Отчет Тифлисского армянского благотворительного общества

Պատմություն

Այս ուսումնասիրությունը նվիրված է արևմտահայ քաղաքական մտքի զարգացմանը 1912-1923 թվականների ընթացքում՝ ընդգծելով այն գաղափարական, կազմակերպչական և պատմաքաղաքական գործընթացները, որոնք ձևավորել են արևմտահայ հասարակության քաղաքական ինքնագիտակցությունը Օսմանյան կայսրության վերջին տարիներին և Առաջին համաշխարհային պատերազմի ու դրա հաջորդած հետպատերազմյան շրջանի պայմաններում։ Դիտարկվում են արևմտահայ քաղաքական կուսակցությունների և մտավորական շրջանակների գործունեությունը, նրանց դիրքորոշումները ազգային ինքնորոշման, բարեփոխումների, ինքնավարության կամ անկախության գաղափարների շուրջ, ինչպես նաև այդ գաղափարների տարածման մեխանիզմները մամուլի, կրթական և հասարակական կառույցների միջոցով։ Աշխատանքում վերլուծվում է 1915 թվականի Հայոց ցեղասպանության ազդեցությունը արևմտահայ քաղաքական մտքի վրա՝ որպես կտրուկ շրջադարձային իրադարձություն, որը փոխեց քաղաքական նպատակադրումները՝ տեղափոխելով շեշտադրումը գոյատևման, փախստականության և սփյուռքի ձևավորման խնդիրների վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում 1918-1920 թվականների միջազգային դիվանագիտական գործընթացներին, Սևրի պայմանագրի շուրջ քննարկումներին և հայկական պետականության վերականգնման փորձերին, ինչպես նաև դրանց ձախողման հետևանքներին։ Քննարկվում է նաև 1920-1923 թվականների ընթացքում սփյուռքահայ քաղաքական մտքի ձևավորումը՝ նոր իրականություններին հարմարվելու և ազգային ինքնության պահպանման ռազմավարությունների մշակման համատեքստում։ Ընդգծվում է, որ այս ժամանակահատվածը վճռորոշ էր արևմտահայ քաղաքական մտքի վերափոխման համար՝ անցում կատարելով օսմանյան ներսում բարեփոխական պահանջներից դեպի սփյուռքահայ քաղաքական ինքնակազմակերպման նոր մոդելներ։

Պատմություն

Հայ ռազմական արվեստի պատմություն գիրքը կարևոր և արժեքավոր ուսումնասիրություն է, որը ներկայացնում է հայ ժողովրդի ռազմական մտածողության, բանակաշինության և մարտարվեստի ձևավորման ու զարգացման պատմական ուղին։ Հեղինակը՝ Սարգիս Սարգսյան, մանրամասն անդրադառնում է հայկական ռազմական ավանդույթներին՝ սկսած հնագույն ժամանակներից մինչև ավելի ուշ պատմական շրջաններ, ներկայացնելով թե՛ հայկական բանակների կազմակերպվածությունը, թե՛ մարտավարական առանձնահատկությունները և հայտնի զորավարների գործունեությունը։ Գրքում մեծ ուշադրություն է դարձվում հայկական պետականությունների ռազմական համակարգերին, ռազմարվեստի զարգացման փուլերին, ինչպես նաև այն մարտերին ու պատերազմներին, որոնց ընթացքում հայ ժողովուրդը պայքարել է իր անկախության, գոյության և հայրենի հողի պաշտպանության համար։ Ստեղծագործությունը ոչ միայն փաստերի և ռազմական իրադարձությունների հավաքածու է, այլ նաև ազգային դիմադրության, խիզախության և ռազմավարական մտածողության պատմություն, որտեղ ընթերցողը կարող է տեսնել, թե ինչպես է ձևավորվել հայ մարտիկի կերպարը տարբեր դարաշրջաններում։ Հեղինակը ներկայացնում է նաև ռազմական տեխնիկայի, զենքերի, ամրաշինության և մարտական կազմակերպման առանձնահատկությունները՝ համադրելով պատմական աղբյուրները և գիտական վերլուծությունը։ Գիրքը հետաքրքիր է ինչպես պատմությամբ և ռազմական արվեստով զբաղվող մասնագետների, այնպես էլ սովորական ընթերցողների համար, ովքեր ցանկանում են ավելի խորությամբ ճանաչել հայ ժողովրդի հերոսական անցյալը և ռազմական մշակույթը։ «Հայ ռազմական արվեստի պատմություն»-ը կարևոր դեր ունի ազգային պատմական հիշողության պահպանման և հայ ռազմարվեստի հարուստ ժառանգության արժևորման գործում՝ ներկայացնելով այն որպես համաշխարհային ռազմական պատմության կարևոր մաս։

Գրականություն

Վեպի գործողությունները տեղի են ունենում Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին և կենտրոնանում են Հոմեր Մաքոլի անունով պատանու կյանքի վրա։ Նրա ընտանիքը և շրջապատը ապրում են պատերազմի ազդեցության տակ, իսկ ինքը աշխատում է որպես հեռագրատան հաղորդագրություններ փոխանցող՝ առնչվելով մարդկային կյանքի ուրախ և ցավալի իրադարձություններին։ Այս ձևաչափը ստեղծում է յուրահատուկ հակադրություն՝ առօրյա պարզ աշխատանքի և մարդկային ճակատագրերի ծանրության միջև։ Սարոյանի ստեղծագործության հիմնական առանձնահատկությունը հումանիզմն է․ նույնիսկ դժվար և ողբերգական իրավիճակներում նա ընդգծում է մարդու բարությունը, կարեկցանքը և կյանքի նկատմամբ հավատը։ Վեպը չի կենտրոնանում միայն պատերազմի ողբերգության վրա, այլ նաև ցույց է տալիս մարդկային կապերի արժեքը և փոքրիկ, բայց կարևոր ուրախությունները։

Lեզվաբանություն

Այս աշխատությունը նվիրված է արաբական փոխառությունների ուսումնասիրությանը հայերենում՝ հատկապես հայրեններում և կաֆաներում (միջնադարյան բանաստեղծական ու կրոնական-գրական ձևերում)։ Հետազոտության շրջանակում վերլուծվում է արաբերենի ազդեցությունը հայերեն բառապաշարի ձևավորման վրա, փոխառությունների ներթափանցման պատմական ուղիները և դրանց կիրառման ոլորտները միջնադարյան գրական միջավայրում։ Աշխատությունում դիտարկվում են ինչպես ուղղակի փոխառությունները, այնպես էլ միջնորդ լեզուների միջոցով ներթափանցած բառային միավորները, որոնք արտացոլում են հայ-արաբական մշակութային և քաղաքական շփումների բազմաշերտ բնույթը։

Գրականություն

Հրանտ Մաթևոսյանը հայ ժամանակակից գրականության ամենանշանավոր արձակագիրներից և մտավորականներից մեկն է, որի ստեղծագործությունները առանձնանում են խոր հոգեբանականությամբ, գյուղական կյանքի ճշգրիտ պատկերումով և մարդու ներաշխարհի վերլուծությամբ։ Նա ծնվել է Լոռու մարզում՝ Ալավերդու շրջանի Ահնիձոր գյուղում, և իր մանկության ու պատանեկության տարիների գյուղական միջավայրը մեծ ազդեցություն է ունեցել նրա գրական մտածողության ձևավորման վրա։ Մաթևոսյանի ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ են զբաղեցնում մարդը, բնությունը, գյուղական կյանքի բարդ հարաբերությունները և ազգային ինքնության հարցերը։ Նրա հայտնի գործերից են «Մենք ենք, մեր սարերը», «Աշնան արև», «Տերը», «Օգոստոս», որոնք համարվում են հայ արձակի լավագույն նմուշներից։ Մաթևոսյանի լեզուն առանձնանում է իր պատկերավորությամբ, խորությամբ և փիլիսոփայական շերտերով, որտեղ պարզ առօրյա իրավիճակները վերածվում են մարդկային գոյության մասին խոր մտորումների։ Նրա ստեղծագործություններում հաճախ ընդգծվում է մարդու և բնության անքակտելի կապը, ինչպես նաև բարոյական արժեքների և մարդկային հարաբերությունների կարևորությունը։ Հրանտ Մաթևոսյանը ոչ միայն գրող էր, այլև հասարակական մտածող, ով իր հոդվածներում և ելույթներում անդրադարձել է ազգային, մշակութային և սոցիալական խնդիրներին։ Նրա գրականությունը մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ նոր սերնդի գրողների վրա և նպաստել է հայ արձակի զարգացմանը։ Մաթևոսյանի ստեղծագործությունները թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով և ճանաչում են ստացել նաև միջազգային գրական միջավայրում։ Նրա անունը այսօր համարվում է հայ գրականության դասական արժեքներից մեկը, իսկ նրա ստեղծագործությունները շարունակում են ուսումնասիրվել և սիրվել տարբեր սերունդների կողմից։

Գրականություն

Էռնեստ Հեմինգուեյը XX դարի ամերիկյան գրականության ամենաազդեցիկ գրողներից է, որի ստեղծագործությունները առանձնանում են պարզ, սեղմ և խորքային արտահայտչականությամբ, ինչպես նաև մարդու ներքին պայքարի և կյանքի իմաստի որոնման թեմաներով։ Նրա «Հրաժեշտ զենքին» վեպը անդրադառնում է Առաջին համաշխարհային պատերազմի իրականությանը և մարդու հոգեբանական վիճակին պատերազմի պայմաններում։ Ստեղծագործության գլխավոր գաղափարներից է պատերազմի անիմաստությունը և դրա կործանարար ազդեցությունը մարդու կյանքի, սիրո և արժեքների վրա։ Վեպում սերը և մարդկային հարաբերությունները հակադրվում են բռնությանը և մահվանը՝ ցույց տալով, որ նույնիսկ ամենադաժան պայմաններում մարդը ձգտում է խաղաղության և երջանկության, սակայն հաճախ բախվում է իրականության դաժանությանը։ Հեմինգուեյի պարզ լեզուն և սիմվոլիկ նկարագրությունները ուժեղացնում են ստեղծագործության էմոցիոնալ ազդեցությունը։ «Ծերունին և ծովը» վիպակում հեղինակը ներկայացնում է մարդու և բնության միջև պայքարը՝ խորհրդանշելով մարդու կամքի ուժը, համբերությունը և արժանապատվությունը։ Գլխավոր հերոս Սանտյագոն՝ ծեր ձկնորսը, երկար պայքար է մղում հսկայական ձկան հետ, որը դառնում է մարդու ներքին ուժի և արժանապատվության խորհրդանիշ։ Չնայած նա վերջում կորցնում է իր որսը, նրա հաղթանակը դրսևորվում է հոգևոր մակարդակում՝ որպես մարդու անպարտելի ոգու արտահայտություն։ Ստեղծագործությունը ընդգծում է, որ իրական հաղթանակը ոչ միշտ է նյութական արդյունքը, այլ՝ պայքարի ընթացքում ցուցաբերված կամքն ու տոկունությունը։