Բյուջետային քաղաքականությունը և նրա կատարելագործման հիմնահարցերը Հայաստանի Հանրապետությունում

Գյուղատնտեսություն

Տնտեսագիտական և կառավարչական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության գյուղատնտեսության ոլորտում խորհրդատվական ծառայությունների համակարգի գործունեության արդյունավետության գնահատմանը և դրա զարգացման հնարավոր ուղղությունների բացահայտմանը։ Քննության են առնվում գյուղատնտեսական խորհրդատվության կազմակերպական կառուցվածքը, ծառայությունների մատուցման սկզբունքները և դրանց նշանակությունը գյուղացիական տնտեսությունների ու գյուղատնտեսական կազմակերպությունների գործունեության համար։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում մասնագիտական տեղեկատվության հասանելիությանը, նոր տեխնոլոգիաների և արտադրական մեթոդների տարածմանը, ինչպես նաև խորհրդատվական ծառայությունների ազդեցությանը կառավարչական որոշումների ընդունման վրա։ Վերլուծվում են համակարգի արդյունավետության գնահատման չափանիշները, առկա կազմակերպական և տնտեսական խնդիրները, մասնագետների պատրաստվածության ու տեղեկատվական ապահովման առանձնահատկությունները։ Քննարկվում են նաև պետական կառույցների, գիտակրթական հաստատությունների և գյուղատնտեսական արտադրողների միջև համագործակցության զարգացման հնարավորությունները։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հիմնավորելու խորհրդատվական ծառայությունների որակի, հասանելիության և գործնական արդյունավետության բարձրացմանն ուղղված մոտեցումները։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել ագրարային տնտեսագիտության, գյուղատնտեսության կառավարման, խորհրդատվական ծառայությունների և գյուղական զարգացման ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Քիմիա

Աշխատությունը նվիրված է բենզո[h]խինազոլինային կառուցվածք պարունակող հետերոցիկլային միացությունների ստացման գիտական սկզբունքների և դրանց ֆիզիկաքիմիական հատկությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում տվյալ դասի օրգանական միացությունների կառուցվածքային բազմազանությունն է, մոլեկուլային կառուցվածքի և հատկությունների միջև գոյություն ունեցող փոխկապակցվածությունը, ինչպես նաև տարբեր տեղակալիչների ազդեցությունը միացությունների ընդհանուր բնութագրերի վրա։ Քննվում են միաձուլված ազոտ պարունակող հետերոցիկլային համակարգերի ձևավորման տեսական հիմքերը և համապատասխան փոխակերպումների ընդհանուր օրինաչափությունները՝ առանց տեխնոլոգիական իրականացման մանրամասն պայմանների ներկայացման։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում ստացված նյութերի կառուցվածքի հաստատման և նույնականացման խնդիրներին, որոնց համար օրգանական քիմիայում կիրառվում են սպեկտրային ու ֆիզիկաքիմիական հետազոտության տարբեր մեթոդներ։ Դրանց միջոցով հնարավոր է ուսումնասիրել մոլեկուլների կառուցվածքային առանձնահատկությունները, ֆունկցիոնալ խմբերի բնույթը և սկզբնական կառուցվածքային փոփոխությունների ազդեցությունը վերջնական միացությունների հատկությունների վրա։ Կարևորվում է բենզո[h]խինազոլինային համակարգի էլեկտրոնային կառուցվածքի ուսումնասիրությունը, քանի որ օղակային համակարգի և տարբեր տեղակալիչների փոխազդեցությունը կարող է պայմանավորել նյութերի ռեակցունակությունը, կայունությունը և այլ ֆիզիկաքիմիական ցուցանիշներ։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համեմատվել մի շարք կառուցվածքային նմանակներ՝ կառուցվածք–հատկություն օրինաչափությունները բացահայտելու նպատակով։ Նման համեմատությունը հնարավորություն է տալիս գնահատելու, թե մոլեկուլի առանձին հատվածների փոփոխությունն ինչպես է արտահայտվում ուսումնասիրվող նյութերի բնութագրերում։ Անդրադարձ կարող է կատարվել նաև այս դասի հետերոցիկլային համակարգերի հնարավոր կիրառական նշանակությանը՝ դրանք դիտարկելով որպես հետագա քիմիական և նյութագիտական ուսումնասիրությունների համար հետաքրքրություն ներկայացնող մոլեկուլային հենքեր։ Աշխատանքի գիտական արժեքը պայմանավորված է նաև նոր ածանցյալների համակարգված բնութագրմամբ և հետերոցիկլային միացությունների կառուցվածքային օրինաչափությունների վերաբերյալ գիտելիքների ընդլայնմամբ։ Ընդհանուր առմամբ հետազոտությունը համադրում է օրգանական սինթեզի տեսական հիմքերը, հետերոցիկլային քիմիան, կառուցվածքային վերլուծությունը և ֆիզիկաքիմիական հետազոտության մոտեցումները՝ բենզո[h]խինազոլինային համակարգերի կառուցվածքի ու հատկությունների վերաբերյալ ամբողջական պատկերացում ձևավորելու նպատակով։

Տնտեսագիտություն

Այս աշխատությունը նվիրված է ընդհանուր օգտագործման ցանցերում տեղեկատվական անվտանգության ապահովման հիմնական սկզբունքներին, սպառնալիքներին և պաշտպանության մեթոդներին ժամանակակից թվային միջավայրում։ Գրքում ներկայացվում է, թե ինչ է տեղեկատվական անվտանգությունը՝ որպես տվյալների գաղտնիության, ամբողջականության և հասանելիության ապահովման համակարգ, հատկապես հանրային և լայն հասանելիության ցանցերում։ Հեղինակը անդրադառնում է ցանցային սպառնալիքների հիմնական տեսակներին՝ չարամիտ ծրագրեր, հաքերային հարձակումներ, տվյալների արտահոսք, ֆիշինգ և ծառայության խափանումներ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում պաշտպանության տեխնոլոգիաներին՝ կրիպտոգրաֆիա, firewall-ներ, VPN համակարգեր, նույնականացման և մուտքի վերահսկման մեխանիզմներ։ Գրքում քննարկվում են նաև ռիսկերի գնահատման, անվտանգության քաղաքականության մշակման և կազմակերպչական միջոցառումների կարևորությունը տեղեկատվական համակարգերի պաշտպանության գործում։ Վերլուծվում է տեղեկատվական անվտանգության դերը պետական կառավարման, բիզնեսի, ֆինանսական համակարգերի և անհատական տվյալների պաշտպանության ապահովման գործընթացում։ Աշխատությունը համադրում է տեսական հիմքերը և գործնական լուծումները՝ օգտակար լինելով IT մասնագետների, կիբերանվտանգության ոլորտի աշխատողների, ինժեներների և ուսանողների համար։

Լեզվաբանություն

Հրատարակությունը ներկայացնում է մայրենի լեզվի նկատմամբ սիրո, հարգանքի և պահպանության գաղափարին նվիրված գրականության հանձնարարական ցանկ՝ նպատակ ունենալով ընթերցողներին ուղղորդել համապատասխան գրքերի, հոդվածների, ուսումնական և մշակութային նյութերի ընտրության հարցում։ Այն կարող է ներառել հայոց լեզվի պատմությանը, զարգացմանն ու պահպանությանը, լեզվական մշակույթին, ուղղագրությանը, բառապաշարին, հայ գրականությանը և ազգային ինքնության ձևավորման գործում մայրենի լեզվի ունեցած նշանակությանը վերաբերող հրատարակություններ։ Ցանկի հիմնական արժեքը տեղեկատվության համակարգված ներկայացումն է, որի շնորհիվ ընթերցողը կարող է ավելի հեշտությամբ գտնել մայրենի լեզվի ուսումնասիրության և արժևորման համար անհրաժեշտ աղբյուրներ։ Նման մատենագիտական նյութը կարող է նախատեսված լինել դպրոցականների, ուսանողների, ուսուցիչների, գրադարանավարների և հայոց լեզվով ու գրականությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։ Հրատարակության մեջ ընդգրկված գրականությունը կարող է նպաստել լեզվի նկատմամբ հոգատար վերաբերմունքի, ճիշտ և գրագետ խոսքի, ազգային մշակութային ժառանգության գիտակցման և ընթերցասիրության զարգացմանը։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի մատենագիտական ցանկի կրթադաստիարակչական բնույթը, քանի որ մայրենի լեզվի պահպանությունը ներկայացվում է ոչ միայն որպես լեզվաբանական, այլև որպես ազգային մշակույթի և ինքնության պահպանման կարևոր պայման։ Նյութերի ընտրությունը կարող է օգտակար լինել նաև թեմատիկ ընթերցանության կազմակերպման, դպրոցական և արտադասարանային միջոցառումների նախապատրաստման, գրադարանային ցուցահանդեսների ձևավորման և լեզվամշակութային աշխատանքների իրականացման համար։ Հրատարակությունը միաժամանակ կարող է ծառայել որպես կողմնորոշիչ գործիք այն ընթերցողների համար, ովքեր ցանկանում են խորացնել իրենց գիտելիքները հայոց լեզվի, գրականության և լեզվական ժառանգության վերաբերյալ։ Մատենագիտական ցանկի միջոցով համակարգված կերպով ներկայացվող գրականությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու թեմայի տարբեր կողմերը՝ լեզվի պատմական զարգացումից և գրական ժառանգությունից մինչև ժամանակակից լեզվական մշակույթի խնդիրներ։ Աշխատանքը կարող է նպաստել մայրենի լեզվի նկատմամբ հետաքրքրության մեծացմանը, ընթերցանության մշակույթի զարգացմանը և հայերեն գրական ու գիտական աղբյուրների առավել արդյունավետ օգտագործմանը։ Այն կարող է հետաքրքրել գրադարանագետներին, մատենագետներին, հայոց լեզվի և գրականության ուսուցիչներին, բանասերներին, մշակութաբաններին, դպրոցականներին, ուսանողներին և հայերենով ու ազգային մշակույթով հետաքրքրվող ընթերցողներին։

Այլ առարկաներ

Գրքում ներկայացվում է հայ տպագրության պատմության տարեգրական և մատենագիտական համակարգված ցանկը, որը ընդգրկում է տարբեր ժամանակաշրջաններում և աշխարհագրական տարբեր կենտրոններում հրատարակված հայերեն գրքերն ու պարբերականները, վերլուծվում է հայ տպագրական մշակույթի ձևավորման և զարգացման ընթացքը՝ սկսած վաղ տպագրական օջախներից մինչև ժամանակակից հրատարակչական համակարգեր, ներկայացվում են գրքերի, պարբերականների և տպագիր այլ նյութերի գրադարանային և գիտական նկարագրությունները, ընդգծվում են տպագրության տարածման, լեզվական զարգացման և մշակութային ինքնության պահպանման գործընթացները, քննարկվում է հայ գրքի միջազգային տարածումը և դրա կապը սփյուռքահայ համայնքների հետ, աշխատանքը ներառում է մատենագիտական տվյալների ճշգրտված համակարգում, որը ծառայում է որպես հղումային աղբյուր պատմաբանների, գրադարանագետների, մատենագետների և հայ մշակույթի ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների համար, գիրքը միաժամանակ նպաստում է հայ տպագրական ժառանգության պահպանման, դասակարգման և գիտական շրջանառության զարգացմանը։

Տնտեսագիտություն

Այս աշխատությունը նվիրված է հանրային բարիքների գնահատման հիմնական մոտեցումներին և դրանց կիրառությանը պետական քաղաքականության ձևավորման գործընթացում։ Գրքում ներկայացվում է, թե ինչ են հանրային բարիքները՝ որպես ոչ բացառելի և ոչ մրցակցային բնույթի ապրանքներ ու ծառայություններ, որոնց արժեքը շուկայական մեխանիզմներով ամբողջությամբ չի արտահայտվում։ Հեղինակը անդրադառնում է գնահատման տարբեր մեթոդներին՝ շուկայական համարժեքների կիրառություն, ծախս-օգուտ վերլուծություն, պայմանական գնահատման մեթոդ (contingent valuation), հեդոնիկ գնագոյացում և փոխարինման ծախսերի մոտեցում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում էկոհամակարգային ծառայությունների և շրջակա միջավայրի հանրային բարիքների գնահատման բարդություններին, ինչպես նաև ոչ շուկայական արժեքների չափման խնդիրներին։ Գրքում քննարկվում է նաև հանրային բարիքների գնահատման դերը պետական բյուջետավորման, ներդրումային ծրագրերի ընտրության և սոցիալական արդյունավետության բարձրացման գործում։ Վերլուծվում է, թե ինչպես են այս գնահատումները նպաստում ավելի արդյունավետ հանրային քաղաքականության ձևավորմանը և ռեսուրսների ճիշտ բաշխմանը։ Աշխատությունը համադրում է տեսական մոտեցումները և կիրառական վերլուծությունները՝ օգտակար լինելով տնտեսագետների, պետական ծառայողների, բնապահպանների և ուսանողների համար։