Культово-мемориальные памятники в системе армянской средневековой народной культуры

Մաթեմատիկա

Ֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների, կիսահաղորդիչների ֆիզիկայի և քվանտային օպտիկայի բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է քվանտային կիսահաղորդչային կառուցվածքներում միջգոտիական օպտիկական կլանման տեսական ուսումնասիրությանը և դրա հիմնական ֆիզիկական օրինաչափությունների բացահայտմանը։ Քննության են առնվում կիսահաղորդիչների էներգետիկ գոտիական կառուցվածքը, էլեկտրոնների և խոռոչների քվանտային վիճակները, ինչպես նաև լույսի հետ դրանց փոխազդեցության առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում չափային քվանտացման ազդեցությանը էներգետիկ մակարդակների ձևավորման, օպտիկական անցումների հավանականության և կլանման սպեկտրների բնութագրերի վրա։ Վերլուծվում են քվանտային հորերի, լարերի և կետերի հնարավոր կառուցվածքային առանձնահատկությունները, դրանց երկրաչափական պարամետրերի և սահմանափակող պոտենցիալի ազդեցությունը միջգոտիական անցումների վրա։ Քննարկվում են էլեկտրոնային վիճակների խտության, անցումների ընտրության կանոնների, օպտիկական մատրիցային տարրերի և կլանման գործակցի միջև փոխկապակցվածությունները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում կարող են դիտարկվել արդյունավետ զանգվածի մոտավորության, քվանտամեխանիկական մոդելավորման և թվային հաշվարկների կիրառման հնարավորությունները՝ կիսահաղորդչային նանոկառուցվածքների օպտիկական հատկությունները գնահատելու նպատակով։ Անդրադարձ է կատարվում ջերմաստիճանի, արտաքին էլեկտրական ու մագնիսական դաշտերի և նյութի բաղադրության հնարավոր ազդեցություններին միջգոտիական օպտիկական կլանման սպեկտրների վրա։ Կարևորվում է տեսական արդյունքների համադրումը հայտնի փորձարարական օրինաչափությունների հետ և կիրառվող մոդելների սահմանափակումների գնահատումը։ Աշխատանքը կարող է նպաստել քվանտային կիսահաղորդչային համակարգերի օպտիկական հատկությունների վերաբերյալ պատկերացումների խորացմանը և օպտոէլեկտրոնային սարքերի ֆիզիկական հիմքերի զարգացմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել կիսահաղորդիչների ֆիզիկայի, քվանտային մեխանիկայի, նանոֆիզիկայի, պինդ մարմնի օպտիկայի և օպտոէլեկտրոնիկայի ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Այլ առարկաներ

Ըմբշամարտի տեսակների դասակարգումը իրականացվում է ըստ մրցումների կանոնների, տեխնիկայի և թույլատրելի հնարքների առանձնահատկությունների։ Ըմբշամարտի հիմնական տեսակներն են ազատ ոճը և հունահռոմեականը։ Ազատ ոճի ըմբշամարտում թույլատրվում են հնարքներ ինչպես վերին, այնպես էլ ստորին վերջույթների վրա, ինչը այն դարձնում է ավելի դինամիկ և բազմազան։ Հունահռոմեական ըմբշամարտում արգելված են գոտկատեղից ներքև բռնումները, և հիմնական շեշտը դրվում է վերին մարմնի ուժի ու տեխնիկայի վրա։ Բացի օլիմպիական այս երկու հիմնական տեսակներից, գոյություն ունեն նաև ազգային և ավանդական ըմբշամարտի ձևեր, օրինակ՝ սումո ըմբշամարտը Ճապոնիայում, ինչպես նաև տարբեր ժողովրդական ըմբշամարտեր տարբեր երկրներում, որոնք ունեն իրենց յուրահատուկ կանոններն ու ավանդույթները։ Ըմբշամարտի բոլոր տեսակները նպաստում են ֆիզիկական ուժի, դիմացկունության, արագության և մարտավարական մտածողության զարգացմանը։

Գրականություն

Մատենագիտական և տեղեկատվական բնույթի այս հրատարակությունը ներկայացնում է 2012 թվականի ընթացքում գրադարանային կամ տեղեկատվական հավաքածուն համալրած նոր գրքերի վերաբերյալ համակարգված տեղեկություններ։ Նյութերը կազմված են ընթերցողներին, գրադարանավարներին և մասնագետներին նոր հրատարակություններին ծանոթացնելու և անհրաժեշտ գրականության որոնումը հեշտացնելու նպատակով։ Մատենագիտական գրառումներում կարող են ներկայացվել հրատարակությունների հիմնական տվյալները՝ հեղինակ, հրատարակության վայր, հրատարակիչ, տարեթիվ, ծավալ և այլ նկարագրական տեղեկություններ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում գրականության թեմատիկ դասակարգմանը և տարբեր գիտական, կրթական, մշակութային ու հասարակական ոլորտներին վերաբերող նոր նյութերի համակարգված ներկայացմանը։ Տեղեկատվական կառուցվածքը հնարավորություն է տալիս հետևելու տվյալ տարվա հրատարակչական արտադրանքին և գրադարանային հավաքածուի համալրման հիմնական ուղղություններին։ Հրատարակությունը կարող է օգտագործվել նաև որպես օժանդակ աղբյուր մատենագիտական որոնումների, գրականության ընտրության և տեղեկատվական սպասարկման կազմակերպման ընթացքում։ Այն օգտակար է գրադարանավարների, մատենագետների, գիտաշխատողների, ուսանողների և նոր գրականությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Գյուղատնտեսություն

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում գյուղատնտեսական նշանակության հողերի արդյունավետ օգտագործման, հողային ռեսուրսների կառավարման և գյուղատնտեսական արտադրության զարգացման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ Կոտայքի և Վայոց ձորի մարզերի օրինակով։ Քննարկվում են գյուղատնտեսական հողերի կառուցվածքային առանձնահատկությունները, դրանց օգտագործման տնտեսական և բնապահպանական պայմանները, ինչպես նաև հողային ռեսուրսների արտադրողականության բարձրացման հնարավորությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում վարելահողերի, բազմամյա տնկարկների, խոտհարքների և արոտավայրերի օգտագործման արդյունավետությանը, հողերի մասնատվածության, չմշակվող տարածքների, ոռոգման համակարգերի և հողերի բերրիության պահպանման խնդիրներին։ Ուսումնասիրվում են Կոտայքի և Վայոց ձորի մարզերի բնակլիմայական, աշխարհագրական և սոցիալ-տնտեսական առանձնահատկությունները, դրանց ազդեցությունը գյուղատնտեսական գործունեության կազմակերպման և հողօգտագործման արդյունավետության վրա։ Անդրադարձ է կատարվում հողային հարաբերությունների կարգավորմանը, հողերի նպատակային օգտագործմանը, գյուղատնտեսական ենթակառուցվածքների զարգացմանը, ներդրումային հնարավորություններին և հողային ռեսուրսների կառավարման ժամանակակից մոտեցումներին։ Կարևորվում են հողերի դեգրադացիայի կանխարգելումը, հողաշինարարական միջոցառումների կատարելագործումը, գյուղատնտեսական արտադրության տնտեսական արդյունավետության բարձրացումը և բնական ռեսուրսների կայուն օգտագործման սկզբունքների կիրառումը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել ագրարային տնտեսագետների, հողաշինարարների, հողագետների, գյուղատնտեսության մասնագետների, տարածքային կառավարման մարմինների աշխատակիցների, բնապահպանների, գիտաշխատողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Այլ առարկաներ

Այս աշխատությունը վերաբերում է 1972 թվականի ապրիլ, մայիս և հունիս ամիսների համար կազմված «նշանավոր և հիշարժան տարեթվերի օրացույցին», որը տեղեկատվական-մատենագիտական բնույթի հրատարակություն է և նպատակ ունի ընթերցողին ծանոթացնել տարբեր պատմական, մշակութային, գիտական և հասարակական նշանակություն ունեցող տարեթվերին ու իրադարձություններին։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է համակարգված ձևով ներկայացնել նշված ժամանակահատվածում հիշատակվող կարևոր ամսաթվերը՝ ընդգծելով դրանց պատմական արժեքը և հասարակական նշանակությունը։ Ուսումնասիրվում են ինչպես համաշխարհային պատմության, այնպես էլ խորհրդային և տեղական մակարդակով նշանակալի իրադարձությունները, հայտնի անձանց հոբելյանները, գիտական հայտնագործությունները, մշակութային և գրական կարևոր դեպքերը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում օրացույցի կառուցվածքային կազմակերպմանը՝ ըստ օրերի և ամիսների դասավորված հիշարժան տվյալների տրամաբանական համակարգմամբ, ինչը հեշտացնում է տեղեկատվության օգտագործումը կրթական և գիտական նպատակներով։ Աշխատությունը նաև դիտարկում է նմանօրինակ օրացույցների դերը հասարակության պատմական հիշողության պահպանման, կրթական գործընթացների աջակցման և մշակութային գիտելիքների տարածման գործում։ Միաժամանակ ընդգծվում է տեղեկատվական ծառայությունների կարևորությունը գրադարանային և գիտական հաստատությունների գործունեության մեջ։ Այսպիսով, ուսումնասիրությունը կարևոր նշանակություն ունի մատենագիտության և տեղեկատվական մշակույթի ոլորտում՝ նպաստելով պատմական հիշողության համակարգված ներկայացման և հանրային գիտելիքների ընդլայնման գործընթացին։

Պատմություն

Աշխատությունը նվիրված է թաթախոս հայերի պատմության և ազգագրական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ դիտարկելով նրանց ձևավորման, բնակության, սոցիալական կյանքի, մշակույթի և ինքնության պահպանման գործընթացները։ Հետազոտության շրջանակում ուսումնասիրվում են թաթախոս հայերի պատմական ծագման և բնակավայրերի հետ կապված հարցերը, նրանց լեզվական միջավայրը և տարածաշրջանային առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում առօրյա կենցաղին, ընտանիքի կառուցվածքին, ավանդական զբաղմունքներին, նյութական մշակույթին, ժողովրդական սովորույթներին, ծեսերին և տոներին, որոնք արտացոլում են համայնքի պատմական կենսակերպը։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև թաթախոս հայերի լեզվամշակութային ինքնությանը և այն գործընթացներին, որոնց պայմաններում հայերի ազգային ինքնագիտակցությունը պահպանվել է այլ լեզվական միջավայրում։ Ուսումնասիրվում են լեզվի և ազգային պատկանելիության փոխհարաբերությունները, ինչպես նաև հարևան ժողովուրդների հետ երկարատև շփումների հետևանքով առաջացած մշակութային փոխազդեցությունները։ Կարևոր տեղ է հատկացվում ժողովրդական բանահյուսությանը, ընտանեկան ավանդույթներին, կրոնական պատկերացումներին և համայնքային կյանքի կազմակերպմանը, քանի որ դրանք կարևոր աղբյուրներ են խմբի պատմական և մշակութային ինքնության բացահայտման համար։ Պատմազգագրական մոտեցումը հնարավորություն է տալիս համադրելու պատմական տեղեկությունները, դաշտային նյութերը, բանավոր վկայությունները և մշակութային երևույթները՝ թաթախոս հայերի կյանքի ամբողջական պատկերը ներկայացնելու նպատակով։ Աշխատությունը արժեքավոր է նաև հայ ժողովրդի մշակութային բազմազանության ուսումնասիրության տեսանկյունից՝ ցույց տալով, թե ինչպես կարող են լեզվական տարբերությունները համատեղ գոյակցել ազգային և համայնքային ինքնության պահպանման հետ։ Հետազոտության արդյունքները կարող են օգտակար լինել հայկական տարբեր պատմամշակութային խմբերի, լեզվական միջավայրերի և տարածաշրջանային ինքնությունների հետագա ուսումնասիրությունների համար։ Այն կարող է հետաքրքրել ազգագրագետներին, պատմաբաններին, հայագետներին, բանագետներին, լեզվաբաններին, մշակութաբաններին և հայկական համայնքների պատմությամբ ու մշակույթով զբաղվող հետազոտողներին։