Շրջանային գրադարանը՝ կազմակերպական-մեթոդական աշխատանքի կենտրոն: (Մեթոդական նյութեր)

Տեխնոլոգիա

Գիրքը նվիրված է լեռնարդյունաբերական ձեռնարկություններում փոխադրման գործընթացում կիրառվող տրանսպորտային տեխնիկական միջոցների հուսալիության բարձրացման հիմնախնդիրներին՝ շեշտադրելով տեխնիկական սպասարկման մեթոդների կատարելագործման անհրաժեշտությունը։ Աշխատության շրջանակում ուսումնասիրվում են լեռնային արտադրության առանձնահատուկ պայմաններում շահագործվող տրանսպորտային մեքենաների աշխատանքի արդյունավետության, անխափանության, երկարակեցության և տեխնիկական պատրաստականության ապահովման հետ կապված հարցերը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում տեխնիկական սպասարկման կազմակերպման և պլանավորման սկզբունքներին, մեքենաների տեխնիկական վիճակի գնահատմանը, շահագործման ընթացքում առաջացող անսարքությունների բացահայտմանը և դրանց կանխարգելմանը։ Քննարկվում են այն գործոնները, որոնք ազդում են տրանսպորտային միջոցների հուսալիության վրա, այդ թվում՝ աշխատանքային ծանրաբեռնվածությունը, շահագործման միջավայրի առանձնահատկությունները, տեխնիկական հանգույցների մաշվածությունը, սպասարկման պարբերականությունը և կիրառվող տեխնոլոգիական մոտեցումների արդյունավետությունը։ Աշխատանքը նպատակ ունի ցույց տալու, թե ինչպես կարելի է տեխնիկական սպասարկման մեթոդների կատարելագործման, կանխարգելիչ միջոցառումների ճիշտ կազմակերպման և մեքենաների վիճակի շարունակական վերահսկման միջոցով նվազեցնել խափանումների ու պարապուրդների հավանականությունը, երկարացնել տեխնիկական միջոցների ծառայության ժամկետը և բարձրացնել փոխադրման գործընթացի ընդհանուր արդյունավետությունը։ Ուսումնասիրությունը կարող է օգտակար լինել նաև արտադրական ծախսերի նվազեցման և լեռնարդյունաբերական ձեռնարկությունների տեխնիկական ռեսուրսների առավել արդյունավետ օգտագործման տեսանկյունից։ Գիրքը նախատեսված է լեռնային արդյունաբերության, տրանսպորտային տեխնիկայի, մեքենաշինության և տեխնիկական սպասարկման ոլորտների մասնագետների, ինժեներների, հետազոտողների, դասախոսների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Քիմիա

Աշխատությունը նվիրված է ակրիլաթթվի և ակրիլամիդի հիման վրա նոր համապոլիմերային նյութերի ստացմանն ու դրանց ֆիզիկաքիմիական հատկությունների ուսումնասիրմանը։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են դիտարկվել մոնոմերների համապոլիմերացման պայմանները, ստացված պոլիմերների կառուցվածքը, մոլեկուլային բնութագրերը և հատկությունների փոփոխությունը՝ կախված բաղադրությունից ու սինթեզի պայմաններից։ Հատուկ ուշադրություն կարող է դարձվել ջրային միջավայրում պոլիմերների վարքագծին, ջուր կլանելու և պահելու ունակությանը, լուծելիությանը, ուռչմանը, ջերմային և մեխանիկական կայունությանը, ինչպես նաև թթվահիմնային միջավայրի նկատմամբ զգայունությանը։ Ստացված համապոլիմերների կառուցվածք–հատկություն փոխկապակցվածության ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս գնահատելու դրանց կիրառական ներուժը՝ որպես ֆունկցիոնալ պոլիմերային նյութեր, ջրակլանող համակարգեր, գելեր և տարբեր տեխնոլոգիական գործընթացներում օգտագործվող նյութեր։ Աշխատանքը կարող է արժեքավոր լինել նոր պոլիմերների նպատակային սինթեզի և դրանց հատկությունների կառավարման մեթոդների մշակման տեսանկյունից։

Այլ առարկաներ

Հրատարակությունը ներկայացնում է 1974 թվականի հուլիս, օգոստոս և սեպտեմբեր ամիսներին վերաբերող նշանավոր և հիշարժան տարեթվերի համակարգված ցանկ՝ ընդգրկելով պատմական, մշակութային, գիտական, գրական և հասարակական նշանակություն ունեցող իրադարձություններ ու տարեդարձեր։ Նյութը նախատեսված է որպես տեղեկատու աղբյուր, որը հնարավորություն է տալիս արագ կողմնորոշվել տվյալ ժամանակահատվածում նշվող կարևոր ամսաթվերի, պատմական իրադարձությունների, նշանավոր գործիչների ծննդյան կամ մահվան տարելիցների և տարբեր բնագավառներում նշանակալի դեպքերի վերաբերյալ։ Յուրաքանչյուր ամսվա համար տեղեկությունները դասավորված են ժամանակագրական սկզբունքով, ինչը հեշտացնում է անհրաժեշտ ամսաթվի որոնումն ու համապատասխան տեղեկատվության օգտագործումը։ Հրատարակությունը կարող է ներառել ինչպես Հայաստանի և հայ ժողովրդի պատմությանն ու մշակույթին առնչվող տարեթվեր, այնպես էլ համաշխարհային պատմության, գիտության, գրականության, արվեստի և հասարակական կյանքի կարևոր իրադարձություններ։ Նման օրացույցը կարող է գործնական նշանակություն ունենալ գրադարանների, դպրոցների, մշակութային հաստատությունների, դասախոսների, ուսուցիչների և միջոցառումների կազմակերպիչների համար՝ օգնելով նախապատրաստել տարեդարձերին, հիշատակի օրերին և պատմական իրադարձություններին նվիրված միջոցառումներ։ Միաժամանակ այն արժեքավոր տեղեկատու նյութ է ընթերցողների և հետազոտողների համար, ովքեր անհրաժեշտություն ունեն որոշակի ժամանակաշրջանի նշանակալի ամսաթվերի վերաբերյալ արագ և համակարգված տեղեկություններ ստանալու։ Հրատարակության կառուցվածքն ու ժամանակագրական դասավորությունը այն դարձնում են հարմար օգտագործման համար ինչպես ամենօրյա տեղեկատու աշխատանքում, այնպես էլ կրթական, մշակութային և գրադարանային գործունեության ընթացքում։

Փիլիսոփայություն

Աշխատությունը նվիրված է ազատականության՝ որպես ինքնակազմակերպվող սոցիոմշակութային համակարգի տեսական և փիլիսոփայական ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմքում ընկած է ազատականությունը ոչ միայն որպես քաղաքական գաղափարախոսություն կամ պետական կառավարման սկզբունքների ամբողջություն դիտարկելու, այլև որպես հասարակության մեջ ինքնուրույն ձևավորվող և զարգացող արժեքների, նորմերի, ինստիտուտների, վարքային մոդելների ու փոխհարաբերությունների համակարգ ընկալելու մոտեցումը։ Այս տեսանկյունից հասարակական համակարգի զարգացումը պայմանավորվում է բազմաթիվ անհատների և խմբերի գործողությունների փոխազդեցությամբ, իսկ ընդհանուր սոցիոմշակութային կարգը կարող է ձևավորվել առանց կենտրոնացված վերահսկողության կամ նախապես ամբողջությամբ սահմանված միասնական ծրագրի։ Աշխատության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել ազատականության հիմնարար արժեքները՝ անհատի ազատությունը, անձնական ինքնավարությունը, իրավական հավասարությունը, սեփականության իրավունքը, հանդուրժողականությունը, բազմակարծությունը և պատասխանատվությունը։ Այս արժեքների փոխկապակցվածությունը դիտարկվում է որպես այն հիմքը, որի վրա կարող են ձևավորվել հասարակական համագործակցության և ինքնակարգավորման կայուն մեխանիզմներ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում անհատի և հասարակության փոխհարաբերությանը։ Ազատական մտածողության շրջանակում անհատը դիտարկվում է որպես ինքնուրույն որոշումներ կայացնելու ունակ և սեփական կյանքի համար պատասխանատու սուբյեկտ, սակայն նրա ազատությունը գոյություն ունի սոցիալական միջավայրում և ենթադրում է այլ անհատների իրավունքների ու ազատությունների ճանաչում։ Այսպիսով, ազատությունը չի նույնացվում անսահմանափակ կամայականության հետ, այլ կապվում է փոխադարձ իրավական և բարոյական սահմանափակումների հետ։ Ինքնակազմակերպման գաղափարը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրել, թե ինչպես կարող են հասարակական ինստիտուտները, նորմերը և համագործակցության ձևերը առաջանալ անհատների բազմազան գործողությունների արդյունքում։ Շուկան, քաղաքացիական հասարակությունը, ինքնակառավարվող միավորումները, հասարակական նախաձեռնությունները և այլ սոցիալական կառույցներ կարող են դիտարկվել որպես նման գործընթացների օրինակներ, որտեղ բազմաթիվ մասնակիցների որոշումների փոխազդեցությունը ձևավորում է ավելի լայն համակարգային արդյունք։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև ինքնակազմակերպման և պետական կառավարման հարաբերությանը։ Այդ համատեքստում ուսումնասիրվում է պետության դերը՝ որպես իրավական կարգի, անվտանգության և անհատական իրավունքների պաշտպանության երաշխավոր, միաժամանակ դիտարկելով այն վտանգները, որոնք կարող են առաջանալ հասարակական կյանքի չափազանց կենտրոնացված վերահսկողության դեպքում։ Կարևոր թեմա է նաև ազատականության սոցիոմշակութային բնույթը։ Ազատական հասարակությունը պահպանելու համար անհրաժեշտ են ոչ միայն իրավական և քաղաքական ինստիտուտներ, այլև համապատասխան մշակութային արժեքներ ու վարքականոններ՝ փոխադարձ հարգանք, հանդուրժողականություն, երկխոսության պատրաստակամություն, պատասխանատվություն և տարբերությունների ընդունում։ Այդ արժեքների վերարտադրությունը հասարակության մեջ կարող է դիտարկվել որպես ինքնակազմակերպվող համակարգի կայունության կարևոր նախապայման։ Հետազոտությունը կարող է քննարկել նաև ազատական համակարգի ներքին հակասությունները և սահմանափակումները։ Անհատական ազատության և սոցիալական հավասարության, մրցակցության և համերաշխության, մասնավոր շահի և հանրային բարիքի միջև հարաբերությունները կարող են առաջացնել բարդ խնդիրներ, որոնց լուծումը պահանջում է ինստիտուցիոնալ և մշակութային հավասարակշռություն։ Այս տեսանկյունից ինքնակազմակերպվող համակարգի կայունությունը պայմանավորված է ոչ միայն ազատության առկայությամբ, այլև համակարգի ներսում հակասությունների կարգավորման կարողությամբ։ Աշխատության տեսական նշանակությունը կայանում է ազատականության բնույթի ընդլայնված մեկնաբանության մեջ, որտեղ այն ներկայացվում է որպես դինամիկ սոցիոմշակութային համակարգ՝ կազմված փոխկապակցված անհատներից, արժեքներից, նորմերից և ինստիտուտներից։ Այս մոտեցումը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրել հասարակական փոփոխությունները, քաղաքական գործընթացները և մշակութային վերափոխումները ոչ միայն վերևից ներքև կառավարման, այլև ինքնակազմակերպման ու փոխազդեցության տեսանկյունից։ Ուսումնասիրությունը կարող է հետաքրքրել փիլիսոփաներին, քաղաքագետներին, սոցիոլոգներին, մշակութաբաններին, քաղաքական տեսության մասնագետներին և ժամանակակից հասարակության զարգացման տեսական խնդիրներով հետաքրքրվող հետազոտողներին։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը ազատականությունը ներկայացնում է որպես փոխկապակցված արժեքների և սոցիալական մեխանիզմների համակարգ, որի շրջանակում անհատական ազատությունը, ինքնավարությունը, բազմակարծությունը և փոխադարձ պատասխանատվությունը կարող են նպաստել հասարակական կարգի ինքնակազմակերպմանը և շարունակական վերարտադրությանը։

Տնտեսագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է առևտրային բանկերի իրացվելիության ռիսկի ձևավորման պատճառների, գնահատման մեթոդների և կառավարման մեխանիզմների ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի Հանրապետության բանկային համակարգի առանձնահատկությունների համատեքստում։ Հետազոտության առանցքում բանկի՝ իր ընթացիկ և ապագա ֆինանսական պարտավորությունները ժամանակին կատարելու կարողությունն է՝ առանց գործունեության կայունությունը խաթարող զգալի կորուստների կամ ֆինանսավորման անհամաչափ ծախսերի առաջացման։ Իրացվելիության ռիսկը դիտարկվում է որպես բանկային ռիսկերի կառավարման առանցքային ուղղություններից մեկը, որը սերտորեն կապված է ակտիվների և պարտավորությունների կառուցվածքի, ֆինանսավորման աղբյուրների կայունության, դրամական հոսքերի և ֆինանսական շուկաների վիճակի հետ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում ակտիվների իրացվելիության աստիճանին, ավանդների ու այլ ներգրավված միջոցների ժամկետայնությանը, ինչպես նաև դրանց միջև առաջացող ժամկետային անհամապատասխանություններին։ Քննվում են դրամական միջոցների ներհոսքերի և արտահոսքերի գնահատման, իրացվելիության բացերի բացահայտման և տարբեր ժամանակային հորիզոններում բանկի ֆինանսական պահանջմունքների կանխատեսման մոտեցումները։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում ակտիվների և պասիվների կառավարման համակարգը, որի միջոցով հնարավոր է հավասարակշռել եկամտաբերության, ռիսկի և անհրաժեշտ իրացվելիության մակարդակի միջև հարաբերակցությունը։ Դիտարկվում են ֆինանսավորման աղբյուրների կենտրոնացման, ավանդային բազայի փոփոխությունների, վարկային պորտֆելի կառուցվածքի և շուկայական պայմանների ազդեցությունները բանկի իրացվելիության դիրքի վրա։ Հետազոտության շրջանակում ուշադրություն է դարձվում նաև սթրեսային իրավիճակներում իրացվելիության կառավարմանը, երբ սովորական ֆինանսավորման աղբյուրների հասանելիությունը կարող է սահմանափակվել կամ դրամական միջոցների պահանջարկը՝ կտրուկ փոփոխվել։ Այս համատեքստում կարևորվում են իրացվելիության պահուստների ձևավորումը, արտակարգ ֆինանսավորման պլանավորումը և տարբեր անբարենպաստ սցենարների նկատմամբ բանկի դիմադրողականության գնահատումը։ Ուսումնասիրվում է նաև բանկային վերահսկողության և կարգավորման դերը՝ որպես ֆինանսական հաստատությունների իրացվելիության պահպանման և համակարգային ռիսկերի սահմանափակման գործոն։ Հայաստանի առևտրային բանկերի նյութերի դիտարկումը հնարավորություն է տալիս տեսական մոտեցումները համադրել ազգային ֆինանսական համակարգի գործնական առանձնահատկությունների հետ։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը միավորում է բանկային գործի, ֆինանսական ռիսկերի կառավարման, ակտիվների և պարտավորությունների կառավարման ու ֆինանսական կայունության մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով հիմնավորել իրացվելիության ռիսկի գնահատման և վերահսկման արդյունավետ մեխանիզմները։

Ինֆորմատիկա

Մեքենայական ուսուցում Python լեզվի կիրառմամբ աշխատությունը գործնական և տեսական ուսումնական ձեռնարկ է, որը ներկայացնում է մեքենայական ուսուցման հիմնական գաղափարներն ու ալգորիթմները Python ծրագրավորման լեզվի միջոցով՝ համադրելով մաթեմատիկական հիմքերը և ծրագրավորման կիրառությունները, այն անդրադառնում է վերահսկվող և չվերահսկվող ուսուցման մեթոդներին, դասակարգման, ռեգրեսիայի, կլաստերավորման և տվյալների վերլուծության խնդիրներին, ինչպես նաև նեյրոնային ցանցերի և խորքային ուսուցման տարրական սկզբունքներին, գիրքը մանրամասն բացատրում է Python-ի հայտնի գրադարանների՝ NumPy, Pandas, Scikit-learn և TensorFlow-ի կիրառումը տվյալների մշակման և մոդելների կառուցման գործընթացներում, միաժամանակ ներառելով գործնական օրինակներ, կոդային առաջադրանքներ և իրական տվյալների վրա հիմնված նախագծեր, որոնք օգնում են ընթերցողին հասկանալ արհեստական բանականության համակարգերի աշխատանքի տրամաբանությունը և կիրառել մեքենայական ուսուցման մեթոդները տարբեր ոլորտներում։