Генетика

Քաղաքագիտություն

Քաղաքագիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է պետության, քաղաքական ինստիտուտների և հասարակության միջև հարաբերությունների ինստիտուցիոնալ ձևավորման ու զարգացման ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում այն կառույցներն ու մեխանիզմները, որոնց միջոցով քաղաքացիները և հասարակական կազմակերպությունները կարող են մասնակցել հանրային ու քաղաքական գործընթացներին, ներկայացնել իրենց շահերը և փոխգործակցել պետական մարմինների հետ։ Ժողովրդավարության ուսումնասիրության ժամանակակից շրջանակներում մասնակցությունը, հաշվետվողականությունը, թափանցիկությունը և իշխանությունների արձագանքող լինելը դիտարկվում են որպես կարևոր ինստիտուցիոնալ արժեքներ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում քաղաքացիական հասարակության, հանրային մասնակցության, պետական կառավարման մարմինների, քաղաքական կազմակերպությունների և հասարակական վերահսկողության մեխանիզմների փոխհարաբերություններին։ Քննարկվում են քաղաքական որոշումների ընդունման գործընթացում հասարակության ներգրավվածությունը, պետական կառույցների հաշվետվողականությունը և հանրային շահերի ներկայացման ինստիտուցիոնալ ձևերը։ Քաղաքացիական հասարակությունը կարող է կարևոր դեր ունենալ քաղաքացիների քաղաքական մասնակցության կազմակերպման և պետական կառավարման նկատմամբ հանրային հաշվետվողականության մեխանիզմների ձևավորման գործում։ Անդրադարձ է կատարվում նաև քաղաքական ու պետական ինստիտուտների կայունության, իրավական կարգավորման և տարբեր կառույցների միջև լիազորությունների ու պատասխանատվության հստակեցման նշանակությանը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել քաղաքագետների, հանրային կառավարման մասնագետների, իրավաբանների, սոցիոլոգների, հետազոտողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Տեխնոլոգիա

Գիրքը նվիրված է լիսեռների կոռոզիոն հոգնածության փորձարկումների օպտիմալացման և դրանց ծրագրային ապահովման մշակման խնդիրներին։ Աշխատությունում ուսումնասիրվում են մետաղական տարրերի վնասման մեխանիզմները, կոռոզիոն միջավայրի ազդեցությունը նյութերի հոգնածային ամրության վրա, փորձարկումների կազմակերպման մեթոդները և ստացված տվյալների մշակման եղանակները։ Քննարկվում են փորձարարական գործընթացների ավտոմատացման, չափումների ճշգրտության բարձրացման, փորձարկման ռեժիմների ընտրության և մաթեմատիկական մոդելավորման մոտեցումները։ Ներկայացվում են ծրագրային լուծումներ, որոնք հնարավորություն են տալիս արդյունավետ կառավարել փորձարկումները, վերլուծել արդյունքները, կանխատեսել տարրերի ծառայության ժամկետը և բարձրացնել մեքենաշինական հանգույցների հուսալիությունը։ Գիրքը կարող է օգտակար լինել մեքենաշինության մասնագետների, նյութագետների, ինժեներների, հուսալիության տեսությամբ զբաղվող հետազոտողների, ավտոմատացման ոլորտի մասնագետների, գիտաշխատողների և տեխնիկական բուհերի ուսանողների համար։

Մաթեմատիկա

Աշխատությունը նվիրված է ֆիզիկական կինետիկայի մի շարք գծային և ոչ գծային խնդիրների տեսական ուսումնասիրությանը՝ նյութական համակարգերում հավասարակշռությունից դուրս ընթացող գործընթացների նկարագրման և դրանց հիմնական օրինաչափությունների բացահայտման նպատակով։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են մասնիկների բաշխման, տեղափոխման, բախումների, դիֆուզիայի, էներգիայի և իմպուլսի փոխանցման հետ կապված երևույթներ, որոնց մաթեմատիկական նկարագրության համար կիրառվում են կինետիկական հավասարումներ և համապատասխան սահմանային ու սկզբնական պայմաններ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում գծային խնդիրներին, որոնց դեպքում համակարգի արձագանքը հնարավոր է ուսումնասիրել փոքր շեղումների կամ գծայնացված հավասարումների միջոցով՝ բացահայտելով տարբեր ֆիզիկական պարամետրերի ազդեցությունը կինետիկական գործընթացների զարգացման վրա։ Միաժամանակ ուսումնասիրվում են ոչ գծային խնդիրներ, որտեղ համակարգի տարբեր բաղադրիչների փոխազդեցությունը կարող է հանգեցնել ավելի բարդ վարքի, փոխկապակցված գործընթացների և ժամանակատարածական կառուցվածքների ձևավորման։ Վերլուծվում են հավասարակշռության վիճակից շեղված համակարգերի էվոլյուցիան, ռելաքսացիոն գործընթացները և այն պայմանները, որոնց դեպքում համակարգը մոտենում է կայուն կամ քվազիկայուն վիճակի։ Կարևորվում է կինետիկական հավասարումների լուծման վերլուծական և մոտավոր մեթոդների կիրառումը, ինչպես նաև տարբեր մաթեմատիկական մոտեցումների համադրումը՝ բարդ ֆիզիկական համակարգերի վարքը նկարագրելու համար։ Հետազոտության ընթացքում կարող են դիտարկվել գազային, պլազմային, պինդմարմնային կամ այլ բազմամասնիկ համակարգերին բնորոշ կինետիկական երևույթներ՝ կախված ընտրված մոդելից և փոխազդեցությունների բնույթից։ Առանձին նշանակություն ունի գծային և ոչ գծային մոդելների արդյունքների համեմատությունը, որը հնարավորություն է տալիս գնահատելու պարզեցումների կիրառելիության սահմանները և պարզելու, թե երբ են ոչ գծային ազդեցությունները դառնում որոշիչ։ Ուսումնասիրությունը կարող է ներառել նաև փոխադրման գործակիցների, բաշխման ֆունկցիաների և համակարգի մակրոսկոպական բնութագրերի միջև կապերի բացահայտումը։ Տեսական արդյունքները կարևոր են անհավասարակշիռ վիճակներում գտնվող ֆիզիկական համակարգերի հատկությունների ավելի խոր ըմբռնման և դրանց վարքի կանխատեսման համար։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրություն ներկայացնել տեսական ֆիզիկայի, վիճակագրական ֆիզիկայի, ֆիզիկական կինետիկայի, պլազմայի ֆիզիկայի և մաթեմատիկական ֆիզիկայի խնդիրներով զբաղվող մասնագետների, հետազոտողների և ուսանողների համար։

Տեխնոլոգիա

Աշխատանքը նվիրված է օպտիկա-էլեկտրոնային սարքերի և հետազոտական մեթոդների ուսումնասիրությանը, որոնք կիրառվում են մերձգետնյա մթնոլորտի պարամետրերի և ինֆրակարմիր ճառագայթման աղբյուրների բնութագրերի չափման ու վերլուծության համար։ Հետազոտության հիմքում ընկած է օպտիկական ճառագայթման տարածման և մթնոլորտային միջավայրի փոխազդեցության ուսումնասիրությունը, քանի որ մթնոլորտի ջերմաստիճանը, խոնավությունը, թափանցիկությունը, աերոզոլային մասնիկների առկայությունը և այլ գործոններ կարող են էապես ազդել ճառագայթման տարածման, կլանման և ցրման գործընթացների վրա։ Աշխատանքը կարևորում է օպտիկական և էլեկտրոնային համակարգերի համատեղ կիրառումը՝ թույլ և հաճախ դժվար անմիջականորեն չափելի ազդանշանները գրանցելու, մշակելու և դրանց հիման վրա ուսումնասիրվող միջավայրի կամ ճառագայթման աղբյուրի պարամետրերը որոշելու նպատակով։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ինֆրակարմիր տիրույթի ճառագայթմանը, որը կարևոր տեղեկատվություն է պարունակում ինչպես տարբեր նյութերի և օբյեկտների ջերմային վիճակի, այնպես էլ դրանց ֆիզիկական հատկությունների վերաբերյալ։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել ինֆրակարմիր ճառագայթման աղբյուրների սպեկտրային, էներգետիկ և տարածական բնութագրերը, ինչպես նաև դրանց չափման համար օգտագործվող օպտիկական համակարգերի, դետեկտորների և ազդանշանի մշակման հանգույցների աշխատանքի սկզբունքները։ Մերձգետնյա մթնոլորտի ուսումնասիրության մեթոդները հնարավորություն են տալիս հեռահար եղանակով ստանալ տվյալներ այնպիսի պարամետրերի վերաբերյալ, որոնք կարևոր են օդերևութաբանության, շրջակա միջավայրի մոնիթորինգի, կլիմայական ուսումնասիրությունների և օպտիկական կապի համակարգերի համար։ Աշխատանքի կարևոր բաղադրիչ կարող է լինել չափիչ սարքերի տեխնիկական բնութագրերի, զգայունության, չափման ճշտության, սպեկտրային տիրույթի և արտաքին միջավայրի ազդեցությունների նկատմամբ կայունության գնահատումը։ Միաժամանակ ուսումնասիրվում են չափումների ընթացքում առաջացող սխալների աղբյուրները և դրանց նվազեցման հնարավոր եղանակները, քանի որ մթնոլորտային միջավայրում օպտիկական չափումները կարող են զգայուն լինել ինչպես եղանակային պայմանների, այնպես էլ ճառագայթման աղբյուրի և դետեկտորի բնութագրերի փոփոխությունների նկատմամբ։ Օպտիկա-էլեկտրոնային մեթոդների կիրառումը հատկապես արժեքավոր է այն դեպքերում, երբ անհրաժեշտ է իրականացնել հեռահար, արագ և բազմակի չափումներ՝ առանց ուսումնասիրվող օբյեկտի կամ մթնոլորտային միջավայրի վրա անմիջական ազդեցության։ Հետազոտության արդյունքները կարող են օգտակար լինել մթնոլորտային օպտիկայի, ինֆրակարմիր տեխնիկայի, հեռահար զոնդավորման, ջերմային չափումների և օպտիկական սարքաշինության ոլորտներում։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը միավորում է օպտիկայի, էլեկտրոնիկայի, մթնոլորտային ֆիզիկայի և չափագիտության սկզբունքները՝ նպատակ ունենալով կատարելագործել մերձգետնյա մթնոլորտի և ինֆրակարմիր ճառագայթման աղբյուրների ուսումնասիրման գործիքներն ու մեթոդները և բարձրացնել ստացվող չափումների տեղեկատվականությունն ու ճշգրտությունը։

Այլ առարկաներ

Հրատարակությունը ներկայացնում է Հայաստանի գյուղատնտեսական գիտահետազոտական հիմնարկների գործունեության արդյունքների վերլուծությունը՝ ամփոփելով տվյալ ժամանակաշրջանում իրականացված գիտական աշխատանքները, դրանց արդյունավետությունն ու գործնական նշանակությունը։ Աշխատության մեջ քննարկվում են տարբեր հետազոտական ուղղություններով ձեռք բերված արդյունքները, կիրառված մեթոդները, ոլորտում արձանագրված ձեռքբերումներն ու առկա խնդիրները, ինչպես նաև դրանց կիրառման հնարավորությունները գյուղատնտեսական արտադրության մեջ։ Ներկայացվում են մեթոդական հանձնարարականներ, որոնք նպատակ ունեն աջակցելու գիտական հետազոտությունների կազմակերպմանը, արդյունքների գնահատմանը և նորարարական մոտեցումների ներդրմանը։ Հրատարակությունը կարող է օգտակար լինել գյուղատնտեսության ոլորտի գիտաշխատողներին, մասնագետներին, ղեկավարներին, դասախոսներին և ուսանողներին՝ որպես տվյալ ժամանակաշրջանի գիտահետազոտական գործունեությունն ու դրա գործնական նշանակությունը բնութագրող տեղեկատվական աղբյուր։

Իրավաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է հասարակական հարաբերությունների իրավական կարգավորման էության, կառուցվածքի, գործառույթների և զարգացման հիմնական ուղղությունների տեսական ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում իրավական կարգավորումը դիտարկվում է որպես իրավունքի միջոցով հասարակական հարաբերությունների կազմակերպման, ուղղորդման և պաշտպանության համակարգված գործընթաց։ Քննության են առնվում իրավական նորմերի ստեղծման, դրանց իրականացման և կիրառման առանձնահատկությունները, ինչպես նաև իրավունքի ազդեցությունը անհատների, կազմակերպությունների և պետական մարմինների վարքագծի վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում իրավական կարգավորման կառուցակարգի հիմնական տարրերին՝ իրավական նորմերին, իրավաբանական փաստերին, իրավահարաբերություններին, սուբյեկտիվ իրավունքներին ու իրավական պարտականություններին, իրավակիրառ ակտերին և պատասխանատվության միջոցներին։ Վերլուծվում է այդ տարրերի փոխկապակցվածությունը և դրանց դերը իրավական կարգավորման միասնական գործընթացում։ Կարևորվում են իրավական կարգավորման նպատակները՝ հասարակական հարաբերությունների կայունության ապահովումը, անձանց իրավունքների և օրինական շահերի պաշտպանությունը, իրավակարգի պահպանումը, հասարակական հակասությունների կարգավորումը և իրավաչափ վարքագծի համար անհրաժեշտ պայմանների ձևավորումը։ Ուսումնասիրվում են կարգավորման տարբեր մեթոդներն ու եղանակները, թույլատվությունների, պարտավորությունների և արգելքների նշանակությունը, ինչպես նաև դրանց արդյունավետ կիրառման պայմանները։ Անդրադարձ է կատարվում իրավաստեղծ և իրավակիրառ գործունեության փոխհարաբերությանը, օրենսդրության որակին, իրավական նորմերի հստակությանն ու կանխատեսելիությանը և դրանց գործնական իրականացման ընթացքում առաջացող խնդիրներին։ Քննության են առնվում նաև հասարակական, տնտեսական և տեխնոլոգիական փոփոխությունների ազդեցությամբ իրավական կարգավորման համակարգի վերափոխման անհրաժեշտությունը և նոր հարաբերությունների իրավական կարգավորման հետ կապված մարտահրավերները։ Առանձնահատուկ նշանակություն է տրվում թվայնացման, նոր տեխնոլոգիաների և հասարակական հարաբերությունների արագ փոփոխության պայմաններում իրավական մեխանիզմների արդիականացման հարցերին։ Աշխատանքը հնարավորություն է տալիս համակարգված պատկերացում կազմել իրավական կարգավորման կառուցակարգի գործունեության մասին և բացահայտել դրա կատարելագործման հնարավոր ուղղությունները՝ ուղղված իրավունքի արդյունավետության բարձրացմանը, օրենսդրության զարգացմանը և հասարակության փոփոխվող պահանջներին համապատասխանող կայուն ու գործուն իրավական համակարգի ձևավորմանը։