Армянский вопрос в Турции

Բժշկություն

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է ՀՀ զինված ուժերի անձնակազմի շրջանում պարբերական հիվանդության, այսինքն՝ ընտանեկան միջերկրածովյան տենդի, տարածվածության, կլինիկական դրսևորումների, ախտորոշման, բուժման և զինվորական ծառայության հետ կապված հիմնախնդիրների համալիր ուսումնասիրությանը։ Աշխատանքի արդիականությունը պայմանավորված է նրանով, որ հիվանդությունը ժառանգական աուտոբորբոքային խանգարում է, որը հատկապես հաճախ հանդիպում է հայկական բնակչության շրջանում և կարող է դրսևորվել դեռ մանկական կամ պատանեկան տարիքում։ Այն բնորոշվում է պարբերաբար կրկնվող տենդային և բորբոքային նոպաներով, որոնք կարող են ուղեկցվել որովայնային, կրծքային կամ հոդային ցավերով, իսկ երկարատև կամ ոչ բավարար վերահսկվող հիվանդության դեպքում կարող է զարգանալ երկրորդային ամիլոիդոզ։ Ուսումնասիրության առանձնահատկությունն այն է, որ հիվանդությունը դիտարկվում է հենց զինված ուժերի անձնակազմի համատեքստում։ Զորակոչային տարիքի երիտասարդների շրջանում հիվանդության առկայությունը ոչ միայն բժշկական, այլև ռազմաբժշկական և կազմակերպական նշանակություն ունի, քանի որ ախտորոշված հիվանդությունը կարող է ազդել զինվորական ծառայության պիտանիության գնահատման վրա։ Ատենախոսության պաշտոնական նկարագրության համաձայն՝ ՀՀ զինված ուժերի առանձնահատկություններից մեկը զորակոչիկների տարիքային խմբում այս հիվանդության առկայությունն է, որի հետևանքով որոշ անձինք ճանաչվում են զինվորական ծառայության համար ոչ պիտանի։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից մեկը կարող է լինել հիվանդության կլինիկական պատկերի ուսումնասիրությունը զինծառայողների շրջանում՝ հաշվի առնելով նոպաների հաճախականությունը, տևողությունը, դրանց միջև ընկած ժամանակահատվածները և տարբեր օրգան-համակարգերի ախտահարման առանձնահատկությունները։ Հիվանդության նոպաները սովորաբար ինքնասահմանափակվող են և կարող են կրկնվել տարբեր հաճախականությամբ, ինչը զինվորական ծառայության պայմաններում առանձնահատուկ նշանակություն ունի, քանի որ ֆիզիկական ծանրաբեռնվածությունը, հոգնածությունը և սթրեսային իրավիճակները կարող են որոշ հիվանդների մոտ կապված լինել նոպաների առաջացման հետ։ Աշխատության մեջ կարևոր տեղ կարող է զբաղեցնել ախտորոշման արդյունավետության գնահատումը։ Քանի որ հիվանդության կլինիկական դրսևորումները կարող են տարբեր լինել, անհրաժեշտ է համադրել հիվանդության պատմությունը, նոպաների բնույթը, կլինիկական նշանները, լաբորատոր բորբոքային ցուցանիշները և, անհրաժեշտության դեպքում, գենետիկական հետազոտության արդյունքները։ MEFV գենի մուտացիաները կապված են հիվանդության զարգացման հետ, իսկ ժամանակակից մոտեցումները թույլ են տալիս կլինիկական տվյալները լրացնել մոլեկուլագենետիկ ուսումնասիրությամբ։ Ռազմաբժշկական տեսանկյունից առանձնահատուկ նշանակություն ունի հիվանդության ծանրության և զինվորական ծառայության հնարավորությունների միջև կապի գնահատումը։ Անհրաժեշտ է տարբերակել այն դեպքերը, երբ հիվանդությունը հազվադեպ և թեթև ընթացք ունի, այն իրավիճակներից, երբ հաճախակի նոպաները կամ բարդությունները կարող են էապես սահմանափակել ֆիզիկական ծանրաբեռնվածության հանդեպ օրգանիզմի հարմարվողականությունը։ Այդպիսի մոտեցումը հնարավորություն է տալիս բժշկական որոշումները հիմնավորել ոչ միայն հիվանդության փաստով, այլև դրա կլինիկական ընթացքով, բարդությունների ռիսկով և տվյալ անձի ֆունկցիոնալ վիճակով։ Հետազոտության մեկ այլ կարևոր բաղադրիչ է բուժման արդյունավետության գնահատումը։ Հիվանդության երկարաժամկետ կառավարման հիմնական նպատակներից են նոպաների կանխարգելումը, բորբոքային ակտիվության նվազեցումը և օրգանների, հատկապես երիկամների, հետագա ախտահարման կանխարգելումը։ Բուժման արդյունավետ վերահսկողությունը կարևոր է նաև այն պատճառով, որ հիվանդության արտաքին դրսևորումների բացակայությունը նոպաների միջև ժամանակահատվածում միշտ չէ, որ նշանակում է բորբոքային գործընթացի ամբողջական բացակայություն։ Այդ պատճառով զինծառայողների բժշկական հսկողությունը պետք է ներառի ոչ միայն սուր նոպաների ժամանակ բժշկական օգնություն, այլև երկարաժամկետ հետևում։ Հիվանդության ամենակարևոր բարդություններից մեկը ամիլոիդոզն է, որի զարգացումը կարող է հանգեցնել երիկամների ախտահարման և հետագայում՝ երիկամային ֆունկցիայի լուրջ խանգարման։ Ուստի ուսումնասիրության շրջանակում կարող է կարևոր նշանակություն ունենալ բարդությունների վաղ հայտնաբերումը և դրանց կանխարգելման միջոցառումների արդյունավետության գնահատումը։ Աշխատության գիտական արժեքը պայմանավորված է նաև այն հանգամանքով, որ այն համադրում է կլինիկական բժշկության և ռազմաբժշկական փորձաքննության խնդիրները։ Եթե ընդհանուր բժշկական հետազոտության դեպքում առաջնայինը հիվանդության ախտորոշումն ու բուժումն է, ապա զինված ուժերի պայմաններում դրան ավելանում են ծառայության պիտանիության, ֆիզիկական ծանրաբեռնվածության հանդուրժողականության, բժշկական հսկողության և զորակոչային ընտրության հարցերը։ Այս համատեքստում ուսումնասիրությունը կարող է նպաստել ավելի հիմնավորված չափորոշիչների ձևավորմանը և հիվանդության տարբեր կլինիկական ձևերով անձանց նկատմամբ անհատականացված մոտեցման զարգացմանը։ Աշխատանքի գործնական նշանակությունն այն է, որ դրա արդյունքները կարող են կիրառվել զորակոչիկների բժշկական զննության, հիվանդության վաղ հայտնաբերման, ախտորոշման հաստատման, հետագա դինամիկ հսկողության և բուժման կազմակերպման գործընթացներում։ Դրանք կարող են օգտակար լինել նաև այն դեպքերում, երբ անհրաժեշտ է գնահատել հիվանդության ազդեցությունը ֆիզիկական ծանրաբեռնվածության և զինվորական ծառայության պայմաններում անձի առողջական վիճակի վրա։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը պարբերական հիվանդությունը դիտարկում է ոչ միայն որպես ժառանգական բժշկական խնդիր, այլև որպես զինված ուժերի համալրման և անձնակազմի առողջության պահպանման համար կարևոր ռազմաբժշկական հարց։ Հետազոտության հիմնական արժեքը հիվանդության կլինիկական առանձնահատկությունների, ախտորոշման և բուժման արդյունավետության, հնարավոր բարդությունների ու զինվորական ծառայության պիտանիության գնահատման խնդիրների փոխկապակցված ուսումնասիրությունն է, ինչը կարող է նպաստել զորակոչիկների առողջական վիճակի առավել ճշգրիտ գնահատմանը և զինված ուժերում բժշկական ծառայության կազմակերպման կատարելագործմանը։

Մշակույթ

Աշխատությունը նվիրված է Մոլիերի դրամատուրգիական ժառանգության ընդունելության, բեմականացման և մեկնաբանության պատմությանը հայկական թատրոնում՝ ընդգրկելով ավելի քան մեկ դար տևող ժամանակաշրջան։ Հետազոտության կենտրոնում ֆրանսիացի դրամատուրգի կատակերգությունների մուտքն է հայկական մշակութային միջավայր, դրանց թարգմանական և բեմական յուրացումը, ինչպես նաև տարբեր ժամանակաշրջաններում ստեղծագործությունների նկատմամբ ձևավորված գեղարվեստական վերաբերմունքը։ Ուսումնասիրվում են առաջին ներկայացումների և թատերական նախաձեռնությունների հետ կապված նյութերը, հետագա բեմադրությունների զարգացումը, դերասանական մեկնաբանությունները, ռեժիսորական մոտեցումները և հանդիսատեսի ու թատերական քննադատության արձագանքները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում այն հարցին, թե ինչպես են ֆրանսիական դասական կատակերգության կերպարները, սոցիալական երգիծանքը, բնավորությունների կառուցման սկզբունքները և կատակերգական իրավիճակները հարմարեցվել հայկական բեմի գեղարվեստական ավանդույթներին ու տարբեր ժամանակաշրջանների հասարակական միջավայրին։ Կարևոր ուղղություն է թարգմանությունների ուսումնասիրությունը, քանի որ դրամատիկական երկի բեմական կյանքը մեծապես պայմանավորված է երկխոսությունների, հումորի, խոսքային խաղերի և կերպարների լեզվական առանձնահատկությունների հայերեն փոխանցմամբ։ Դիտարկվում է նաև Մոլիերի ստեղծագործությունների ազդեցությունը հայկական դերասանական արվեստի և կատակերգական խաղաոճի զարգացման վրա՝ բացահայտելով, թե ինչպես են տարբեր դերասանական սերունդներ մեկնաբանել նրա հայտնի կերպարները։ Հետազոտությունը կարող է ընդգրկել պրոֆեսիոնալ և այլ թատերական միջավայրերում իրականացված բեմադրությունների պատմությունը, ներկայացումների գեղարվեստական ձևավորման առանձնահատկությունները և ռեժիսորական հայեցակարգերի փոփոխությունները։ Ժամանակագրական լայն ընդգրկումը հնարավորություն է տալիս հետևելու, թե ինչպես է փոխվել դասական դրամատուրգիայի ընկալումը հայկական թատրոնի զարգացման տարբեր փուլերում և ինչպես են նույն ստեղծագործությունները նոր հասարակական ու գեղագիտական պայմաններում ստացել տարբեր շեշտադրումներ։ Միաժամանակ ներկայացվում են հայ-ֆրանսիական մշակութային կապերի կարևոր դրսևորումներ՝ թարգմանության և թատրոնի միջոցով։ Ընդհանուր առմամբ աշխատությունը համադրում է թատերագիտության, գրականագիտության, թարգմանության պատմության և մշակութային փոխազդեցությունների ուսումնասիրության մոտեցումները՝ բացահայտելով Մոլիերի դրամատուրգիայի նշանակությունը հայկական բեմարվեստի պատմության և կատակերգական ավանդույթի զարգացման համատեքստում։

Lեզվաբանություն

Grammaire expliquée du français աշխատությունը ֆրանսերենի քերականության ուսումնական ձեռնարկ է, որը նպատակ ունի համակարգված և հասկանալի ձևով ներկայացնելու ֆրանսերենի կառուցվածքային կանոնները՝ սկսած հիմնական խոսքի մասերից մինչև բարդ շարահյուսական կառուցվածքներ, այն բացատրում է ժամանակների կիրառությունը, բայերի խոնարհման առանձնահատկությունները, դերանունների, նախդիրների և շարադասության ճիշտ օգտագործումը, միաժամանակ ընդգծելով հաճախ հանդիպող սխալները և դրանց ճիշտ ձևերը, գիրքը կառուցված է այնպես, որ ուսանողը կարողանա ոչ միայն հիշել կանոնները, այլ նաև կիրառել դրանք իրական հաղորդակցության մեջ՝ գրավոր և բանավոր խոսքում, ներառելով բազմաթիվ օրինակներ և վարժություններ, որոնք նպաստում են լեզվական մտածողության զարգացմանը և ֆրանսերենի ավելի բնական ընկալմանը, ինչը այն դարձնում է օգտակար թե՛ սկսնակների, թե՛ միջին մակարդակի սովորողների համար։

Մշակույթ

Այս մեթոդական ձեռնարկը նվիրված է խորհրդային պետական գործիչի և հասարակական-քաղաքական գործչի ծննդյան հարյուրամյակին առնչվող հոբելյանական միջոցառումների կազմակերպման և գրադարանային աշխատանքների արդյունավետ իրականացման ուղեցույցներին։ Աշխատությունում ներկայացվում են գրադարաններում թեմատիկ ցուցահանդեսների, հիշատակի երեկոների, ընթերցողական քննարկումների և տեղեկատվական ցուցադրությունների պլանավորման ու կազմակերպման մեթոդները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում տեղեկատվական նյութերի ընտրության, մատենագիտական ցանկերի կազմման, պատմական աղբյուրների ներկայացման և ընթերցողական լսարանի ներգրավման ձևերին։ Քննարկվում են նաև գրադարանային ծառայությունների դերը պատմական հիշողության պահպանման, կրթական գործընթացների աջակցման և հասարակական իրազեկման բարձրացման գործում։ Աշխատությունը նախատեսված է գրադարանային աշխատողների համար՝ որպես գործնական ուղեցույց հոբելյանական մշակութային-կրթական ծրագրերի իրականացման համար։

Տնտեսագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում բաժնետիրական ընկերությունների գործունեության բարելավման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ ընդգծելով կորպորատիվ կառավարման արդյունավետության բարձրացման, ներդրումային միջավայրի զարգացման և շուկայի մրցունակության ուժեղացման անհրաժեշտությունը։ Հեղինակը վերլուծում է բաժնետիրական ընկերությունների կազմակերպաիրավական ձևերը, կառավարման մարմինների կառուցվածքը և բաժնետերերի իրավունքների պաշտպանության մեխանիզմները։ Գրքում դիտարկվում են կորպորատիվ կառավարման հիմնական խնդիրները՝ թափանցիկության պակաս, հաշվետվողականության սահմանափակումներ, մենեջմենթի և սեփականատերերի շահերի հակասություններ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ֆինանսական հաշվետվությունների որակի, ներքին աուդիտի և վերահսկողության համակարգերի կատարելագործման հարցերին։ Հեղինակը ուսումնասիրում է նաև միջազգային փորձը՝ OECD կորպորատիվ կառավարման սկզբունքները և դրանց կիրառելիությունը ՀՀ տնտեսական միջավայրում։ Աշխատությունը ընդգծում է բաժնետիրական ընկերությունների արդյունավետ գործունեության կարևորությունը տնտեսական աճի, ներդրումների ներգրավման և կապիտալի շուկայի զարգացման համար։ Այն օգտակար է տնտեսագետների, իրավաբանների և կորպորատիվ կառավարման մասնագետների համար։

Այլ առարկաներ

Ագարակային տնտեսության կառավարում աշխատությունը նվիրված է ագարակային (ֆերմերային) տնտեսությունների կառավարման տեսական հիմքերին և գործնական կազմակերպման մեթոդներին՝ նպատակ ունենալով բարձրացնել փոքր և միջին գյուղատնտեսական տնտեսությունների արդյունավետությունը, մրցունակությունը և կայուն զարգացումը։ Հեղինակ Գյուլխասյան Լ.Մ.-ն գրքում ներկայացնում է ագարակային տնտեսության կառավարման համակարգի կառուցվածքը՝ ընդգրկելով պլանավորում, կազմակերպում, վերահսկում և արտադրական գործընթացների օպտիմալացում։ Աշխատությունում մանրամասն քննարկվում են ագարակային տնտեսության կառավարման հիմնական գործոնները՝ հողային ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործում, աշխատուժի կազմակերպում, տեխնիկական միջոցների կիրառություն և ֆինանսական հոսքերի կառավարում։ Հեղինակը շեշտում է, որ ժամանակակից ագարակային տնտեսությունը պահանջում է ոչ միայն գյուղատնտեսական գիտելիքներ, այլև կառավարչական հմտություններ՝ ռազմավարական պլանավորում, ռիսկերի գնահատում և շուկայական վերլուծություն։ Գրքում առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տնտեսական արդյունավետության բարձրացման ուղիներին՝ ծախսերի նվազեցում, արտադրողականության աճ, նոր տեխնոլոգիաների ներդրում և արտադրանքի իրացման ճիշտ կազմակերպում։ Վերլուծվում են նաև ագարակային տնտեսությունների զարգացման խոչընդոտները՝ շուկայի անկայունություն, ֆինանսավորման սահմանափակումներ և տեխնիկական հագեցվածության պակաս։ Հեղինակը ներկայացնում է նաև կառավարման ժամանակակից մոտեցումներ՝ բիզնես-պլանավորում, մարքեթինգային ռազմավարություն և տեղեկատվական տեխնոլոգիաների կիրառություն գյուղատնտեսական կառավարման մեջ։ Միջազգային փորձի համեմատական վերլուծության միջոցով ցույց է տրվում, թե ինչպես կարող են ֆերմերային տնտեսությունները դառնալ ավելի արդյունավետ և մրցունակ։ Աշխատությունը նախատեսված է գյուղատնտեսության, ագրոբիզնեսի, տնտեսագիտության և կառավարման ոլորտների ուսանողների, ֆերմերների և մասնագետների համար։