ԵՊՀ-ի հայաստանցի ուսանողների հանդուրժողականության մակարդակը օտարերկրացի ուսանողների հանդեպ

Գյուղատնտեսություն

Աշխատությունը նվիրված է բանջարային լոբու սորտանմուշների կենսաձևաբանական առանձնահատկությունների և սելեկցիոն արժեքի ուսումնասիրությանը Արարատյան դաշտի ագրոկլիմայական պայմաններում։ Հետազոտության շրջանակում ուսումնասիրվում են լոբու տարբեր սորտանմուշների աճի և զարգացման առանձնահատկությունները, բույսերի կենսաբանական հատկանիշները, վեգետացիոն շրջանի տևողությունը, ծաղկման և պտղավորման ընթացքը, ինչպես նաև բերքի ձևավորման օրինաչափությունները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում սորտանմուշների արտադրողականության, բերքատվության կառուցվածքի, պտղի որակական և տնտեսական արժեք ունեցող հատկանիշների գնահատմանը, ինչը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու տվյալ տարածաշրջանի պայմաններին առավել հարմար և հեռանկարային ձևերը։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է սորտանմուշների հարմարվողականության գնահատումը՝ հաշվի առնելով Արարատյան դաշտի կլիմայական և հողային պայմանները, ջերմաստիճանային ռեժիմը, խոնավության առանձնահատկությունները և մշակության պայմանները։ Սելեկցիոն գնահատման միջոցով բացահայտվում են այն ձևերը, որոնք կարող են արժեքավոր լինել նոր սորտերի ստեղծման, առկա սորտերի բարելավման և արտադրության մեջ բարձրարժեք տնկանյութի ընտրության համար։ Աշխատանքը կարևոր նշանակություն ունի նաև բանջարային լոբու գենետիկական բազմազանության արդյունավետ օգտագործման, տեղական պայմաններին հարմարեցված սորտերի ընտրության և մշակաբույսի արտադրողականության բարձրացման տեսանկյունից։ Հետազոտության արդյունքները կարող են կիրառվել սելեկցիոն ծրագրերում, սերմնաբուծության և բանջարաբուծության ոլորտներում, ինչպես նաև Արարատյան դաշտում լոբու արդյունավետ մշակության տեխնոլոգիաների կատարելագործման նպատակով։ Գիրքը կարող է հետաքրքրել գյուղատնտեսության մասնագետներին, բուսաբույծներին, սելեկցիոներներին, ագրոնոմներին, կենսաբաններին, հետազոտողներին, դասախոսներին և գյուղատնտեսական ուղղությունների ուսանողներին։

Գյուղատնտեսություն

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում պետական կառավարման համակարգի և գյուղատնտեսության ոլորտում գործող կազմակերպությունների միջև ձևավորվող տնտեսական, կազմակերպական և ինստիտուցիոնալ հարաբերությունների ուսումնասիրությանը, դրանց արդյունավետության բարձրացման հնարավորությունների բացահայտմանը և համագործակցության մեխանիզմների կատարելագործմանը։ Հետազոտության առանցքում պետական կառավարման դերն է գյուղատնտեսության զարգացման համար անհրաժեշտ պայմանների ձևավորման, ոլորտային քաղաքականության իրականացման, արտադրողների գործունեության աջակցման և գյուղատնտեսական շուկաների բնականոն գործունեության ապահովման գործընթացներում։ Քննվում են պետական կառավարման մարմինների և գյուղատնտեսական արտադրությամբ, վերամշակմամբ, մատակարարմամբ ու իրացմամբ զբաղվող կազմակերպությունների փոխգործակցության հիմնական ձևերը՝ ուշադրություն դարձնելով դրանց միջև տեղեկատվության փոխանակմանը, ծրագրերի իրականացմանը, պետական աջակցության գործիքների կիրառմանը և կազմակերպությունների կարիքների հաշվառմանը։ Առանձնահատուկ նշանակություն է տրվում պետական կարգավորման և տնտեսավարող սուբյեկտների ինքնուրույնության միջև արդյունավետ հավասարակշռության ձևավորմանը, քանի որ գյուղատնտեսության զարգացումը պայմանավորված է ինչպես մասնավոր նախաձեռնությամբ, այնպես էլ համապատասխան ինստիտուցիոնալ միջավայրի առկայությամբ։ Ուսումնասիրվում են պետական աջակցության ծրագրերի հասցեականության, հասանելիության և արդյունավետության գնահատման հարցերը, ինչպես նաև դրանց համապատասխանությունը գյուղատնտեսական կազմակերպությունների իրական տնտեսական պայմաններին։ Կարևորվում են ֆինանսական միջոցների հասանելիության, ապահովագրության, խորհրդատվական ծառայությունների, նոր տեխնոլոգիաների ներդրման, ենթակառուցվածքների զարգացման և արտադրանքի իրացման հնարավորությունների հետ կապված խնդիրները։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է պետական կառավարման տարբեր մակարդակների, տեղական կառույցների և մասնավոր հատվածի միջև լիազորությունների ու պատասխանատվության հստակեցումը՝ կառավարման գործընթացներում կրկնությունները և անհարկի վարչարարությունը նվազեցնելու նպատակով։ Քննվում են նաև թվային կառավարման գործիքների կիրառման հնարավորությունները, որոնք կարող են նպաստել տվյալների հավաքագրման, ծրագրերի վերահսկման, դիմումների մշակման և պետական մարմինների ու տնտեսավարողների միջև հաղորդակցության արդյունավետության բարձրացմանը։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում գյուղատնտեսական կազմակերպությունների մասնակցությանը ոլորտային որոշումների նախապատրաստման և զարգացման ծրագրերի քննարկման գործընթացներին, ինչը հնարավորություն է տալիս պետական քաղաքականության մշակման ժամանակ ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել արտադրողների խնդիրների և պահանջների վերաբերյալ։ Կատարելագործման ուղղությունները կարող են ընդգրկել համագործակցության ինստիտուցիոնալ մեխանիզմների զարգացումը, վարչարարական ընթացակարգերի պարզեցումը, պետական աջակցության արդյունքների գնահատման համակարգերի բարելավումը, տեղեկատվական թափանցիկության բարձրացումը և պետական ու մասնավոր հատվածների միջև երկարաժամկետ գործընկերության ամրապնդումը։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի գյուղատնտեսական քաղաքականության և հանրային կառավարման ուսումնասիրության համար՝ գյուղատնտեսության կայուն զարգացման խնդիրները դիտարկելով պետական կառավարման արդյունավետության և տնտեսավարող կազմակերպությունների մրցունակ գործունեության փոխկապակցվածության շրջանակում։

Lեզվաբանություն

Աշխատությունը հայոց լեզվի և հայ ժողովրդի լեզվամշակութային առանձնահատկություններին նվիրված գիտական նախաբան-ուսումնասիրություն է, որը հայագիտական հարցերը դիտարկում է համեմատական լեզվաբանության և պատմալեզվաբանական ուսումնասիրությունների համատեքստում։ Հետազոտության կենտրոնում հայերենի բնույթը, կառուցվածքային առանձնահատկությունները և նրա տեղը հնդեվրոպական լեզուների համակարգում ներկայացնելու խնդիրն է։ Աշխատության մեջ ուշադրություն է դարձվում լեզվի ձևավորման և պատմական զարգացման գործընթացներին, լեզվական առանձնահատկությունների համեմատությանը հարակից ու ազգակից լեզուների հետ, ինչպես նաև լեզվի և ժողովրդի պատմամշակութային զարգացման փոխկապակցվածությանը։ Հեղինակը լեզվական փաստերի և պատմական դիտարկումների միջոցով փորձում է բացահայտել հայերենի ինքնատիպ գծերը և դրանց նշանակությունը հայ ժողովրդի ծագումնաբանական ու մշակութային պատմության ուսումնասիրման համար։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում լեզվի կառուցվածքի, բառապաշարի և պատմական փոփոխությունների քննությունը, որի միջոցով հնարավոր է վերականգնել լեզվական զարգացման տարբեր փուլերի վերաբերյալ պատկերացումներ։ Աշխատությունը արժեքավոր է հատկապես վաղ շրջանի եվրոպական հայագիտական և համեմատական լեզվաբանական մտքի պատմության ուսումնասիրության տեսանկյունից, քանի որ արտացոլում է հայոց լեզվի ու ժողովրդի վերաբերյալ գիտական հետաքրքրության ձևավորման փուլերից մեկը։ Այն կարող է հետաքրքրել հայագետներին, լեզվաբաններին, պատմաբաններին, հնդեվրոպական լեզվաբանությամբ զբաղվող հետազոտողներին, ինչպես նաև հայոց լեզվի պատմությամբ և հայագիտական գրականության զարգացման պատմությամբ հետաքրքրվող ուսանողներին։

Lեզվաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է գեղարվեստական թարգմանության ընթացքում մտաշահարկման լեզվագործաբանական առանձնահատկությունների պահպանման խնդրի ուսումնասիրությանը՝ Ջորջ Օրուելի «1984» վեպի հայերեն թարգմանության նյութի հիման վրա։ Քննության են առնվում այն լեզվական և հաղորդակցական միջոցները, որոնց միջոցով բնագրում ձևավորվում են խոսքային ներգործությունը, գաղափարական վերահսկողությունը, իրականության լեզվական վերաձևակերպումը և հասցեատիրոջ ընկալման ուղղորդումը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բառապաշարի ընտրությանը, իմաստային փոփոխություններին, կրկնություններին, կարգախոսային կառույցներին, գնահատողական բառամթերքին, փոխաբերություններին, ենթատեքստին և խոսքային ռազմավարություններին։ Վերլուծվում է, թե ինչպես են այդ միջոցները վերարտադրվում հայերեն թարգմանության մեջ և որքանով են պահպանվում դրանց գործաբանական գործառույթները, հուզական ազդեցությունն ու համատեքստային նշանակությունը։ Քննարկվում են բնագրի և թարգմանվածքի միջև հնարավոր իմաստային ու ոճական տեղաշարժերը, թարգմանչական փոխակերպումները և մշակութային ու լեզվական տարբերություններով պայմանավորված լուծումները։ Կարևորվում է նաև վեպում ստեղծված հատուկ բառապաշարի, քաղաքական լեզվի և իմաստների սահմանափակմանն ուղղված լեզվական կառուցվածքների փոխանցման խնդիրը, քանի որ դրանք էական դեր ունեն ստեղծագործության գաղափարական և գեղարվեստական համակարգում։ Համադրական վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս գնահատելու ոչ միայն առանձին բառերի ու արտահայտությունների համարժեքությունը, այլև դրանց հաղորդակցական նպատակն ու ընթերցողի վրա նախատեսված ազդեցության պահպանման աստիճանը։ Ուսումնասիրությունը նպաստում է գեղարվեստական թարգմանության, գործաբանության և մտաշահարկային խոսույթի փոխհարաբերությունների առավել խորքային ըմբռնմանը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել թարգմանաբանների, լեզվաբանների, գրականագետների, անգլերենի և հայերենի մասնագետների, հետազոտողների և ուսանողների համար։

Այլ առարկաներ

Այս ընթացիկ մատենագիտական տեղեկատուն վերաբերում է Հայաստանի Սովետական Սոցիալիստական Հանրապետության կուլտուրայի և արվեստի վերաբերյալ նորագույն գրականության համակարգված ներկայացմանը՝ նպատակ ունենալով ապահովել ոլորտի գիտահետազոտական և տեղեկատվական պահանջների բավարարումը։ Նյութում ընդգրկվում են հրատարակություններ, հոդվածներ և ժողովածուներ, որոնք վերաբերում են հայ արվեստի պատմությանը, կերպարվեստի, երաժշտության, թատրոնի և կինոյի զարգացման ժամանակակից փուլերին, ինչպես նաև մշակութային քաղաքականության և ինստիտուցիոնալ կառուցվածքների ուսումնասիրությանը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ընթացիկ հրատարակություններին, որոնք արտացոլում են արվեստի նոր միտումները, ստեղծագործական գործընթացների զարգացումը և մշակութային կյանքի կազմակերպման արդի խնդիրները։ Քննարկվում են նաև մատենագիտական աշխատանքի սկզբունքները՝ նյութերի ընտրություն, դասակարգում և համակարգում, որոնք ապահովում են տեղեկատվության հասանելիությունն ու գիտական օգտագործելիությունը։ Տեղեկատուն ընդգծում է, որ նման պարբերական մատենագիտական աշխատանքները կարևոր դեր ունեն գիտական հետազոտությունների կազմակերպման, մշակութային գործընթացների վերլուծության և արվեստաբանական ուսումնասիրությունների զարգացման գործում՝ հանդիսանալով վստահելի տեղեկատվական հենք մասնագետների և հետազոտողների համար։

Տեխնոլոգիա

Գյուղատնտեսական ճարտարագիտության և հիդրոտեխնիկայի բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է գյուղատնտեսական նպատակներով կիրառվող փոքրաչափ հիդրոտուրբինային պոմպի կառուցվածքի մշակմանը և դրա հիմնական աշխատանքային պարամետրերի հիմնավորմանը։ Քննության են առնվում ջրի էներգիայի օգտագործմամբ պոմպային համակարգի աշխատանքի սկզբունքները, կառուցվածքային առանձնահատկությունները և գյուղատնտեսական ջրամատակարարման ու ոռոգման համակարգերում դրա կիրառման հնարավորությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հիդրոտուրբինի և պոմպային հանգույցի փոխկապակցված աշխատանքին, ջրի ելքի, ճնշման, հզորության և օգտակար գործողության գործակցի վրա ազդող գործոններին։ Վերլուծվում են սարքի երկրաչափական և հիդրավլիկական պարամետրերի ընտրության, աշխատանքային ռեժիմների որոշման և էներգիայի արդյունավետ օգտագործման խնդիրները։ Քննարկվում են նաև կառուցվածքի պարզեցման, շահագործման հուսալիության բարձրացման, էներգածախսերի նվազեցման և տարբեր գյուղատնտեսական պայմաններին սարքավորման հարմարեցման հնարավորությունները։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հիմնավորելու փոքրաչափ պոմպային սարքավորման նախագծային լուծումները և գնահատելու դրա արդյունավետ կիրառման պայմանները։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել գյուղատնտեսական մեքենայացման, հիդրոտեխնիկայի, ոռոգման համակարգերի և պոմպային սարքավորումների ոլորտների մասնագետների համար։