К характеристике местного дворянства

Աշխարհագրություն

Աշխատությունը նվիրված է լճային էկոհամակարգերում տեղի ունեցող ռադիոէկոլոգիական գործընթացների ուսումնասիրությանը՝ հատուկ ուշադրություն դարձնելով ջրային ավազանի հատակային նստվածքներին։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են նստվածքների կազմը, կառուցվածքը, ռադիոնուկլիդների կուտակման և տարածական բաշխման առանձնահատկությունները, ինչպես նաև դրանց փոխազդեցությունը լճի ջրային միջավայրի և կենսաբանական բաղադրիչների հետ։ Հատակային նստվածքները դիտարկվում են որպես ջրային էկոհամակարգում տարբեր նյութերի, այդ թվում՝ ռադիոակտիվ տարրերի կուտակման և պահպանման կարևոր միջավայր, ինչը հնարավորություն է տալիս դրանց ուսումնասիրության միջոցով գնահատել լճի էկոլոգիական վիճակը և ժամանակի ընթացքում տեղի ունեցած փոփոխությունները։ Աշխատության մեջ կարող են ներկայացվել ռադիոմետրիկ և ռադիոքիմիական հետազոտությունների արդյունքներ, նմուշառման և վերլուծության մեթոդներ, ինչպես նաև տարբեր խորություններից և տարածքային հատվածներից ստացված տվյալների համեմատական գնահատականներ։ Կարևոր նշանակություն ունի բնական և մարդածին ծագման ռադիոնուկլիդների տարբերակումը, դրանց հնարավոր աղբյուրների բացահայտումը և շրջակա միջավայրում տարածման ու միգրացիայի օրինաչափությունների ուսումնասիրությունը։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև նստվածքներում ռադիոակտիվ նյութերի կուտակման վրա ազդող ֆիզիկաքիմիական և երկրաքիմիական գործոններին, ինչպես նաև նստվածք–ջուր փոխազդեցություններին, որոնց միջոցով հնարավոր է գնահատել ռադիոնուկլիդների հետագա շարժունակությունը։ Ստացված տվյալները կարևոր են լճի երկարաժամկետ էկոլոգիական մոնիթորինգի, ռադիացիոն անվտանգության գնահատման և ջրային ռեսուրսների պահպանության տեսանկյունից։ Հետազոտական մոտեցումները կարող են նաև հնարավորություն տալ վերականգնելու շրջակա միջավայրի ռադիոէկոլոգիական փոփոխությունների պատմությունը և գնահատելու ինչպես բնական, այնպես էլ մարդածին գործոնների ազդեցությունը։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել ռադիոէկոլոգիայի, բնապահպանության, ջրաբանության, լիմնոլոգիայի, երկրաքիմիայի և շրջակա միջավայրի մոնիթորինգի ոլորտներում մասնագիտացող ուսանողներին, գիտաշխատողներին և մասնագետներին։

Քիմիա

Աշխատությունը նվիրված է ազոտ պարունակող հետերոցիկլային մոնոմերների էլեկտրաքիմիական պոլիմերացման գործընթացների ուսումնասիրությանը, դրանց ընթացքի օրինաչափությունների բացահայտմանը և ստացվող պոլիմերների հատկությունների հետազոտմանը։ Ուսումնասիրության հիմքում այնպիսի օրգանական միացություններ են, որոնց մոլեկուլային կառուցվածքում առկա են ազոտ պարունակող հետերոցիկլային օղակներ, և որոնք կարող են էլեկտրաքիմիական ազդեցության պայմաններում վերածվել բարձրամոլեկուլային նյութերի։ Աշխատանքում ուշադրություն է դարձվում էլեկտրաքիմիական պոլիմերացման մեխանիզմներին, մոնոմերների օքսիդացման կամ վերականգնման գործընթացներին և էլեկտրոդի մակերևույթին պոլիմերային շերտի ձևավորմանը։ Հետազոտվում է էլեկտրաքիմիական պայմանների՝ կիրառվող պոտենցիալի, հոսանքի խտության, էլեկտրոլիտի բաղադրության, լուծիչի, ջերմաստիճանի և մոնոմերի կոնցենտրացիայի ազդեցությունը պոլիմերացման ընթացքի և վերջնական նյութի կառուցվածքի վրա։ Հատուկ նշանակություն է տրվում ստացվող պոլիմերների կառուցվածքային և ֆիզիկաքիմիական հատկությունների ուսումնասիրությանը, քանի որ հետերոցիկլային օղակների առկայությունը կարող է պայմանավորել նյութերի էլեկտրական հաղորդականությունը, օքսիդավերականգնողական ակտիվությունը, քիմիական կայունությունը և մակերևութային հատկությունները։ Աշխատանքը կարող է ներառել պոլիմերացման կինետիկայի, էլեկտրաքիմիական բնութագրերի և նյութի կառուցվածքի միջև կապերի ուսումնասիրություն՝ հնարավորություն տալով պարզելու, թե սինթեզի պայմանների փոփոխությունն ինչպես է ազդում ստացված պոլիմերային ծածկույթի հատկությունների վրա։ Կարևոր է նաև էլեկտրաքիմիական մեթոդի առավելությունների դիտարկումը․ այն հնարավորություն է տալիս պոլիմերային նյութերը ստանալ անմիջապես հաղորդիչ մակերևույթի վրա և որոշ դեպքերում վերահսկել ծածկույթի ձևավորման ընթացքը, հաստությունն ու կառուցվածքը։ Այս հատկությունը նյութերը հետաքրքիր է դարձնում էլեկտրաքիմիական սարքերի, սենսորների, պաշտպանիչ ծածկույթների, էներգիայի պահպանման համակարգերի և այլ ֆունկցիոնալ նյութերի մշակման համար։ Ուսումնասիրության գիտական նշանակությունը պայմանավորված է ազոտ պարունակող հետերոցիկլային մոնոմերների պոլիմերացման առանձնահատկությունների և դրանցից ստացվող նյութերի կառուցվածք–հատկություն փոխկապակցվածության բացահայտմամբ։ Գործնական տեսանկյունից աշխատանքը կարող է հիմք ծառայել նոր էլեկտրոակտիվ պոլիմերային նյութերի և վերահսկվող հատկություններով ծածկույթների ստացման համար։ Այն կարող է հետաքրքրել օրգանական և ֆիզիկական քիմիայի, էլեկտրաքիմիայի, պոլիմերների քիմիայի, նյութագիտության և էլեկտրոնային նյութերի մշակման ոլորտների մասնագետներին, հետազոտողներին և ուսանողներին։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը համադրում է օրգանական մոնոմերների քիմիան, էլեկտրաքիմիական սինթեզը և պոլիմերային նյութագիտությունը՝ բացահայտելու ազոտ պարունակող հետերոցիկլային միացությունների հիման վրա ֆունկցիոնալ պոլիմերներ ստանալու հնարավորությունները։

Այլ առարկաներ

Աշխատությունը ներկայացնում է 1988 թվականին Հայաստանի գիտահետազոտական կազմակերպություններում իրականացված գիտական գործունեության, կատարված աշխատանքների և դրանց արդյունքների վերլուծությունը՝ միաժամանակ առաջարկելով հետազոտական գործընթացի կազմակերպման և գնահատման մեթոդական մոտեցումներ։ Ուսումնասիրության կենտրոնում գիտական հետազոտությունների արդյունավետության, թեմատիկ ուղղությունների, կատարված աշխատանքների բովանդակության և ստացված արդյունքների համակարգված գնահատման խնդիրներն են։ Նյութը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմել տվյալ ժամանակաշրջանում հանրապետության գիտական համակարգի գործունեության, հետազոտական աշխատանքների կազմակերպման սկզբունքների և տարբեր գիտական ուղղությունների զարգացման առանձնահատկությունների մասին։ Աշխատանքներում ներկայացված արդյունքները դիտարկվում են ոչ միայն փաստագրական, այլև վերլուծական տեսանկյունից՝ ուշադրություն դարձնելով հետազոտությունների նպատակների համապատասխանությանը, կիրառված մեթոդներին, գիտական և գործնական նշանակությանը, ինչպես նաև ստացված արդյունքների հետագա օգտագործման հնարավորություններին։ Առանձին կարևորություն ունեն մեթոդական հանձնարարականները, որոնք ուղղված են գիտահետազոտական աշխատանքների պլանավորման, իրականացման, արդյունքների ամփոփման և գնահատման գործընթացների կատարելագործմանը։ Դրանք կարող են ներառել հետազոտության նպատակների հստակեցման, թեմաների ընտրության, աշխատանքների փուլային կազմակերպման, գիտական արդյունքների ձևակերպման և դրանց արդյունավետության որոշման հետ կապված մոտեցումներ։ Աշխատության վերլուծական բնույթը թույլ է տալիս բացահայտել գիտական ծրագրերի իրականացման ընթացքում առկա ձեռքբերումներն ու խնդիրները, գնահատել հետազոտությունների համապատասխանությունը տվյալ ժամանակաշրջանի գիտական և տնտեսական պահանջներին և առանձնացնել հետագա զարգացման հնարավոր ուղղությունները։ Պատմական տեսանկյունից նյութը արժեքավոր է նաև նրանով, որ արտացոլում է Հայաստանի գիտական համակարգի զարգացման որոշակի փուլը և հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրել խորհրդային շրջանի վերջին տարիներին գիտահետազոտական գործունեության կազմակերպման ձևերն ու առաջնահերթությունները։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել գիտության պատմությամբ, գիտական կառավարման համակարգերով, հետազոտությունների մեթոդաբանությամբ և Հայաստանի գիտական ժառանգությամբ հետաքրքրվող մասնագետների, հետազոտողների, դասախոսների և ուսանողների համար։ Այն կարող է կիրառական նշանակություն ունենալ նաև գիտական աշխատանքի կազմակերպման ժամանակակից մեթոդների ուսումնասիրման համատեքստում՝ հնարավորություն տալով համադրել պատմական փորձը և հետազոտական գործունեության արդյունավետության գնահատման ընդհանուր սկզբունքները։

Տեխնոլոգիա

Աշխատությունը նվիրված է խոշորապանելային շենքերի հաշվարկման մեթոդների ուսումնասիրությանը ստատիկ և դինամիկ ազդեցությունների պայմաններում՝ շինարարական մեխանիկայի և սեյսմակայուն շինարարության խնդիրների համատեքստում։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է մշակել կամ հիմնավորել այնպիսի հաշվարկային մոտեցումներ, որոնք հնարավորություն են տալիս ավելի ճշգրիտ գնահատել բազմահարկ խոշորապանելային շենքերի կրող համակարգերի աշխատանքը տարբեր տեսակի բեռնվածքների և ազդեցությունների դեպքում։ Աշխատանքում ուշադրություն է դարձվում շենքի կառուցվածքային տարրերի՝ պատային պանելների, միջհարկային ծածկերի, միացումների և այլ կրող բաղադրիչների փոխազդեցությանը, քանի որ ամբողջ համակարգի իրական վարքը մեծապես պայմանավորված է ոչ միայն առանձին տարրերի ամրությամբ, այլև դրանց տարածական համատեղ աշխատանքով։ Ստատիկ հաշվարկների շրջանակում ուսումնասիրվում է մշտական և ժամանակավոր բեռների ազդեցությունը, ներառյալ շենքի սեփական քաշը, օգտակար բեռնվածքները և այլ հաշվարկային ազդեցություններ։ Դրանց միջոցով որոշվում են կառուցվածքային տարրերում առաջացող ներքին ուժերը, լարումները և դեֆորմացիաները, ինչպես նաև ստուգվում են ամրության, կոշտության և կայունության պահանջները։ Դինամիկ ազդեցությունների դեպքում խնդիրը զգալիորեն բարդանում է, քանի որ անհրաժեշտ է հաշվի առնել շենքի տատանողական հատկությունները, սեփական տատանումների հաճախականությունները և ձևերը, զանգվածների ու կոշտությունների բաշխումը, ինչպես նաև արտաքին դինամիկ ազդեցության բնույթը։ Հատկապես կարևոր է սեյսմիկ ազդեցությունների հաշվարկը, քանի որ երկրաշարժի ժամանակ խոշորապանելային շենքի տարրերի միջև առաջանում են փոփոխական և տարածական բնույթի ուժեր, որոնք կարող են էապես տարբերվել ստատիկ բեռնվածության պայմաններում առաջացող ուժերից։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են կիրառվել շենքի հաշվարկային սխեմաների իդեալականացման, վերջավոր տարրերի մեթոդի, մաթեմատիկական մոդելավորման և թվային հաշվարկների մեթոդներ։ Կառուցվածքի մոդելը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրել ինչպես առանձին պանելների, այնպես էլ ամբողջ շենքի տարածական աշխատանքի առանձնահատկությունները։ Կարևոր խնդիր է նաև պանելների միացումների ճիշտ մոդելավորումը, քանի որ դրանց կոշտությունն ու դեֆորմացիոն հատկությունները կարող են զգալի ազդեցություն ունենալ ամբողջ շենքի հաշվարկային արդյունքների վրա։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ նաև հաշվարկային մոդելների ընտրության հարցին՝ պարզեցված հարթ մոդելներից մինչև ամբողջական տարածական մոդելներ։ Տարբեր մոդելների համադրումը հնարավորություն է տալիս գնահատել հաշվարկի ճշգրտությունն ու կիրառելիության սահմանները և որոշել, թե որ դեպքերում կարելի է օգտագործել պարզեցված մոտեցումներ, իսկ երբ անհրաժեշտ է կատարել ավելի բարդ դինամիկ հաշվարկ։ Դինամիկ հաշվարկների ժամանակ կարևոր նշանակություն ունեն նաև ռեզոնանսային երևույթների, տատանումների ամպլիտուդների, շենքի բնական հաճախականությունների և էներգիայի կլանման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությունը։ Այս գործոնների հաշվառումը թույլ է տալիս ավելի հիմնավորված գնահատել կառուցվածքի վարքը ուժեղ դինամիկ ազդեցությունների ժամանակ։ Հետազոտության գործնական նշանակությունը կապված է խոշորապանելային շենքերի նախագծման, վերակառուցման և տեխնիկական վիճակի գնահատման հետ։ Հաշվարկային մեթոդների կատարելագործումը կարող է նպաստել նյութերի ավելի արդյունավետ օգտագործմանը, կառուցվածքային լուծումների օպտիմալացմանը և շենքերի անվտանգության բարձրացմանը։ Հատկապես կարևոր է նման մոտեցումների կիրառումը սեյսմիկ ակտիվ տարածքներում կառուցվող կամ շահագործվող շենքերի համար, որտեղ դինամիկ ազդեցությունների ճիշտ գնահատումը շինարարական անվտանգության առանցքային պայմաններից է։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել շինարարական մեխանիկայի, կառուցվածքային ճարտարագիտության, սեյսմակայուն շինարարության և շենքերի նախագծման մասնագետներին։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը ներկայացնում է խոշորապանելային շենքերի ստատիկ և դինամիկ հաշվարկը որպես փոխկապակցված խնդիրների համալիր՝ ընդգծելով կառուցվածքի տարածական աշխատանքի, տարրերի և միացումների փոխազդեցության, տատանողական բնութագրերի և արտաքին ազդեցությունների ճիշտ մոդելավորման նշանակությունը շենքերի ամրության, կայունության և շահագործման անվտանգության ապահովման գործում։

Տնտեսագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է կազմակերպություններում մարդկային ռեսուրսների կառավարման արդյունավետության բարձրացման հիմնական ուղղությունների ուսումնասիրությանը՝ փոփոխվող տնտեսական և կազմակերպական միջավայրի պայմաններում՝ Հայաստանի Հանրապետության օրինակով։ Հետազոտության շրջանակում մարդկային ռեսուրսները դիտարկվում են որպես կազմակերպության մրցունակության, արտադրողականության և երկարաժամկետ զարգացման կարևոր գործոն, իսկ դրանց արդյունավետ կառավարումը՝ փոփոխություններին հարմարվելու հիմնական նախապայմաններից մեկը։ Վերլուծվում են աշխատակիցների հավաքագրման և ընտրության, աշխատանքի կազմակերպման, մասնագիտական զարգացման, վերապատրաստման, կատարողականի գնահատման, մոտիվացիայի և վարձատրության համակարգերի կատարելագործման հնարավորությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում կազմակերպական փոփոխությունների ազդեցությանը աշխատակիցների վարքագծի, աշխատանքի արդյունավետության և մասնագիտական պահանջների վրա։ Քննության են առնվում տեխնոլոգիական զարգացումների, թվայնացման, աշխատանքի նոր ձևերի, մրցակցային միջավայրի և կառավարման մոտեցումների փոփոխության հետևանքով մարդկային ռեսուրսների կառավարման համակարգում առաջացող նոր խնդիրները։ Կարևորվում է աշխատակիցների գիտելիքների ու կարողությունների շարունակական զարգացումը, քանի որ կազմակերպության հաջող հարմարվողականությունը մեծապես կախված է անձնակազմի պատրաստվածությունից և նոր պայմաններում արդյունավետ աշխատելու կարողությունից։ Վերլուծվում են նաև կազմակերպական մշակույթի, ղեկավարության ոճի, ներքին հաղորդակցության և աշխատակիցների ներգրավվածության ազդեցությունները փոփոխությունների իրականացման արդյունքների վրա։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է փոփոխությունների նկատմամբ հնարավոր դիմադրության պատճառների բացահայտումը և դրա նվազեցման կառավարչական մեխանիզմների ուսումնասիրությունը։ Հայաստանի կազմակերպությունների օրինակով դիտարկվում են աշխատաշուկայի առանձնահատկությունները, որակյալ մասնագետների ներգրավման և պահպանման խնդիրները, մասնագիտական հմտությունների պահանջարկի փոփոխությունները և ժամանակակից կառավարման մեթոդների ներդրման հնարավորությունները։ Անդրադարձ է կատարվում նաև մարդկային ռեսուրսների կառավարման թվային գործիքների կիրառմանը, տվյալների վրա հիմնված որոշումների ընդունմանը և անձնակազմի կառավարման գործընթացների ավտոմատացմանը։ Կարևորվում է այնպիսի համակարգի ձևավորումը, որը հնարավորություն կտա կազմակերպության ռազմավարական նպատակները համադրել աշխատակիցների մասնագիտական զարգացման և արդյունավետ աշխատանքի խթանման հետ։ Աշխատությունը գործնական նշանակություն ունի կազմակերպությունների կառավարման համակարգերի կատարելագործման, աշխատանքի արտադրողականության բարձրացման, փոփոխությունների արդյունավետ իրականացման և Հայաստանի կազմակերպություններում մարդկային ռեսուրսների կառավարման ժամանակակից ու ճկուն մեխանիզմների զարգացման համար։

Lեզվաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է հայերենի հոլովական համակարգի իմաստային առանձնահատկությունների և դրանց համարժեք արտահայտման միջոցների ուսումնասիրությանը իսպաներենում։ Հեղինակը համեմատական լեզվաբանական վերլուծության միջոցով ներկայացնում է, թե ինչպես են հայերենի հոլովներով արտահայտվող քերականական և իմաստային հարաբերությունները փոխանցվում իսպաներենում՝ կիրառելով նախդիրներ, շարադասություն, բայական կառույցներ և այլ լեզվական միջոցներ։ Ուսումնասիրվում են հոլովների գործառույթները տարբեր խոսքային իրավիճակներում, դրանց համարժեքության աստիճանը, թարգմանական դժվարությունները և լեզվամշակութային առանձնահատկությունները, որոնք կարևոր դեր են խաղում երկու լեզուների միջև իմաստային համապատասխանությունների ձևավորման գործընթացում։ Աշխատությունը ներառում է բազմաթիվ համեմատական օրինակներ, վերլուծում է երկլեզու հաղորդակցության և թարգմանության ընթացքում առաջացող խնդիրները, ինչպես նաև առաջարկում է դրանց լուծման լեզվաբանական մոտեցումներ։ Հետազոտությունը կարևոր աղբյուր է հայերեն–իսպաներեն համեմատական քերականության, թարգմանագիտության և օտար լեզուների դասավանդման ոլորտներում՝ օգտակար լինելով լեզվաբանների, թարգմանիչների, դասախոսների, ուսուցիչների, ուսանողների և իսպաներենի ու հայերենի փոխհարաբերություններով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։