Հաշվետվություն 2015 թվականին կատարած աշխատանքների

Այլ առարկաներ

Այս ուսումնասիրությունը վերաբերում է Հայաստանի Հանրապետությունում հանրային ծառայության կառավարման համակարգի կատարելագործման հիմնախնդիրներին՝ այն դիտարկելով որպես պետական կառավարման արդյունավետության, ծառայությունների որակի և հանրային վստահության ապահովման առանցքային գործոն։ Նյութում վերլուծվում են հանրային ծառայության կազմակերպման հիմնական սկզբունքները՝ մասնագիտական կարողությունների վրա հիմնված նշանակումներ, հաշվետվողականության մեխանիզմներ և ծառայողական էթիկայի պահանջներ, ինչպես նաև դրանց գործնական կիրառման մակարդակը ՀՀ պետական կառավարման համակարգում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում կառավարման արդիականացման գործընթացներին՝ թվայնացում, էլեկտրոնային կառավարում, ծառայությունների մատուցման պարզեցում և վարչական ընթացակարգերի օպտիմալացում, որոնք ուղղված են բյուրոկրատիայի նվազեցմանը և արդյունավետության բարձրացմանը։ Քննարկվում են նաև համակարգային խնդիրները՝ քաղաքական և վարչական շերտերի փոխկապակցվածություն, կադրային կայունության խնդիրներ, մասնագիտական զարգացման ոչ բավարար մեխանիզմներ և ինստիտուցիոնալ թուլություններ։ Ուսումնասիրությունը ընդգծում է, որ հանրային ծառայության արդյունավետ կառավարման համար անհրաժեշտ է շարունակական ինստիտուցիոնալ բարեփոխումների իրականացում, մարդկային ռեսուրսների զարգացման քաղաքականության կատարելագործում և թափանցիկության ու հաշվետվողականության բարձր մակարդակի ապահովում՝ նպաստելով պետական կառավարման համակարգի երկարաժամկետ կայունությանը և հասարակական վստահության ամրապնդմանը։

Կենսաբանություն

Այս մասը նվիրված է ընտանի կենդանիների օրգանիզմի ինտեգրող համակարգերին, որոնք ապահովում են տարբեր օրգանների և համակարգերի համատեղ, ներդաշնակ գործունեությունը։ Գիրքը բացատրում է, թե ինչպես է օրգանիզմը կարգավորում և համակարգում իր բոլոր կենսագործունեության գործընթացները։ Հիմնականում ներկայացվում են՝ Նյարդային համակարգ (կենտրոնական և ծայրամասային) Զգայարաններ (տեսողություն, լսողություն, հոտառություն և այլն) Էնդոկրին համակարգ (ներսարտադրական գեղձեր) Այս համակարգերը կարևոր դեր ունեն օրգանիզմի հոմեոստազի պահպանման, արտաքին միջավայրին հարմարվելու և կենսական գործընթացների կարգավորման մեջ։

Տեխնոլոգիա

Այս թեման վերաբերում է շենքերի ջեռուցման համակարգերի օպտիմալացման մեթոդների մշակմանը և էներգաարդյունավետության բարձրացման ուղիների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակը ջերմային էներգիայի սպառման նվազեցումն է՝ միաժամանակ ապահովելով ներքին միջավայրի հարմարավետ ջերմաստիճանային պայմաններ և համակարգի կայուն աշխատանք։ Ջեռուցման համակարգերի օպտիմալացումը ներառում է ջերմային բեռնվածության ճշգրիտ հաշվարկ, սարքավորումների ճիշտ ընտրություն, ջերմափոխանակման գործընթացների արդյունավետ կառավարում և ավտոմատացված կարգավորման համակարգերի կիրառում։ Կարևոր դեր ունի նաև շենքի ջերմամեկուսացման մակարդակը, քանի որ արտաքին ջերմային կորուստների նվազեցումը ուղղակիորեն ազդում է էներգաարդյունավետության վրա։ Էներգախնայողության բարձրացման մեթոդներից են նաև խելացի կառավարման համակարգերի ներդրումը, վերականգնվող էներգիայի աղբյուրների օգտագործումը, ինչպես նաև ջերմային ռեժիմի դինամիկ կարգավորումը՝ կախված արտաքին ջերմաստիճանից և օգտագործման ինտենսիվությունից։ Բացի տեխնիկական լուծումներից, կարևոր է նաև էներգիայի օգտագործման մոնիթորինգը և համակարգի աշխատանքային ռեժիմների մշտական վերլուծությունը՝ կորուստները նվազեցնելու նպատակով։ Այսպիսով, ջեռուցման համակարգերի օպտիմալացման խնդիրները պահանջում են համալիր մոտեցում, որտեղ համադրվում են ինժեներական հաշվարկները, ավտոմատացումը և էներգետիկ քաղաքականության սկզբունքները՝ ապահովելով ինչպես տնտեսական, այնպես էլ էկոլոգիական արդյունավետություն։

Իրավաբանություն

Սահմանադրական կարգի հիմունքները պետության կառուցվածքի և գործունեության հիմնական սկզբունքներն են, որոնք ամրագրված են Սահմանադրությամբ և արտահայտում են պետական իշխանության կազմակերպման, մարդու իրավունքների պաշտպանության և իրավական պետության կառուցման հիմքերը։ Այս հիմունքները ապահովում են պետության կայունությունը, ժողովրդավարական բնույթը և օրենքի գերակայությունը։ Սահմանադրական կարգի կարևորագույն հիմունքներից է ժողովրդաիշխանությունը, ըստ որի իշխանությունը պատկանում է ժողովրդին, և նա այն իրականացնում է ուղղակի կամ ներկայացուցիչների միջոցով։ Մյուս կարևոր սկզբունքը իշխանությունների բաժանումն է՝ օրենսդիր, գործադիր և դատական իշխանությունների տարանջատումը, որը կանխում է իշխանության կենտրոնացումը և ապահովում փոխադարձ վերահսկողություն։ Օրենքի գերակայությունը ևս հիմնարար սկզբունք է, ըստ որի Սահմանադրությունը ունի բարձրագույն իրավական ուժ, և բոլոր օրենքներն ու պետական ակտերը պետք է համապատասխանեն դրան։ Կարևոր հիմունք է նաև մարդու և քաղաքացու իրավունքների ու ազատությունների ճանաչումն ու պաշտպանությունը, որը համարվում է պետության հիմնական պարտականություններից մեկը։ Սահմանադրական կարգի հիմունքների մեջ մտնում են նաև իրավական պետության սկզբունքը, սոցիալական պետության գաղափարը և տնտեսական ազատության ապահովումը։ Պետության տարածքային ամբողջականությունը և ինքնիշխանությունը նույնպես հանդիսանում են սահմանադրական կարգի կարևոր բաղադրիչներ։ Այս հիմունքները միասին ձևավորում են պետական համակարգի իրավական և քաղաքական հիմքը, ապահովելով հասարակական հարաբերությունների կարգավորված և կանխատեսելի զարգացում։ Այսպիսով, սահմանադրական կարգի հիմունքները հանդիսանում են պետության կառուցվածքի և գործունեության առանցքային սկզբունքներ, որոնք երաշխավորում են ժողովրդավարություն, իրավականություն և հասարակական կայունություն։

Մաթեմատիկա

Այս մաթեմատիկական ուսումնասիրությունը նվիրված է դիֆերենցիալ հավասարումների որոշակի դասի հետազոտությանը՝ ընդհանրացված Սոբոլևի տարածությունների շրջանակում։ Աշխատության հիմքում ընկած է դիֆերենցիալ հավասարումների լուծումների ուսումնասիրության այն մոտեցումը, որի դեպքում դասական իմաստով բավարար հարթություն չունեցող ֆունկցիաները նույնպես կարող են դիտարկվել որպես լուծումներ՝ օգտագործելով ընդհանրացված կամ թույլ ածանցյալների և համապատասխան ֆունկցիոնալ տարածությունների գաղափարները։ Սոբոլևի տարածությունները կարևոր դեր ունեն ժամանակակից ֆունկցիոնալ անալիզում և մասնակի ածանցյալներով դիֆերենցիալ հավասարումների տեսության մեջ, քանի որ հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրել այնպիսի ֆունկցիաներ, որոնք պարտադիր չէ, որ ունենան դասական ածանցյալներ, բայց ունեն անհրաժեշտ ինտեգրելիության և ընդհանրացված ածանցյալների հատկություններ։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից մեկը համապատասխան ֆունկցիոնալ տարածության կառուցվածքի և հատկությունների բացահայտումն է։ Ընդհանրացված Սոբոլևի տարածությունների օգտագործումը հնարավորություն է տալիս ընդլայնել դասական տեսությունը և այն կիրառել ավելի լայն դասի հավասարումների նկատմամբ։ Այդպիսի տարածությունները կարող են կառուցվել տարբեր ինտեգրելիության պայմանների, կշռված նորմերի կամ ավելի ընդհանուր դիֆերենցիալ օպերատորների միջոցով՝ կախված ուսումնասիրվող հավասարման կառուցվածքից։ Աշխատանքի առանցքային խնդիրը տվյալ դասի հավասարումների համար լուծման գոյության, միարժեքության և, հնարավորության դեպքում, լուծման կայունության հարցերի ուսումնասիրությունն է։ Դիֆերենցիալ հավասարման լուծումը ֆունկցիոնալ տարածության մեջ կարող է ընկալվել թույլ իմաստով, երբ հավասարման պայմանը ստուգվում է համապատասխան փորձնական ֆունկցիաների միջոցով։ Այս մոտեցումը հատկապես կարևոր է այն դեպքերում, երբ հավասարման լուծումը կարող է ունենալ որոշակի անկանոնություն կամ չբավարարել դասական դիֆերենցելիության պահանջներին։ Ուսումնասիրության մեթոդաբանական հիմքում կարող են գտնվել ֆունկցիոնալ անալիզի, օպերատորների տեսության, ինտեգրալ հավասարումների և թույլ լուծումների տեսության մեթոդները։ Դրանց օգնությամբ հնարավոր է դիֆերենցիալ խնդիրը վերաձևակերպել որպես համապատասխան օպերատորային հավասարում և ուսումնասիրել այդ օպերատորի հատկությունները։ Այսպիսի վերաձևակերպումը հաճախ թույլ է տալիս կիրառել գոյության թեորեմներ, կոմպակտության մեթոդներ, մոտարկման սկզբունքներ և այլ ֆունկցիոնալ-անալիտիկ գործիքներ։ Կարևոր է նաև սահմանային պայմանների դերը։ Դիֆերենցիալ հավասարման լուծման հատկությունները մեծապես կախված են ոչ միայն հավասարման դիֆերենցիալ օպերատորից, այլև սահմանային պայմաններից։ Ընդհանրացված Սոբոլևի տարածությունների շրջանակում այդ պայմանները կարող են ձևակերպվել նաև հետքերի՝ ֆունկցիայի կամ դրա ածանցյալների սահմանային արժեքների, միջոցով։ Հետևաբար ուսումնասիրությունը կարող է ներառել հետքի օպերատորների հատկությունների և սահմանային պայմանների համապատասխանության վերլուծություն։ Աշխատության կարևոր բաղադրիչ կարող է լինել թույլ ձևակերպման կառուցումը։ Դիֆերենցիալ հավասարման թույլ ձևակերպումը հնարավորություն է տալիս նվազեցնել լուծումից պահանջվող դասական հարթության աստիճանը և խնդիրը տեղափոխել ավելի լայն ֆունկցիոնալ տարածք։ Այդ դեպքում հավասարումը ուսումնասիրվում է ինտեգրալային կամ երկգծային ձևի միջոցով, ինչը հատկապես արդյունավետ է մասնակի ածանցյալներով հավասարումների համար։ Թույլ լուծման գոյությունը հաճախ կապված է համապատասխան օպերատորի սահմանափակության, կոերցիվության կամ այլ կառուցվածքային հատկությունների հետ։ Լուծման միարժեքության խնդիրը ևս էական նշանակություն ունի։ Եթե նույն սկզբնական կամ սահմանային պայմանների համար հնարավոր են բազմաթիվ լուծումներ, անհրաժեշտ է պարզել դրանց միջև եղած հարաբերությունները և որոշել այն պայմանները, որոնց դեպքում լուծումը միակն է։ Այդ նպատակով կարող են ուսումնասիրվել հավասարման հոմոգեն և ոչ հոմոգեն տարբերակները, համապատասխան օպերատորի միջուկը և պատկերը, ինչպես նաև կիրառվել ֆունկցիոնալ անալիզի ընդհանուր սկզբունքներ։ Լուծումների կայունության ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, թե որքան զգայուն է ստացված լուծումը սկզբնական տվյալների կամ հավասարման գործակիցների փոքր փոփոխությունների նկատմամբ։ Կիրառական տեսանկյունից սա կարևոր հատկություն է, քանի որ իրական խնդիրներում տվյալները սովորաբար հայտնի են միայն մոտավորությամբ։ Եթե փոքր փոփոխությունները հանգեցնում են լուծման միայն փոքր փոփոխության, ապա խնդիրը համարվում է կայուն, մինչդեռ հակառակ դեպքում կարող է առաջանալ անկայունության խնդիր։ Ընդհանրացված Սոբոլևի տարածությունների կիրառումը հնարավորություն է տալիս նաև ուսումնասիրել հավասարումների ավելի բարդ դասեր, որոնցում գործակիցները կարող են ունենալ սահմանափակ կանոնավորություն կամ փոփոխվել տարածական փոփոխականներից կախված։ Այս դեպքում դասական լուծումների տեսությունը կարող է բավարար չլինել, մինչդեռ թույլ լուծումների և ֆունկցիոնալ տարածությունների մեթոդները թույլ են տալիս պահպանել խնդրի մաթեմատիկական իմաստը։ Ուսումնասիրության տեսական արժեքը պայմանավորված է նրանով, որ այն նպաստում է դիֆերենցիալ հավասարումների լուծումների ավելի ընդհանուր տեսության զարգացմանը։ Ընդհանրացված ֆունկցիոնալ տարածությունների միջոցով հնարավոր է միավորել տարբեր տեսակի հավասարումների ուսումնասիրության մեթոդները և սահմանել լուծումների այնպիսի դասեր, որոնք ավելի լայն են, քան դասականորեն դիտարկվող ֆունկցիաների դասերը։ Նման մոտեցումները կարևոր են մասնակի ածանցյալներով հավասարումների, մաթեմատիկական ֆիզիկայի և կիրառական մաթեմատիկայի բազմաթիվ խնդիրների համար։ Թեման կարող է կապված լինել նաև մոտարկման խնդիրների հետ։ Թույլ լուծումները հաճախ հնարավոր է ստանալ ավելի կանոնավոր ֆունկցիաների հաջորդականությունների միջոցով՝ կառուցելով մոտավոր լուծումներ և ուսումնասիրելով դրանց սահմանային վարքը համապատասխան նորմում։ Այդ գործընթացը պահանջում է ֆունկցիոնալ տարածության ամբողջականության, կոմպակտության և կոնվերգենցիայի հատկությունների մանրամասն օգտագործում։ Այսպիսի մեթոդները հնարավորություն են տալիս ապացուցել լուծման գոյությունը նույնիսկ այն դեպքերում, երբ ուղղակի կառուցում հնարավոր չէ։ Աշխատության արդյունքները կարող են ունենալ նաև կիրառական նշանակություն, քանի որ դիֆերենցիալ հավասարումները մաթեմատիկական մոդելավորման հիմնական գործիքներից են։ Դրանք օգտագործվում են ֆիզիկայում, մեխանիկայում, ջերմափոխանակության, դիֆուզիայի, էլեկտրամագնիսական երևույթների, հեղուկների շարժի և բազմաթիվ այլ գործընթացների նկարագրման համար։ Ընդհանրացված Սոբոլևի տարածությունների միջոցով հնարավոր է ավելի իրատեսական կերպով նկարագրել այն համակարգերը, որոնցում ֆիզիկական մեծությունները կարող են ունենալ ոչ հարթ կամ տեղային անկանոն վարք։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը համադրում է դիֆերենցիալ հավասարումների տեսությունը և ֆունկցիոնալ անալիզը՝ որոշակի դասի հավասարումների լուծումների հատկությունները ընդհանրացված Սոբոլևի տարածություններում բացահայտելու նպատակով։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացած է հավասարման ֆունկցիոնալ-անալիտիկ ձևակերպման, թույլ լուծումների գոյության, միարժեքության և կայունության, ինչպես նաև համապատասխան տարածությունների կառուցվածքային հատկությունների վրա։ Թեման կարող է հետաքրքրել մաթեմատիկոսներին, ֆունկցիոնալ անալիզի և դիֆերենցիալ հավասարումների մասնագետներին, մաթեմատիկական ֆիզիկայի հետազոտողներին, ասպիրանտներին և այն ուսանողներին, ովքեր զբաղվում են ժամանակակից մաթեմատիկական վերլուծությամբ։

Մշակույթ

Հայկական գորգ / Armenian carpet աշխատությունը արվեստագիտության և ազգագրության ոլորտի ուսումնասիրություն է, որը ներկայացնում է հայկական գորգագործության պատմական զարգացումը, նրա տարածաշրջանային դպրոցները և գեղարվեստական առանձնահատկությունները, այն վերլուծում է գորգերի զարդանախշային համակարգը, խորհրդանշական պատկերները և գունային համադրությունները, որոնք ձևավորվել են դարերի ընթացքում և արտացոլում են հայկական մշակույթի աշխարհընկալումը, հավատալիքները և կենսակերպը, գիրքը բացատրում է նաև գորգերի պատրաստման տեխնոլոգիական փուլերը՝ նյութի ընտրություն, ներկում, հյուսման եղանակներ և վերջնական մշակման գործընթացներ, միաժամանակ ընդգծելով հայկական գորգերի դերը թե՛ կենցաղային կիրառության, թե՛ ծիսական և մշակութային միջավայրերում, ինչպես նաև դրանց տեղը համաշխարհային կիրառական արվեստի պատմության մեջ, ինչը այն դարձնում է կարևոր աղբյուր արվեստագիտության, մշակութաբանության և ժողովրդական արվեստի ուսումնասիրության համար։