժանված է բաժնետոմսերի տեսքով, որոնք կարող են ազատորեն փոխանցվել կամ վաճառվել։ Այս ձևը սովորաբար կիրառվում է խոշոր բիզնեսներում։ Բացի այդ, գոյություն ունեն կոոպերատիվներ, որոնք ստեղծվում են անդամների համատեղ տնտեսական շահերի հիման վրա, ինչպես նաև պետական և համայնքային կազմակերպություններ, որոնք պատկանում են պետությանը կամ տեղական ինքնակառավարման մարմիններին։ Կազմակերպա-իրավական ձևի ընտրությունը կախված է գործունեության նպատակներից, կապիտալի չափից, ռիսկերի մակարդակից և կառավարման ձևից։ Այն մեծ ազդեցություն ունի հարկային պարտավորությունների, հաշվետվությունների և բիզնեսի զարգացման հնարավորությունների վրա։ Ճիշտ ընտրված կազմակերպա-իրավական ձևը նպաստում է արդյունավետ կառավարմանը և տնտեսական կայունությանը։

Մշակույթ

Այս թեման ներկայացնում է ժամանակակից արվեստի աշխարհի ամենահայտնի և ազդեցիկ մշակութային կենտրոններից մեկը՝ Սալամոն Գուգենհայմի թանգարանը, որը գտնվում է ԱՄՆ-ի Նյու Յորք քաղաքում։ Թանգարանը հիմնադրվել է ամերիկացի գործարար և արվեստի հավաքորդ Solomon R. Guggenheim-ի նախաձեռնությամբ և հանդիսանում է համաշխարհային արվեստի կարևորագույն հաստատություններից մեկը։ Այն հայտնի է ոչ միայն իր հարուստ հավաքածուներով, այլև յուրահատուկ ճարտարապետական կառուցվածքով, որը նախագծել է աշխարհահռչակ ճարտարապետ Frank Lloyd Wright-ը։ Թանգարանի շենքը համարվում է ժամանակակից ճարտարապետության գլուխգործոց, քանի որ իր շրջանաձև և պարուրաձև կառուցվածքով կտրուկ տարբերվում է ավանդական թանգարանային կառույցներից։ Ներսում այցելուները ցուցասրահները դիտում են վերևից ներքև ձգվող թեք անցուղիներով, ինչը ստեղծում է արվեստի ընկալման յուրահատուկ միջավայր։ Գուգենհայմի թանգարանը պահպանում և ցուցադրում է ժամանակակից և ավանգարդ արվեստի բազմաթիվ արժեքավոր գործեր՝ ներառյալ նկարներ, քանդակներ, գրաֆիկական աշխատանքներ և ինստալացիաներ։ Թանգարանի հավաքածուներում ընդգրկված են համաշխարհային արվեստի նշանավոր ներկայացուցիչների ստեղծագործություններ, ինչպիսիք են Pablo Picasso, Vincent van Gogh, Wassily Kandinsky և շատ ուրիշներ։ Թանգարանը կարևոր դեր ունի արվեստի զարգացման, կրթական ծրագրերի կազմակերպման և մշակութային համագործակցության ոլորտներում։ Այն հաճախ անցկացնում է միջազգային ցուցահանդեսներ, գիտաժողովներ և կրթական միջոցառումներ, որոնք նպաստում են ժամանակակից արվեստի տարածմանն ու հանրահռչակմանը։ Սալամոն Գուգենհայմի թանգարանը դարձել է համաշխարհային մշակութային խորհրդանիշ, որը միավորում է արվեստը, ճարտարապետությունն ու նորարարական գաղափարները՝ հանդիսանալով միլիոնավոր այցելուների հետաքրքրության կենտրոն։

Գրականություն

Գիրքը ներկայացնում է Էրիվանի պետական պալատի գրադարանի գրացուցակը՝ որպես XIX դարի վարչական և մշակութային կյանքի կարևոր մատենագիտական աղբյուր։ Աշխատությունում ամփոփված են գրադարանային ֆոնդի վերաբերյալ տեղեկություններ, որոնք հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրելու տվյալ ժամանակաշրջանի գրքային հավաքածուների կազմը, թեմատիկ ուղղվածությունը և գիտակրթական նշանակությունը։ Գրացուցակը արժեքավոր նյութ է պատմաբանների, գրադարանագետների և աղբյուրագետների համար, քանի որ արտացոլում է Ռուսական կայսրության կազմում գտնվող Էրիվան քաղաքի պետական հաստատությունների գրքային մշակույթը, վարչական գործունեության տեղեկատվական հիմքերը և ժամանակի մտավոր միջավայրը։ Ներկայացված նյութերը հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրելու գրքերի տարածվածությունը, հավաքագրման սկզբունքները, գիտական ու գործնական գրականության առկայությունը, ինչպես նաև տվյալ հաստատության դերը կրթական և մշակութային գործընթացներում։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի Հայաստանի գրադարանների պատմության, հին գրքային հավաքածուների և տարածաշրջանի մատենագիտական ժառանգության ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է օգտակար լինել գրադարանագետների, պատմաբանների, մատենագետների, արխիվագետների, հետազոտողների և XIX դարի Երևանի պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։