Проблемы охраны биоразнообразия лесных экосистем в особо охраняемых природных территориях (на примере национального парка "Дилижан")

Բժշկություն

Աշխատությունը նվիրված է գյուղական բնակչության շրջանում զարկերակային գերճնշման առաջացմանն ու զարգացմանը նպաստող կառավարելի ռիսկի գործոնների բացահայտմանը, գնահատմանը և վերահսկմանը։ Ուսումնասիրության շրջանակում ուշադրություն է դարձվում այն կենսակերպային, վարքագծային և սոցիալական գործոններին, որոնք կարող են ազդել արյան ճնշման մակարդակի և սրտանոթային հիվանդությունների զարգացման հավանականության վրա։ Քննարկվում են սննդակարգի առանձնահատկությունները, աղի և այլ սննդային գործոնների օգտագործումը, ֆիզիկական ակտիվությունը, ավելորդ քաշը, ծխախոտի օգտագործումը, ալկոհոլի գործածությունը, սթրեսը և առողջապահական ծառայություններից օգտվելու հասանելիությունը։ Առանձնահատուկ նշանակություն է տրվում գյուղական բնակավայրերի բնակչության համար կանխարգելիչ միջոցառումների կազմակերպմանը, պարբերական զննություններին, վաղ հայտնաբերմանը, բժշկական հսկողությանը և բուժման նկատմամբ հետևողականության բարձրացմանը։ Աշխատանքը դիտարկում է ռիսկի գործոնների վերահսկումը ոչ միայն որպես անհատական առողջապահական խնդիր, այլև որպես առաջնային առողջապահության և հանրային առողջապահական քաղաքականության կարևոր ուղղություն։ Ներկայացվող մոտեցումները կարող են նպաստել բարձր ռիսկի խմբերի վաղ հայտնաբերմանը, հիվանդության բարդությունների կանխարգելմանը և բնակչության առողջապահական վարքագծի բարելավմանը։ Ուսումնասիրությունը կարող է օգտակար լինել բժիշկներին, ընտանեկան բժշկության մասնագետներին, բուժքույրերին, հանրային առողջապահության ոլորտի աշխատակիցներին, առողջապահության կազմակերպիչներին, հետազոտողներին և բժշկական կրթություն ստացող ուսանողներին։

Այլ առարկաներ

Այս ինֆորմացիոն ցուցիչը ներկայացնում է հասարակական-քաղաքական գիտությունների ոլորտում նոր լույս տեսած գրքերի համակարգված մատենագիտական ցանկը՝ նպատակ ունենալով ապահովել ընթերցողների, հետազոտողների և ուսանողների արագ կողմնորոշումը արդի գիտական և վերլուծական գրականության մեջ։ Այն ընդգրկում է քաղաքական գիտության, սոցիոլոգիայի, պատմության, տնտեսագիտության, իրավագիտության, միջազգային հարաբերությունների և հարակից այլ ուղղությունների հրատարակություններ, որոնք արտացոլում են հասարակական գործընթացների ուսումնասիրության ժամանակակից մոտեցումները և տեսական զարգացումները։ Ցուցիչը կազմվում է գրադարանային նոր ստացումների և հրատարակչական տվյալների հիման վրա՝ ապահովելով տեղեկատվության համակարգված ներկայացում և մատչելիություն մասնագիտական շրջանակների համար։ Այն ծառայում է որպես կարևոր տեղեկատվական գործիք գիտական հետազոտությունների, ուսումնական գործընթացի և վերլուծական աշխատանքի համար՝ օգնելով հետևել ոլորտի նոր գրականությանը, գնահատել դրա գիտական արժեքը և կիրառելիությունը հասարակական-քաղաքական երևույթների ուսումնասիրության մեջ։

Lեզվաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է թարգմանության գործընթացում նույնականության պահպանման, վերակառուցման և փոխակերպման խնդիրների ուսումնասիրությանը՝ ֆրանսիական արձակ և չափածո գրականության հայերեն թարգմանությունների նյութի հիման վրա։ Հետազոտության շրջանակում նույնականությունը դիտարկվում է որպես բազմաշերտ երևույթ, որը կարող է արտահայտվել ազգային, մշակութային, լեզվական, հեղինակային, սոցիալական և անհատական մակարդակներում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում այն հարցին, թե բնագրում արտահայտված մշակութային ու լեզվական ինքնատիպությունը ինչպիսի փոփոխությունների է ենթարկվում այլ լեզվական և մշակութային միջավայր տեղափոխվելիս։ Քննվում են թարգմանչի ընտրած լեզվական միջոցները, բառապաշարը, ոճական լուծումները, դարձվածքները, մշակութային իրողությունների փոխանցման եղանակները և դրանց ազդեցությունը ստեղծագործության ընդհանուր ընկալման վրա։ Արձակ ստեղծագործությունների ուսումնասիրության ընթացքում կարևորվում են պատմողական ձայնի, կերպարների խոսքի, սոցիալական ու մշակութային միջավայրի, հեղինակային ոճի և ենթատեքստային իմաստների վերարտադրության խնդիրները։ Չափածո ստեղծագործությունների դեպքում առանձնահատուկ նշանակություն են ստանում բանաստեղծական լեզվի, պատկերային համակարգի, ռիթմի, հնչերանգի, տաղաչափական կառուցվածքի և գեղարվեստական արտահայտչականության փոխանցման հարցերը։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է բնագրի և թարգմանության համեմատական քննությունը, որը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու իմաստային տեղաշարժերը, բացթողումները, հավելումները, փոխարինումները և մշակութային հարմարեցումները։ Դիտարկվում է նաև թարգմանչի՝ որպես երկու լեզվամշակութային համակարգերի միջնորդի դերը, քանի որ նրա մեկնաբանական որոշումները կարող են ազդել ինչպես հեղինակի անհատական ոճի, այնպես էլ ստեղծագործության մեջ ներկայացված մշակութային ինքնության ընկալման վրա։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում այն բառերին, արտահայտություններին, խորհրդանիշներին և իրողություններին, որոնք սերտորեն կապված են ֆրանսիական մշակութային միջավայրի հետ և հայերենում միշտ չէ, որ ունեն ամբողջական համարժեքներ։ Այդ դեպքերում քննվում են համարժեքության, օտարացման, տեղայնացման, բացատրական փոխանցման և այլ թարգմանական ռազմավարությունների հնարավորությունները։ Կարևորվում է նաև հայերեն թարգմանության լեզվական բնականության և բնագրի մշակութային առանձնահատկությունների պահպանման միջև հավասարակշռության խնդիրը։ Տարբեր ժանրերի համադրումը հնարավորություն է տալիս պարզելու, թե նույնականության փոխանցման խնդիրներն ինչպես են փոփոխվում արձակի և պոեզիայի դեպքում և ինչպիսի թարգմանական միջոցներ են առավել բնորոշ յուրաքանչյուրին։ Աշխատությունը կարող է նպաստել գրական թարգմանության տեսության, ֆրանսերեն-հայերեն մշակութային փոխհաղորդակցության և թարգմանական մեկնաբանության մեխանիզմների առավել խոր ուսումնասիրությանը՝ հետաքրքրություն ներկայացնելով թարգմանագիտության, համեմատական գրականագիտության, ֆրանսիական գրականության և լեզվամշակութաբանության ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Գրականություն

Այս ուսումնասիրությունը նվիրված է հայ գրող Գուրգեն Մահարու արձակի գեղարվեստական համակարգի առանձնահատկություններին՝ կենտրոնանալով նրա ստեղծագործությունների կառուցվածքային, լեզվական և գաղափարական շերտերի վերլուծության վրա։ Աշխատության մեջ դիտարկվում է Մահարու արձակին բնորոշ պատկերային մտածողությունը, որի միջոցով առօրյա իրականությունը ներկայացվում է խորքային հոգեբանական և գեղարվեստական մեկնաբանություններով։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում նրա լեզվական ոճին՝ հարուստ փոխաբերություններով, նուրբ հեգնանքով և հուզական լարվածությամբ, որոնք ձևավորում են հեղինակային յուրօրինակ ձայն։ Վերլուծվում են նաև թեմատիկ հիմնական ուղղությունները՝ մարդու ներաշխարհի հակասությունները, պատմական և սոցիալական իրականության ազդեցությունը անհատի ճակատագրի վրա, ինչպես նաև հիշողության և փորձառության դերակատարությունը ստեղծագործական կառուցվածքում։ Աշխատությունը ընդգծում է Մահարու արձակի պոետիկայի բազմաշերտ բնույթը՝ ցույց տալով, թե ինչպես են ձևի և բովանդակության փոխազդեցությունները ստեղծում խորապես անհատական և միաժամանակ համամարդկային գրական աշխարհ։

Իրավաբանություն

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է ՄԱԿ-ի Միջազգային դատարանի դերակատարության ուսումնասիրությանը միջազգային իրավունքի ձևավորման, զարգացման և մեկնաբանման գործընթացում։ Միջազգային դատարանը ՄԱԿ-ի գլխավոր դատական մարմինն է, որի հիմնական գործառույթներն են պետությունների միջև ներկայացված իրավական վեճերի լուծումը միջազգային իրավունքի հիման վրա և իրավական հարցերի վերաբերյալ խորհրդատվական եզրակացությունների տրամադրումը իրավասու ՄԱԿ-ի մարմիններին ու կառույցներին։ I International Court of Justice Աշխատանքի կարևոր ուղղություններից է դատարանի որոշումների ազդեցության ուսումնասիրությունը միջազգային իրավական նորմերի բովանդակության հստակեցման և միջազգային իրավունքի հետագա զարգացման վրա։ Թեև դատարանի դատական որոշումները ինքնին միջազգային իրավունքի ինքնուրույն աղբյուր չեն համարվում, դրանք միջազգային իրավունքի կանոնների, հատկապես սովորութային իրավունքի գոյությունն ու բովանդակությունը որոշելու կարևոր օժանդակ միջոց են։ Միջազգային իրավունքի վերաբերյալ ՄԱԿ-ի Միջազգային իրավունքի հանձնաժողովի ձևակերպմամբ՝ հատկապես Միջազգային դատարանի որոշումները կարող են արժեքավոր ուղեցույց ապահովել սովորութային իրավունքի կանոնների նույնականացման համար։ I International Court of Justice Ուսումնասիրությունը կարող է անդրադառնալ նաև դատական նախադեպի և միջազգային իրավունքի զարգացման փոխհարաբերությանը, դատարանի կողմից միջազգային իրավական նորմերի մեկնաբանման մեթոդներին, նախկին որոշումների ազդեցությանը հետագա գործերի քննության վրա և դատարանի իրավական հիմնավորումների հեղինակությանը միջազգային հանրության շրջանում։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի այն հարցը, թե ինչպես կարող է դատարանը նպաստել իրավունքի աստիճանական զարգացմանը՝ առանց դասական իմաստով օրենսդիր մարմին դառնալու։ Այս առումով նրա գործունեությունը կարելի է դիտարկել որպես միջազգային իրավունքի դինամիկ զարգացման կարևոր մեխանիզմ, հատկապես այն ոլորտներում, որտեղ գործող նորմերը ընդհանուր են, վիճելի կամ պահանջում են ժամանակակից պայմաններին համապատասխան մեկնաբանություն։ Միաժամանակ աշխատանքը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրել դատարանի դերակատարության սահմանները․ նրա որոշումները պարտադիր ուժ ունեն տվյալ գործի կողմերի համար, իսկ Միջազգային դատարանի կանոնադրության 59-րդ հոդվածը սահմանում է, որ որոշումը պարտադիր ուժ չունի այլ կողմերի համար։ I International Court of Justice Այսպիսով, թեման բացահայտում է միջազգային դատական գործունեության և իրավաստեղծ գործընթացի սերտ կապը՝ ցույց տալով, թե ինչպես են դատական մեկնաբանությունը, իրավական սկզբունքների զարգացումը և պետությունների կողմից դատարանի որոշումների ընդունումն ու կիրառումը նպաստում միջազգային իրավակարգի ձևավորմանն ու կատարելագործմանը։

Գրականություն

Աշխատությունը նվիրված է Պարույր Սևակի ստեղծագործական ժառանգության այն հատվածների ուսումնասիրությանը, որոնք կապված են նրա չհրատարակված կամ երկար ժամանակ լայն ընթերցողական շրջանառությունից դուրս մնացած գեղարվեստական արձակի և գրականագիտական նյութերի հետ։ Հետազոտության կենտրոնում ձեռագիր ու արխիվային նյութերի քննությունն է, դրանց բնագրային առանձնահատկությունների բացահայտումը, ստեղծման հնարավոր համատեքստի վերականգնումը և գրողի ընդհանուր ստեղծագործական համակարգում դրանց տեղի որոշումը։ Գեղարվեստական արձակի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ընդլայնելու Սևակի՝ առավելապես որպես բանաստեղծ ճանաչված ստեղծագործական դիմանկարը և բացահայտելու նրա պատմողական մտածողության, կերպարակերտման, սյուժետային կազմակերպման, հոգեբանական դիտարկումների ու արձակ լեզվի առանձնահատկությունները։ Կարևորվում է արձակ նյութերի և բանաստեղծական ժառանգության միջև թեմատիկ, գաղափարական և ոճական ընդհանրությունների բացահայտումը՝ պարզելու համար, թե հեղինակի աշխարհընկալման հիմնական խնդիրներն ինչպես են դրսևորվում տարբեր գրական ձևերում։ Գրականագիտական նյութերի քննության միջոցով հնարավոր է ներկայացնել Սևակի պատկերացումները գրականության բնույթի, ստեղծագործական գործընթացի, գրողի հասարակական ու մշակութային դերի, ազգային գրական ավանդույթի և ժամանակակից գրականության զարգացման վերաբերյալ։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի հեղինակային տարբերակների, սևագրությունների, խմբագրումների և հնարավոր վերամշակումների համեմատությունը, քանի որ դրանք կարող են ցույց տալ ստեղծագործական մտահղացման ձևավորման ու փոփոխման ընթացքը։ Հետազոտության մեջ կարևոր տեղ է զբաղեցնում նաև տեքստաբանական աշխատանքը՝ ձեռագրերի ընթերցման, տարբերակների համադրման, բնագրերի ճշգրտման և դրանց գիտական ներկայացման խնդիրներով։ Արխիվային նյութերի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս լրացնելու գրողի ստեղծագործական կենսագրության առանձին դրվագներ և ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելու նրա մտավոր հետաքրքրությունների մասին։ Միաժամանակ անտիպ նյութերը դիտարկվում են ոչ թե մեկուսացված, այլ հրապարակված ստեղծագործությունների և ժամանակաշրջանի հայ գրական գործընթացի հետ փոխհարաբերության մեջ։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է գրականագիտական, տեքստաբանական, աղբյուրագիտական և արխիվագիտական մոտեցումները՝ նպաստելով Պարույր Սևակի ստեղծագործական անհատականության և բազմաժանր գրական ժառանգության առավել ամբողջական ուսումնասիրմանը։