Պահածոյացման տեխնոլոգիա- Մաս I

Տնտեսագիտություն

Շուկայական մոդելները տնտեսագիտության մեջ կիրառվող տեսական կառուցվածքներ են, որոնք նկարագրում են շուկայի գործառությունը, գնագոյացման մեխանիզմները, առաջարկի և պահանջարկի փոխազդեցությունը, ինչպես նաև շուկայի մասնակիցների վարքագիծը։ Դրանք օգնում են բացատրել, թե ինչպես են ձևավորվում ապրանքների և ծառայությունների գները տարբեր շուկայական պայմաններում և ինչպիսի արդյունքներ են ստացվում մրցակցության տարբեր ձևերի դեպքում։ Շուկայական մոդելների հիմնական տեսակներից են կատարյալ մրցակցության, մենաշնորհի, օլիգոպոլիայի և մենաշնորհային մրցակցության մոդելները։ Կատարյալ մրցակցության մոդելը բնութագրվում է բազմաթիվ գնորդների և վաճառողների առկայությամբ, միատեսակ ապրանքներով և շուկա մուտքի ու ելքի ազատությամբ, որտեղ գինը ձևավորվում է բացառապես առաջարկի և պահանջարկի փոխազդեցությամբ։ Մենաշնորհի դեպքում շուկայում գործում է մեկ արտադրող, որը ունի գնի վրա զգալի վերահսկողություն և կարող է սահմանափակել արտադրանքի ծավալը՝ շահույթը առավելագույնացնելու համար։ Օլիգոպոլիայի մոդելում շուկայում գերիշխում են մի քանի խոշոր ընկերություններ, որոնց վարքագիծը փոխկախված է, և նրանց միջև մրցակցությունը կարող է լինել ինչպես գնի, այնպես էլ ոչ գնային գործոններով։ Մենաշնորհային մրցակցությունը համադրում է մրցակցության և տարբերակված ապրանքների առանձնահատկությունները, որտեղ բազմաթիվ ընկերություններ առաջարկում են նման, բայց ոչ նույնական ապրանքներ։ Շուկայական մոդելները կարևոր են նաև տնտեսական քաղաքականության մշակման համար, քանի որ դրանք թույլ են տալիս գնահատել պետական միջամտության անհրաժեշտությունը և դրա ազդեցությունը շուկայի արդյունավետության վրա։ Տնտեսագետները օգտագործում են այս մոդելները՝ վերլուծելու գնագոյացման, արտադրության, շահույթի և սպառողների բարեկեցության փոփոխությունները տարբեր պայմաններում։ Ժամանակակից տնտեսություններում շուկաները հաճախ չեն համապատասխանում մաքուր տեսական մոդելներին, սակայն այդ մոդելները մնում են կարևոր գործիք իրական տնտեսական գործընթացները հասկանալու և կանխատեսելու համար։

Lեզվաբանություն

Նորաբանությունները այն բառերն ու արտահայտություններն են, որոնք նոր են ստեղծվում կամ ներմուծվում լեզվի մեջ՝ անվանելու համար նոր երևույթներ, առարկաներ, հասկացություններ կամ տեխնոլոգիական զարգացումներ, որոնք նախկինում գոյություն չեն ունեցել կամ չեն ունեցել համապատասխան անվանում։ Դրանք կարող են ձևավորվել լեզվի ներքին հնարավորություններով՝ օրինակ բառակազմության միջոցով (արմատների, ածանցների, բառահյուսման կիրառմամբ), կամ փոխառվել այլ լեզուներից և հարմարեցվել տվյալ լեզվի հնչյունական ու քերականական համակարգին։ Նորաբանությունները հատկապես ակտիվ են զարգանում գիտության, տեխնիկայի, տեղեկատվական տեխնոլոգիաների և հասարակական կյանքի արագ փոփոխությունների պայմաններում, երբ լեզուն պետք է արագ արձագանքի նոր իրականություններին՝ ստեղծելով համապատասխան անվանումներ։ Օրինակ՝ համակարգիչ, բջջային հեռախոս, համացանց, հավելված և այլ նմանատիպ բառեր ժամանակին եղել են նորաբանություններ։ Ժամանակի ընթացքում որոշ նորաբանություններ կարող են դառնալ ընդհանուր գործածական և մտնել լեզվի հիմնական բառապաշարի մեջ՝ կորցնելով իրենց «նոր» բնույթը, մինչդեռ որոշները կարող են մնալ մասնագիտական կամ սահմանափակ կիրառության շրջանակներում։

Lեզվաբանություն

Foreign Languages for Special Purposes 2017-ը գիտական հոդվածների ժողովածու է, որը հրատարակվել է ԵՊՀ-ի օտար լեզուների մասնագիտական ուղղվածության (ESP/FLSP) հետազոտական հարթակում և ներառում է լեզվաբանության, մեթոդաբանության ու մասնագիտական հաղորդակցության ոլորտներին վերաբերող ակադեմիական ուսումնասիրություններ, աշխատությունում ներկայացված հոդվածները կենտրոնանում են «օտար լեզուներ հատուկ նպատակների համար» (LSP) ուղղության արդի խնդիրների վրա՝ մասնավորապես մասնագիտական լեզվի ուսուցման մեթոդների կատարելագործման, ուսանողների հաղորդակցական կարողությունների զարգացման, միջմշակութային հաղորդակցության ձևավորման և մասնագիտական տեքստերի լեզվական առանձնահատկությունների վերլուծության վրա, ժողովածուն ընդգրկում է ինչպես տեսական, այնպես էլ կիրառական հետազոտություններ, որտեղ քննարկվում են ժամանակակից ուսուցման մոտեցումները՝ հաղորդակցական մեթոդ, նախագծային ուսուցում, թվային գործիքների օգտագործում և ինտեգրված լեզվական ուսուցում, միաժամանակ շեշտվում է օտար լեզվի ուսուցման կապը մասնագիտական կրթության հետ՝ որպես մրցունակ մասնագետներ պատրաստելու կարևոր բաղադրիչ, աշխատությունը նաև արտացոլում է միջազգային գիտական միտումները LSP ոլորտում և նպաստում է կրթական մեթոդների արդիականացմանը։

Գրականություն

Պատմական-հոգեբանական և գաղափարական արձակ գործ է, որտեղ հեղինակը ներկայացնում է անհատի հոգևոր առաքելության գաղափարը՝ կենտրոնանալով այն մարդու կերպարի վրա, ով իր կյանքը դիտում է որպես ծառայություն բարձր արժեքներին, հավատքին կամ հասարակությանը։ Ստեղծագործության մեջ «առաքյալ» հասկացությունը չի սահմանափակվում կրոնական իմաստով, այլ ավելի լայն՝ բարոյական և գաղափարական իմաստ է ստանում՝ որպես ճշմարտություն տարածող, զոհողությունների գնով իր համոզմունքներին հավատարիմ մնացող անձի խորհրդանիշ։ Մուրացանը խորացնում է կերպարի ներաշխարհը՝ ցույց տալով նրա պայքարը կասկածների, հասարակական հակազդեցության և անձնական դժվարությունների դեմ, որոնց ընթացքում բացահայտվում է նրա հոգևոր ուժը և սկզբունքայնությունը։ Գործում կարևոր տեղ ունեն նաև հասարակության արձագանքները նման մարդկանց նկատմամբ՝ ընդգծելով, որ հաճախ հասարակությունը չի ընդունում կամ ուշ է գնահատում իր իրական «առաքյալներին»։ Լեզուն դասական է, գաղափարապես հագեցած և հոգեբանական խորությամբ, ինչը ստեղծագործությանը տալիս է ծանրակշիռ և խորհրդանշական բնույթ։ Ընդհանուր առմամբ «Առաքյալը»-ն կարելի է դիտարկել որպես բարոյական-փիլիսոփայական արձակ, որտեղ Մուրացանը բարձրացնում է ինքնազոհության, գաղափարին հավատարմության և մարդու առաքելության թեմաները։

Այլ առարկաներ

Հեղինակ Տ. Վ. Թանգամյանը գրքում համակարգված ձևով ներկայացնում է գործնական աշխատանքների կազմակերպման մեթոդիկան՝ նպատակ ունենալով ուսանողներին և սկսնակ հետազոտողներին սովորեցնել բույսերի ֆիզիոլոգիական գործընթացների փորձարարական ուսումնասիրության հմտություններ։ Աշխատությունը ընդգրկում է հիմնական թեմաներ՝ ջրի կլանում և տրանսպիրացիա, ֆոտոսինթեզ, շնչառություն, սննդանյութերի տեղափոխություն, հորմոնալ կարգավորում և աճի գործընթացներ՝ յուրաքանչյուրի համար առաջարկելով համապատասխան փորձարարական աշխատանքներ և դիտարկման մեթոդներ։ Գրքում մանրամասն նկարագրվում են լաբորատոր սարքավորումների օգտագործման եղանակները, փորձերի իրականացման քայլերը, արդյունքների գրանցման և վերլուծության մեթոդները, ինչպես նաև անվտանգության կանոնները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում փորձերի միջոցով ստացված տվյալների գիտական մեկնաբանությանը, ինչը նպաստում է տեսական գիտելիքների ամրապնդմանը և հետազոտական մտածողության զարգացմանը։ Աշխատությունը նախատեսված է գյուղատնտեսական բուհերի ուսանողների, կենսաբանության և ագրոնոմիայի մասնագետների համար, ովքեր ցանկանում են խորացնել իրենց գործնական հմտությունները բույսերի ֆիզիոլոգիայի ոլորտում։

Այլ առարկաներ

Հանդիսանում է ուսումնական և մեթոդական ձեռնարկ, որը նախատեսված է կենսագործունեության անվտանգության առարկայի գործնական հմտությունների ձևավորման համար։ Այն ընդգրկում է լաբորատոր և գործնական աշխատանքների համակարգված հավաքածու, որոնց միջոցով ուսանողները կարող են կիրառել տեսական գիտելիքները իրական կամ մոդելավորված իրավիճակներում։ Գրքում ներկայացվում են մարդու կենսագործունեության վրա ազդող վտանգավոր և վնասակար գործոնները, դրանց գնահատման մեթոդները, ինչպես նաև անվտանգության ապահովման հիմնական սկզբունքները տարբեր միջավայրերում՝ ուսումնական, արտադրական և կենցաղային պայմաններում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձված ռիսկերի նույնականացման, կանխարգելման միջոցառումների մշակման, անհատական և կոլեկտիվ պաշտպանության միջոցների կիրառման և արտակարգ իրավիճակներում ճիշտ վարքագծի ձևավորման վրա։ Ներառված են նաև գործնական հանձնարարություններ՝ կապված աշխատանքային հիգիենայի, առաջին օգնության հիմունքների և անվտանգության կանոնների պահպանման հետ, որոնք նպաստում են ուսանողների գործնական պատրաստվածության բարձրացմանը։ Այս աշխատությունը նախատեսված է ուսանողների, դասախոսների և անվտանգության ոլորտով հետաքրքրված մասնագետների համար՝ ապահովելով կենսագործունեության անվտանգության հիմնարար գիտելիքների և կիրառական հմտությունների զարգացում։