Հայաստանի պատմական ատլաս - Մութաֆյան Կլոդ

Գեղարվեստական հայ․

«Իմ գրադարանը․ Հակոբ Պարոնյան. Ստեղծագործությունների ժողովածու»**՝ Հակոբ Պարոնյանի լայնածավալ ստեղծագործությունների հավաքածուն է, որը ներառում է նրա լավագույն բանաստեղծություններն, պատմվածքները, դիմանկարներն ու երկերի մի շարք հետաքրքիր օրինակներ։ Պարոնյան հայ գրականության մեջ համարվում է մեծ վերածնունդի ներկայացուցիչ, ով հայտնի է իր սուր հումորի, սրամտության, սիրված լեզվաբանությամբ և հասարակական վերարտադրության խոր ուսումնասիրություններով։ Նրա ստեղծագործությունները լի են կեղծիքների, սոցիալական ու քաղաքական խեղումները քննադատող հարցադրումներով։ «Իմ գրադարանը» ժողովածուն ներառում է Պարոնյանի այն բոլոր գործերը, որոնք դարձան համընդհանուր ճանաչում՝ մաս կազմելով հայ գրականության մեծանուն ժառանգությանը։ Շատ դեպքերում Պարոնյանը կիրառել է հասարակական անարդարություններին ծաղր ու հեգնանք՝ բացահայտելով մարդու մոլորությունները և անհատականություն ստեղծելու դժվարությունը՝ այդպիսով խթանելով նոր մտածողության ձևեր։ Ժողովածուի մեջ ընդգրկված են նրա սրամիտ ու մտախոհ պատմվածքները, որոնք նուրբ հումորով և մելանխոլիկ թախիծով ծաղրում են ինչպես իր ժամանակի իրականությունը, այնպես էլ մարդկային արատները։ Պարոնյանը գտնում էր այն բոլոր փոխադարձ միությունները՝ անհատական հոգևոր աշխարհն ու հասարակական կյանքի անարդարությունները, որոնք հետագայում նրա ստեղծագործական փիլիսոփայության հիմնական հիմքը դարձան։ Հատկապես նրա «Որպես մի դիմանկար» ու «Խենթ հարս» պատմվածքները համարվում են գրականության թանկարժեք շերտեր։ Ընդհանուր առմամբ, Պարոնյանի գրականությունը իր բնույթով շատ սոցիալական է՝ հաճախ ընդգծելով այդ ժամանակաշրջանի հասարակական ու հոգեբանական իրավիճակը։ Նրա սրամիտ հեգնանքը շարունակաբար բացահայտում է մարդկային էական հարցերը՝ արդարության, սիրո, հարստության, սոցիալական հավասարության մասին։ Պարոնյանի ստեղծագործությունների մեջ հաճախ նկատվում է ակնհայտ մելանխոլիկ թախիծ, որը զուգորդվում է ծիծաղելի ու կատակերգական իրավիճակների հետ։ Նա թիրախավորում է մարդկանց մեջ գտնվող կեղծավորությունն ու հասարակական ստանդարտներին հնազանդվող վարքագիծը՝ դրանք ներկայացնելով որպես ժառանգություն, որից պետք է ազատվելու ճանապարհը։ «Իմ գրադարանը»՝ Հակոբ Պարոնյանի ստեղծագործությունների ժողովածուն, ներկայացնում է բացառիկ արժեքներ, որոնք մաս են կազմում հայ ազգային գրականության պատմության։ Այն ընթերցողին հնարավորություն է տալիս ավելի խորն ու մանրամասնորեն ծանոթանալ այս մեծ գրողին, նրա ստեղծած կերպարներին ու արվեստին, որոնք իբրև հայ գրականության ժառանգություն անմահանում են։ Հրատարակիչ - Էդիթ Պրինտ Հրատ. տարեթիվ - 2012 ISBN - 978-9939-52-467-2

Հոգեբանություն

«Փոխիր կյանքդ 2» գիրքը Հրաչյա Մանուկյանի շարունակությունն է նրա նախորդ գրքի՝ «Փոխիր կյանքդ»-ի, որտեղ հեղինակը շարունակում է խորանալ անձնական զարգացման և ինքնակատարելագործման թեմաների մեջ։ Այս գիրքը նախատեսված է այն մարդկանց համար, ովքեր ցանկանում են լրացնել իրենց կյանքը նոր արժեքներով, ձեռք բերել ավելի մեծ գիտակցություն և ընդունել սեփական պատասխանատվությունը իրենց ճանապարհի վրա։ Հեղինակը անդրադառնում է այն հիմնական խոչընդոտներին, որոնք կանգնեցնում են մարդկանց կայացած կյանքը՝ ինքնասպառնալիք, վախեր, թերահավատություն և չլուծված անցյալի խնդիրներ։ Գիրքը առաջարկում է գործնական մեթոդներ՝ մտքի ազատման, նոր ռեսուրսների բացահայտման և կենսամակարդակի բարձրացման համար։ Այս աշխատանքը բաղկացած է ներգործական մեթոդներից, հարցերից ու առաջադրանքներից, որոնք ընթերցողին ուղղորդում են դեպի ինքնագործունեություն և նոր հեռանկարներ։ Հրաչյա Մանուկյանն ընդգծում է, որ ցանկացած փոփոխություն սկսվում է հենց մեր մտածողությունից և այն մոտեցումներից, որոնք մենք ընտրում ենք սեփական կյանքում։ «Փոխիր կյանքդ 2» գրքում նա շարունակում է իր նախորդ գրքի գաղափարները, սակայն առավել խորությամբ ու նոր ներքին ուղղություններ ցուցաբերող մղումներով՝ օգնելով մարդուն գտնել իր իսկական ուղին, նպատակները և կյանքի մարտահրավերներին դիմակայելու համարձակությունը։ Հրատարակիչ - Հեղինակային հրատարակություն Հրատ. տարեթիվ - 2017 ISBN - 978-9939-0-2461-5

Սոցիոլոգիա

Գիրքը ուսումնասիրում է, թե ինչպես էին ձևավորված և գործում ազգակցական կապերը հայ ավանդական հասարակությունում՝ հատկապես գյուղական միջավայրում՝ XIX դարի երկրորդ կեսից մինչև XX դարի սկիզբ։ Հիմնական բովանդակությունը․ Ազգակցական համակարգի կառուցվածք Տոհմ, գերդաստան, ընտանիք և նրանց փոխկապակցվածությունը։ Ընտանեկան ձևեր Մեծ ընտանիք, նուկլեար ընտանիք և դրանց փոփոխությունները ժամանակի ընթացքում։ Ամուսնության և խնամիական կապեր Ամուսնության ավանդույթներ, կնքահայրություն և սոցիալական կապերի ամրապնդում։ Սոցիալական դերեր և հեղինակություն Ընտանիքի ավագների և համայնքի ազդեցիկ անդամների դերը։ Ավանդույթների ազդեցություն Ազգակցական կապերի կարգավորում սովորույթներով և հասարակական նորմերով։ Փոփոխությունների գործընթաց Ավանդական համակարգից դեպի ժամանակակից սոցիալական կառուցվածք անցումը։

Գրականություն

«Դատաստանագիրք» (հին հայերեն՝ «Դատաստանագիրք» կամ «Դատաստանագիրք Մխիթար Գոշի») Մխիթար Գոշի (12-րդ դարի հայ նշանավոր գիտնական, փիլիսոփա և իրավաբան) ամենանշանավոր գործերից մեկն է։ Այն հանդիսանում է Հայաստանի միջնադարյան իրավունքի և դատական պրակտիկայի կարևորագույն աղբյուրներից մեկը, որը դարեր շարունակ ծառայել է որպես օրենքի, արդարության և հասարակական կարգի հիմք։ 📌 Աշխատության բովանդակությունը և նշանակությունը «Դատաստանագիրք»-ը համարվում է մի ամբողջական իրավական ժողովածու, որը ներառում է դատական գործերի վարույթը, դատական ընթացակարգերը, օրենքների կիրառման կանոնները, վկայությունների, վկայականների, հանցագործությունների և պատժի տեսակների վերաբերյալ մանրամասն կարգավորումներ։ Գրքում Մխիթար Գոշը ներկայացնում է նաև մարդու իրավունքների, սեփականության, հողային և ընտանեկան հարաբերությունների հարցեր, համայնքային ու պետական կառավարման, բարոյականության և օրինապահության խնդիրներ։ 📌 Խորքային նշանակությունը Միջնադարյան Հայաստանի իրավական համակարգի համակարգում Մխիթար Գոշի «Դատաստանագիրքը» միավորում էր դատական պրակտիկան և իրավական սկզբունքները։ Այն միաժամանակ բարոյական-էթիկական ուղեցույց էր, քանի որ հեղինակը մեծ կարևորություն էր տալիս նաև արդարության, բարոյականության և մարդկային բարոյական արժեքների պահպանմանը։ «Դատաստանագիրքը» ծառայել է որպես հիմք ինչպես դատական գործերում, այնպես էլ կրթական ու իրավաբանական դաշտում՝ երկար ժամանակ։ 🎯 Ինչու է գիրքը կարևոր Այս աշխատությունը կարևոր է ոչ միայն իրավագիտության պատմության համար, այլ նաև հայկական մշակութային, սոցիալական և քաղաքական կյանքի զարգացման համար, քանի որ այն արտացոլում է միջնադարյան Հայաստանի համայնքային կյանքի, դատական պրակտիկայի և բարոյական-իրավական մտածողության էությունը։

Արտասահմանյան գրականություն

«Հարրի Փոթերը և Ազքաբանի կալանավորը» Հարի Փոթերի սերիայի երրորդ գրքն է, որտեղ Հարիին սպասվում է ավելի մութ ու վտանգավոր շրջափուլ։ Այս անգամ նա վերադառնում է Հոգվարթս՝ արդեն ավելի մեծ ու հասուն, սակայն դպրոցը ծանրացած է նոր վտանգով։ Արդեն փախչում է Ազքաբան բանտից Սիրուս Բլեքը, ով համարվում է Հարրիի ծնողների «խռովիչ» նախկին ընկեր և «ահաբեկիչ», որ ցանկանում է սպանել Հարիին։ Գիրքը նաև ներկայացնում է նոր կերպարներ՝ Հերմիոնեի նորագույն հմտություններ, Ռոնին ավելի հզոր ընկեր, և նոր ուսուցիչներ։ Մեծ դեր ունի նաև Պրոֆեսոր Լուպինը, ով դարձյալ փոխում է Հոգվարթսի մթնոլորտը։ Հաջորդ կարևոր թեման է՝ ժամանակի մենաշնորհ՝ հին մեդալների և ժամանակային սարքի միջոցով, որը թույլ է տալիս անցնել անցյալ։ Այս կերպ զարգանում է պատմության եզրափակիչը՝ ցույց տալով, որ ոչ միշտ ամեն ինչ այն է, ինչ թվում է։ Գիրքը նաև խոսում է վախի, արդարության, ընկերության և ներվի մասին։ Այն ցույց է տալիս, որ չարիքը երբեմն թաքնվում է ոչ այն մարդկանց մեջ, ում բոլորը կասկածում են, և որ ճշմարտությունը հաճախ շատ ավելի բարդ է։ «Ազքաբանի կալանավորը» գիրքը ավելի մութ ու հոգեբանական է, քան առաջին երկու մասերը, և ընթերցողին տալիս է նոր թելեր՝ հաջորդ գրքերի համար։ Հրատարակիչ - Զանգակ Հրատ. տարեթիվ - 2018 ISBN - 978-9939-68-605-9

Գեղարվեստական ռուս․

Եվգենի Վոդոլազկինի պատմական վեպն է, որը արմատավորված է ռուսական միջնադարյան մշակույթի, կրոնական փիլիսոփայության ու սիրո պատմություններում։ Գիրքը հետևում է Լավր անունով վանականի կյանքին, ով ապրում է Ռուսաստանի քաոտիկ ու անբարյացակամ միջավայրում՝ առերեսվելով կյանքի և մահվան, հավատքի ու կասկածի, սիրո և զոհաբերության մեծ հարցերին։ Վեպում պատմությունը պտտվում է ոչ միայն գլխավոր հերոս Լավրի կյանքի շուրջ, այլև մանրակրկիտորեն ներկայացվում է նրա ճանապարհը՝ որպես հոգևոր մարդ, ով անցնում է արտաքին ու ներքին պայքարների միջով։ Վոդոլազկինը լույս է սփռում այն դարաշրջանի մարդկային հոգիների վրայով, երբ կրոնը, փիլիսոփայությունը և քաղաքականությունը միաձուլվում էին, ու վանականի կյանքը զուգորդվում էր ներաշխարհի ու աշխարհի մեծ հարցերի հետ։ **«Лавр»**-ը բարդ ու խոր վեպ է, որը բարձրացնում է մարդու գոյության, ժամանակի անցողիկության և մարդկային փոխհարաբերությունների մասին հարցեր՝ դրանք տեղադրելով մի պատմական համատեքստում, որտեղ սերն ու հավատքը համատեղվում են քրիստոնեական հոգևոր կյանքի հետ։ Սա նաև վեպ է հիշողության, կարոտի, ժամանակի ու կյանքի հետագծի մասին՝ խոսելով այն մասին, թե ինչպես կարող է մարդը վերագտնել ինքն իրեն ու կյանքի իմաստը՝ անցնելով անձնական աղետների ու վերափոխումների միջով։ «Լավր» վեպը միաժամանակ մի պատմություն է կյանքի, դավանանքի և ներքին ազատության մասին՝ ներկայացնելով ժամանակի ու մարդու փորձառությունը խորը և փիլիսոփայական գրական ձևով։ Հրատարակիչ - АСТ Հրատ. տարեթիվ - 2020 ISBN - 978-5-17-078790-6