Роль мамиллярных ядер гипоталамуса и гиппокампальных структур в механизмах регуляции активности нейронов области бульбарного дыхательного центра при гипоксии

Լրագրություն

Այս աշխատանքը քննադատական վերլուծության շրջանակում ուսումնասիրում է հայ-թուրքական փոխհարաբերությունների արտացոլումը հայ ժամանակակից մամուլում 1990-2010 թվականների ընթացքում՝ ընդգծելով լրատվամիջոցների գաղափարական, քաղաքական և տեղեկատվական դերակատարումը հետխորհրդային Հայաստանի արտաքին քաղաքական ընկալումների ձևավորման գործընթացում։ Հետազոտության մեջ մամուլը դիտարկվում է ոչ միայն որպես տեղեկատվության փոխանցման միջոց, այլև որպես հասարակական կարծիքի ձևավորման ակտիվ գործոն, որը տարբեր ժամանակահատվածներում տարբեր կերպ է մեկնաբանել Հայաստանի և Թուրքիայի միջև հարաբերությունների զարգացումները՝ կախված տարածաշրջանային քաղաքական իրադարձություններից, Ղարաբաղյան հակամարտության ընթացքից և դիվանագիտական նախաձեռնություններից։ Աշխատությունը ցույց է տալիս, որ 1990-ականների սկզբին մամուլում գերակշռում էին հարաբերությունների հնարավոր կարգավորման և դիվանագիտական բացման հույսերը, մինչդեռ 1990-ականների կեսերից և հատկապես 2000-ականներին ավելի ուժեղացավ քննադատական և անվստահական դիսկուրսը՝ պայմանավորված սահմանների փակ վիճակով, պատմական հիշողության խնդիրներով և անվտանգության ընկալումներով։ Վերլուծվում են նաև մեդիա դիսկուրսի տարբեր շերտերը՝ պաշտոնական թերթերի, անկախ լրատվամիջոցների և վերլուծական հրապարակումների միջև առկա տարբերություններով, որոնք հաճախ արտահայտում էին քաղաքական ուժերի և հասարակական խմբերի հակադիր դիրքորոշումները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում լեզվական և գաղափարական միջոցներին, որոնց միջոցով մամուլը կառուցում է «մենք-նրանք» հակադրությունը, ձևավորում է ազգային ինքնության և արտաքին վտանգի պատկերներ, ինչպես նաև ազդում է հանրային ընկալումների վրա՝ դառնալով քաղաքական սոցիալականացման կարևոր հարթակ։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը եզրակացնում է, որ 1990-2010 թվականների հայ մամուլը հայ-թուրքական հարաբերությունների հարցում ունեցել է երկակի դեր՝ միաժամանակ արտացոլելով քաղաքական իրողությունները և ակտիվորեն մասնակցելով դրանց իմաստավորման ու հանրային ընկալման ձևավորմանը։

Հոգեբանություն

«Ումտիր դանդաղ... որոշիր արագ» Դանիել Քանեմանի՝ Նոբելյան մրցանակակիր հոգեբույժի գիրքն է, որը բացատրում է, թե ինչպես մարդկանց մտածողությունն ու որոշումների կայացումը հաճախ փոխվում են ոչ ռացիոնալ ու զգացմունքային հիմնադրույթների հիման վրա։ Քանեմանը երկու հիմնական մտքագործունեության համակարգեր է ներկայացնում՝ «Արագ մտածողություն» (հաճախ ենթագիտակցական, ինստինկտիվ, արագ և առանց երկար մտածելու) և «Դանդաղ մտածողություն» (քննարկող, խորը, ռացիոնալ ու մանրամասն գործողության համակարգ)։ Քանեմանի աշխատությունը նկարագրում է այն մարտահրավերները, որոնց բախվում են մարդիկ, երբ ընդունում են որոշումներ՝ ի հակադրություն այն ամենի, ինչ ակնկալում է տրամաբանությունը և հաշվարկված միջոցառումները։ Նա բացատրում է այն սխալները, որոնք մարդիկ հաճախ կատարում են՝ հիմնվելով ստանդարտ մտորումների վրա, ինչպես օրինակ՝ հետադարձ հետադարձ ազդեցություն (հիշողությունները կամ անցյալը պետք է ազդեցություն ունենան մեր ներկա որոշումների վրա) կամ դժվար ընտրություն ու հասկանալու ոչ ճիշտ պատկերացումներ։ Գրքում Քանեմանը համառոտ ներկայացնում է բազմաթիվ ուսումնասիրություններ, որոնք ապացուցում են, որ մեր ընտրությունները հաճախ կաղում են սխալներից, այն ժամանակ, երբ մենք կենտրոնանում ենք մեր ենթագիտակցական արձագանքների վրա, այլ ոչ թե զգույշ ու համակարգված վերլուծության։ «Ումտիր դանդաղ... որոշիր արագ»-ը շատ կարևոր է այն մարդկանց համար, ովքեր ցանկանում են հասկանալ մարդկային մտածողությունը և բարելավել իրենց որոշումների կայացման գործընթացը՝ ինչպես առօրյա կյանքում, այնպես էլ աշխատանքի կամ ֆինանսական հարցերում։ Այս գրքի նպատակը մեզ սովորեցնելն է, թե ինչպես կարող ենք զերծ մնալ անցանկալի սխալներից՝ հասկանալով մեր միտքի սահմանափակումներն ու ուժեղ կողմերը։ Հրատարակիչ - АСТ Հրատ. տարեթիվ - 2019 ISBN - 978-5-17-080053-7

Իրավաբանություն

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է գործադուլի իրավական կարգավորման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ Հայաստանի Հանրապետության օրենսդրության և միջազգային իրավական փորձի համեմատական վերլուծության հիման վրա։ Գրքում ներկայացվում է գործադուլի իրավունքի էությունը որպես աշխատողների կոլեկտիվ պաշտպանության կարևոր միջոց՝ դիտարկելով դրա սահմանադրական հիմքերը, իրականացման պայմանները և իրավական սահմանափակումները։ Հեղինակը վերլուծում է ՀՀ աշխատանքային օրենսդրությամբ նախատեսված գործադուլի կազմակերպման ընթացակարգերը, գործատուի և աշխատողների իրավունքների ու պարտականությունների հավասարակշռությունը, ինչպես նաև վեճերի լուծման մեխանիզմները։ Աշխատության մեջ համեմատական ձևով ուսումնասիրվում են տարբեր երկրների իրավակարգավորումները՝ բացահայտելով միջազգային փորձի կիրառման հնարավորությունները Հայաստանի պայմաններում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում գործադուլի իրավունքի և հասարակական շահի, տնտեսական կայունության ու պետական անվտանգության միջև հավասարակշռության ապահովման խնդիրներին։ Ներկայացվում են նաև օրենսդրական կատարելագործման հնարավոր ուղղություններ՝ ուղղված աշխատանքային իրավունքների արդյունավետ պաշտպանության և սոցիալական գործընկերության զարգացման խթանմանը։ Գիրքը նախատեսված է իրավաբանների, դատավորների, փաստաբանների, պետական կառավարման մասնագետների, ուսանողների և աշխատանքային իրավունքի հարցերով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Այլ առարկաներ

ԱՄՆ-ի կենսական շահերը Հարավային Կովկասում ձևավորվում են տարածաշրջանի ռազմավարական դիրքի, էներգետիկ ռեսուրսների և մեծ տերությունների մրցակցության համատեքստում։ Հարավային Կովկասը հանդիսանում է կապող օղակ Եվրոպայի, Մերձավոր Արևելքի և Կենտրոնական Ասիայի միջև, ինչը այն դարձնում է կարևոր տարանցիկ գոտի ինչպես էներգակիրների, այնպես էլ առևտրային միջանցքների համար։ ԱՄՆ-ի համար այստեղ առանցքային նշանակություն ունի Կասպից ավազանի էներգետիկ պաշարների՝ նավթի և գազի արտահանման դիվերսիֆիկացումը դեպի Եվրոպա՝ նվազեցնելով Եվրոպայի կախվածությունը մեկ մատակարարից, հատկապես Ռուսաստանից։ Այս նպատակով ԱՄՆ-ն աջակցել է տարբեր էներգետիկ և տրանսպորտային նախագծերի, որոնք շրջանցում են ավանդական վերահսկվող ուղիները։ Բացի էներգետիկ շահերից, տարածաշրջանը կարևոր է նաև անվտանգության քաղաքականության տեսանկյունից, քանի որ այստեղ հատվում են Ռուսաստանի, Թուրքիայի և Իրանի ազդեցության գոտիները, և ԱՄՆ-ն փորձում է պահպանել ուժերի հավասարակշռություն՝ սահմանափակելով մրցակից ուժերի գերիշխանությունը։ Հարավային Կովկասի երկրներում՝ Վրաստանում, Հայաստանում և Ադրբեջանում, ԱՄՆ-ի քաղաքականությունը տարբեր աստիճաններով ուղղված է ժողովրդավարական ինստիտուտների զարգացմանը, տնտեսական բարեփոխումների աջակցությանը և տարածաշրջանային կայունության պահպանմանը։ Վրաստանը դիտվում է որպես արևմտյան ինտեգրման ամենաակտիվ գործընկեր, Հայաստանը՝ ավելի բարդ բազմավեկտոր քաղաքականությամբ երկիր, իսկ Ադրբեջանը՝ էներգետիկ ռեսուրսների և ռազմավարական համագործակցության տեսանկյունից կարևոր գործընկեր։ ԱՄՆ-ի համար էական է նաև տարածաշրջանային հակամարտությունների, հատկապես Լեռնային Ղարաբաղի շուրջ լարվածության կառավարումը, քանի որ դրանք կարող են սպառնալ էներգետիկ միջանցքներին և լայն տարածաշրջանային կայունությանը։ Ընդհանուր առմամբ, ԱՄՆ-ի շահերը Հարավային Կովկասում միավորում են էներգետիկ անվտանգությունը, աշխարհաքաղաքական մրցակցության զսպումը և տարածաշրջանի երկարաժամկետ կայունության ապահովումը։

Քիմիա

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է ֆոսֆոբետաինների ստացման մեթոդների ուսումնասիրությանը էթօքսի-, ֆենօքսի-, ֆենիլացետիլենային և մեթօքսիալլենային միացություններից, ինչպես նաև ստացված միացությունների կայունացման ուղիների բացահայտմանը։ Գրքում ներկայացվում են օրգանական քիմիայի և ֆոսֆորօրգանական միացությունների քիմիայի տեսական հիմքերը, ռեակցիոն մեխանիզմները և միջանկյալ արտադրանքների ձևավորման առանձնահատկությունները։ Հեղինակը վերլուծում է տարբեր սինթետիկ ուղիներ՝ ընդգծելով ռեակցիոն պայմանների ազդեցությունը ելքային նյութերի փոխակերպման արդյունավետության և վերջնական ֆոսֆոբետաինների կառուցվածքային առանձնահատկությունների վրա։ Աշխատությունում քննարկվում են նաև ստացված միացությունների ֆիզիկաքիմիական հատկությունները, դրանց քայքայման մեխանիզմները և կայունացման հնարավոր ռազմավարությունները՝ ներառյալ լուծիչների ընտրությունը, ջերմաստիճանային ռեժիմները և մոլեկուլային մոդիֆիկացիաները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում նոր սինթետիկ մոտեցումների մշակմանը և ֆոսֆոբետաինների կիրառական նշանակությանը օրգանական սինթեզում և նյութագիտության մեջ։ Գիրքը նախատեսված է քիմիկոսների, օրգանական քիմիայի մասնագետների, նյութագետների և հետազոտողների համար՝ առաջարկելով ինչպես տեսական հիմքեր, այնպես էլ փորձարարական մոտեցումներ ֆոսֆորօրգանական միացությունների ստացման ոլորտում։

Պատմություն

Խորհրդային Հայաստանում գիտության զարգացումը եղել է պետական քաղաքականության կարևոր ուղղություններից մեկը, որի նպատակն էր ստեղծել զարգացած գիտական համակարգ և այն ծառայեցնել արդյունաբերականացման, տնտեսության և կրթության առաջընթացին։ Խորհրդային շրջանում Հայաստանում ձևավորվեցին գիտական հաստատություններ, այդ թվում՝ գիտահետազոտական ինստիտուտներ, որոնք համակարգված զբաղվում էին մաթեմատիկայի, ֆիզիկայի, քիմիայի, բժշկության, պատմության և այլ ոլորտների ուսումնասիրությամբ։ Հատկապես մեծ դեր է ունեցել Հայաստանի գիտությունների ակադեմիայի ստեղծումը, որը դարձավ գիտական կյանքի կենտրոն և համակարգեց տարբեր գիտական ուղղությունների զարգացումը։ Այս շրջանում գիտությունը սերտորեն կապված էր բարձրագույն կրթության հետ, և բուհերը հանդիսանում էին գիտական կադրերի պատրաստման հիմնական օջախներ։ Խորհրդային Հայաստանի գիտության զարգացման մեջ կարևոր ձեռքբերումներ են գրանցվել ինչպես բնական, այնպես էլ տեխնիկական և հումանիտար գիտությունների ոլորտներում՝ ներառյալ մաթեմատիկական դպրոցների ձևավորումը, ֆիզիկայի և ռադիոէլեկտրոնիկայի զարգացումը, ինչպես նաև հայագիտության խորացումը։ Միևնույն ժամանակ գիտական զարգացումը իրականացվում էր կենտրոնացված պետական համակարգի պայմաններում, ինչը ապահովում էր ֆինանսավորում և կազմակերպվածություն, սակայն սահմանափակում էր որոշակի ազատ ստեղծագործական նախաձեռնություններ։ Ընդհանուր առմամբ, Խորհրդային Հայաստանում գիտության զարգացումը մեծապես նպաստել է երկրի կրթական մակարդակի բարձրացմանը, գիտական ներուժի ձևավորմանը և ժամանակակից գիտական մտածողության հաստատմանը տարածաշրջանում։