Կոմպոզիտային պողպատների կառուցվածքի և հատկությունների ձևավորումը ջերմատեխնիկական մշակման ժամանակ

Տնտեսագիտություն

Այս գիրքը ուսումնասիրում է Հայաստանի Հանրապետության տնտեսության զարգացման ընթացիկ վիճակը և տարածքային տեղաբաշխման հիմնական խնդիրները՝ ընդգծելով սոցիալ-տնտեսական, աշխարհագրական և կառուցվածքային գործոնների ազդեցությունը երկրի զարգացման վրա։ Գրքում վերլուծվում են արդյունաբերության, գյուղատնտեսության, ծառայությունների և ենթակառուցվածքների զարգացման միտումները, ինչպես նաև դրանց անհավասար տարածքային բաշխվածության պատճառները։ Հեղինակը անդրադառնում է տարածաշրջանային զարգացման տարբերություններին, բնակչության կենտրոնացման խնդիրներին, աշխատանքի շուկայի առանձնահատկություններին և ներդրումային միջավայրի ազդեցությանը տնտեսության կառուցվածքի վրա։ Նյութում քննարկվում են նաև պետական քաղաքականության ուղղությունները՝ ուղղված տնտեսական հավասարակշռության ապահովմանը, տարածաշրջանների զարգացման խթանմանը և կայուն աճի պայմանների ստեղծմանը։ Գիրքը համադրում է տեսական մոտեցումները և վիճակագրական վերլուծությունները՝ ընթերցողին հնարավորություն տալով հասկանալ Հայաստանի տնտեսության զարգացման ժամանակակից մարտահրավերները և հնարավոր հեռանկարները։

Տնտեսագիտություն

Նվիրված է տնտեսագիտական տեսությունների ձևավորման, զարգացման և փոխակերպման պատմական գործընթացների համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ նախատեսված տնտեսագիտության, պատմության, պետական կառավարման և սոցիալական գիտությունների ոլորտներում սովորող ուսանողների ու մասնագետների համար, գրքում ներկայացվում են տնտեսագիտական մտքի հիմնական դպրոցները և ուղղությունները՝ սկսած հին աշխարհի տնտեսական գաղափարներից մինչև դասական, նեոդասական, մարքսիստական և ժամանակակից տնտեսական տեսություններ, բացատրվում են տարբեր ժամանակաշրջաններում տնտեսական համակարգերի վերաբերյալ ձևավորված մոտեցումները, ինչպես նաև դրանց ազդեցությունը տնտեսական քաղաքականության և հասարակական զարգացման վրա, մանրամասն քննարկվում են Ադամ Սմիթի, Դավիդ Ռիկարդոյի, Կառլ Մարքսի, Ալֆրեդ Մարշալի և այլ նշանավոր տնտեսագետների գաղափարները, աշխատությունը անդրադառնում է նաև XX–XXI դարերի տնտեսական մտքի զարգացման նոր ուղղություններին՝ քեյնսյան տնտեսագիտություն, ինստիտուցիոնալ մոտեցումներ և գլոբալ տնտեսական մտածողության ձևավորում, ներկայացվում են տնտեսագիտական տեսությունների կիրառական նշանակությունը տարբեր տնտեսական համակարգերում և պետությունների տնտեսական քաղաքականության ձևավորման գործընթացում, գրքում ընդգծվում է տնտեսագիտական ուսմունքների պատմության դերը ժամանակակից տնտեսական գիտության տեսական հիմքերի ձևավորման և տնտեսական մտածողության զարգացման գործում, աշխատությունը համադրում է պատմական, տեսական և վերլուծական մոտեցումները՝ ձևավորելով տնտեսագիտական մտքի էվոլյուցիայի ամբողջական պատկերացում։

Այլ առարկաներ

Աշխատությունը պատմատեխնիկական և արդյունաբերական բնույթի ուսումնասիրություն է, որը ներկայացնում է Կեդաբեկի պղնձահանքի և դրա հետ կապված Կեդաբեկի ու Կալակենտի պղնձաձուլական ձեռնարկությունների գործունեությունը՝ հանքարդյունաբերության, մետալուրգիական արտադրության և տարածաշրջանի տնտեսական զարգացման համատեքստում։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնանում է հանքավայրի երկրաբանական և հանքաբանական առանձնահատկությունների, պղնձային հանքաքարի արդյունահանման կազմակերպման, արտադրական ենթակառուցվածքների և արդյունահանված հումքի հետագա վերամշակման ընդհանուր համակարգի վրա։ Ներկայացվում են հանքավայրի շահագործման պայմանները, հանքային մարմինների բնույթը, հանքաքարի արդյունաբերական նշանակությունը և հանքային տնտեսության կազմակերպման առանձնահատկությունները։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում պղնձաձուլական արտադրության նկարագրությունը՝ հանքաքարի նախնական մշակման, տեղափոխման, հարստացման և մետալուրգիական վերամշակման հիմնական փուլերի պատմատեխնիկական դիտարկմամբ։ Ձեռնարկությունների գործունեությունը դիտարկվում է որպես միասնական արտադրական համալիր, որտեղ հանքարդյունահանումը, տրանսպորտային հաղորդակցությունները, էներգետիկ ապահովումը և մետալուրգիական արտադրությունը փոխկապակցված էին ընդհանուր տնտեսական նպատակներով։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է հատկացվել արտադրական սարքավորումներին, տեխնիկական միջոցներին, շինություններին և ձեռնարկությունների նյութական ենթակառուցվածքին՝ հնարավորություն տալով պատկերացում կազմել տվյալ ժամանակաշրջանի արդյունաբերական տեխնոլոգիաների զարգացման մակարդակի մասին։ Անդրադարձ է կատարվում նաև աշխատուժի կազմակերպմանը, արդյունաբերական բնակավայրերի ձևավորմանը և խոշոր հանքարդյունաբերական ձեռնարկությունների ազդեցությանը շրջակա տարածքների սոցիալ-տնտեսական կյանքի վրա։ Հանքարդյունաբերական համալիրի գործունեությունը կարևոր է նաև տնտեսական աշխարհագրության տեսանկյունից, քանի որ բնական ռեսուրսների շահագործումը նպաստում էր ճանապարհների, արտադրական հաղորդակցությունների և այլ ենթակառուցվածքների զարգացմանը։ Միաժամանակ նման աղբյուրը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրել արդյունաբերական ձեռնարկությունների կառավարման և արտադրական գործընթացների կազմակերպման պատմական առանձնահատկությունները։ Տեխնիկական նկարագրությունների և տնտեսական տվյալների համադրումը նյութը դարձնում է արժեքավոր աղբյուր ինչպես գունավոր մետալուրգիայի պատմության, այնպես էլ Կովկասի հանքարդյունաբերական զարգացման ուսումնասիրության համար։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը պատկերացում է տալիս պղնձի արդյունահանման և վերամշակման ամբողջական արտադրական համակարգի մասին՝ միավորելով երկրաբանական, տեխնոլոգիական, տնտեսական և արդյունաբերական պատմության խնդիրները։

Լեզվաբանություն

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է հեղինակի մտադրության՝ որպես տեքստաբանական քննության կարևորագույն օբյեկտի ուսումնասիրությանը և դրա բացահայտման տեսական ու մեթոդաբանական խնդիրներին։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է պարզել, թե ինչպես է հեղինակի սկզբնական գաղափարը, հաղորդակցական նպատակը և ասելիքը դրսևորվում ստեղծագործության կառուցվածքում, լեզվական միջոցներում, պատկերային համակարգում և տեքստի իմաստային կազմակերպման տարբեր մակարդակներում։ Ուսումնասիրության հիմքում այն գաղափարն է, որ գրական կամ այլ տիպի տեքստի ամբողջական ընկալումը հաճախ պահանջում է հաշվի առնել ոչ միայն տեքստում ուղղակիորեն արտահայտված տեղեկությունը, այլև այն նպատակը, որի հիման վրա հեղինակը ընտրել և կազմակերպել է լեզվական ու կառուցվածքային նյութը։ Աշխատության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել հեղինակի մտադրության ձևավորման և տեքստում դրա իրացման փոխհարաբերությունները։ Մտադրությունը կարող է դրսևորվել թեմայի ընտրության, սյուժեի կառուցման, կերպարների համակարգի, կոմպոզիցիայի, շարադրանքի եղանակի, բառապաշարի, շարահյուսական կառուցվածքների, ոճական հնարների և ենթատեքստային իմաստների միջոցով։ Այդ պատճառով տեքստաբանական քննությունը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրել ստեղծագործությունը որպես փոխկապակցված ամբողջություն, որտեղ յուրաքանչյուր բաղադրիչ կարող է որոշակի դեր ունենալ ընդհանուր գաղափարական և հաղորդակցական նպատակի իրականացման գործում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում հեղինակի մտադրության և ընթերցողի ընկալման հարաբերակցությանը։ Տեքստի ստեղծման պահին հեղինակի ունեցած նպատակը և ընթերցողի կողմից տեքստից ստացված մեկնաբանությունը միշտ չէ, որ ամբողջությամբ համընկնում են, քանի որ ընկալման վրա ազդում են պատմական ժամանակաշրջանը, մշակութային միջավայրը, ընթերցողի գիտելիքները և անձնական փորձը։ Այս հանգամանքը առաջ է բերում կարևոր տեսական հարց՝ որքանով է հնարավոր տեքստաբանական մեթոդներով վերականգնել հեղինակի սկզբնական մտադրությունը և որտեղ են դրա մեկնաբանության սահմանները։ Ուսումնասիրության մեջ կարող են համադրվել լեզվաբանական, գրականագիտական, կառուցվածքային, ոճաբանական և իմաստաբանական մոտեցումները։ Տեքստի տարբեր շերտերի վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտել կրկնվող թեմատիկ միավորները, առանցքային բառերը, իմաստային հակադրությունները, ակնարկները, միջտեքստային կապերը և այլ տարրեր, որոնք կարող են վկայել հեղինակի հաղորդակցական ռազմավարության մասին։ Կարևոր նշանակություն ունի նաև տեքստի տարբերակների, ձեռագրերի, խմբագրությունների և հրապարակումների համեմատական ուսումնասիրությունը, քանի որ հեղինակի կողմից կատարված փոփոխությունները կարող են լրացուցիչ տեղեկություններ հաղորդել ստեղծագործական մտադրության զարգացման մասին։ Աշխատության մեջ կարող է քննարկվել նաև հեղինակի մտադրության և հեղինակի կերպարի տարբերությունը․ դրանք նույնական հասկացություններ չեն, քանի որ իրական հեղինակի կենսագրական, հոգեբանական կամ հասարակական դիրքորոշումները չեն կարող ինքնաբերաբար նույնացվել տեքստում արտահայտված յուրաքանչյուր գաղափարի հետ։ Այս տարբերակումը կարևոր է տեքստաբանական մեկնաբանության օբյեկտիվության պահպանման համար։ Հետազոտության գիտական նշանակությունը կայանում է հեղինակի մտադրության բացահայտման համար կիրառվող մեթոդների համակարգման և տեքստի ներքին կառուցվածքի ու իմաստային կազմակերպման միջոցով դրա հնարավոր դրսևորումների վերլուծության մեջ։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել տեքստաբաններին, գրականագետներին, լեզվաբաններին, բանասիրության մասնագետներին և գրական ստեղծագործությունների մեկնաբանությամբ զբաղվող հետազոտողներին։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը հեղինակի մտադրությունը դիտարկում է որպես տեքստի կառուցվածքային և իմաստային կազմակերպման կարևոր սկզբունք՝ ցույց տալով, թե ինչպես կարելի է տեքստի լեզվական, կոմպոզիցիոն և գաղափարական առանձնահատկությունների համակողմանի քննության միջոցով ավելի խորությամբ հասկանալ ստեղծագործության հաղորդակցական նպատակն ու ներքին իմաստային համակարգը։

Մանկավարժություն

Աշխատանքը նվիրված է երաժշտության՝ որպես նախադպրոցական տարիքի երեխաների ազգային ինքնության ձևավորման և զարգացման կարևոր միջոցի ուսումնասիրությանը։ Ուսումնասիրության շրջանակում դիտարկվում է երաժշտական դաստիարակության դերը երեխայի ազգային պատկանելության, մշակութային ինքնագիտակցության և սեփական ժողովրդի արժեքների նկատմամբ դրական վերաբերմունքի ձևավորման գործընթացում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ազգային երաժշտությանը, ժողովրդական երգերին, երաժշտական ավանդույթներին, ծիսական և մշակութային ստեղծագործություններին, որոնք երեխային հնարավորություն են տալիս վաղ տարիքից ծանոթանալու ազգային մշակույթի առանձնահատկություններին։ Քննարկվում է երաժշտության հուզական ազդեցությունը երեխայի զարգացման վրա և այն հանգամանքը, որ երաժշտական գործունեության միջոցով երեխան ոչ միայն ձեռք է բերում որոշակի գիտելիքներ, այլև անձնական հուզական կապ է ձևավորում մշակութային արժեքների հետ։ Աշխատանքում կարևորվում է նախադպրոցական հաստատության դերը ազգային երաժշտական ժառանգության փոխանցման գործում՝ երգեցողության, երաժշտական խաղերի, պարերի, ունկնդրման, ռիթմիկ վարժությունների և ստեղծագործական այլ գործունեության միջոցով։ Ուսումնասիրվում է նաև մանկավարժի կողմից համապատասխան երաժշտական նյութի ընտրության, մատուցման մեթոդների և երեխայի տարիքային առանձնահատկությունների հաշվառման նշանակությունը։ Կարևոր տեղ է հատկացվում ընտանիքի և նախադպրոցական հաստատության համագործակցությանը, քանի որ ազգային երաժշտական ավանդույթների փոխանցումը կարող է առավել արդյունավետ լինել այն դեպքում, երբ երեխայի առօրյա միջավայրում ևս պահպանվում է մշակութային շարունակականությունը։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու երաժշտական դաստիարակության այն մանկավարժական հնարավորությունները, որոնք նպաստում են ազգային մշակույթի ճանաչմանը, հայրենիքի և սեփական ժողովրդի նկատմամբ հուզական կապի ձևավորմանը, ինչպես նաև մշակութային ժառանգության պահպանման և փոխանցման գիտակցմանը։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել նախադպրոցական մանկավարժների, երաժշտության ուսուցիչների, մանկավարժության ոլորտի ուսանողների, կրթության կազմակերպիչների և ազգային դաստիարակության հիմնախնդիրներով հետաքրքրվող հետազոտողների համար։

Ինֆորմատիկա

Գիրքը նվիրված է արդյունաբերական ինֆորմացիոն կառավարման համակարգերի գործիքային միջոցների նախագծման և իրականացման տեսական ու գործնական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Աշխատության մեջ ներկայացվում են արդյունաբերական գործընթացների կառավարման համար նախատեսված տեղեկատվական համակարգերի կառուցման սկզբունքները, ծրագրային և ապարատային լուծումների մշակման մոտեցումները, ինչպես նաև դրանց կիրառման առանձնահատկությունները արտադրական միջավայրում։ Ուսումնասիրությունը անդրադառնում է տվյալների հավաքագրման, մշակման, պահպանման և փոխանցման մեխանիզմներին, կառավարման համակարգերի արդյունավետության բարձրացման եղանակներին և ժամանակակից տեխնոլոգիաների կիրառմանը։ Ներկայացվում են համակարգերի նախագծման փուլերը, գործիքային միջոցների ընտրության չափանիշները, ինտեգրման խնդիրները և արդյունաբերական օբյեկտների ավտոմատացված կառավարման հնարավորությունները։ Գիրքը կարևոր նշանակություն ունի արտադրական գործընթացների թվայնացման, կառավարման արդյունավետության բարձրացման և տեղեկատվական ենթակառուցվածքների զարգացման տեսանկյունից։ Այն արժեքավոր աղբյուր է տեղեկատվական տեխնոլոգիաների մասնագետների, ավտոմատացման ինժեներների, համակարգային վերլուծաբանների, հետազոտողների, տեխնիկական բուհերի դասախոսների և ուսանողների համար։