Discover other interesting and useful materials
Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials sectionLinguistics
Գերմաներենի անցյալի անորոշ դերբայի դրսևորումները և նրանց համարժեքները հայերենում (զուգադրական վերլուծություն)
Աշխատությունը նվիրված է գերմաներենի անցյալի անորոշ դերբայի քերականական, իմաստային և գործառական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ հայերենի համապատասխան լեզվական միջոցների հետ զուգադրությամբ։ Վերլուծվում են տվյալ դերբայական կառույցների կազմության սկզբունքները, նախադասության մեջ դրանց կիրառման ձևերը և տարբեր խոսքային իրավիճակներում արտահայտվող ժամանակային ու իմաստային հարաբերությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն միջոցներին, որոնց օգնությամբ գերմաներենում արտահայտվող գործողության նախորդությունը, ավարտվածությունը կամ այլ ժամանակային հարաբերությունները փոխանցվում են հայերենում։ Զուգադրական վերլուծության միջոցով բացահայտվում են երկու լեզուների քերականական համակարգերի ընդհանրություններն ու տարբերությունները, ինչպես նաև այն դեպքերը, երբ մի լեզվի որոշակի քերականական կառուցվածքը մյուսում չունի ամբողջությամբ նույնական ձև և պահանջում է այլ արտահայտչամիջոցների կիրառում։ Քննարկվում են դերբայական կառույցների շարահյուսական գործառույթները, դրանց կապը նախադասության մյուս անդամների հետ և համատեքստի ազդեցությունը համապատասխան հայերեն համարժեքի ընտրության վրա։ Ուսումնասիրվում են նաև թարգմանության ընթացքում առաջացող խնդիրները և այն լեզվական փոխակերպումները, որոնք անհրաժեշտ են սկզբնական իմաստի հնարավորինս ճշգրիտ պահպանման համար։ Աշխատությունը նպաստում է գերմաներենի և հայերենի քերականական կառուցվածքների փոխհարաբերությունների առավել խորքային ընկալմանը և կարող է կիրառական նշանակություն ունենալ թարգմանության տեսության ու պրակտիկայի, օտար լեզուների ուսուցման և համեմատական լեզվաբանության համար։ Այն կարող է օգտակար լինել լեզվաբանների, գերմաներենի մասնագետների, թարգմանիչների, դասախոսների և բանասիրական մասնագիտությունների ուսանողների համար։
Updated: 2026-09-30
Religion
Աղոթքների գիրք
Գիրքը պատկանում է քրիստոնեական աղոթագրական գրականությանը և նախատեսված է հավատացյալների անձնական ու հոգևոր ընթերցանության համար։ Աղոթքը քրիստոնեական հավատքի կարևորագույն արտահայտություններից է, որի միջոցով մարդն իր հավատքն ու նվիրումն է արտահայտում առ Աստված՝ դիմելով նրան գոհաբանությամբ, փառաբանությամբ, ապաշխարությամբ և խնդրանքներով։ Աղոթագրքերը կարևոր դեր են ունեցել եկեղեցական և ընտանեկան հոգևոր կյանքի կազմակերպման գործում՝ տրամադրելով աղոթական խոսքեր տարբեր հոգևոր կարիքների և կյանքի հանգամանքների համար։ Դրանք կարող են ներառել առօրյա աղոթքներ, հոգևոր խորհրդածության նյութեր և պաշտամունքային կիրառության համար նախատեսված տեքստեր՝ նպաստելով աղոթքի ավանդույթի պահպանմանն ու փոխանցմանը։ Հայ եկեղեցական մշակույթում աղոթական գրականությունը սերտորեն կապված է հավատքի ուսուցման, հոգևոր դաստիարակության և եկեղեցական ավանդությունների շարունակականության հետ։ Աղոթքների ընթերցումը նպաստում է քրիստոնեական արժեքների ըմբռնմանը, հոգևոր ինքնաքննությանը և հավատացյալի ներքին կյանքի խորացմանը։ Այսպիսի գրքերը կիրառվել են ինչպես անհատական աղոթքի, այնպես էլ եկեղեցական ու ընտանեկան միջավայրերում՝ դառնալով հոգևոր կյանքի կազմակերպման օժանդակ միջոց։ Աշխատությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում հայերեն կրոնական գրքի պատմության, աղոթագրական ժառանգության և հայ քրիստոնեական մշակույթի ուսումնասիրության տեսանկյունից։ Այն կարող է օգտակար լինել աստվածաբաններին, եկեղեցու պատմությամբ զբաղվող հետազոտողներին, հայագիտության մասնագետներին և կրոնական գրականության ուսումնասիրողներին։ Գիրքը նաև հնարավորություն է տալիս անդրադառնալու աղոթքի՝ որպես հավատքի արտահայտման և հոգևոր դաստիարակության միջոցի նշանակությանը, ինչպես նաև հայերեն աղոթագրքերի դերին եկեղեցական ավանդության պահպանման ու սերունդներին փոխանցման գործում։
Updated: 2026-11-02
History
Վանի թագավորության պետական կրոնը
Աշխատությունը նվիրված է Վանի թագավորության (Ուրարտուի) պետական կրոնին՝ դրա ձևավորմանը, առանձնահատկություններին, դիցաբանական պատկերացումներին և դերին հին հայկական լեռնաշխարհի քաղաքական, հասարակական ու մշակութային կյանքում։ Այն ներկայացնում է ուրարտական կրոնական համակարգի կառուցվածքը, աստվածների պաշտամունքը, ծիսական ավանդույթները և այն գաղափարական հիմքերը, որոնց միջոցով կրոնը դարձել էր պետական իշխանության ամրապնդման ու թագավորական հեղինակության բարձրացման կարևոր միջոց։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի ուրարտական դիցարանի ուսումնասիրությունը, որի կենտրոնական տեղն զբաղեցնում էին գերագույն աստված Խալդին, պատերազմի և ամպրոպի աստված Թեյշեբան ու արևի աստված Շիվինին։ Այս աստվածությունների պաշտամունքը ոչ միայն արտահայտում էր հին ուրարտացիների աշխարհընկալումն ու բնության ուժերի նկատմամբ ունեցած պատկերացումները, այլև սերտորեն կապված էր պետության ռազմական հզորության, թագավորական իշխանության և հասարակական կարգի պահպանման հետ։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակը հնարավորություն է տալիս անդրադառնալու կրոնական պաշտամունքի կազմակերպմանը, տաճարային մշակույթին, սրբավայրերին, զոհաբերություններին, նվիրատվություններին և ծիսական արարողություններին, ինչպես նաև կրոնական խորհրդանիշների ու պատկերագրության նշանակությանը։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում կրոնի և պետական կառավարման փոխադարձ կապի ուսումնասիրությունը, քանի որ Վանի թագավորությունում արքայական իշխանությունն ու կրոնական գաղափարախոսությունը հանդես էին գալիս որպես միմյանց լրացնող և պետության միասնականությունն ապահովող համակարգեր։ Ուրարտական արքաների արձանագրություններում աստվածների անունների հիշատակումը, նրանց կամքին վերագրվող ռազմական հաղթանակներն ու շինարարական ձեռնարկումները վկայում են կրոնի քաղաքական նշանակության մասին։ Նյութը կարևոր է նաև հին Առաջավոր Ասիայի կրոնական համակարգերի համեմատական ուսումնասիրության տեսանկյունից՝ հնարավորություն տալով բացահայտելու ուրարտական հավատալիքների ինքնատիպությունը, ինչպես նաև տարածաշրջանի հարևան ժողովուրդների կրոնական ավանդույթների հետ ունեցած ընդհանրություններն ու փոխազդեցությունները։ Պատմական և մշակութային առումով թեման կարևոր նշանակություն ունի Հայկական լեռնաշխարհի հնագույն քաղաքակրթությունների հոգևոր ժառանգության ուսումնասիրության համար, քանի որ կրոնական պատկերացումները, պաշտամունքային կառույցներն ու դիցաբանական ավանդույթները հնագույն հասարակության ինքնության և աշխարհընկալման առանցքային բաղադրիչներից էին։ Աշխատությունը արժեքավոր է հատկապես հին Հայաստանի պատմությամբ, ուրարտագիտությամբ, հնագիտությամբ, դիցաբանությամբ և կրոնների պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար՝ նպաստելով Վանի թագավորության հոգևոր կյանքի, պետական գաղափարախոսության և մշակութային ժառանգության առավել ամբողջական ընկալմանը։
Updated: 2026-11-20
Informatics
Տեսաշարում դեմքերի հայտնաբերման և ճանաչման համակարգի մշակում
Աշխատությունը նվիրված է թվային տեսանյութերում և տեսահոսքերում մարդու դեմքերի ավտոմատ հայտնաբերման, առանձնացման և նույնականացման համար նախատեսված համակարգի նախագծման ու հետազոտման խնդիրներին։ Ուսումնասիրության հիմքում համակարգչային տեսողության և պատկերների մշակման մեթոդներն են, որոնց միջոցով հնարավոր է տեսաշարի առանձին կադրերում որոշել դեմքի առկայությունը, տեղադրությունը և հիմնական տեսողական հատկանիշները, այնուհետև իրականացնել հայտնաբերված դեմքերի համեմատություն համապատասխան տվյալների բազայում առկա նմուշների հետ։ Քննվում են համակարգի աշխատանքի հիմնական փուլերը՝ տեսաշարի նախնական մշակում, կադրերի վերլուծություն, դեմքի հատվածների հայտնաբերում, անհրաժեշտ նորմալացում, բնութագրիչ հատկանիշների ձևավորում և ճանաչման արդյունքի ստացում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում տեսանյութերին բնորոշ բարդություններին՝ լուսավորության փոփոխություններին, դեմքի տարբեր դիրքերին և դիտման անկյուններին, պատկերի մասշտաբի փոփոխությանը, շարժման հետևանքով առաջացող աղավաղումներին, մասնակի ծածկմանը և տեսանյութի որակին։ Կարևոր խնդիր է նաև հաջորդական կադրերում նույն դեմքի հետևումը, որը կարող է նվազեցնել կրկնվող հաշվարկների ծավալը և բարձրացնել ամբողջ համակարգի կայունությունը։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համեմատվել դասական պատկերային հատկանիշների վրա հիմնված մոտեցումները և մեքենայական ու խորքային ուսուցման ժամանակակից մեթոդները՝ գնահատելով դրանց ճշգրտությունը, հաշվարկային բարդությունը և իրական ժամանակում կիրառման հնարավորությունները։ Համակարգի արդյունավետությունը կարող է գնահատվել հայտնաբերման և ճանաչման ճշգրտության, սխալ նույնականացումների հաճախականության, մշակման արագության և տարբեր պայմաններում աշխատանքի կայունության ցուցանիշներով։ Միաժամանակ կարևոր նշանակություն ունեն անձնական տվյալների պաշտպանության և համակարգի պատասխանատու կիրառման հարցերը, քանի որ կենսաչափական տվյալների մշակումը պահանջում է հստակ սահմանված հասանելիության, պահպանման և գաղտնիության մեխանիզմներ։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է համակարգչային տեսողության, մեքենայական ուսուցման, թվային պատկերների մշակման և ծրագրային համակարգերի նախագծման մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով ստեղծել տեսաշարերի ավտոմատ վերլուծության համար արդյունավետ և հուսալի տեխնոլոգիական լուծում։
Updated: 2026-09-22
Literature
Կորուսյալ դրախտ
Համաշխարհային գրականության մեծագույն էպիկական ստեղծագործություններից մեկը՝ Ջոն Միլթոնի «Կորուսյալ դրախտը», աստվածաշնչյան թեմաների գեղարվեստական և փիլիսոփայական խոր մեկնաբանություն է, որի կենտրոնում մարդկության արարման, առաջին մարդկանց մեղսագործության, դրախտից արտաքսման և բարու ու չարի հավիտենական հակամարտության գաղափարներն են։ Ստեղծագործությունը հիմնված է Աստվածաշնչի Ծննդոց գրքի պատմության վրա, սակայն դրա բովանդակությունը դուրս է գալիս աստվածաշնչյան պատումի պարզ վերարտադրության սահմաններից՝ վերածվելով մարդու բնության, ազատ կամքի, աստվածային արդարության, անհնազանդության, գայթակղության, մեղքի և փրկության հնարավորության մասին համապարփակ գրական ու փիլիսոփայական խորհրդածության։ Պոեմի գործողությունները սկսվում են երկնքում տեղի ունեցած աստվածային հակամարտությունից հետո, երբ Սատանան և նրա կողմնակից ընկած հրեշտակները պարտություն են կրում Աստծո դեմ բարձրացրած ապստամբության մեջ և նետվում դժոխք։ Չնայած պարտությանը՝ Սատանան չի հրաժարվում իր հակառակությունից և որոշում է վրեժ լուծել՝ հարվածելով Աստծո նորաստեղծ աշխարհին և մարդկությանը։ Նրա ուշադրության կենտրոնում հայտնվում են Ադամն ու Եվան՝ առաջին մարդիկ, որոնք ապրում են Եդեմի պարտեզում՝ վայելելով արարչագործության ներդաշնակությունն ու աստվածային ներկայությունը։ Նրանք օժտված են ազատ կամքով և կարող են պահպանել Աստծո պատվիրանը կամ ենթարկվել անհնազանդության գայթակղությանը։ Սատանան, ընդունելով օձի կերպարանք, կարողանում է ազդել Եվայի վրա և դրդել նրան ճաշակելու արգելված պտղից, որից հետո մեղքի մեջ է ներքաշվում նաև Ադամը։ Այս գործողությամբ խախտվում է մարդու և Աստծո միջև հաստատված ներդաշնակությունը, և մարդկությունը կորցնում է դրախտային անմեղության ու հավիտենական երջանկության վիճակը։ Առաջին մեղքի հետևանքով առաջանում են ամոթը, վախը, փոխադարձ մեղադրանքները, տառապանքը և մահվան գիտակցումը։ Ադամի ու Եվայի պատմությունը ներկայացվում է ոչ միայն որպես մարդկության սկզբնական անկման առասպելաբանական պատում, այլև որպես մարդկային բնության բարդության, ազատ ընտրության հետևանքների և բարոյական պատասխանատվության գեղարվեստական ուսումնասիրություն։ Պոեմի կարևորագույն կերպարներից է Սատանան, որի կերպարը համաշխարհային գրականության ամենաբարդ և բազմաշերտ գեղարվեստական կերպարներից մեկն է։ Նա միաժամանակ մարմնավորում է ըմբոստությունը, հպարտությունը, իշխանատենչությունը, ինքնախաբեությունը և չարին դիմելու կամքը։ Նրա խոսքը հաճախ օժտված է ճարտասանական ուժով և գրավիչ տրամաբանությամբ, սակայն այդ արտաքին փայլի ներքո բացահայտվում են ներքին հակասությունները, հոգևոր դատարկությունն ու սեփական պարտության գիտակցումը։ Հեղինակը ցույց է տալիս, թե ինչպես հպարտությունն ու անսահման ինքնահաստատման ձգտումը կարող են մարդուն կամ բանական էակին հեռացնել ճշմարտությունից և հանգեցնել ինքնակործանման։ Ադամի և Եվայի կերպարների միջոցով բացահայտվում են սիրո, վստահության, անմեղության, գայթակղության, մեղքի, զղջման և ներողամտության թեմաները։ Նրանց հարաբերություններում արտահայտվում են մարդկային սիրո գեղեցկությունն ու խոցելիությունը, ինչպես նաև այն պատասխանատվությունը, որը բխում է ազատ կամքի գործադրումից։ Ադամը և Եվան ներկայացվում են որպես մարդկության նախահայրեր, որոնց ճակատագիրը խորհրդանշում է ամբողջ մարդկության գոյաբանական և բարոյական վիճակը։ Ստեղծագործության գաղափարական առանցքներից է ազատ կամքի հիմնահարցը։ Մարդը ստեղծված է որպես բանական և ինքնուրույն ընտրություն կատարելու ունակ էակ, ուստի նրա արարքները չեն կարող դիտարկվել միայն արտաքին հանգամանքների հետևանք։ Միլթոնը քննում է այն հարցը, թե ինչու է ազատությունը միաժամանակ մարդու մեծագույն պարգևը և նրա հնարավոր անկման պատճառը։ Մյուս կարևոր թեման աստվածային արդարության և ողորմածության փոխհարաբերությունն է։ Մեղքը խախտում է արարչագործության ներդաշնակությունը, սակայն մարդկության համար ամբողջությամբ չի վերանում փրկության և ապագա վերականգնման հնարավորությունը։ Աստվածային նախախնամության և փրկագործության գաղափարները պոեմին հաղորդում են հույսի ու բարոյական վերածննդի հեռանկար։ Պատմության ավարտին Ադամն ու Եվան ստիպված են հեռանալ Եդեմից, սակայն նրանց առջև բացվում է մարդկային կյանքի նոր ճանապարհ, որը կապված է աշխատանքի, տառապանքի, փորձության, գիտակցության և ապագա փրկության ակնկալիքի հետ։ Գրական առումով ստեղծագործությունն առանձնանում է բարձր էպիկական կառուցվածքով, ընդարձակ նկարագրություններով, մոնումենտալ տեսարաններով, ճարտասանական մենախոսություններով և աստվածաշնչյան, անտիկ ու քրիստոնեական մշակութային ավանդույթների համադրությամբ։ Հեղինակը լայնորեն օգտագործում է դիցաբանական և աստվածաբանական պատկերներ, խորհրդանշական հակադրություններ, համեմատություններ ու այլաբանություններ՝ ստեղծելով բազմաշերտ գեղարվեստական աշխարհ։ Պոեմի բանաստեղծական լեզուն հանդիսավոր է, պատկերավոր և մտավոր մեծ լարվածությամբ հագեցած։ Դրա կարևոր առանձնահատկություններից է նաև հերոսների ներաշխարհի խոր հոգեբանական բացահայտումը, որի շնորհիվ աստվածաշնչյան կերպարները ձեռք են բերում մարդկային բարդություն և անհատականություն։ Ստեղծագործությունը համադրում է էպիկական պատումը, դրամատիկական երկխոսությունը, փիլիսոփայական խորհրդածությունը և քնարական նկարագրությունը՝ ձևավորելով համաշխարհային գրականության մեջ բացառիկ գեղարվեստական ամբողջություն։ Պատմական և մշակութային առումով այն մեծ ազդեցություն է ունեցել եվրոպական գրականության, կրոնական մտածողության, գեղարվեստական պատկերավորման և հետագա ռոմանտիկական ու փիլիսոփայական ուղղությունների զարգացման վրա։ Միլթոնի ստեղծագործությունը նոր մեկնաբանություններ է հաղորդել աստվածաշնչյան նյութին՝ այն վերածելով ազատության, իշխանության, ըմբոստության, բարոյական ընտրության և մարդկային ճակատագրի մասին համամարդկային խորհրդածության։ Այն առանձնահատուկ տեղ է զբաղեցնում նաև հայ գրական մշակույթի պատմության մեջ, քանի որ նման համաշխարհային դասական երկերի հայերեն թարգմանությունն ու հրատարակությունը կարևոր քայլ էին ազգային գրական միջավայրը համաշխարհային գրական ժառանգությանը հաղորդակից դարձնելու գործում։ Վենետիկի Սուրբ Ղազարի Մխիթարյան միաբանությունը նշանակալի դեր է ունեցել համաշխարհային գրականության երկերը հայերեն ներկայացնելու, հայերեն գրական լեզուն զարգացնելու և հայ ընթերցողի մտավոր աշխարհը հարստացնելու գործում։ Այս հրատարակությունը կարևոր է նաև հայ թարգմանական գրականության պատմության տեսանկյունից՝ որպես համաշխարհային էպիկական պոեզիայի խոշորագույն նմուշներից մեկի հայերեն ներկայացման վկայություն։ Ստեղծագործությունն ունի բարձր գրական, փիլիսոփայական, աստվածաբանական և կրթական արժեք։ Այն հետաքրքրություն է ներկայացնում գրականագետների, փիլիսոփաների, աստվածաբանների, պատմաբանների, թարգմանության տեսությամբ զբաղվող մասնագետների և համաշխարհային գրականությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։ Միաժամանակ այն շարունակում է մնալ արդիական ընթերցանության նյութ, քանի որ բարձրացնում է մարդկային գոյության հիմնարար հարցեր՝ ազատության և հնազանդության, բարու և չարի, հպարտության և խոնարհության, սիրո և պատասխանատվության, մեղքի և փրկության մասին՝ ընթերցողին հրավիրելով խորհելու մարդու ընտրությունների և դրանց հետևանքների շուրջ։
Updated: 2026-11-12
History
К истории возникновения Городского народного дома имени К.Я. Зубалова
Ուսումնասիրությունը նվիրված է Կ. Յա. Զուբալովի անվան Քաղաքային ժողովրդական տան ստեղծման պատմությանը, դրա ձևավորման նախադրյալներին և հասարակական-մշակութային նշանակությանը։ Աշխատության շրջանակում ներկայացվում են այն պատմական և սոցիալական պայմանները, որոնցում առաջացել է ժողովրդական կրթության, մշակույթի և հանրային ժամանցի համար նախատեսված նման հաստատության անհրաժեշտությունը։ Հետազոտության մեջ կարող են լուսաբանվել հաստատության ստեղծման նախաձեռնությունները, կազմակերպչական գործընթացը, դրա գործունեության համար անհրաժեշտ պայմանների ձևավորումը և այն անձանց ու հասարակական շրջանակների դերը, որոնք նպաստել են դրա հիմնադրմանը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ժողովրդական տան՝ որպես մշակութային և կրթական կենտրոնի գործառույթներին, որտեղ տարբեր սոցիալական խմբերի համար կարող էին կազմակերպվել դասախոսություններ, ներկայացումներ, համերգներ, ընթերցումներ, կրթական միջոցառումներ և այլ հանրային նախաձեռնություններ։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս այդ հաստատության պատմությունը դիտարկել ավելի լայն հասարակական-մշակութային գործընթացների համատեքստում՝ բացահայտելով քաղաքային մշակույթի, հանրային կրթության և ինքնակազմակերպման զարգացման առանձնահատկությունները։ Կարևորվում է նաև անվան հետ կապված պատմական համատեքստը և հաստատության ստեղծման ու զարգացման գործում բարեգործության ու հասարակական աջակցության նշանակությունը։ Աշխատությունը կարող է արժեքավոր լինել տվյալ ժամանակաշրջանի քաղաքի մշակութային կյանքի, հասարակական կազմակերպությունների և կրթամշակութային հաստատությունների պատմությունն ուսումնասիրելու համար։ Հրատարակությունը հատկապես օգտակար է որպես տեղական պատմության աղբյուր, քանի որ նման հաստատությունների գործունեությունը հաճախ արտացոլում է տվյալ ժամանակաշրջանի հասարակական պահանջները, մշակութային նախասիրությունները և քաղաքային կյանքի կազմակերպման ձևերը։ Գիրքը կարող է հետաքրքրել պատմաբաններին, մշակութաբաններին, թատրոնի պատմությամբ զբաղվող հետազոտողներին, Երևանագիտության մասնագետներին, արխիվագետներին, ինչպես նաև քաղաքի պատմությամբ և մշակութային ժառանգությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։
Updated: 2026-09-09