Особенности архитектурно-планировочной организации ереванского метрополитена

Կրոն

«Ձայնագրեալ շարական հոգևոր երգոց» ժողովածուն նվիրված է Հայաստանյայց առաքելական սուրբ և ուղղափառ եկեղեցու հոգևոր երգեցողության ավանդույթին։ Այն ներկայացնում է հայ եկեղեցական շարականների ժառանգությունը՝ որպես քրիստոնեական պաշտամունքի, աղոթքի և հոգևոր մշակույթի կարևոր բաղադրիչ։ Շարականները հայ միջնադարյան հոգևոր գրականության ու երաժշտության առանձնահատուկ տեսակ են, որոնցում համադրվում են աստվածաբանական բովանդակությունը, բանաստեղծական խոսքը և մեղեդային կառուցվածքը։ Դրանք կատարվում են եկեղեցական արարողությունների, տոնական պաշտամունքների և սրբերի հիշատակության ընթացքում՝ արտահայտելով Աստծո փառաբանությունը, հավատացյալների աղոթական ապրումները և քրիստոնեական ուսմունքի հիմնական գաղափարները։ Վերնագրում գործածված «ձայնագրեալ» բառը մատնանշում է երգերի ձայնային կամ երաժշտական գրառման հետ կապված առանձնահատկությունը։ Այդ հանգամանքը կարևոր է հայ հոգևոր երաժշտության ուսումնասիրության համար, քանի որ երաժշտական ավանդույթի գրավոր ամրագրումը նպաստում է մեղեդիների պահպանմանը, փոխանցմանը և կատարողական ավանդույթի շարունակականությանը։ Հայ եկեղեցական երաժշտությունն ունի ձայնեղանակների և երգեցողության ձևերի հարուստ համակարգ, որը ձևավորվել է երկարատև պատմական զարգացման ընթացքում և սերտորեն կապված է եկեղեցական ծեսի ու հայ հոգևոր կյանքի հետ։ Շարականների թեմատիկան ավանդաբար ընդգրկում է Սուրբ Երրորդության փառաբանությունը, Քրիստոսի կյանքին ու փրկագործությանը վերաբերող գաղափարները, Սուրբ Աստվածածնի մեծարումը, առաքյալների և սրբերի հիշատակը, ինչպես նաև եկեղեցական տոների և ծիսական արարողությունների բովանդակությունը։ Դրանց լեզուն և պատկերային համակարգը կարևոր նյութ են հայ գրական լեզվի, միջնադարյան բանաստեղծության և քրիստոնեական աստվածաբանական մտքի ուսումնասիրության համար։ Վաղարշապատում՝ Սուրբ Էջմիածնի տպարանում, հրատարակված այս ժողովածուն առնչվում է Հայոց եկեղեցու հոգևոր և հրատարակչական կենտրոնի գործունեությանը։ Սուրբ Էջմիածինը երկար ժամանակ եղել է հայ եկեղեցական կյանքի, կրթության, ձեռագրական ժառանգության պահպանման և հայերեն կրոնական գրքերի հրատարակության կարևոր կենտրոններից մեկը։ Այսպիսի ծավալուն ժողովածուները կարող էին ծառայել հոգևորականների, եկեղեցական երգեցողությամբ զբաղվողների և հոգևոր երաժշտության ուսումնասիրողների կարիքներին՝ միաժամանակ նպաստելով երգեցողության միասնական ավանդույթի պահպանմանը։ Գիրքը արժեքավոր է հայ եկեղեցական երաժշտության պատմության, շարականագրության, երաժշտական գրառման ավանդույթների և 19-րդ դարի հայ հոգևոր մշակույթի ուսումնասիրության համար։ Այն կարող է հետաքրքրել նաև հայ երաժշտագիտությամբ, եկեղեցական ծեսերով և ազգային մշակութային ժառանգությամբ զբաղվող հետազոտողներին։ Միայն մատենագիտական տվյալների հիման վրա, սակայն, հնարավոր չէ հստակեցնել ժողովածուում ընդգրկված բոլոր երգերի կազմը կամ կիրառված ձայնագրության համակարգի առանձնահատկությունները։

Քիմիա

Աշխատությունը նվիրված է ջրային էմուլսիաներում պոլիմերացման և օքսիդացման ռադիկալային գործընթացների տոպոքիմիական և կինետիկական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում ազատ ռադիկալների մասնակցությամբ ընթացող քիմիական փոխակերպումներն են, դրանց մեխանիզմները և այն գործոնները, որոնք պայմանավորում են ռեակցիաների արագությունն ու ուղղությունը բազմաֆազ ջրային միջավայրում։ Ուսումնասիրության շրջանակում դիտարկվում են էմուլսիոն համակարգերի կառուցվածքը, մասնիկների և ջրային փուլի փոխազդեցությունը, ռադիկալների առաջացման ու տարածման պայմանները, ինչպես նաև պոլիմերացման և օքսիդացման գործընթացների փոխկապակցվածությունը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այն հանգամանքին, որ էմուլսիաներում քիմիական ռեակցիաները տեղի են ունենում տարբեր ֆազերի սահմանային և սահմանափակ տարածքներում, ինչն էականորեն ազդում է ռեակցիաների մեխանիզմի և կինետիկ օրինաչափությունների վրա։ Աշխատության մեջ կարող են ուսումնասիրվել ռեակցիայի արագության կախվածությունը ջերմաստիճանից, ռեագենտների և նախաձեռնիչների կոնցենտրացիայից, էմուլսիայի բաղադրությունից, մասնիկների չափերից և մակերևութային ակտիվ նյութերի առկայությունից։ Կարևոր ուղղություն է ռադիկալային գործընթացների տարրական փուլերի վերլուծությունը, այդ թվում՝ ռադիկալների առաջացումը, շղթայի նախաձեռնումը, աճը, փոխանցումը և ավարտը, ինչպես նաև օքսիդացման ընթացքում միջանկյալ ակտիվ մասնիկների ձևավորումն ու փոխազդեցությունը։ Կինետիկական տվյալների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս որոշելու գործընթացների արագության հաստատունները, բացահայտելու ռեակցիայի սահմանափակող փուլերը և ձևակերպելու գործընթացների մեխանիզմների վերաբերյալ հիմնավորված պատկերացումներ։ Տոպոքիմիական մոտեցումը լրացնում է այդ վերլուծությունը՝ հնարավորություն տալով գնահատելու տարածական կազմակերպվածության, ֆազերի սահմանների և ռեակցիոն կենտրոնների տեղաբաշխման ազդեցությունը քիմիական փոխակերպումների ընթացքի վրա։ Ստացված արդյունքները կարող են նպաստել էմուլսիոն պոլիմերացման և օքսիդացման գործընթացների տեսական հիմքերի խորացմանը, ինչպես նաև դրանց կառավարման և օպտիմալացման մեթոդների կատարելագործմանը։ Հետազոտությունը կարող է ունենալ կիրառական նշանակություն պոլիմերային նյութերի, լատեքսների, ծածկույթների, սոսինձների և այլ բազմաֆազ քիմիական համակարգերի ստացման տեխնոլոգիաներում։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել ֆիզիկական և օրգանական քիմիայի, պոլիմերների քիմիայի, քիմիական կինետիկայի, կոլոիդային քիմիայի և քիմիական տեխնոլոգիայի ոլորտների մասնագետներին, հետազոտողներին, ասպիրանտներին և ուսանողներին։

Պատմություն

Այս պատմագիտական հրատարակությունը նվիրված է 1854 թվականին հայ ժողովրդի կյանքին, հասարակական դրությանը և պատմական միջավայրին՝ 19-րդ դարի կեսերի քաղաքական ու սոցիալ-տնտեսական իրադարձությունների համատեքստում։ Աշխատությունը արժեքավոր է հատկապես այն տեսանկյունից, որ հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրել տվյալ ժամանակաշրջանի հայ բնակչության կենցաղը, հասարակական հարաբերությունները, տնտեսական գործունեությունը, կրթական ու մշակութային կյանքը և քաղաքական իրադրությունը։ 1854 թվականը կարևոր ժամանակաշրջան էր ինչպես Հայկական լեռնաշխարհի և Անդրկովկասի, այնպես էլ Օսմանյան և Ռուսական կայսրությունների միջև ընթացող քաղաքական գործընթացների տեսանկյունից։ Հրատարակության նյութերը կարող են անդրադառնալ տարբեր տարածքներում բնակվող հայերի թվաքանակին, սոցիալական խմբերին, զբաղմունքներին, առևտրական և տնտեսական գործունեությանը, համայնքային կազմակերպվածությանը և հասարակական հարաբերություններին։ Առանձնահատուկ նշանակություն կարող են ունենալ հայ համայնքների կրթական և հոգևոր կյանքին վերաբերող տեղեկությունները, եկեղեցական կառույցների գործունեությունը, դպրոցների վիճակը, մշակութային միջավայրն ու ազգային ինքնության պահպանման գործընթացները։ Աշխատանքը կարող է նաև պատկերացում տալ 19-րդ դարի կեսերին հայերի և նրանց հարևան ժողովուրդների փոխհարաբերությունների, վարչական կառավարման առանձնահատկությունների և տարածաշրջանի քաղաքական փոփոխությունների ազդեցության մասին հայ բնակչության կյանքի վրա։ Պատմական համատեքստում կարևոր է նաև Ղրիմի պատերազմի շրջանը, որը 1853–1856 թվականներին էական ազդեցություն ունեցավ Ռուսական և Օսմանյան կայսրությունների հարաբերությունների և տարածաշրջանային քաղաքական իրավիճակի վրա։ Այդ իրադարձությունների ֆոնին հայ բնակչության դրության ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու կայսերական քաղաքականության, ռազմական զարգացումների և սոցիալ-տնտեսական փոփոխությունների ազդեցությունը հայկական համայնքների վրա։ Հրատարակությունը կարող է պարունակել ժամանակաշրջանի վերաբերյալ նկարագրական, վիճակագրական, ազգագրական կամ պատմական տեղեկություններ, որոնք արժեքավոր են սկզբնաղբյուրագիտական ուսումնասիրությունների համար։ Այն կարող է օգտագործվել նաև 19-րդ դարի հայկական հասարակության կառուցվածքը, համայնքային կյանքը, տնտեսական գործունեությունը, կրթության և մշակույթի զարգացումը և ազգային ինքնագիտակցության ձևավորման գործընթացները հետազոտելու նպատակով։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատությունը կարևոր աղբյուր է 1854 թվականի հայ հասարակության պատմական պատկերը վերականգնելու համար և կարող է հետաքրքրել հայագետներին, պատմաբաններին, ազգագրագետներին, աղբյուրագետներին և 19-րդ դարի Կովկասի ու Օսմանյան կայսրության պատմությամբ զբաղվող հետազոտողներին։

Մանկավարժություն

Методическое пособие посвящено использованию игровых методов обучения на уроках русского языка в начальных классах армянской школы и направлено на повышение эффективности усвоения языка у младших школьников; в работе рассматриваются теоретические основы игрового обучения, его психолого-педагогическое значение, а также практические приемы и виды дидактических игр, способствующих развитию речевых навыков, расширению словарного запаса, формированию грамматических умений и навыков устной и письменной речи; особое внимание уделяется адаптации игровых технологий к билингвальной образовательной среде, мотивации учащихся и созданию благоприятной языковой среды на уроках, а также приведены конкретные примеры упражнений и сценариев учебных игр.

Կենսաբանություն

Монография посвящена исследованию влияния внешних электростатических полей на процессы сперматогенеза и структурно-функциональное состояние сперматозоидов. В работе рассматриваются биологические механизмы воздействия электростатических факторов на репродуктивную систему, анализируются изменения, происходящие на клеточном и тканевом уровнях под влиянием различных режимов электростатического воздействия. Особое внимание уделяется оценке морфологических характеристик сперматозоидов, их подвижности, жизнеспособности, функциональной активности и способности к оплодотворению. На основе экспериментальных данных исследуются возможные физиологические и биохимические механизмы наблюдаемых эффектов, а также их зависимость от интенсивности и продолжительности воздействия электростатических полей. Работа содержит результаты лабораторных исследований, их статистический анализ и обсуждение значения полученных данных для репродуктивной биологии, медицины и экологии человека. Издание представляет интерес для специалистов в области физиологии, биофизики, репродуктивной медицины, клеточной биологии, экспериментальной медицины, а также для исследователей, изучающих влияние физических факторов окружающей среды на живые организмы.

Տեխնոլոգիա

Աշխատությունը նվիրված է լիսեռների կոռոզիոն հոգնածության նկատմամբ դիմադրության ցուցանիշների գնահատման նոր մեթոդի մշակմանը և դրանց հավանականային բնութագրերի ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են մեքենաների և մեխանիզմների լիսեռների շահագործման ընթացքում առաջացող մեխանիկական լարումները, փոփոխական բեռնվածությունների ազդեցությունը, ինչպես նաև ագրեսիվ միջավայրի պայմաններում նյութերի հոգնածային դիմադրության նվազման օրինաչափությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում կոռոզիոն և հոգնածային գործընթացների փոխազդեցությանը, մետաղների մակերևութային վիճակի փոփոխություններին, նյութի կառուցվածքային առանձնահատկություններին և դրանց ազդեցությանը մեքենամասերի ամրության ու երկարակեցության վրա։ Ուսումնասիրվում են լիսեռների կոռոզիոն հոգնածության դիմադրությունը բնութագրող հիմնական ցուցանիշները, դրանց որոշման փորձարարական և հաշվարկային եղանակները, ինչպես նաև ստացված արդյունքների վիճակագրական մշակման հնարավորությունները։ Անդրադարձ է կատարվում փոփոխական մեխանիկական բեռնվածությունների, կոռոզիոն միջավայրի հատկությունների, լարվածությունների կենտրոնացման և նյութի ֆիզիկամեխանիկական բնութագրերի ազդեցությանը մեքենամասերի հուսալիության վրա։ Կարևորվում են հավանականության տեսության և մաթեմատիկական վիճակագրության մեթոդների կիրառումը, փորձարարական տվյալների ցրվածության գնահատումը, հոգնածային դիմադրության ցուցանիշների բաշխման օրինաչափությունների բացահայտումը և շահագործման հուսալիության կանխատեսումը։ Դիտարկվում են նաև հաշվարկային մոդելների կատարելագործման, փորձարկումների արդյունքների համեմատական վերլուծության և լիսեռների նախագծման ընթացքում ամրության պաշարի հիմնավորման հնարավորությունները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համադրվել նյութերի դիմադրության, մետաղագիտության, կոռոզիայի տեսության և հուսալիության հաշվարկների մեթոդները՝ մեքենամասերի աշխատանքային հատկությունների առավել ճշգրիտ գնահատման նպատակով։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի մեքենաշինական կառուցվածքների անվտանգության բարձրացման, լիսեռների ծառայության ժամկետի կանխատեսման, տեխնիկական խափանումների ռիսկի նվազեցման և շահագործման արդյունավետության ապահովման համար։ Այն կարող է օգտակար լինել մեքենաշինության ճարտարագետների, նյութագետների, մետաղագետների, մեխանիկայի մասնագետների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։