Նոր գրքեր: Հասարակական-քաղաքական գիտություններ: Ինֆորմացիոն ցանկ (1988, թիվ 9)

Տնտեսագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության բարձրագույն մասնագիտական կրթության կառավարման ժամանակակից տնտեսական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ կրթական համակարգը դիտարկելով որպես երկրի մարդկային կապիտալի, աշխատուժի որակի և երկարաժամկետ տնտեսական զարգացման կարևոր բաղադրիչ։ Հետազոտության շրջանակում ուսումնասիրվում են բարձրագույն կրթության կառավարման տնտեսական մեխանիզմները, ֆինանսավորման սկզբունքները, ռեսուրսների բաշխման արդյունավետությունը և կրթական հաստատությունների գործունեության տնտեսական արդյունքները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է դարձվել բուհերի ֆինանսավորման աղբյուրներին, պետական և ոչ պետական միջոցների հարաբերակցությանը, կրթության արժեքին, ուսանողների ֆինանսական մասնակցությանը և կրթական ծառայությունների մատուցման արդյունավետությանը։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև բարձրագույն մասնագիտական կրթության և աշխատաշուկայի փոխկապակցվածությանը՝ ուսումնասիրելով մասնագետների պատրաստման համապատասխանությունը տնտեսության պահանջներին, շրջանավարտների զբաղվածությունը և կրթության արդյունքում ձևավորվող մարդկային կապիտալի տնտեսական արժեքը։ Կարևոր ուղղություն է բուհերի կառավարման արդյունավետության բարձրացումը՝ ներքին ռեսուրսների նպատակային օգտագործման, կառավարման ժամանակակից մեխանիզմների ներդրման, կրթական ծրագրերի արդյունավետության գնահատման և հաստատությունների մրցունակության բարձրացման միջոցով։ Ուսումնասիրության մեջ կարող են քննարկվել նաև բարձրագույն կրթության որակի ապահովման տնտեսական գործիքները, կրթական համակարգի զարգացման պետական քաղաքականությունը և միջազգային կրթական գործընթացներին ինտեգրման հետ կապված խնդիրները։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու այն տնտեսական գործոնները, որոնք ազդում են բարձրագույն կրթության հասանելիության, որակի և արդյունավետության վրա, ինչպես նաև մշակելու դրանց բարելավման հնարավոր ուղղություններ։ Աշխատանքի արդյունքները կարող են կիրառական նշանակություն ունենալ կրթության ֆինանսավորման և կառավարման քաղաքականության մշակման, բուհերի ռազմավարական պլանավորման և կրթական ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման համար։ Այն կարող է օգտակար լինել կրթության տնտեսագիտության և կառավարման մասնագետների, բուհերի ղեկավարների, պետական կառավարման մարմինների ներկայացուցիչների, տնտեսագետների, հետազոտողների և բարձրագույն կրթության ոլորտի ուսանողների համար։

Կրոն

Այս երգարանը միավորում է սաղմոսներ և հոգևոր երգեր՝ ներկայացնելով քրիստոնեական աղոթական մշակույթի և եկեղեցական երգեցողության կարևոր բաղադրիչները։ Ժողովածուի հիմնական բովանդակությունը կապված է Աստծուն ուղղված փառաբանության, աղոթքի, գոհաբանության, ապաշխարության և հոգևոր խորհրդածության հետ։ Սաղմոսները քրիստոնեական ավանդության հնագույն և նշանակալի գրական ժառանգություններից են, որոնք արտահայտում են մարդու հավատը, հույսը, զղջումը, երախտագիտությունն ու աստվածային օգնության հայցը։ Դրանք ներառում են ինչպես Աստծո մեծության ու արարչագործության փառաբանությունը, այնպես էլ մարդկային կյանքի դժվարությունների, փորձությունների և հոգևոր որոնումների արտացոլումը։ Սաղմոսերգությունը կարևոր տեղ է զբաղեցնում եկեղեցական ծեսերում և անհատական աղոթական կյանքում՝ հավատացյալին հնարավորություն տալով աղոթքի միջոցով արտահայտելու իր ներաշխարհը և ամրապնդելու հոգևոր կապը Աստծո հետ։ Ժողովածուում ընդգրկված հոգևոր երգերը լրացնում են սաղմոսների աղոթական բովանդակությունը՝ քրիստոնեական հավատքի գաղափարներն արտահայտելով երգեցողության և բանաստեղծական խոսքի միջոցով։ Այդ երգերի թեմաները կարող են առնչվել Քրիստոսի փրկագործությանը, աստվածային ողորմությանը, սրբերի հիշատակությանը, հավատարմությանը, սիրուն և հավիտենական կյանքի հույսին։ Հոգևոր երգեցողությունը հայ եկեղեցական մշակույթում ունի բազմադարյա պատմություն և սերտորեն կապված է պատարագի, ժամերգությունների, տոնական արարողությունների ու համայնքային աղոթքի հետ։ Երգերի միջոցով փոխանցվել են կրոնական ուսմունքի հիմնական դրույթները, բարոյական արժեքները և հոգևոր ավանդության մեջ ձևավորված պատկերացումները՝ դրանք հասանելի դարձնելով տարբեր սերունդների հավատացյալներին։ Սաղմոսների և հոգևոր երգերի մեկտեղումը ժողովածուում նպաստում է դրանց համատեղ օգտագործմանը՝ ինչպես անձնական աղոթքի և հոգևոր ընթերցանության, այնպես էլ եկեղեցական երգեցողության ու կրոնական կրթության ընթացքում։ Այսպիսի երգարանները կարևոր նշանակություն են ունեցել հոգևոր ժառանգության պահպանման, եկեղեցական երգերի տարածման և քրիստոնեական արժեքների փոխանցման գործում։ Դրանք նաև մշակութային արժեք են ներկայացնում, քանի որ արտացոլում են հայ համայնքների կրոնական կյանքի առանձնահատկությունները, աղոթական սովորույթները և հոգևոր երաժշտության նկատմամբ ձևավորված ավանդույթները։ Հրատարակությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում հայ եկեղեցական գրականության, սաղմոսերգության, հոգևոր երաժշտության, կրոնական կրթության և 19-րդ դարի հայ տպագիր մշակույթի ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է օգտակար լինել հոգևորականներին, երգիչներին, եկեղեցական երգչախմբերին և հայ քրիստոնեական ավանդույթով հետաքրքրվող ընթերցողներին՝ որպես աղոթական ու երգեցողական ժառանգության ճանաչման նյութ։

Տնտեսագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է մեծ տվյալների տնտեսագիտական վերլուծության տեսական, մեթոդաբանական և կիրառական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ գործարար որոշումների կայացման արդյունավետության բարձրացման և ժամանակակից թվային տնտեսության զարգացման համատեքստում։ Քննարկվում են մեծ տվյալների հասկացությունը, դրանց հիմնական բնութագրիչները, ձևավորման աղբյուրները, մշակման առանձնահատկությունները և տնտեսական գործունեության տարբեր ոլորտներում կիրառման հնարավորությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տվյալների մեծ ծավալների, բազմազանության, արագ փոփոխման և հավաստիության հետ կապված խնդիրներին, ինչպես նաև դրանց ազդեցությանը կառավարչական որոշումների հիմնավորվածության վրա։ Ուսումնասիրվում են տնտեսագիտական տվյալների հավաքագրման, պահպանման, մշակման, համակարգման և մեկնաբանման ժամանակակից մեթոդները, վիճակագրական վերլուծության, մեքենայական ուսուցման և կանխատեսող մոդելավորման գործիքների կիրառման հնարավորությունները։ Դիտարկվում են մեծ տվյալների օգտագործման առանձնահատկությունները շուկայական պահանջարկի գնահատման, սպառողների վարքագծի ուսումնասիրության, վաճառքների կանխատեսման, ֆինանսական ռիսկերի կառավարման և կազմակերպությունների գործունեության արդյունավետության բարձրացման գործընթացներում։ Կարևորվում են տվյալահեն կառավարման սկզբունքները, տեղեկատվության վրա հիմնված ռազմավարական և օպերատիվ որոշումների կայացումը, տնտեսական ցուցանիշների փոխկապակցվածության բացահայտումը և գործարար գործընթացների օպտիմալացման հնարավորությունները։ Անդրադարձ է կատարվում թվային տեխնոլոգիաների զարգացման, տեղեկատվական համակարգերի ինտեգրման, տվյալների վերլուծության ավտոմատացման և արհեստական բանականության կիրառման ազդեցությանը ժամանակակից գործարար միջավայրի վրա։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել տնտեսամաթեմատիկական մոդելավորման, բազմաչափ վիճակագրական վերլուծության, տվյալների դասակարգման և կանխատեսման մեթոդները՝ գործարար որոշումների կայացման համար առավել նշանակալի տեղեկատվությունը բացահայտելու նպատակով։ Առանձնացվում են տվյալների որակի ապահովման, տեղեկատվական անվտանգության, անձնական տվյալների պաշտպանության, վերլուծական արդյունքների մեկնաբանելիության և տեխնոլոգիական լուծումների ներդրման տնտեսական արդյունավետության գնահատման խնդիրները։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի թվային տնտեսագիտության, գործարար վերլուծության, կառավարման տեղեկատվական համակարգերի և տվյալահեն որոշումների կայացման մեթոդների զարգացման համար։ Այն կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, գործարար վերլուծաբանների, տվյալագիտության մասնագետների, կազմակերպությունների ղեկավարների, ֆինանսական վերլուծաբանների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Գրականություն

Րաֆֆու «Խենթը» հայ գրականության նշանավոր պատմական-հասարակական վեպերից է, որն անդրադառնում է հայ ժողովրդի ազգային կյանքի բարդ իրադրությանը, ազատության ձգտմանը, հասարակական ինքնագիտակցության ձևավորմանը և ազգային ապագայի վերաբերյալ մտահոգություններին։ Ստեղծագործության գործողությունները կապված են ռուս-թուրքական պատերազմի ժամանակաշրջանի և Արևմտյան Հայաստանի հայ բնակչության վիճակի հետ։ Վեպի կենտրոնական կերպարը՝ Վարդանը, ներկայացվում է որպես առաջադեմ մտածողությամբ, ազգային ցավով և ազատագրական իդեալներով առաջնորդվող անհատ, որի գաղափարներն ու գործողությունները հաճախ հակադրվում են պահպանողական մտածողությանը, անգործությանը և ճակատագրապաշտությանը։ «Խենթ» բնորոշումը ձեռք է բերում խորհրդանշական իմաստ․ այն հասարակության կողմից անսովոր կամ անհասկանալի համարվող մարդու կերպարն է, որը համարձակվում է քննադատել գոյություն ունեցող կարգերը և պատկերացնել ավելի ազատ ու արդար ապագա։ Վեպում կարևոր տեղ են զբաղեցնում ազգային ինքնապաշտպանության, կրթության, գիտելիքի, հասարակական վերափոխման և ժողովրդի ինքնուրույն զարգացման գաղափարները։ Հեղինակը բացահայտում է նաև պատմական իրադարձությունների ազդեցությունը հասարակ մարդկանց կյանքի վրա՝ ներկայացնելով անապահովության, բռնության, սոցիալական անհավասարության և ազգային իրավունքների սահմանափակման պայմաններում ձևավորվող մարդկային հարաբերությունները։ Ստեղծագործության գեղարվեստական առանձնահատկություններից են գաղափարական սուր հակադրությունները, հերոսների աշխարհայացքային բախումները, պատմական իրադարձությունների և անձնական ճակատագրերի միահյուսումը, ինչպես նաև հրապարակախոսական շեշտադրումները։ Վեպը ոչ միայն պատմական ժամանակաշրջանի գեղարվեստական պատկերում է, այլև ազգային ինքնագիտակցության և հասարակական առաջընթացի մասին մտորումների արտահայտություն։ Այն նշանակալի դեր ունի հայ ազգային վեպի զարգացման պատմության մեջ և շարունակում է հետաքրքրել ընթերցողներին՝ իր բարձրացրած ազատության, պատասխանատվության, հայրենասիրության ու հասարակության ապագայի վերաբերյալ հարցերով։

Տնտեսագիտություն

Տնտեսական ինդեքսները համակցված վիճակագրական ցուցանիշներ են, որոնք օգտագործվում են տնտեսության տարբեր ոլորտների վիճակը, զարգացումը և միտումները գնահատելու համար։ Դրանք թույլ են տալիս պարզ և համեմատելի ձևով արտահայտել բարդ տնտեսական գործընթացները՝ միավորելով բազմաթիվ առանձին ցուցանիշներ մեկ ամբողջական չափանիշի մեջ։ Տնտեսական ինդեքսների հիմնական տեսակներից են գների ինդեքսները (օրինակ՝ սպառողական գների ինդեքսը՝ CPI), արտադրության ինդեքսները, արդյունաբերական արտադրանքի ինդեքսը, արժեթղթերի շուկայի ինդեքսները (օրինակ՝ բաժնետոմսերի ինդեքսներ) և տնտեսական ակտիվության ինդեքսները։ Գների ինդեքսները չափում են գնաճը և ապրանքների ու ծառայությունների արժեքի փոփոխությունը ժամանակի ընթացքում, իսկ արտադրության ինդեքսները ցույց են տալիս արտադրական ծավալների աճը կամ նվազումը։ Ինդեքսները կարևոր դեր ունեն տնտեսական վերլուծության և քաղաքականության մշակման մեջ, քանի որ դրանք օգնում են կառավարություններին, բիզնեսներին և հետազոտողներին գնահատել տնտեսական իրավիճակը, կանխատեսել միտումները և կայացնել հիմնավորված որոշումներ։ Օրինակ՝ գնաճի բարձր ինդեքսը կարող է ազդել դրամավարկային քաղաքականության խստացման վրա, մինչդեռ արտադրության աճի ինդեքսը վկայում է տնտեսական զարգացման մասին։

Այլ առարկաներ

Այս կուրսային աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության «Բանկերի և բանկային գործունեության մասին» օրենքի ուսումնասիրությանը՝ ընդգրկելով դրա իրավական հիմքերը, կառուցվածքը, հիմնական դրույթները և դրանց կիրառման առանձնահատկությունները բանկային համակարգի կարգավորման գործընթացում։ Աշխատանքում ներկայացվում է օրենքի դերը որպես բանկային գործունեությունը կարգավորող հիմնական նորմատիվ ակտ, որը սահմանում է բանկերի ստեղծման, լիցենզավորման, գործունեության, կառավարման և լուծարման իրավական շրջանակները։ Քննարկվում են բանկերի գործունեության հիմնական սկզբունքները՝ ֆինանսական կայունություն, իրացվելիության ապահովում, ռիսկերի կառավարում և վերահսկողության ենթակայություն Հայաստանի Հանրապետության կենտրոնական բանկի կողմից։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում բանկերի գործունեության իրավական կարգավորումներին՝ ներառյալ վարկային, ավանդային և հաշվարկային գործառնությունների իրականացման պայմանները, ինչպես նաև բանկային գաղտնիքի պահպանման պահանջները։ Աշխատանքում վերլուծվում են նաև բանկային համակարգի վերահսկողության և կարգավորման մեխանիզմները, Կենտրոնական բանկի դերը ֆինանսական կայունության ապահովման գործում և օրենքի կիրառման պրակտիկ խնդիրները։ Ներկայացվում են նաև միջազգային բանկային կարգավորման փորձի որոշ օրինակներ՝ համեմատական վերլուծության նպատակով։ Աշխատանքը նպատակ ունի ընդգծել օրենքի կարևորությունը բանկային համակարգի կայունության, ֆինանսական շուկայի զարգացման և տնտեսության ընդհանուր արդյունավետության ապահովման գործում։