Հայաստանի պետական ագրարային համալսարանում պաշտպանած ատենախոսությունների մատենագիտություն (1935- 2009)

Lեզվաբանություն

Գիրքը «Աւանդական ուղղագրութիւն», որը հրատարակվել է ՀՀ Գիտությունների ազգային ակադեմիա-ի և Հրաչյա Աճառյանի անվան լեզվի ինստիտուտ-ի կողմից, նվիրված է հայերենի դասական՝ ավանդական ուղղագրական համակարգի ամբողջական ներկայացմանը և ուսումնասիրմանը։ Այն մանրամասն բացատրում է, թե ինչպես են ձևավորվել հայերեն գրության կանոնները պատմականորեն, ինչ սկզբունքների վրա է հիմնված ավանդական ուղղագրությունը և ինչու է այն պահպանվել հատկապես արևմտահայերենում և սփյուռքում։ Գրքում ներկայացվում են տարբեր ուղղագրական երևույթներ՝ ձայնավորների և բաղաձայնների գրությունը, երկհնչյունների կիրառումը, բառերի կազմությունը, ինչպես նաև բազմաթիվ բացառություններ, որոնք կարևոր են ճիշտ գրելու համար։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այն տարբերություններին, որոնք առաջացել են 20-րդ դարում իրականացված ուղղագրական բարեփոխումների արդյունքում, երբ ձևավորվեց նոր՝ պարզեցված ուղղագրությունը։ Այս համատեքստում գիրքը ոչ միայն ներկայացնում է կանոնները, այլ նաև համեմատում է երկու համակարգերը՝ օգնելով ընթերցողին հասկանալ, թե ինչ փոփոխություններ են կատարվել և ինչպես են դրանք ազդել լեզվի գրավոր ձևի վրա։ Բացի տեսական բացատրություններից, գրքում ընդգրկված են բազմաթիվ օրինակներ, բառացանկեր և գործնական նյութեր, որոնք հնարավորություն են տալիս սովորողներին կիրառել ստացած գիտելիքները և ամրապնդել ճիշտ գրությունը։ Այն նաև կարևոր աղբյուր է լեզվաբանների, ուսուցիչների, ուսանողների և բոլոր նրանց համար, ովքեր հետաքրքրված են հայոց լեզվի պատմությամբ, զարգացմամբ և պահպանությամբ։ Ընդհանուր առմամբ, գիրքը նպատակ ունի պահպանել և փոխանցել հայերենի ավանդական գրավոր մշակույթը՝ օգնելով ընթերցողին ավելի խորությամբ հասկանալ լեզվի կառուցվածքն ու ժառանգությունը։

Պատմություն

Գիրքը ուսումնասիրում է արաբական երկրների պատմական ընթացքը՝ հատկապես 19-րդ դարի վերջից մինչև 21-րդ դարի սկիզբ՝ ընդգծելով նրանց պայքարը անկախության, պետականության ձևավորման և միջազգային հարաբերություններում դիրքավորման համար։ Հիմնական բովանդակությունը․ Գաղութային շրջան և ազատագրական շարժումներ Արաբական երկրների պայքարը եվրոպական գաղութային տերությունների դեմ։ Անկախ պետությունների ձևավորում Նոր պետությունների առաջացում Մերձավոր Արևելքում և Հյուսիսային Աֆրիկայում։ Քաղաքական զարգացումներ Միապետությունների, հանրապետությունների և տարբեր քաղաքական համակարգերի ձևավորում։ Տնտեսական փոփոխություններ Նավթի արդյունաբերության զարգացում և դրա ազդեցությունը տարածաշրջանի վրա։ Հակամարտություններ և պատերազմներ Տարածաշրջանային հակասություններ, արաբ-իսրայելական հակամարտություն և ներքին քաղաքական ճգնաժամեր։ Ժամանակակից գործընթացներ 21-րդ դարի քաղաքական փոփոխություններ և հասարակական շարժումներ (այդ թվում՝ «արաբական գարուն»)։

Այլ առարկաներ

Տարրական էկոնոմետրիկա գիրքը հանդիսանում է էկոնոմետրիկայի հիմունքներին նվիրված ուսումնական աշխատություն, որը նախատեսված է առաջին հերթին տնտեսագիտության և հարակից մասնագիտությունների ուսանողների համար։ Այն կառուցված է այնպես, որ ընթերցողը քայլ առ քայլ ծանոթանա էկոնոմետրիկայի հիմնական գաղափարներին՝ սկսելով տվյալների վերլուծության սկզբունքներից և հասնելով պարզ ռեգրեսիոն մոդելների կառուցման ու գնահատման մեթոդներին։ Հեղինակը հատուկ ուշադրություն է դարձնում մաթեմատիկական և վիճակագրական հիմքերի մատչելի ներկայացմանը՝ փորձելով նվազագույնի հասցնել բարդ ձևակերպումները և առավելագույնս կենտրոնանալ դրանց կիրառական նշանակության վրա։ Գրքում ներկայացված են գծային ռեգրեսիայի մոդելներ, նվազագույն քառակուսիների մեթոդը, գնահատումների հատկությունները, ինչպես նաև հիմնական վիճակագրական թեստերը, որոնք օգտագործվում են տնտեսական տվյալների վերլուծության մեջ։ Նյութը ուղեկցվում է օրինակներով և վարժություններով, որոնք նպաստում են տեսական գիտելիքների ամրապնդմանը և գործնական հմտությունների ձևավորմանը։ Գիրքը առանձնանում է իր պարզությամբ և ուսուցողական կառուցվածքով, ինչի շնորհիվ այն հարմար է նաև այն ընթերցողների համար, ովքեր առաջին անգամ են առնչվում Էկոնոմետրիկա առարկային։

Այլ առարկաներ

Գրքում ներկայացվում են կլիմայի փոփոխության ազդեցությունները գյուղատնտեսության վրա՝ ջերմաստիճանի բարձրացում, երաշտներ, հողի դեգրադացիա և ջրային ռեսուրսների սահմանափակում։ Հեղինակը ցույց է տալիս, թե ինչպես կարելի է նվազեցնել այդ ռիսկերը՝ կիրառելով խելամիտ և գիտահեն գյուղատնտեսական մեթոդներ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում խելամիտ (smart) գյուղատնտեսության տեխնոլոգիաներին՝ թվային մոնիթորինգ, ավտոմատացված համակարգեր, ջրի արդյունավետ օգտագործում, հողի վիճակի վերահսկում և ռեսուրսների օպտիմալ կառավարում։ Ընդհանուր առմամբ, գիրքը ներկայացնում է կլիմակայուն գյուղատնտեսության գաղափարը՝ որպես կայուն զարգացման կարևոր ուղղություն, որը միավորում է էկոլոգիական անվտանգությունը և ժամանակակից տեխնոլոգիական լուծումները։

Տնտեսագիտություն

Աշխատությունում ներկայացվում են գյուղացիական տնտեսությունների կոոպերացման անհրաժեշտությունը և մոդելները՝ ինչպես արտադրական, այնպես էլ սպառողական ոլորտներում։ Հեղինակը վերլուծում է, թե ինչպես է գյուղատնտեսության կոոպերացիան կարողանում է խթանել արտադրական արդյունավետությունը, նոր տեխնոլոգիաների ներդրումը, գործառնական ծախսերի նվազեցումը և ընդհանուր եկամտաբերությունը՝ հատկապես լիմիտացիաներ ունեցող փոքր տնտեսությունների համար։ Գրքում նաև անդրադարձ է կատարվում գյուղացիական տնտեսությունների կառավարման համապարփակ մեթոդներին՝ նշելով, որ հաջողակ կառավարման հիմնական ուղիներից մեկը ուժեղ ֆինանսական պլանավորումն ու ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործումն է։ Հեղինակը անդրադառնում է տնտեսությունների կազմակերպման հիմնախնդիրներին՝ ճիշտ կառավարման մոդելներ ընտրելու, համայնքների զարգացումն ապահովելու, աշխատուժի արդյունավետ օգտագործման ու համայնքային ուժերի համադրման կարևորությանը։ Գրքում շեշտադրվում է կոոպերատիվների հիման վրա գործող գյուղացիական տնտեսությունների ազդեցությունը տեղական և տարածաշրջանային տնտեսությունների կայունության վրա։ Այսօր, երբ գերծանրաբեռնվածությունն ու ռեսուրսների օպտիմալացման հարցերը հատկապես կարևոր են, հեղինակը նաև առաջարկում է այնպիսի կառավարման մեթոդներ, որոնք ի վիճակի են լուծել գյուղացիական տնտեսությունների առկա խնդիրները՝ հատկապես գյուղատնտեսության ցածր տեխնոլոգիական մակարդակների, շուկայի հետ կապված խնդիրների և գյուղատնտեսական ապրանքների շրջանառության առումով։ Աշխատությունը նախատեսված է գյուղատնտեսության, ագրոբիզնեսի, տնտեսագիտության, մենեջմենթի և պետական կառավարման ոլորտների ուսանողների, մասնագետների և քաղաքականության մշակողների համար։

Աշխարհագրություն

Կարապետյան Մ., հանդիսանում է ուսումնական և մեթոդական ձեռնարկ, որը նպատակ ունի աջակցել աշխարհագրության տեսական գիտելիքների կիրառմանը գործնական խնդիրների լուծման միջոցով։ Այն ընդգրկում է աշխարհագրության տարբեր բաժիններին վերաբերող տիպական խնդիրների համակարգված հավաքածու և դրանց լուծման քայլ առ քայլ մեկնաբանություններ։ Գրքում ներկայացված են ֆիզիկական և տնտեսական աշխարհագրության հիմնական հաշվարկային ու տրամաբանական խնդիրներ՝ կապված կլիմայի, ռելիեֆի, ջրագրության, բնակչության, տնտեսության և քարտեզագրական տվյալների հետ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձված խնդիրների լուծման մեթոդաբանությանը, տրամաբանական վերլուծությանը, քարտեզների և վիճակագրական տվյալների կիրառմանը, ինչպես նաև արդյունքների ճիշտ մեկնաբանմանը։ Ներառված են նաև ուսուցողական բացատրություններ, որոնք օգնում են աշակերտներին և ուսանողներին զարգացնել աշխարհագրական մտածողությունը և վերլուծական հմտությունները։ Այս աշխատությունը նախատեսված է ուսանողների, ուսուցիչների և աշխարհագրությամբ հետաքրքրված ընթերցողների համար՝ նպաստելով գիտելիքների ամրապնդմանը և գործնական կիրառման կարողությունների զարգացմանը։