Գիտելիքների հանրագիտարան.Գիտություն

Այլ առարկաներ

«Էթոլոգիա և կենդանիների հոգեբանության հիմունքներ» գիրքը, հեղինակված է Գ. Ռ. Համբարձումյան-ի կողմից, նվիրված է կենդանիների վարքի ուսումնասիրությանը՝ հիմնված էթոլոգիայի գիտության սկզբունքների վրա։ Գիրքը մանրամասն ներկայացնում է կենդանիների վարքի տեսակները, դրանց ձևավորման և զարգացման մեխանիզմները, ինչպես նաև կենդանիների սոցիալական, որսորդական և վերարտադրական վարքագիծը։ Անդրադառնում է նաև կենդանիների հոգեբանության հիմունքներին՝ բացատրելով, թե ինչպես է նրանց վարքը կապված ուղեղային ու հորմոնալ գործընթացների հետ, ինչպես են նրանք արձագանքում շրջակա միջավայրի ազդակներին և փոխազդում այլ կենդանիների հետ։ Աշխատությունը նախատեսված է կենսաբանների, էթոլոգների, ուսանողների և կենդանիների վարքի ուսումնասիրությամբ հետաքրքրված մասնագետների համար՝ օգնելով հասկանալ կենդանիների բնավորությունը, վարքի էվոլյուցիոն հիմքերը և նրանց բնական միջավայրում գոյատևելու ռազմավարությունները։

Արտասահմանյան գրականություն

«Զոլավոր գիշերազգեստով տղան» (Ջոն Բոյն) զգացմունքային և տխուր պատմություն է, որը բացահայտում է մարդկային չարությունն ու անմեղության կորստի թեման։ Գիրքը պատմվում է 9-ամյա Բրունոյի՝ մի փոքրիկ տղայի աչքերով, ով ապրում է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին՝ իր հոր հետ, որը ծառայում է նացիստական գերմանիայի զինված ուժերում։ Բրունոն չի հասկանում մեծահասակների աշխարհը, բայց զգում է, որ իր շուրջը շատ բան սխալ է։ Նա հանդիպում է կողքի վրանիկների փոքրիկ Մարշելային՝ որն ապրում է «հատուկ կենտրոնում», և նրանց միջև ծնվում է անմեղ, պարզ ընկերություն։ Գիրքը ցույց է տալիս, թե ինչպես է չարությունը, ատելությունն ու խտրականությունը վնասում մարդկանց, անգամ երբ նրանք շատ փոքր են։ Բրունոյի ու Մարշելայի ընկերությունը նրբորեն ցույց է տալիս մարդկային հոգու մաքրությունն ու կարեկցանքը՝ հակառակ բոլոր խոչընդոտներին։ «Զոլավոր գիշերազգեստը» (առաջին հայացքից պարզ և զարմանալի անունը) խորհրդանշում է ճամբարային մարդկանց միօրինակ, անօրինակ կյանքը և նրանց հանդեպ վերաբերմունքը։ Գիրքը շատ հուզիչ է, քանի որ այն պատմվում է անմեղ երեխայի տեսանկյունից, և ընթերցողը տեսնում է ողբերգությունը՝ առանց չափազանց մեծ բառերի։ Ջոն Բոյնը հաջողում է ցույց տալ պատերազմական մարդու ցավը և մարդկային արժանապատվության կորստը՝ պարզ, բայց ուժեղ պատմությամբ։ Այս վեպը հարմար է նրանց համար, ովքեր ցանկանում են հասկանալ պատմական դեպքերն մարդկային աչքերով և գնահատել խաղաղությունը։ Հրատարակիչ - Վերնատուն Հրատ. տարեթիվ - 2019 ISBN - 978-9939-9180-5-1

Տնտեսագիտություն

Գրքում ներկայացվում է Երևան քաղաքի հասարակական տրանսպորտային համակարգի արդյունավետության բարձրացման հնարավորությունները տնտեսամաթեմատիկական մեթոդների կիրառմամբ, վերլուծվում են երթուղիների կառուցվածքը, երթևեկության ինտենսիվությունը, ուղևորահոսքի մոդելները և երթևեկության ժամանակի տվյալները, ներկայացվում են թվային մոդելավորման և օպտիմալացման տեխնիկաները՝ երթուղիների, կանգառների և երթուղային սիմուլյացիաների բարելավման համար, օգտագործվում են վիճակագրական և գործնական տվյալներ՝ ուղևորների պահանջարկը, սպասման ժամանակները և երթևեկության խցանումները գնահատելու համար, ուսումնասիրվում են ավտոբուսային և մետրոյի համակարգերի ինտեգրումը, տրանսպորտային ռեսուրսների արդյունավետ բաշխումը և նոր երթուղիների ներդրման հնարավորությունները, առաջարկվում են ավտոմատացված պլանավորման և ռեսուրսների օպտիմալացման մոդելներ, որոնք նվազեցնում են տնտեսական և ժամանակային կորուստները, բարձրացնում ուղևորների սպասարկման որակը և ընդհանուր համակարգի արագությունը, գիրքը նախատեսված է քաղաքաշինության, տրանսպորտային պլանավորման և տնտեսամաթեմատիկական մոդելավորման մասնագետների համար, ինչպես նաև այն ընթերցողների համար, ովքեր հետաքրքրված են քաղաքային տրանսպորտի արդյունավետության և կիրառվող թվային մեթոդների համակցմամբ։

Տնտեսագիտություն

ՀՆԱ-ն (Համախառն ներքին արդյունք) չափում է տվյալ երկրի տարածքում մեկ տարվա ընթացքում արտադրված բոլոր վերջնական ապրանքների և ծառայությունների ընդհանուր արժեքը, և այն կարող է հաշվարկվել արտադրության, եկամուտների կամ ծախսերի մեթոդներով։ Սակայն ՀՆԱ-ն անվանական արտահայտությամբ կարող է փոփոխվել նաև գների մակարդակի փոփոխության պատճառով, ուստի իրական տնտեսական աճը գնահատելու համար օգտագործվում են գների ինդեքսներ, որոնցից կարևորագույններն են սպառողական գների ինդեքսը (ՍԳԻ) և ՀՆԱ դեֆլյատորը։ Սպառողական գների ինդեքսը (ՍԳԻ) չափում է բնակչության կողմից սպառվող ապրանքների և ծառայությունների զամբյուղի գների փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում և հիմնականում օգտագործվում է ինֆլյացիայի մակարդակը գնահատելու համար, քանի որ արտացոլում է տնային տնտեսությունների իրական գնողունակության փոփոխությունը։ ՀՆԱ դեֆլյատորը, ընդհակառակը, չափում է բոլոր արտադրված ապրանքների և ծառայությունների գների միջին փոփոխությունը՝ ներառելով նաև ներդրումային և պետական ծախսերը, և հաշվարկվում է որպես անվանական ՀՆԱ-ի հարաբերություն իրական ՀՆԱ-ին։ Այս երկու ցուցանիշների տարբերությունն այն է, որ ՍԳԻ-ն կենտրոնանում է սպառողական զամբյուղի վրա, իսկ դեֆլյատորը՝ ամբողջ արտադրության կառուցվածքի վրա, ինչի արդյունքում դրանք կարող են տարբեր պատկեր տալ գնաճի մակարդակի վերաբերյալ։

Գրականություն

Այս գիրքը ներկայացնում է «Մոլեգին հողմերի դարավանդը» ստեղծագործությունը՝ որպես դրամատիկ և հոգեբանական խորություն ունեցող վեպ, որտեղ կենտրոնական տեղ են զբաղեցնում մարդկային հարաբերությունները, կրքերը և ճակատագրական բախումները։ Պատումը կառուցված է հակադրությունների վրա՝ սեր և ատելություն, ազատություն և կախվածություն, բնություն և մարդկային ներաշխարհ։ Հեղինակը վարպետորեն օգտագործում է խորհրդանշական բնապատկերներ՝ հատկապես հողմերի և վայրի բնության պատկերները, որոնք արտացոլում են կերպարների ներքին վիճակներն ու հուզական լարվածությունը։ Ստեղծագործությունում կարևոր դեր ունեն նաև սոցիալական միջավայրը և ժառանգական հակասությունները, որոնք ձևավորում են հերոսների վարքագիծն ու ճակատագիրը։ Գիրքը համարվում է դասական օրինակ հոգեբանական-ռոմանտիկական արձակի մեջ՝ ընթերցողին առաջարկելով բուռն զգացմունքների և խորքային մարդկային դրամայի աշխարհ։

Իրավաբանություն

Սահմանադրական կայունությունն ու զարգացումը սահմանադրական իրավունքի կարևոր հասկացություններ են, որոնք արտահայտում են պետության հիմնական օրենքի՝ Սահմանադրության կայուն գործառնությունը և միաժամանակ դրա փոփոխման ու կատարելագործման հնարավորությունը՝ հասարակության զարգացման պահանջներին համապատասխան։ Սահմանադրական կայունությունը նշանակում է, որ Սահմանադրությունը պետք է լինի երկարաժամկետ գործող, կանխատեսելի և իրավական համակարգի հիմքը, որի վրա կառուցվում են բոլոր մյուս օրենքներն ու պետական ինստիտուտները։ Այն ապահովում է պետական իշխանության շարունակականություն, իրավական որոշակիություն և հասարակական վստահություն իրավական համակարգի նկատմամբ։ Սահմանադրական զարգացումը, մյուս կողմից, ենթադրում է Սահմանադրության փոփոխման և կատարելագործման գործընթաց, որը թույլ է տալիս այն համապատասխանեցնել քաղաքական, տնտեսական և սոցիալական փոփոխություններին։ Սակայն այդ զարգացումը պետք է իրականացվի զգուշորեն՝ պահպանելով իրավական կայունությունը և հիմնական սահմանադրական սկզբունքները։ Սահմանադրական փոփոխությունները սովորաբար իրականացվում են հատուկ բարդ ընթացակարգերով՝ խորհրդարանական հատուկ մեծամասնությամբ, հանրաքվեով կամ սահմանադրական մարմինների միջոցով։ Իրավագիտական տեսանկյունից սահմանադրական կայունությունն ու զարգացումը արտահայտվում են մի շարք սկզբունքներով՝ օրենքի գերակայություն, իշխանությունների բաժանում, մարդու իրավունքների պաշտպանություն և սահմանադրական վերահսկողություն։ Այս սկզբունքները ապահովում են, որ փոփոխությունները չխախտեն պետության իրավական հիմքերը և ժողովրդավարական կառուցվածքը։ Սահմանադրական դատարանները կամ համարժեք մարմինները կարևոր դեր ունեն այս գործընթացում՝ վերահսկելով փոփոխությունների համապատասխանությունը Սահմանադրության հիմնական արժեքներին։