Նոր գրքեր պատանիներին: Ինֆորմացիոն ցանկ= Новые книги юным (1986, Դեկտեմբեր, թիվ 12)

Այլ առարկաներ

Հայաստանում «նոր գրքերի» մասին ինֆորմացիոն ցանկերը սովորաբար ներկայացվում են որպես մատենագիտական կամ գրադարանային տեղեկատուներ, որտեղ համակարգված ձևով ամփոփվում են տարբեր հրատարակչությունների նոր լույս տեսած աշխատությունները։ Այդպիսի ցանկերի հիմնական նպատակն է ընթերցողներին, գրադարաններին և հետազոտողներին տրամադրել արագ կողմնորոշվելու հնարավորություն ժամանակակից գրական հոսքերում՝ ընդգրկելով գիտական, գեղարվեստական, ուսումնական և տեղեկատու բնույթի հրատարակություններ։ Օրինակ՝ Հայաստանում ակտիվորեն գործում են պարբերական «Նոր գիրք» նախագծերը, որտեղ յուրաքանչյուր շաբաթ կամ ամիս ներկայացվում են նոր հրատարակություններ տարբեր ոլորտներից՝ գրականություն, պատմություն, հասարակագիտություն, արվեստ և գիտություն, ինչը թույլ է տալիս հետևել հրատարակչական գործընթացների ընթացիկ զարգացումներին և գրքային շուկայի միտումներին ։ Բացի այդ, մատենագիտական ցանկերի ավելի մասնագիտական ձևաչափերը, որոնք պատրաստվում են գրադարանային և գիտական հաստատությունների կողմից, ընդգրկում են նաև գրքերի ամբողջական տվյալներ՝ հեղինակ, վերնագիր, հրատարակության վայր, տարեթիվ և թեմատիկ դասակարգում, ինչը նպաստում է գիտական տեղեկատվության համակարգմանն ու որոնելիության բարձրացմանը ։ Նման տեղեկատուները կարևոր դեր ունեն ազգային գրադարանային համակարգում՝ ապահովելով նոր գրականության մատչելիությունը և աջակցելով կրթական ու գիտական գործընթացներին, ինչպես նաև նպաստելով ընթերցանության մշակույթի զարգացմանը Հայաստանում։

Իրավաբանություն

Ընտանեկան իրավունքի հիմունքներին նվիրված ուսումնական-իրավագիտական ձեռնարկ է, որտեղ ներկայացվում են ընտանիքի իրավական կարգավիճակը, ամուսնության և ամուսնալուծության կարգը, ամուսինների, ծնողների և երեխաների փոխադարձ իրավունքներն ու պարտականությունները։ Գրքում մանրամասն քննարկվում են ամուսնության կնքման պայմանները, համատեղ գույքի իրավական ռեժիմը, ծնողական իրավունքների իրականացումը և երեխաների իրավունքների պաշտպանությունը ընտանեկան հարաբերություններում։ Աշխատության մեջ անդրադարձ է կատարվում նաև որդեգրման, խնամակալության և հոգաբարձության ինստիտուտներին, ինչպես նաև ալիմենտային պարտավորություններին և դրանց իրավական կարգավորմանը։ Հեղինակը ներկայացնում է ընտանեկան իրավունքի հիմնական սկզբունքները՝ կամավորություն, հավասարություն, ընտանիքի շահերի առաջնահերթություն և երեխաների լավագույն շահի ապահովում։ Գիրքը նպատակ ունի ձևավորել իրավական գիտելիքներ ընտանեկան հարաբերությունների կարգավորման վերաբերյալ և բարձրացնել իրավագիտակցությունը հասարակության մեջ։

Ֆիզիկա

Միջուկային զենքի մշակման և դրա փորձարկումների հիմնախնդիրը համարվում է մարդկության պատմության ամենաբարդ և հակասական գիտատեխնիկական ու քաղաքական խնդիրներից մեկը, քանի որ այն միաժամանակ կապված է գիտական առաջընթացի, ռազմական հզորության և գլոբալ անվտանգության սպառնալիքների հետ։ Միջուկային զենքի ստեղծումը հիմնված է ատոմային միջուկի ճեղքման և միաձուլման ընթացքում արտազատվող հսկայական էներգիայի վրա, ինչը հնարավորություն է տալիս փոքր քանակությամբ նյութից ստանալ չափազանց մեծ պայթյունային ուժ։ 20-րդ դարի կեսերից սկսած՝ տարբեր երկրներ սկսել են միջուկային ծրագրերի զարգացումը, ինչը հանգեցրել է սպառազինությունների մրցավազքի և միջազգային լարվածության աճի։ Միջուկային փորձարկումները, որոնք իրականացվել են ինչպես մթնոլորտում, այնպես էլ ստորգետնյա և ստորջրյա պայմաններում, ունեցել են ծանր բնապահպանական հետևանքներ՝ առաջացնելով ռադիոակտիվ աղտոտում, որը վնասել է մարդու առողջությունը, կենդանական աշխարհը և էկոհամակարգերը։ Այս փորձարկումների հետևանքով բազմաթիվ տարածաշրջաններում արձանագրվել են երկարաժամկետ հիվանդություններ, գենետիկական վնասներ և տարածքային աղետալի հետևանքներ։ Այդ պատճառով միջազգային հանրությունը աստիճանաբար սկսել է սահմանափակել և արգելել միջուկային փորձարկումները՝ կնքելով մի շարք պայմանագրեր, որոնք նպատակ ունեն նվազեցնել միջուկային վտանգը և կանխել շրջակա միջավայրի հետագա աղտոտումը։ Չնայած վերահսկողության մեխանիզմներին՝ միջուկային զենքի գոյությունը շարունակում է մնալ գլոբալ քաղաքականության կենտրոնական խնդիրներից մեկը, քանի որ այն կապված է ուժերի հավասարակշռության, զսպման ռազմավարությունների և միջազգային հարաբերությունների բարդ համակարգի հետ։ Այս հիմնախնդիրը ընդգծում է գիտության պատասխանատվության կարևորությունը և մարդկության ընդհանուր պարտականությունը՝ կանխելու այնպիսի զարգացումներ, որոնք կարող են սպառնալ ամբողջ քաղաքակրթության անվտանգությանը։

Պատմություն

Գիրքը ներկայացնում է հայ մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ նոր հրատարակությունների վերաբերյալ ընթացիկ մատենագիտական տեղեկություններ՝ ծառայելով որպես գիտական, մշակութային և տեղեկատվական կարևոր աղբյուր։ Աշխատանքում համակարգված ձևով ներկայացվում են հայ գրականության, կերպարվեստի, երաժշտության, թատրոնի, ճարտարապետության, ժողովրդական արվեստի և մշակութային այլ ոլորտների վերաբերյալ լույս տեսած գրքերը, հոդվածները, ժողովածուները և այլ հրատարակչական նյութերը։ Տեղեկատուն նպատակ ունի ապահովել ընթերցողներին, հետազոտողներին և մասնագետներին արդի գրականության մասին ամբողջական պատկերացում՝ հեշտացնելով անհրաժեշտ աղբյուրների որոնումն ու օգտագործումը։ Գրքում ընդգրկված նյութերը դասակարգվում և ներկայացվում են ըստ թեմատիկ ուղղությունների՝ հնարավորություն տալով հետևելու հայ մշակույթի և արվեստի ուսումնասիրության նոր միտումներին, գիտական հրապարակումների զարգացմանը և մշակութային ժառանգության ուսումնասիրման ընթացքին։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի մատենագիտական տեղեկատվության պահպանման, տարածման և գիտահետազոտական աշխատանքների կազմակերպման համար։ Այն կարող է օգտակար լինել գրադարանավարների, մշակույթի և արվեստի ոլորտի մասնագետների, գիտնականների, ուսանողների, հետազոտողների և բոլոր նրանց համար, ովքեր հետաքրքրված են հայ մշակույթի վերաբերյալ նորագույն գրականությամբ և գիտական աղբյուրներով։

Պատմություն

Հրատարակությունը 1969 թվականի հոկտեմբեր, նոյեմբեր և դեկտեմբեր ամիսների համար կազմված նշանավոր և հիշարժան տարեթվերի օրացույց է, որը մեկտեղում է տվյալ ժամանակահատվածին վերաբերող պատմական, մշակութային, գիտական, հասարակական և այլ նշանակալի ամսաթվեր։ Նյութը դասավորված է ժամանակագրական սկզբունքով՝ ընթերցողին հնարավորություն տալով հեշտությամբ գտնել տարբեր իրադարձությունների, տարելիցների և նշանավոր անհատների կյանքի կարևոր ամսաթվերը։ Օրացույցը կարող է ներառել պատմական իրադարձությունների տարեդարձեր, մշակույթի, գրականության, արվեստի և գիտության ներկայացուցիչների ծննդյան կամ մահվան տարելիցներ, ինչպես նաև հասարակական և մշակութային նշանակություն ունեցող այլ օրեր։ Հրատարակությունը կարող է դիտարկվել ոչ միայն որպես տեղեկատու, այլև որպես իր ժամանակաշրջանի պատմական և մշակութային հիշողությունն արտացոլող աղբյուր, քանի որ ներկայացված ամսաթվերը ցույց են տալիս, թե տվյալ ժամանակաշրջանում որ իրադարձություններն ու անհատներն էին առանձնացվում որպես հանրային հիշողության համար կարևոր։ Նյութը կարող էր կիրառվել գրադարաններում, կրթական և մշակութային հաստատություններում՝ թեմատիկ ցուցահանդեսների, գրական-մշակութային միջոցառումների, դասախոսությունների, զրույցների և ընթերցանության կազմակերպման նպատակով։ Ամիսների առանձին ընդգրկումը հնարավորություն է տալիս գործնականորեն օգտագործել տեղեկատուն՝ անհրաժեշտ ամսաթվերը արագ գտնելու և դրանց հիման վրա համապատասխան միջոցառումներ պլանավորելու համար։ Հրատարակությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում պատմաբանների, մատենագետների, գրադարանավարների, մշակութաբանների, ուսուցիչների, ուսանողների և խորհրդային շրջանի Հայաստանի մշակութային ու տեղեկատվական ժառանգությունն ուսումնասիրող հետազոտողների համար։

Տնտեսագիտություն

Այս գիտական ուսումնասիրությունը նվիրված է առևտրային բանկերի գործունեության տնտեսական կարգավորման ժամանակակից հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի Հանրապետության բանկային համակարգի օրինակով։ Աշխատության կենտրոնում բանկային գործունեության կարգավորման անհրաժեշտության տեսական և գործնական հիմնավորումն է, տնտեսական նորմատիվների կիրառման առանձնահատկությունները, բանկային համակարգի ֆինանսական կայունության ապահովման խնդիրները և կարգավորման մեխանիզմների կատարելագործման հնարավորությունները։ Թեման կարևոր է այն պատճառով, որ առևտրային բանկերը ֆինանսական համակարգի առանցքային օղակներից են․ դրանք ներգրավում են խնայողություններ, իրականացնում վարկավորում, ապահովում վճարահաշվարկային շրջանառություն և մասնակցում տնտեսության մեջ ֆինանսական ռեսուրսների վերաբաշխմանը։ Միաժամանակ բանկային գործունեությունը կապված է վարկային, իրացվելիության, շուկայական, արժութային և այլ ռիսկերի հետ, ուստի բանկերի ազատ տնտեսական գործունեությունը պետք է համակցվի արդյունավետ պետական կարգավորման և վերահսկողության համակարգի հետ։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից մեկը բանկային կարգավորման տնտեսական անհրաժեշտության բացահայտումն է։ Բանկային ոլորտի առանձնահատկությունն այն է, որ առանձին բանկի ֆինանսական խնդիրները որոշ դեպքերում կարող են անդրադառնալ ոչ միայն տվյալ հաստատության սեփականատերերի և հաճախորդների, այլև ամբողջ ֆինանսական համակարգի կայունության վրա։ Այդ պատճառով կարգավորման հիմնական նպատակներից են բանկերի ֆինանսական կայունության պահպանումը, ավանդատուների և այլ շահառուների շահերի պաշտպանությունը, չափազանց մեծ ռիսկերի սահմանափակումը և ֆինանսական միջնորդության շարունակականության ապահովումը։ ՀՀ օրենսդրությամբ բանկային համակարգը ներառում է Կենտրոնական բանկը և Հայաստանի տարածքում գործող բանկերը, իսկ բանկերի գործունեությունը կարգավորվում է օրենքներով և Կենտրոնական բանկի նորմատիվ ակտերով։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ՀՀ Կենտրոնական բանկի դերին։ Կենտրոնական բանկը բանկային համակարգի կարգավորման և վերահսկողության առանցքային հաստատությունն է, որի միջոցով սահմանվում են բանկերի գործունեության նկատմամբ կիրառվող պահանջները, տնտեսական նորմատիվները և ֆինանսական կայունության ապահովման մեխանիզմները։ Բանկերի նկատմամբ տնտեսական կարգավորումը միտված է այնպիսի սահմանափակումների և չափանիշների ձևավորմանը, որոնք թույլ են տալիս վերահսկել ռիսկերի մակարդակը՝ միաժամանակ չխոչընդոտելով բանկերի բնականոն ֆինանսական գործունեությանը։ ՀՀ գործող օրենսդրությունը նախատեսում է բանկային գործունեության հիմնական տնտեսական նորմատիվների սահմանման հնարավորություն՝ ֆինանսական կայունության ապահովման նպատակով։ Դրանց թվում են, մասնավորապես, բանկի կանոնադրական հիմնադրամի և ընդհանուր կապիտալի նվազագույն չափերին վերաբերող պահանջները։ Աշխատության կարևոր բաղադրիչ կարող է լինել կապիտալի բավարարության ուսումնասիրությունը։ Բանկի կապիտալը ծառայում է որպես ֆինանսական անվտանգության կարևոր բուֆեր՝ հնարավորություն տալով կլանել որոշակի կորուստներ և շարունակել գործունեությունը նույնիսկ անբարենպաստ պայմաններում։ Հետևաբար կարգավորող մարմնի կողմից կապիտալի նկատմամբ պահանջների սահմանումը բանկային վերահսկողության հիմնարար գործիքներից է։ Միաժամանակ չափազանց խիստ կապիտալային պահանջները կարող են սահմանափակել վարկավորման և ֆինանսական միջնորդության ընդլայնումը, ուստի կարգավորման խնդիրներից մեկը կայունության և տնտեսական արդյունավետության միջև հավասարակշռության պահպանումն է։ Մյուս կարևոր ուղղությունը իրացվելիության կարգավորումն է։ Բանկերը իրենց պարտավորությունների զգալի մասը պետք է կարողանան կատարել ժամանակին, իսկ դրա համար անհրաժեշտ է ունենալ բավարար իրացվելի ակտիվներ և արդյունավետ կառավարել դրամական հոսքերը։ Իրացվելիության անբավարար մակարդակը կարող է հանգեցնել վճարունակության խնդիրների, նույնիսկ այն դեպքում, երբ բանկն ընդհանուր առմամբ ունի բավարար ակտիվներ։ Այդ պատճառով տնտեսական կարգավորումը ներառում է նաև բանկերի իրացվելիության ռիսկերի վերահսկման անհրաժեշտությունը։ Ուսումնասիրության մեջ կարևոր տեղ կարող է զբաղեցնել վարկային ռիսկի կառավարումը։ Քանի որ վարկավորումը առևտրային բանկերի գործունեության հիմնական ուղղություններից է, վարկային պորտֆելի որակը անմիջականորեն ազդում է բանկի ֆինանսական արդյունքների և կայունության վրա։ Վարկառուների նկատմամբ ռիսկի գնահատումը, խոշոր վարկային դիրքերի սահմանափակումը, հնարավոր կորուստների ծածկման մեխանիզմները և խնդրահարույց վարկերի վերահսկողությունը տնտեսական կարգավորման կարևոր բաղադրիչներ են։ ՀՀ բանկային համակարգի վերաբերյալ նախորդ հետազոտություններում նույնպես առանձնացվել է տնտեսական նորմատիվների գնահատման և դրանց կատարելագործման խնդիրը՝ որպես բանկային համակարգի ֆինանսատնտեսական կառավարման կարևոր ուղղություն։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև տնտեսական կարգավորման միջազգային փորձին և դրա կիրառելիությանը Հայաստանի պայմաններում։ Բանկային վերահսկողության միջազգային մոտեցումները ձգտում են միավորել կապիտալի, ռիսկերի կառավարման, իրացվելիության, կորպորատիվ կառավարման և վերահսկողական գործընթացների պահանջները։ Հայաստանի նման փոքր և բաց տնտեսության համար հատկապես կարևոր է հաշվի առնել արտաքին տնտեսական ցնցումների, փոխարժեքների փոփոխության, միջազգային ֆինանսական շուկաների և ներքին տնտեսության ցիկլային տատանումների ազդեցությունը բանկային համակարգի վրա։ Հետևաբար կարգավորման համակարգը պետք է կարողանա արձագանքել ինչպես առանձին բանկերի խնդիրներին, այնպես էլ համակարգային ռիսկերին։ Կարևոր հիմնախնդիր է նաև կարգավորման արդյունավետության և բանկերի մրցակցային գործունեության հարաբերակցությունը։ Բանկային կարգավորումը չպետք է վերածվի այնպիսի վարչական սահմանափակումների համակարգի, որը կխոչընդոտի նորարարությանը, մրցակցությանը և վարկային ռեսուրսների հասանելիությանը։ Մյուս կողմից՝ չափազանց թույլ վերահսկողությունը կարող է մեծացնել ֆինանսական անկայունության և չափից ավելի ռիսկային վարքագծի հավանականությունը։ Հետևաբար ուսումնասիրության առանցքային հարցերից մեկը կարգավորման այնպիսի մոդելի ձևավորումն է, որը միաժամանակ կապահովի կայունություն, մրցակցություն և ֆինանսական միջնորդության արդյունավետություն։ Թեմայի ժամանակակից նշանակությունը պայմանավորված է նաև բանկային ոլորտի տեխնոլոգիական փոփոխություններով։ Թվային բանկային ծառայությունների, հեռավար սպասարկման, նոր վճարային գործիքների և ֆինանսական տեխնոլոգիաների տարածումը փոխում է բանկերի գործունեության բնույթը և առաջացնում կարգավորման նոր խնդիրներ։ Դրանց շարքում են գործառնական և կիբեռռիսկերը, տվյալների պաշտպանությունը, թվային ծառայությունների անվտանգությունը և նոր ֆինանսական ծառայությունների նկատմամբ վերահսկողության անհրաժեշտությունը։ Այսպիսով, տնտեսական կարգավորումը պետք է մշտապես զարգանա բանկային գործունեության նոր ձևերին համապատասխան։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը Հայաստանի Հանրապետության օրինակով դիտարկում է առևտրային բանկերի տնտեսական կարգավորումը որպես ֆինանսական կայունության, տնտեսական աճի և արդյունավետ ֆինանսական միջնորդության միջև հավասարակշռություն ապահովող համակարգ։ Այն ընդգրկում է բանկային տնտեսական նորմատիվները, կապիտալի և իրացվելիության կառավարումը, վարկային ռիսկերի սահմանափակումը, պետական վերահսկողությունը, միջազգային կարգավորման սկզբունքները և կարգավորման կատարելագործման հնարավորությունները։ Թեման կարող է հետաքրքրել տնտեսագետներին, ֆինանսիստներին, բանկային ոլորտի մասնագետներին, կարգավորող մարմինների աշխատակիցներին, հետազոտողներին, դասախոսներին և ֆինանսատնտեսական մասնագիտություններ ուսումնասիրող ուսանողներին։