Ստախոսը - Լևոն Նես

Բնապահպանություն

«Շիկահող» արգելոցը Հայաստանի Հանրապետության կարևորագույն բնապահպանական տարածքներից մեկն է, որը գտնվում է Սյունիքի մարզում և առանձնանում է իր հարուստ կենսաբազմազանությամբ ու յուրահատուկ բնական պայմաններով։ Այն ստեղծվել է բնության պահպանության, հազվագյուտ բուսական և կենդանական տեսակների պաշտպանության, ինչպես նաև բնական էկոհամակարգերի պահպանման նպատակով։ Արգելոցը համարվում է Հայաստանի ամենաանտառապատ և խոնավ տարածքներից մեկը, որտեղ պահպանվել են հին անտառների արժեքավոր հատվածներ։ Այստեղ տարածված են կաղնու, հաճարենու, բոխու և այլ ծառատեսակների խիտ անտառներ, որոնք կարևոր դեր ունեն շրջակա միջավայրի հավասարակշռության պահպանման գործում։ «Շիկահող» արգելոցը հայտնի է նաև իր հարուստ կենդանական աշխարհով, որտեղ հանդիպում են բազմաթիվ վայրի կենդանիներ, թռչուններ և սողուններ, որոնցից շատերը գրանցված են Կարմիր գրքում։ Արգելոցի տարածքում բնակվում են արջեր, գայլեր, լուսաններ, վայրի այծեր և տարբեր տեսակի թռչուններ, որոնք պահպանվում են հատուկ վերահսկողության պայմաններում։ Բնության այս տարածքը մեծ նշանակություն ունի ոչ միայն Հայաստանի, այլ նաև ամբողջ տարածաշրջանի էկոլոգիական համակարգի համար, քանի որ այն նպաստում է մաքուր օդի, ջրային պաշարների և բնական հավասարակշռության պահպանմանը։ «Շիկահողը» նաև գիտական և կրթական մեծ արժեք ունի, քանի որ այստեղ իրականացվում են բնապահպանական ուսումնասիրություններ, կենդանական ու բուսական աշխարհի հետազոտություններ և բնության պահպանությանը նվիրված ծրագրեր։ Արգելոցի բնական միջավայրը գրավում է նաև զբոսաշրջիկների և բնասերների ուշադրությունը, սակայն տարածքում գործում են հատուկ սահմանափակումներ, որպեսզի չվնասվի բնության բնական վիճակը։ Մարդու տնտեսական գործունեությունը, անտառահատումները, որսագողությունը և շրջակա միջավայրի աղտոտումը կարող են վտանգ ներկայացնել արգելոցի էկոհամակարգի համար, ուստի կարևոր է բնապահպանական օրենքների պահպանումը և բնության նկատմամբ պատասխանատու վերաբերմունքը։ «Շիկահող» արգելոցը համարվում է Հայաստանի բնական հարստություններից մեկը և կարևոր դեր ունի երկրի բնապահպանական անվտանգության, կենսաբազմազանության պահպանման և ապագա սերունդների համար բնության արժեքների փոխանցման գործում։

Պատմություն

Այս աշխատությունը նվիրված է Կովկասում գործող հայկական բարեգործական ընկերության (հասարակության) կանոնադրության ուսումնասիրությանը՝ ներկայացնելով դրա իրավական հիմքերը, կազմակերպչական կառուցվածքը և գործունեության հիմնական ուղղությունները։ Հեղինակը վերլուծում է կազմակերպության ստեղծման պատմական պայմանները՝ ընդգծելով XIX դարի վերջի և XX դարի սկզբի Կովկասյան բազմազգ միջավայրում հայկական հասարակական կյանքի ակտիվացումը, երբ բարեգործական կազմակերպությունները ստանձնում էին կրթական, սոցիալական և մշակութային աջակցության կարևոր դեր։ Աշխատության մեջ մանրամասն ներկայացվում են կանոնադրական դրույթները՝ անդամակցության կարգը, կառավարման մարմինների ձևավորումը, ֆինանսական միջոցների հավաքագրման և բաշխման մեխանիզմները, ինչպես նաև հաշվետվողականության սկզբունքները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ընկերության գործունեության հիմնական նպատակներին՝ աղքատների և կարիքավորների օգնություն, դպրոցների և կրթական հաստատությունների աջակցություն, հիվանդանոցների և առողջապահական նախաձեռնությունների ֆինանսավորում, ինչպես նաև ազգային մշակույթի պահպանման ծրագրերի իրականացում։ Նշվում է, որ նման կազմակերպությունները կարևոր դեր են ունեցել հայկական համայնքային ինքնակազմակերպման գործընթացում, հատկապես Կովկասի քաղաքներում՝ Թիֆլիսում, Բաքվում և այլ կենտրոններում, որտեղ ձևավորվել են ակտիվ բարեգործական և կրթական ցանցեր։ Աշխատության մեջ ընդգծվում է նաև բարեգործական ընկերությունների կապը հայկական եկեղեցական և մտավորական շրջանակների հետ, ինչպես նաև նրանց ներդրումը ազգային ինքնության պահպանման և հասարակական համերաշխության ամրապնդման գործում։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը ներկայացնում է Կովկասի հայկական բարեգործական ընկերության կանոնադրությունը որպես կարևոր իրավական և հասարակական փաստաթուղթ, որը արտացոլում է ազգային ինքնակազմակերպման և սոցիալական պատասխանատվության զարգացումը տվյալ ժամանակաշրջանում։

Մանկավարժություն

Այս թեման վերաբերում է ապացուցումների ուսուցման գործընթացի կազմակերպման գիտամեթոդական հիմքերին և այն մեխանիզմներին, որոնց միջոցով հնարավոր է կանխատեսել ուսումնական չափորոշիչներով սահմանված արդյունքների ձևավորումը և զարգացումը։ Այն ընդգրկում է մաթեմատիկական մտածողության, տրամաբանական հիմնավորման և ապացուցման կարողությունների ձևավորման գործընթացի ուսումնասիրությունը՝ դիտարկելով, թե ինչպես են ուսանողները կամ սովորողները յուրացնում ապացուցման կառուցվածքը, քայլերի հաջորդականությունը և հիմնավորման ճշգրտությունը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ուսուցման մեթոդների ընտրությանը, գնահատման չափանիշների մշակմանը և ուսումնական արդյունքների կանխատեսման մոդելներին, որոնք թույլ են տալիս կանխատեսել սովորողների առաջընթացը ըստ կրթական չափորոշիչների։ Այս մոտեցումը հիմնված է կրթական չափագիտության, դիդակտիկայի և մաթեմատիկայի ուսուցման տեսությունների համադրման վրա՝ ապահովելով ուսուցման արդյունավետության վերլուծություն և բարելավման հնարավորություններ։

Արտասահմանյան գրականություն

«Տափաստանի գայլը» (Հերման Հեսսե) հոգեբանական-ֆիլիսոփայական վեպ է, որը պատկերում է մարդու ներքին հակասությունները, ինքնաճանաչման ճանապարհը և հասարակության հետ պայքարը։ Գիրքը պատմում է Հարրի Հալերի մասին՝ մի մարդ, ով իրեն «գայլ» է համարում՝ միայնակ, տառապած և հասարակությունից առանձնացած։ Հարրիի կյանքը լի է ներքին բարդույթներով՝ նա չի կարողանում հաշտվել հասարակական նորմերի, միջակության և սեփական «քաղաքական_correct» գոյության հետ։ Գիրքը խորությամբ քննարկում է մարդու հոգու բազմազան կողմերը՝ մտավոր, զգայական, ստեղծագործական և կենդանական բնազդներ։ Հեսսեն ցույց է տալիս, որ մարդու մեջ կա մի հակամարտություն՝ ցանկությունն է լինել ազատ և միաժամանակ զգալը, որ ինքն իրեն պետք է վերահսկի։ «Տափաստանի գայլը» ներկայացնում է նաև քաղաքային կյանքը՝ որպես դատարկ, կրկնվող և հոգևոր անբավարարություն տվող միջավայր։ Գիրքը մտնում է փիլիսոփայական թեմաների մեջ՝ կյանքի իմաստը, ինքնազարգացումը և հոգևոր վերածնունդը քննարկելով։ Հեսսեի ոճը փափուկ է, բայց խորը, և ընթերցողը կարողանում է ներսից զգալ հերոսի տառապանքը և որոնումները։ Վեպը նաև առաջարկում է լուծում՝ ոչ թե ամբողջովին մերժել հասարակությունը, այլ գտնել ներսում մի միջանցք, որտեղ մարդը կարող է լինել ինքն իրեն։ Այս աշխատությունը հարմար է նրանց համար, ովքեր հետաքրքրված են ինքնաճանաչմամբ, հոգեբանությամբ և մարդու հոգու գաղտնիքներով։ Հրատարակիչ - Անտարես Հրատ. տարեթիվ - 2019 ISBN - 978-9939-76-424-5

Ֆիզիկա

Այս մեթոդական ձեռնարկը նախատեսված է «Տեսական մեխանիկա» առարկայի շրջանակում կուրսային աշխատանքների կազմակերպման և կատարման համար։ Այն ուղղված է ուսանողներին՝ օգնելու համակարգված կերպով լուծել մեխանիկայի խնդիրներ և ճիշտ ձևակերպել գիտական հաշվարկները։ Գրքում ներկայացվում են դասական մեխանիկայի հիմնական բաժինները՝ նյութական կետի դինամիկա, կոշտ մարմնի շարժում, Նյուտոնի օրենքներ, էներգիայի և իմպուլսի պահպանման օրենքներ։ Բացատրվում են նաև խնդիրների լուծման ընդհանուր մեթոդաբանությունները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում կուրսային աշխատանքների կառուցվածքին՝ խնդիրների ընտրություն, լուծման փուլեր, հաշվարկների ներկայացում և արդյունքների վերլուծություն։ Ներկայացվում են նաև օրինակներ և ձևաչափեր, որոնք օգնում են ուսանողներին ճիշտ կազմակերպել իրենց աշխատանքը։ Գիրքը կարևոր դեր ունի ուսումնական գործընթացում՝ զարգացնելով թե՛ տեսական գիտելիքները, թե՛ կիրառական հաշվարկային հմտությունները։

Գրականություն

Գրիգոր Զոհրապի «Բանաստեղծություններ» ժողովածուն ներկայացնում է արևմտահայ նշանավոր գրողի, մտավորականի և հասարակական գործչի քնարական ստեղծագործությունները, որոնցում արտացոլված են մարդու ներաշխարհը, սիրո, կարոտի, կյանքի անցողիկության և հասարակական զգայունության թեմաները։ Թեև Զոհրապը առավել հայտնի է որպես բացառիկ վիպագիր և պատմվածքագիր, նրա պոեզիան ևս կարևոր տեղ ունի հայ գրականության մեջ՝ առանձնանալով նուրբ զգացմունքայնությամբ, հոգեբանական խորությամբ և գրական մշակվածությամբ։ Ժողովածուում ընդգրկված բանաստեղծությունները արտահայտում են հեղինակի մտահոգությունները մարդու ճակատագրի, բարոյական արժեքների և հասարակական իրականության վերաբերյալ։ Նրա քնարերգության մեջ հաճախ հանդիպում են միայնության, հիասթափության, հիշողության և մարդկային հարաբերությունների փխրունության մոտիվներ։ Զոհրապի ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն նաև սիրային ապրումները, ներքին հակասությունները և գեղեցկության որոնումը, որոնք ներկայացված են մեղմ, երբեմն էլ թախծոտ հնչերանգներով։ Հեղինակի լեզուն պարզ է, բայց միաժամանակ հարուստ պատկերներով և նուրբ հոգեբանական դիտարկումներով, ինչը նրա պոեզիային հաղորդում է ինտիմ և անկեղծ բնույթ։ Նրա բանաստեղծություններում զգացվում է արևմտահայ մտավորականի աշխարհընկալումը, եվրոպական գրական ազդեցությունները և ազգային ինքնության հանդեպ խոր պատասխանատվությունը։ Զոհրապի գրական ոճը համադրում է ռեալիստական մտածողությունը և քնարական զգայունությունը, ինչի շնորհիվ նրա ստեղծագործությունները պահպանել են իրենց արդիականությունն ու հուզական ուժը։ «Բանաստեղծություններ» ժողովածուն կարևոր է ոչ միայն որպես գրողի ստեղծագործական ժառանգության մաս, այլև որպես արևմտահայ մշակութային և հոգևոր կյանքի արտացոլում։ Այն հետաքրքիր է հայ դասական պոեզիայի սիրահարների, գրականագետների և բոլոր այն ընթերցողների համար, ովքեր ցանկանում են բացահայտել Գրիգոր Զոհրապի բազմակողմանի գրական աշխարհը։