Հայաստանի պատմական աշխարհագրություն

Մշակույթ

Հայկական զարդարվեստ. Հիմնական մոտիվների ծագումն ու գաղափարական բովանդակությունը-ը արվեստաբանական և մշակութաբանական ուսումնասիրություն է, որը վերլուծում է հայկական զարդարվեստի ձևավորման աղբյուրները, պատմական զարգացումը և այն գաղափարական իմաստները, որոնք կրում են ավանդական զարդանախշերը, աշխատությունում դիտարկվում են զարդարվեստի հիմնական մոտիվները՝ երկրաչափական, բուսական, կենդանական և խորհրդանշական պատկերները, ինչպես նաև դրանց կիրառումը ճարտարապետության, ձեռագրային արվեստի, քարի քանդակագործության, գորգագործության և կիրառական արվեստի այլ ոլորտներում, ընդգծվում է, որ հայկական զարդանախշերը չեն սահմանափակվում միայն գեղագիտական գործառույթով, այլ հաճախ ունեն նաև աշխարհայացքային, կրոնական և պաշտամունքային նշանակություն՝ արտահայտելով կյանքի, հավերժության, պաշտպանական խորհրդանշանների և բնության հետ մարդու կապի գաղափարներ, միաժամանակ վերլուծվում է, թե ինչպես են տարբեր պատմական փուլերում՝ հնագույն, քրիստոնեական և միջնադարյան շրջաններում, ձևավորվել և վերափոխվել այդ մոտիվները՝ պահպանելով ազգային ոճական առանձնահատկությունները, աշխատությունը ցույց է տալիս, որ հայկական զարդարվեստը հանդես է գալիս որպես մշակութային հիշողության համակարգ, որտեղ յուրաքանչյուր նախշ կրում է պատմական փորձի և խորհրդանշական մտածողության շերտեր։

Պատմություն

Այս աշխատությունը ներկայացնում է Մովսես Խորենացու պատմագրական ժառանգության իտալական տարբերակը՝ մշակված և պատկերազարդված Մխիթարյան միաբանության հայ վանականների կողմից, ինչպես նաև ոճական առումով վերամշակված հայտնի իտալացի գրող և լեզվաբան Նիկկոլո Տոմմազեոյի կողմից։ Հրատարակությունը կարևոր նշանակություն ունի հայոց պատմության և մշակույթի տարածման տեսանկյունից, քանի որ այն հանդիսանում է հայկական պատմագիտական ավանդույթի ներկայացման օրինակ օտարալեզու ընթերցողին։ Աշխատության մեջ արտացոլվում են հայ ժողովրդի ծագման, անցյալի կարևոր իրադարձությունների, արքաների, ազգային ավանդությունների և պատմական հիշողության վերաբերյալ տեղեկություններ՝ ներկայացված եվրոպական գրական միջավայրին համապատասխանեցված ձևով։ Գրքի ստեղծման պատմությունը նաև վկայում է Մխիթարյանների գիտական և մշակութային գործունեության մասին՝ ուղղված հայագիտական գիտելիքների պահպանմանը, ուսումնասիրմանը և տարածմանը։ Այն արժեքավոր աղբյուր է հայագիտության, միջնադարյան պատմագրության, թարգմանական գրականության և հայ-եվրոպական մշակութային կապերի ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների, հետազոտողների և ընթերցողների համար։

Տեխնոլոգիա

Այս աշխատությունը նվիրված է գյուղմեքենաների մեքենամասերի շրջատաշման և ռանդման գործընթացներում մետաղահատ հաստոցների թրթռակայունության (vibration stability) տեսական և տեխնոլոգիական հիմունքների ուսումնասիրությանը՝ ընդգծելով մեքենաշինության ճշգրիտ մշակման գործընթացների որակի և արտադրողականության բարձրացման խնդիրները։ Գրքում վերլուծվում են կտրող գործընթացների ընթացքում առաջացող ինքնաթրթռումների և հարկադրված տատանումների ֆիզիկական մեխանիզմները, դրանց ազդեցությունը մակերեսի որակի, գործիքի մաշվածության և մշակման ճշգրտության վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում համակարգի դինամիկ կայունության մաթեմատիկական մոդելավորմանը, որտեղ դիտարկվում են «մեքենա–գործիք–դետալ» համակարգի թրթռային բնութագրերը, սեփական հաճախականությունները և դամփֆինգի գործակիցները։ Աշխատությունում ներկայացվում են նաև տեխնոլոգիական լուծումներ՝ կտրող ռեժիմների օպտիմալ ընտրություն, գործիքային համակարգերի կոշտության բարձրացում, հակաթրթռային սարքերի կիրառություն և կառավարման ադապտիվ մեթոդներ, որոնք նպաստում են գործընթացի կայունացմանը։ Վերլուծվում են փորձարարական հետազոտությունների արդյունքները, որոնք հաստատում են առաջարկվող մոտեցումների արդյունավետությունը տարբեր մշակման պայմաններում։ Գրքի նպատակն է ձևավորել համալիր գիտական և ինժեներական հիմք գյուղմեքենաշինության մեջ մետաղահատ գործընթացների թրթռակայունության բարելավման համար։

Lեզվաբանություն

Այս աշխատանքը վերաբերում է հայերենի և սիրիերեն (սիրիական արամեերենի) միջև բառապաշարային զուգահեռների և փոխառությունների ուսումնասիրությանը՝ ներկայացված որպես բառարանագրական բնույթի նշումներ և դիտարկումներ։ Նյութը կենտրոնանում է այն լեզվական շերտերի վրա, որոնք ձևավորվել են պատմական երկարատև շփումների արդյունքում՝ հատկապես վաղ քրիստոնեական դարաշրջանում, երբ հայկական և սիրիական մշակութային ու եկեղեցական միջավայրերը սերտ կապերի մեջ էին։ Ուսումնասիրվում են բառերի իմաստային համապատասխանությունները, հնարավոր փոխառությունները, հնչյունաբանական փոփոխությունները և դրանց ադապտացիան հայերենի տարբեր պատմական փուլերում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում եկեղեցական, աստվածաբանական և գրական բառապաշարին, որտեղ առավել հաճախ են հանդիպում սիրիական ծագման կամ ազդեցության տարրեր։ Նյութը նաև քննարկում է բառերի համեմատական վերլուծության մեթոդաբանությունը՝ ընդգծելով, որ նման ուսումնասիրությունները պահանջում են խիստ պատմական և տեքստաբանական հիմնավորում, որպեսզի հնարավոր լինի տարբերակել իրական փոխառությունները պատահական նմանություններից կամ ընդհանուր արևելյան լեզվական ընդհանրություններից։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը ծառայում է որպես հայ-սիրիական լեզվական փոխազդեցությունների բառարանագրական ամփոփում՝ բացահայտելով երկու լեզվական ավանդույթների պատմական շփման խորությունը և դրանց ազդեցությունը մշակութային և գրավոր ժառանգության վրա։

Lեզվաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է հայերենի տարբեր բարբառներում կիրառվող երկրագործական գործիքների անվանումների համակարգված ուսումնասիրությանը՝ ընդգծելով դրանց լեզվական, պատմական և մշակութային առանձնահատկությունները։ Հեղինակը վերլուծում է գյուղատնտեսական աշխատանքի ընթացքում օգտագործվող գործիքների անվանման բազմազանությունը՝ ցույց տալով, թե ինչպես են տարբեր աշխարհագրական շրջաններում ձևավորվել, պահպանվել կամ փոխակերպվել նույն կամ համանման գործիքների անվանումները։ Գրքում դիտարկվում են բարբառային բառապաշարի շերտերը՝ հնագույն հայկական, իրանական, թյուրքական և այլ լեզվական ազդեցությունների համատեքստում, որոնք ձևավորել են գյուղատնտեսական տերմինաբանության բազմազանությունը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում բառերի իմաստաբանական զարգացմանը, հնչյունական փոփոխություններին և տեղական լեզվական ինքնատիպություններին, որոնք արտացոլում են գյուղական կյանքի տնտեսական և մշակութային առանձնահատկությունները։ Հեղինակը նաև համեմատական վերլուծության միջոցով բացահայտում է բարբառների միջև ընդհանուր և տարբերակիչ գծերը՝ ընդգծելով լեզվական ժառանգության պահպանման կարևորությունը։

Մաթեմատիկա

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է մագնիս-դիէլեկտիկ նյութերի և կենտրոնացված պարամետրերով ռեզոնատորների կիրառմամբ էլեկտրականապես փոքր անտենաների նախագծման և հետազոտման խնդիրներին։ Գրքում ներկայացվում են էլեկտրամագնիսական ալիքների տարածման տեսական հիմքերը կոմպոզիտային միջավայրերում, մետանյութերի և մագնիս-դիէլեկտիկ կառուցվածքների էլեկտրադինամիկական հատկությունները։ Հեղինակը վերլուծում է ռեզոնատորային համակարգերի աշխատանքային սկզբունքները, դրանց հաճախականային բնութագրերը և փոքրացված չափերով անտենաների արդյունավետ ճառագայթման ապահովման մեխանիզմները։ Աշխատությունում քննարկվում են նաև անտենային համակարգերի մոդելավորման թվային մեթոդները, իմպեդանսային համընկեցման խնդիրները և ճառագայթման արդյունավետության բարձրացման ուղիները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում միկրոալիքային տեխնոլոգիաներում կիրառվող կոմպակտ անտենային լուծումներին՝ կապի համակարգերի, սենսորային ցանցերի և ռադիոտեխնիկական սարքավորումների համար։ Գիրքը նախատեսված է ռադիոֆիզիկոսների, էլեկտրատեխնիկայի և հեռահաղորդակցության մասնագետների, ինժեներների և հետազոտողների համար՝ առաջարկելով ինչպես տեսական, այնպես էլ կիրառական մոտեցումներ փոքր չափերի անտենային համակարգերի մշակման ոլորտում։