Սոցիալական կանխատեսման հիմունքներ

Քիմիա

Աշխատությունը նվիրված է չհագեցած ամոնիումային աղերի ներմոլեկուլային ցիկլացման ռեակցիաների ուսումնասիրությանը, դրանց մեխանիզմների բացահայտմանը և 4-հիդրօքսիմեթիլիզոինդոլինի աղերի ներմոլեկուլային վերացիկլացման գործընթացների հետազոտությանը։ Ուսումնասիրության հիմնական ուղղությունը օրգանական միացությունների ներմոլեկուլային փոխակերպումների օրինաչափությունների բացահայտումն է, երբ նույն մոլեկուլի տարբեր ֆունկցիոնալ խմբերի փոխազդեցության արդյունքում ձևավորվում են նոր ցիկլային կառուցվածքներ։ Աշխատության մեջ ուշադրություն է դարձվում ռեակցիաների ընթացքի վրա ազդող կառուցվածքային և քիմիական գործոններին, հնարավոր միջանկյալ փուլերին, ռեակցիոն կենտրոնների փոխազդեցությանը և վերջնական արտադրանքների առաջացման մեխանիզմներին։ Ներմոլեկուլային ցիկլացման ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս պարզելու, թե ինչպես են մոլեկուլի կառուցվածքը, չհագեցված կապերի դիրքը, ֆունկցիոնալ խմբերի բնույթը և տարածական դասավորվածությունը պայմանավորում ցիկլային միացությունների առաջացումը։ Առանձին նշանակություն ունի 4-հիդրօքսիմեթիլիզոինդոլինի աղերի վերացիկլացման գործընթացների ուսումնասիրությունը, որը կարող է բացահայտել հետերոցիկլային համակարգերի փոխակերպման նոր օրինաչափություններ և դրանց հնարավոր ռեակցիոն ուղիները։ Աշխատությունը կարևոր է օրգանական սինթեզի և ռեակցիաների մեխանիզմների տեսական ուսումնասիրության տեսանկյունից, քանի որ նման հետազոտությունները նպաստում են բարդ կառուցվածքով հետերոցիկլային միացությունների ստացման մեթոդների կատարելագործմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել օրգանական քիմիկոսներին, սինթետիկ քիմիայի մասնագետներին, քիմիական ռեակցիաների մեխանիզմներով զբաղվող հետազոտողներին, ասպիրանտներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։

Գրականություն

Գեղարվեստական, հոգեբանական և քնարական շերտերով հագեցած վեպ կամ պատմվածքային ստեղծագործություն է, որտեղ հեղինակը ուսումնասիրում է մարդու ներաշխարհի մթագնած վիճակները, կորուստի ցավը, հիշողության ուժը և լույսի որոնումը կյանքի դժվարագույն պահերին։ Գործում կենտրոնական գաղափարը այն է, թե ինչպես է մարդը փորձում պահպանել իր հոգևոր հավասարակշռությունը «խավարի»՝ այսինքն՝ կյանքի ճգնաժամային, ցավալի և անորոշ փուլերի մեջ, և ինչպես է վերջին «երգը» դառնում ներքին պայքարի, հույսի կամ հրաժեշտի խորհրդանիշ։ Նաիրա Մխիթարյանը ստեղծում է զգացմունքային և պատկերավոր լեզվով կառուցված պատմություն, որտեղ սիրո, միայնության, կորուստի և ինքնաճանաչման թեմաները փոխկապակցվում են՝ ձևավորելով խոր հոգեբանական ենթաշերտ։ Ստեղծագործությունը հաճախ ընթերցողին մղում է մտորելու մարդու ընտրությունների, հիշողությունների ազդեցության և ներքին վերափոխման հնարավորության մասին։

Մաթեմատիկա

Աշխատությունը նվիրված է պոլիմերային մատրիցներում դիսպերսված հեղուկ բյուրեղային կոմպոզիտային միջավայրերում ֆոտոպոլիմերացման գործընթացների և դրանց արդյունքում ձևավորվող դիֆրակցիոն կառուցվածքների դինամիկայի ուսումնասիրությանը՝ լազերային ճառագայթման ազդեցության պայմաններում։ Հեղինակը վերլուծում է լույսի և նյութի փոխազդեցության մեխանիզմները, որոնք հանգեցնում են մոլեկուլային կառուցվածքի վերակազմավորմանը, փուլային անցումներին և տարածական պարբերականության ձևավորմանը կոմպոզիտային համակարգերում։ Գրքում ներկայացվում են ֆոտոպոլիմերացման կինետիկ գործընթացները, հեղուկ բյուրեղների կողմնորոշման փոփոխությունները և դրանց ազդեցությունը օպտիկական հատկությունների վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում լազերային դաշտի ինտենսիվության, ալիքի երկարության և ժամանակային մոդուլացիայի դերին ինքնակազմակերպվող դիֆրակցիոն ցանցերի առաջացման գործընթացում։ Հեղինակը օգտագործում է տեսական մոդելավորում և փորձարարական տվյալներ՝ նկարագրելու համար ոչ գծային օպտիկական երևույթները, տարածական անկայունությունները և կառուցվածքային կարգավորման մեխանիզմները։ Աշխատությունը կարևոր ներդրում է ոչ գծային օպտիկայի, ֆոտոնիկայի և նոր սերնդի ֆունկցիոնալ նյութերի մշակման ոլորտներում՝ բացելով հնարավորություններ օպտիկական սարքերի, սենսորների և տեղեկատվական տեխնոլոգիաների զարգացման համար։

Այլ առարկաներ

Հրատարակությունը խորհրդային ժամանակաշրջանի գրադարանային-մեթոդական և մատենագիտական բնույթի նյութերի ժողովածու է, որը նախատեսված էր գրադարաններում գաղափարաքաղաքական գրականության ներկայացման, հանրահռչակման և ընթերցողների հետ տարվող աշխատանքի կազմակերպման համար։ Այն արտացոլում է տվյալ ժամանակաշրջանի մշակութային և կրթական քաղաքականությունը, երբ գրադարանները դիտարկվում էին ոչ միայն որպես գրականության պահպանման ու ընթերցանության կազմակերպման հաստատություններ, այլև որպես պետական գաղափարախոսության տարածման կարևոր օղակներ։ Նյութերում հիմնական ուշադրությունը հատկացվում է քաղաքական գործչի աշխատությունների, կենսագրական նյութերի և նրա գործունեության վերաբերյալ հրատարակությունների համակարգված ներկայացմանը։ Մեթոդական բաժինները կարող էին գրադարանավարներին առաջարկել գրքային ցուցադրությունների, թեմատիկ հավաքածուների, ընթերցողական միջոցառումների, գրականության տեսությունների և այլ մշակութային-լուսավորչական աշխատանքի կազմակերպման ձևեր։ Մատենագիտական բաղադրիչը նպատակ ուներ օգնել համապատասխան գրականության ընտրության, դասակարգման և ընթերցողներին ներկայացման գործում՝ մեկտեղելով սկզբնաղբյուրներն ու դրանց վերաբերյալ երկրորդային գրականությունը։ Հրատարակության բովանդակությունը պետք է դիտարկել Խորհրդային Միության գաղափարախոսական միջավայրի շրջանակում, որտեղ Վլադիմիր Լենինի քաղաքական և տեսական ժառանգությունը պաշտոնական պետական գաղափարախոսության կենտրոնական բաղադրիչներից էր։ Այդ պատճառով ներկայացվող նյութերի ընտրությունը, մեկնաբանման ձևերը և առաջարկվող գրադարանային գործունեությունը պայմանավորված էին ժամանակաշրջանի պաշտոնական քաղաքական ու գաղափարական պահանջներով։ Ժամանակակից հետազոտողի համար նման հրատարակությունը արժեքավոր է ոչ միայն մատենագիտական տեղեկությունների, այլև խորհրդային գրադարանային աշխատանքի, զանգվածային քաղաքական կրթության և ընթերցանության կառավարման մեխանիզմների ուսումնասիրման տեսանկյունից։ Այն հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչպես էին գրադարանային ցուցադրությունները, գրականության ցանկերը և հանրային միջոցառումները ներգրավվում հիշարժան տարեդարձերի պաշտոնական նշման գործընթացում։ Միաժամանակ նյութը կարող է ծառայել որպես աղբյուր խորհրդային Հայաստանում գրադարանագիտության և մատենագիտության պատմության ուսումնասիրության համար՝ ցույց տալով մասնագիտական մեթոդական աշխատանքի և պետական գաղափարախոսության փոխհարաբերությունը։ Հրատարակության քննադատական ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս տարբերակել դրա մասնագիտական գրադարանագիտական բաղադրիչը ժամանակաշրջանին բնորոշ քաղաքական քարոզչական նպատակներից և այն դիտարկել որպես խորհրդային մշակութային քաղաքականության ու գրադարանային պրակտիկայի պատմական վկայություն։

Մշակույթ

Հրատարակությունը ընթացիկ մատենագիտական-տեղեկատվական բնույթի տեղեկատու է, որի հիմնական նպատակն է համակարգված ձևով ներկայացնել մշակույթի և արվեստի տարբեր բնագավառներին վերաբերող նոր գրականությունը և նպաստել մասնագիտական տեղեկատվության տարածմանը։ Այն նախատեսված է գրադարանների, գիտահետազոտական և մշակութային հաստատությունների աշխատակիցների, արվեստաբանների, դասախոսների, ուսանողների և տվյալ ոլորտներով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։ Մատենագիտական գրառումները հնարավորություն են տալիս տեղեկություններ ստանալու տվյալ ժամանակաշրջանում շրջանառության մեջ հայտնված գրքերի, ժողովածուների, հոդվածների և այլ հրապարակումների մասին՝ հեշտացնելով համապատասխան նյութերի որոնումն ու ընտրությունը։ Նյութերի թեմատիկ համակարգումը կարող է ընդգրկել մշակույթի ընդհանուր խնդիրները, կերպարվեստը, երաժշտությունը, թատրոնը, կինոն, ճարտարապետությունը, ժողովրդական ստեղծագործությունը, մշակութային հաստատությունների գործունեությունը և արվեստի պատմության ու տեսության այլ ուղղություններ։ Նման կառուցվածքը հնարավորություն է տալիս հետևելու ոչ միայն առանձին հրապարակումներին, այլև տվյալ ժամանակաշրջանի մասնագիտական գրականության հիմնական թեմատիկ միտումներին։ Կարևոր նշանակություն ունի տեղեկատուի ընթացիկ բնույթը, քանի որ պարբերաբար հավաքագրվող մատենագիտական տվյալները արտացոլում են գրականության հոսքի փոփոխությունները և նպաստում մշակութային ու արվեստագիտական նոր հրապարակումների օպերատիվ բացահայտմանը։ Մատենագիտական նկարագրությունների միասնական ներկայացումը հեշտացնում է դրանց օգտագործումը տեղեկատու-մատենագիտական սպասարկման, թեմատիկ ցանկերի պատրաստման և հետազոտական աշխատանքի ընթացքում։ Հրատարակությունն ունի նաև պատմամատենագիտական արժեք, քանի որ ժամանակի ընթացքում նման տեղեկատուների ամբողջությունը դառնում է որոշակի ժամանակաշրջանի մշակութային կյանքի և հրատարակչական գործունեության ուսումնասիրության աղբյուր։ Դրանց միջոցով հնարավոր է պարզել, թե մշակույթի և արվեստի որ բնագավառներն են առավել հաճախ ներկայացվել մասնագիտական գրականության մեջ, ինչպես են փոփոխվել հետազոտական հետաքրքրությունները և ինչպիսի հրապարակումներ են ընդգրկվել գրադարանային ու տեղեկատվական շրջանառության մեջ։ Ընդհանուր առմամբ հրատարակությունը ծառայում է որպես մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ նոր գրականության հայտնաբերման, համակարգման և օգտագործման գործնական մատենագիտական միջոց՝ միաժամանակ պահպանելով տվյալ ժամանակաշրջանի մասնագիտական տեղեկատվական միջավայրի պատկերը։

Քիմիա

Աշխատությունը նվիրված է վոլֆրամ, մոլիբդեն կամ քրոմ պարունակող մետաղ–սիլիցիում–ածխածին համակարգերում ընթացող այրման գործընթացների օրինաչափությունների ուսումնասիրմանը և սիլիցիդային ու սիլիցիումի կարբիդային բաղադրիչներ պարունակող կոմպոզիտային նյութերի ստացման գիտական հիմքերի բացահայտմանը։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է մեխանաքիմիական ակտիվացման ազդեցության վրա, որի միջոցով հնարավոր է փոփոխել սկզբնական փոշենյութերի կառուցվածքային վիճակը, մասնիկների փոխազդեցության մակերեսը և հետագա քիմիական փոխակերպումների ընթացքը։ Քննության են առնվում ակտիվացման պայմանների և նյութերի բաղադրության ազդեցությունը այրման գործընթացի սկզբնավորման, տարածման կայունության, ջերմային բնութագրերի, ռեակցիաների արագության և վերջնական արտադրանքի փուլային կազմի վրա։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում վոլֆրամի, մոլիբդենի և քրոմի մասնակցությամբ համակարգերի համեմատական ուսումնասիրությանը՝ բացահայտելու համար տարբեր մետաղների ֆիզիկաքիմիական հատկությունների ազդեցությունը սիլիցիդների և կարբիդային բաղադրիչների առաջացման գործընթացների վրա։ Ուսումնասիրվում են սկզբնական նյութերի հարաբերակցության, մասնիկների չափերի, մեխանաքիմիական մշակման աստիճանի և կառուցվածքային փոփոխությունների միջև գոյություն ունեցող կապերը։ Կարևորվում է այրման ընթացքում տեղի ունեցող փուլային և կառուցվածքային փոխակերպումների վերլուծությունը, քանի որ դրանք պայմանավորում են ստացվող կոմպոզիտների վերջնական կառուցվածքը և շահագործական հատկությունները։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում է նաև ինքնատարածվող բարձրաջերմաստիճանային սինթեզի կիրառման հնարավորությունը՝ որպես բարձր ջերմակայունություն և մեխանիկական հատկություններ ունեցող նյութերի ստացման արդյունավետ ուղղություն։ Ստացված կոմպոզիտներում մետաղական դիսիլիցիդային և սիլիցիումի կարբիդային փուլերի համադրությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում բարձր ջերմաստիճաններում աշխատող կառուցվածքային և ֆունկցիոնալ նյութերի մշակման տեսանկյունից։ Վերլուծվում են սինթեզված նյութերի փուլային կազմը, միկրոկառուցվածքը և հիմնական ֆիզիկամեխանիկական բնութագրերը՝ դրանց ձևավորման պայմանների հետ փոխկապակցվածության բացահայտման նպատակով։ Մեխանաքիմիական նախնական մշակումը դիտարկվում է որպես սինթեզի գործընթացը կառավարելու և նպատակային կառուցվածքով նյութերի ձևավորումը բարելավելու կարևոր գործոն։ Հետազոտության գիտական նշանակությունը պայմանավորված է բազմաբաղադրիչ համակարգերում այրման մեխանիզմների վերաբերյալ պատկերացումների խորացմամբ և տարբեր տեխնոլոգիական գործոնների ազդեցության օրինաչափությունների բացահայտմամբ։ Կիրառական տեսանկյունից ստացված արդյունքները կարող են նպաստել ջերմակայուն, մաշակայուն և բարձր ջերմաստիճանային պայմանների համար նախատեսված կոմպոզիտային նյութերի ստացման տեխնոլոգիաների կատարելագործմանը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել նյութագիտության, փոշեմետալուրգիայի, անօրգանական նյութերի տեխնոլոգիայի, այրման սինթեզի և բարձրաջերմաստիճանային կոմպոզիտների ուսումնասիրությամբ զբաղվող գիտնականների, ինժեներների, հետազոտողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։