Նոր գրքեր պատանիներին: Ինֆորմացիոն ցանկ= Новые книги юным (1990, Օգոստոս, թիվ 8)

Պատմություն

Գիրքը նվիրված է 1917-1923 թվականներին Արցախահայության ազգային-քաղաքական և ազատագրական պայքարի պատմությանը՝ ներկայացնելով այդ ժամանակաշրջանում տարածաշրջանում տեղի ունեցած բարդ ու հակասական քաղաքական, ռազմական և հասարակական գործընթացները։ Ուսումնասիրության առանցքում Արցախում հայ բնակչության ինքնապաշտպանության, անվտանգության ապահովման, քաղաքական իրավունքների պահպանման և սեփական բնակավայրերում ազգային գոյության շարունակականության համար մղվող պայքարն է։ Աշխատությունը պատմական գործընթացները դիտարկում է Ռուսական կայսրության փլուզումից և 1917 թվականի հեղափոխական իրադարձություններից հետո ստեղծված իրավիճակի համատեքստում, երբ նախկին վարչաքաղաքական համակարգի թուլացումը Հարավային Կովկասում առաջ բերեց իշխանության, սահմանների և տարածքային պատկանելության բազմաթիվ խնդիրներ։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում Արցախում հայկական տեղական իշխանության ու ինքնակազմակերպման ձևերին, բնակչության ինքնապաշտպանության կազմակերպմանը, ազգային կառույցների գործունեությանը և տարածաշրջանի քաղաքական ապագայի շուրջ ընթացող պայքարին։ Ուսումնասիրության մեջ կարևոր տեղ է զբաղեցնում նաև Արցախում և հարակից տարածքներում տեղի ունեցած ռազմական բախումների, զինված դիմադրության և բնակչության անվտանգության ապահովման խնդիրների վերլուծությունը։ Հեղինակը գործընթացները կապում է ոչ միայն տեղական զարգացումների, այլև Հայաստանի և Ադրբեջանի հարաբերությունների, Հարավային Կովկասում ձևավորված նոր քաղաքական իրադրության, տարածաշրջանում գործող տարբեր ուժերի և արտաքին քաղաքական ազդեցությունների հետ։ 1918-1920 թվականների իրադարձությունների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչպես էին պետականության և իշխանության համար պայքարը, ազգային ինքնորոշման ձգտումները և տարածքային վեճերը փոխկապակցվում միմյանց հետ։ Աշխատության կարևոր հատվածներից է նաև 1920-1921 թվականների իրադարձությունների և խորհրդային իշխանության հաստատման գործընթացների դիտարկումը, որի արդյունքում Արցախյան հարցը ստացավ նոր քաղաքական և վարչական ձևակերպումներ։ Մինչև 1923 թվականն ընդգրկող ժամանակագրական շրջանակը հնարավորություն է տալիս հետևելու այն գործընթացներին, որոնք հանգեցրին տարածաշրջանի վարչաքաղաքական կարգավիճակի փոփոխությանը և հետագա տասնամյակների համար կարևոր հետևանքներ ունեցան։ Գիրքը արժեքավոր է Արցախահայության պատմական փորձի, ազգային ինքնակազմակերպման, ինքնապաշտպանության և քաղաքական պայքարի ուսումնասիրության տեսանկյունից։ Այն կարող է հետաքրքրել Հայոց պատմությամբ, Արցախի պատմությամբ, ազգային-ազատագրական շարժումներով, Հարավային Կովկասի քաղաքական պատմությամբ և XX դարի սկզբի հայ-ադրբեջանական հարաբերություններով զբաղվող հետազոտողներին ու ընթերցողներին:

Պատմություն

Հրատարակությունը տեղեկատու-մատենագիտական բնույթի նյութ է, որը նվիրված է 1981 թվականի հունվար, փետրվար և մարտ ամիսներին համապատասխանող հիշարժան տարեթվերին, պատմական իրադարձություններին, նշանավոր անձանց ծննդյան կամ մահվան տարելիցներին և մշակութային նշանակություն ունեցող այլ ամսաթվերին։ Նման ժողովածուների հիմնական նպատակն է համակարգված ձևով ներկայացնել տվյալ ժամանակահատվածում նշվող կարևոր տարեթվերը՝ դրանք դարձնելով կրթական, գրադարանային, մշակութային և տեղեկատվական աշխատանքների կազմակերպման համար կիրառելի նյութ։ Հրատարակության կառուցվածքը, ըստ էության, հիմնված է օրացուցային սկզբունքի վրա․ յուրաքանչյուր ամիս դիտարկվում է որպես առանձին ժամանակային հատված, որի շրջանակում դասակարգվում են համապատասխան հիշարժան ամսաթվերը։ Նյութը կարող է ներառել Հայաստանի և հայ ժողովրդի պատմությանը, գրականությանը, արվեստին, գիտությանը, մշակույթին և հասարակական կյանքին վերաբերող տարելիցներ, ինչպես նաև համաշխարհային պատմության և մշակույթի նշանակալի իրադարձություններ։ Յուրաքանչյուր ամսաթվի հետ կապված տեղեկությունները հնարավորություն են տալիս ընթերցողին ոչ միայն հիշել տվյալ օրը, այլև պատկերացում կազմել դրա հիմքում ընկած պատմական կամ մշակութային իրադարձության մասին։ Հրատարակությունը հատկապես օգտակար կարող է լինել գրադարանավարների, ուսուցիչների, մշակույթի աշխատողների և կրթական միջոցառումներ կազմակերպողների համար, քանի որ հիշարժան տարեթվերը հաճախ օգտագործվում են ցուցահանդեսների, գրական երեկոների, թեմատիկ զրույցների, դասախոսությունների, ընթերցողների հետ հանդիպումների և այլ միջոցառումների թեմատիկ հիմք ստեղծելու նպատակով։ Նման տեղեկատուն հնարավորություն է տալիս նախապես պլանավորել միջոցառումները և դրանք կապել տարվա օրացուցային կարևոր ամսաթվերի հետ։ Մատենագիտական տեսանկյունից հրատարակությունը կարող է կարևոր լինել նաև որպես տվյալ ժամանակաշրջանի մշակութային հիշողության և տեղեկատվական քաղաքականության արտացոլում։ Ընտրված տարեթվերի և դրանց ներկայացման ձևի միջոցով հնարավոր է պատկերացում կազմել, թե որ պատմական, գրական, գիտական կամ հասարակական իրադարձություններն էին համարվում հիշարժան և ինչպիսի տեղ էին զբաղեցնում ժամանակի մշակութային-կրթական օրակարգում։ Հունվար, փետրվար և մարտ ամիսների ընդգրկումը հրատարակությունը դարձնում է տարվա առաջին եռամսյակի հիշարժան ամսաթվերի ամբողջական կողմնորոշիչ։ Այն կարող է օգտագործվել նաև գրադարանային ֆոնդերի թեմատիկ ներկայացման և համապատասխան գրականության ընտրության համար․ այսինքն՝ տվյալ ամսաթվի կամ նշանավոր անձի վերաբերյալ գրքերը, հոդվածները և այլ նյութերը կարող են առանձնացվել և ներկայացվել ընթերցողներին։ Ընդհանուր առմամբ, հրատարակությունը կարելի է դիտարկել որպես ժամանակագրական և մշակութային տեղեկատու, որի արժեքը պայմանավորված է հիշարժան ամսաթվերի համակարգված ներկայացմամբ և դրանց կիրառական նշանակությամբ։ Այն նպաստում է պատմական հիշողության պահպանմանը, մշակութային իրազեկվածության բարձրացմանը և կրթական ու գրադարանային աշխատանքների նպատակային կազմակերպմանը։

Տնտեսագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում ստորգետնյա գազապահեստարանի հեռանկարային ծավալների տնտեսական հիմնավորմանը՝ բնական գազի պահեստավորման անհրաժեշտությունը, հնարավորությունները և տնտեսական արդյունավետությունը գնահատելու նպատակով։ Հետազոտության հիմքում գազամատակարարման համակարգի կայունության և հուսալիության ապահովման խնդիրն է, քանի որ ստորգետնյա պահեստավորումը հնարավորություն է տալիս հավասարակշռել գազի սպառման սեզոնային տատանումները, ձևավորել ռազմավարական պաշարներ և բարձրացնել էներգետիկ համակարգի դիմակայունությունը։ Աշխատությունում կարող են ուսումնասիրվել Հայաստանի գազի սպառման դինամիկան, պահանջարկի սեզոնային առանձնահատկությունները, գազամատակարարման համակարգի տեխնիկական հնարավորությունները և այն գործոնները, որոնք պայմանավորում են պահեստավորման անհրաժեշտ ծավալը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում պահեստարանի ակտիվ և բուֆերային գազի հարաբերակցությանը, պահեստավորման երկրաբանական և տեխնիկական հնարավորություններին, ներարկման ու հանման հզորություններին և շահագործման ռեժիմներին։ Տնտեսական հիմնավորման կարևոր բաղադրիչ է տարբեր հեռանկարային ծավալների համեմատական գնահատումը՝ որոշելու համար, թե որ ծավալն է առավել նպատակահարմար Հայաստանի էներգետիկ համակարգի պահանջների և տնտեսական սահմանափակումների պայմաններում։ Հետազոտությունում կարող են հաշվարկվել ստորգետնյա պահեստարանի ստեղծման և ընդլայնման կապիտալ ներդրումները, հորատանցքերի և վերգետնյա ենթակառուցվածքների կառուցման ծախսերը, գազի ներարկման ու հանման սարքավորումների արժեքը, շահագործման և տեխնիկական սպասարկման ընթացիկ ծախսերը, ինչպես նաև պահեստարանի բնականոն գործունեության ապահովման այլ ծախսերը։ Կարևորվում է նաև տարբեր ծավալների դեպքում գազի մեկ միավորի պահեստավորման ինքնարժեքի փոփոխության ուսումնասիրությունը, քանի որ պահեստարանի տնտեսական արդյունավետությունը կախված է ոչ միայն ընդհանուր ծավալից, այլև օգտագործման ինտենսիվությունից և ենթակառուցվածքների բեռնվածության մակարդակից։ Աշխատությունը կարող է ներառել գազի պահանջարկի կանխատեսում և դրա հիման վրա պահեստավորման անհրաժեշտ ծավալների որոշում՝ հաշվի առնելով բնակչության, արդյունաբերության, էներգետիկայի և այլ խոշոր սպառողների պահանջարկի փոփոխությունները։ Առանձին նշանակություն ունի ձմեռային պիկային սպառման ժամանակահատվածների ուսումնասիրությունը, երբ պահեստարանից գազի արագ հանման հնարավորությունը կարող է նվազեցնել մատակարարման խափանումների ռիսկը և սահմանափակել լրացուցիչ ներմուծման անհրաժեշտությունը։ Տնտեսական տեսանկյունից կարող են գնահատվել նաև պահեստավորման արդյունքում առաջացող խնայողությունները, մատակարարման հուսալիության բարձրացման տնտեսական արժեքը և հնարավոր արտակարգ իրավիճակների կանխարգելման ազդեցությունը։ Աշխատությունում կարող են կիրառվել ներդրումային նախագծերի գնահատման մեթոդներ՝ զուտ ներկա արժեքի, ներքին եկամտաբերության նորմայի, ներդրումների վերադարձի ժամկետի, շահութաբերության և դրամական հոսքերի վերլուծության միջոցով։ Այդ հաշվարկները հնարավորություն են տալիս տարբեր սցենարների պայմաններում համեմատել ներդրումային ծախսերը և ակնկալվող տնտեսական արդյունքները։ Կարևոր է նաև ռիսկերի վերլուծությունը, քանի որ գազի պահանջարկի փոփոխությունը, գների տատանումները, ներմուծման պայմանները, փոխարժեքային գործոնները, տեխնիկական ծախսերը և տարածաշրջանային էներգետիկ իրավիճակը կարող են էապես ազդել ծրագրի վերջնական արդյունավետության վրա։ Հետազոտության արդյունքում կարող են հիմնավորվել Հայաստանի համար ստորգետնյա գազապահեստավորման առավել նպատակահարմար հեռանկարային ծավալները և դրանց ձևավորման փուլային մոտեցումները։ Աշխատությունը կարող է նշանակություն ունենալ նաև էներգետիկ անվտանգության ապահովման տեսանկյունից, քանի որ բավարար պահեստային պաշարների առկայությունը կարող է բարձրացնել գազամատակարարման համակարգի կայունությունը և նվազեցնել արտաքին մատակարարումներից առաջացող հնարավոր ռիսկերի ազդեցությունը։ Ուսումնասիրությունը կարող է օգտակար լինել էներգետիկայի և տնտեսագիտության մասնագետներին, գազամատակարարման համակարգերի նախագծողներին, պետական կառավարման և էներգետիկ քաղաքականության ոլորտի մասնագետներին, ներդրումային ծրագրերի գնահատմամբ զբաղվող տնտեսագետներին, ինչպես նաև համապատասխան գիտական ուղղությունների ուսանողներին և հետազոտողներին։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը միավորում է գազապահեստավորման տեխնիկական, էներգետիկ և տնտեսական խնդիրները՝ նպատակ ունենալով գիտականորեն հիմնավորել Հայաստանի Հանրապետությունում ստորգետնյա գազապահեստարանի զարգացման անհրաժեշտությունը, որոշել տնտեսապես նպատակահարմար հեռանկարային ծավալները և գնահատել դրանց ստեղծման ու շահագործման արդյունավետությունը՝ էներգետիկ անվտանգության, գազամատակարարման հուսալիության և երկարաժամկետ տնտեսական շահերի համատեքստում։

Ֆինանսներ

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում փոքր և միջին կազմակերպությունների զարգացման ֆինանսական արդի խնդիրների համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Գրքում վերլուծվում են փոքր և միջին բիզնեսի ֆինանսավորման հիմնական աղբյուրները՝ բանկային վարկավորում, պետական աջակցության ծրագրեր, ներդրումային միջոցներ և ոչ բանկային ֆինանսական գործիքներ՝ ընդգծելով դրանց հասանելիության և արդյունավետության մակարդակը։ Հեղինակը ուսումնասիրում է ֆինանսական միջավայրի վրա ազդող գործոնները՝ տոկոսադրույքներ, գրավային պահանջներ, վարկային ռիսկերի գնահատում, ֆինանսական շուկաների զարգացվածություն և մակրոտնտեսական կայունություն։ Աշխատության մեջ քննարկվում են նաև փոքր և միջին ձեռնարկությունների համար բնորոշ խնդիրները՝ սահմանափակ կապիտալ, ցածր ֆինանսական գրագիտություն, ներդրումային գրավչության պակաս և կառավարման թերություններ։ Ներկայացվում են միջազգային փորձի օրինակներ և համեմատական վերլուծություններ, որոնք թույլ են տալիս գնահատել ֆինանսավորման մեխանիզմների արդյունավետությունը և դրանց կիրառելիությունը ՀՀ պայմաններում։ Գիրքը առաջարկում է ֆինանսական քաղաքականության բարելավման ուղղություններ՝ ուղղված վարկավորման մատչելիության բարձրացմանը, ֆինանսական ինստիտուտների զարգացմանը և ձեռնարկատիրական միջավայրի ամրապնդմանը։ Աշխատությունը նախատեսված է տնտեսագետների, ֆինանսիստների, պետական քաղաքականություն մշակողների, հետազոտողների և փոքր ու միջին բիզնեսի զարգացմամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Կենսաբանություն

Գիրքը նվիրված է նորագույն ջրաշիթային հիդրոպոնիկ համակարգերի պայմաններում եթերայուղատու մշակաբույսերի աճեցման առանձնահատկությունների և կենսատեխնոլոգիական մեթոդների ուսումնասիրմանը։ Աշխատության մեջ ներկայացվում են առանց հողի մշակության ժամանակակից տեխնոլոգիաները, դրանց կիրառման առավելությունները և ազդեցությունը բույսերի աճի, զարգացման ու կենսաբանական ակտիվ նյութերի կուտակման գործընթացների վրա։ Հեղինակը ուսումնասիրում է տարբեր եթերայուղատու մշակաբույսերի ֆիզիոլոգիական առանձնահատկությունները, սնուցման պայմանները, աճեցման ռեժիմները և բարձր արդյունավետությամբ արտադրության կազմակերպման հնարավորությունները։ Ներկայացվում են փորձարարական տվյալներ և գործնական մոտեցումներ, որոնք ուղղված են բույսերի բերքատվության, որակական հատկանիշների և եթերայուղերի ստացման արդյունավետության բարձրացմանը։ Աշխատությունը արժեքավոր աղբյուր է բուսաբանների, գյուղատնտեսների, կենսատեխնոլոգների, հետազոտողների, ուսանողների և ջերմատնային ու հիդրոպոնիկ արտադրությամբ հետաքրքրվող մասնագետների համար։

Այլ առարկաներ

Այս հրատարակությունը ներկայացնում է պատանիների համար նախատեսված նոր գրքերի տեղեկատվական ընտրանի, որը նպատակ ունի օգնել երիտասարդ ընթերցողներին կողմնորոշվել ժամանակակից գրականության բազմազան դաշտում և գտնել իրենց հետաքրքրություններին համապատասխան ընթերցանություն։ Ցանկում ընդգրկված են տարբեր ժանրերի ստեղծագործություններ՝ արկածային և ֆանտաստիկ պատմություններ, գիտահանրամատչելի գրքեր, սոցիալ-հոգեբանական վեպեր, ինչպես նաև կրթական և ճանաչողական բնույթի հրատարակություններ, որոնք նպաստում են պատանեկան մտածողության, երևակայության և արժեքային համակարգի ձևավորմանը։ Նյութը առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձնում այն գրքերին, որոնք զարգացնում են քննադատական մտածողությունը, ստեղծագործական մոտեցումը և գիտելիքի նկատմամբ հետաքրքրությունը՝ միաժամանակ աջակցելով ընթերցանության մշակույթի ձևավորմանը։ Տեղեկատվական ցանկը նաև ընդգծում է ժամանակակից մանկապատանեկան գրականության դերը անձի սոցիալականացման, ինքնաճանաչման և աշխարհընկալման ընդլայնման գործընթացներում՝ ներկայացնելով գրքեր, որոնք կարող են դառնալ ոգեշնչման աղբյուր և կրթական ուղեցույց պատանիների համար։