ԽՈՍՔ՝ ԲԱՐՁՐԱԳՈՒՅՆ ԵՍԻ

ՏԻԳՐԱՆ ԳՈՐՇ

ԽՈՍՔ՝ ԲԱՐՁՐԱԳՈՒՅՆ ԵՍԻ

ինք­նա­րար­նե­րի հա­վա­տամք

Երևան Ասողիկ

ՀՏԴ 1/14 ԳՄԴ 87 Գ 842 Սր­բագ­րիչ՝ ­Նա­ռա ­Խոս­տեղ­յան (Ինք­նա)ճա­նա­չո­ղութ­յուն – (ինք­նա) հաղ­թա­հա­րում (ինքն)ա­րա­րում. սեր՝ առ ­Բարձ­րա­գույն Ե­սը … ­Հեղ.՝ ­Տիգ­րան ­Գորշ (­Տիգ­րան Ս­տե­փա­նի Գ­րի­գոր­յան) (ծնվ.՝ 06 մա­յիս 1985թ., ի­մաս­տա­սեր, ի­րա­վա­բան փաս­տա­բան) ԳՄԴ 87 Գ 842 Գորշ Տիգրան (Տիգրան Ստեփանի Գրիգորյան) Գ 842 ԽՈՍՔ՝ ԲԱՐՁՐԱԳՈՒՅՆ ԵՍԻ / Տիգրան Գորշ.Եր.: Ասողիկ, 2022.- … էջ:

ISBN 978-9939-50-494-0 © Տ. Գրիգորյան , 2022

­

Նա­խա­բա­նի փո­խա­րեն ­Ներ­հա­յե­ցում­նե­րիցս մե­կի ժա­մա­նակ հան­դիպե­ցի նա­խա­մար­դուն՝ ճիշտ այն պա­հին, երբ գտնվում էր կեն­դա­նա­կան վի­ճա­կից մարդ­կա­յի­նին անց­նե­լու կամր­ջին, բայց ինձ հա­մա­կած, երբ­ևէ չտեսն­ված ա­մո­թը թույլ չտվեց զրու­ցե­լու չափ մոտ գնալ նրան, իսկ երբ նա ինձ նա­յեց մար­դու կող­մից երբ­ևէ տրված բո­լոր հար­ցե­րը մարմ­նա­վո­րող հայաց­քով՝ ան­մե­ղութ­յուն ճա­ռա­գող ժպի­տով, ես, մտա­բե­րե­լով մարդ­կա­յին ի­մա­ցութ­յան բո­լոր հետևանք­նե­րը, ու­ժե­րի ա­ռա­վե­լա­գույն լա­րու­մով միայն կա­րո­ղա­ցա գո­ռալ. «­Չի­մա­ցութ­յունդ քո պաշտ­պանութ­յու՜նն է, չի­մա­ցութ­յունդ քո պաշտ­պա­նությու՜նն է, ...», ու սթափ­վե­ցի սե­փա­կան ա­ղա­ղա­կումից՝ շուր­թե­րիս զգա­լով ծո­րա­ցող, նրան չաս­ված բա­ռեր, ո­րոնք զգու­շաց­մանս շա­րու­նա­կութ­յունն էին. « ...` ինքդ քե­զա­նի՜ց, ինքդ քե­զա­նի՜ց ...»։ ­Հե­տո ես նրան հան­դի­պե­ցի ևս ­մեկ (վեր­ջին) ան­գամ՝ ար­դեն իր նա­խա­ձեռ­նութ­յամբ, երբ ինքս էի կանգ­նած մար­դուց ­Բարձ­րա­գույն Ես-ին անց­նելու կամր­ ջին, որ­ տեղ նա, մա­ հին նա­ խոր­ դող ու մահն ազ­դա­րա­րող վեր­ջին շնչի հանգս­տութ­յամբ, շշնջաց զգու­շաց­մանս պա­տաս­խա­նը. «­Գի­տե՜մ, գիտե՜մ, ...», ու հե­ռա­ցավ՝ շուր­թե­րիս թող­նե­լով ան­մեղութ­յուն ճա­ռա­գող իր ժպի­տը. որ ինք­նա­րա­րումն այ­լընտ­րանք չու­նի ...

1. Նր­բա­ճա­շակ փա­ռա­սի­րութ­յուն է ան­հայ­ տութ­յամբ փառ­քի ձգտու­մը, բարձր ա­վե­լի, քան այն ընդ­հան­րա­պես ժխտող բռիութ­յունն է… 2. Կր­կին հան­դի­պե­լու հա­մար՝ պետք է գնաս, որ չմնաս ան­վերջ հե­ռա­ցող, ու նո­րա­ նա­լու հա­մար՝ պետք է եփ­վես մեղ­քում, որ չըն­դուն­վես ան­մեղ՝ հնա­ցող սո­վո­րութ­յուն ... 3. Ան­շուշտ, ա­մեն ոք ­Բարձ­րա­գույն ­Բա­նա­ կա­նութ­յան ընտր­յալ չէ, բայց բո­լո­րի նկատ­ մամբ դա ժխտե­լու դա­տո­ղութ­յունն էլ մտքի կոշ­տութ­յուն է, ե­թե ոչ ա­ռանձ­նա­հա­տուկ ընդգծ­վե­լու քո­ղարկ­ված դի­տա­վո­րութ­յուն։ Ն­ման ու­սուց­չութ­յու­նը կա­րող է ա­պա­հո­վել սո­ցիա­լա­կան ներ­դաշ­նակ կե­ցութ­յուն, ո­րով մար­դը, ըն­դա­մե­նը, կա­րող է կոչ­վել ցե­ղի ներ­սում խռո­վութ­յու­նը հաղ­թա­հա­րած ա­նա­ սուն … 4. Այ­նո­ւա­մե­նայ­նիվ, խա­վա­րա­ծին և ­խա­ վա­րից ծնված խո­հերս ա­ռա­վե­լա­պես գրավ(ում)ել են լու­ սա­ վոր մարդ­ կանց, ու նրան­ցից քչերն են գտնվել փրկչի խղճա­հա­ րութ­յամբ ա­ռաջ­նորդ­վող փա­ռա­սեր­ներ …

5. Շր­ջա­նը հա­վեր­ժութ­յուն է թվում նրան, ով չի հասց­նում կա­տա­րել մեկ ամ­բող­ջա­կան պտույտ։ Ն ­ ա, ով գի­տակ­ցում է մար­դու բան­ տարկ­ված գո­յութ­յու­նը, ձգտում է ա­նի­մա­ ցութ­յան շա­ռա­վի­ղը կրճա­տել մինչև ան­չա­ փե­լի միջ­նա­կետ ու դառ­նալ նոր մեկ­նա­բա­ նութ­յան մի­ջա­կետ... 6. Ե­թե չի ստաց­վել այն­պես, որ լի­նես աղբ­ յուր, ամպ, կամ, գո­նե, ցող, ում կխմեին մար­ դիկ, հրեշ­տակ­նե­րը, կամ, գո­նե, ուր­վա­կան­ նե­րը, ա­ռա­­վել ևս, ե­թե ստաց­վել է այն­պես, որ ե­ղա­նա­կից կախ­ված ջրա­փոս ես, ու­րեմն, քա­նի կաս, պետք է ցան­կա­ցած պա­տա­հած ա­նա­սու­նի շուր­թե­րին տրվես, որ չլի­նե­լուն պես ճա­նա­չես՝ կյան­քը հենց դա էր և դ ­ ու ապ­ րել ես, մնա­ցած բո­լո­րը մեռ­յալ պատ­րանք­ ներ են … 7. Տ­վե՛ք մար­դուն ան­մա­հութ­յուն և, բո­լոր փոր­ ձերն ապ­րե­լու վեր­ջում, նա, ան­պայ­ման, կտեն­չա լի­նել մե­կօր­յա կյանք ապ­րող թի­թեռ, ո­րի անհ­նա­րի­նութ­յունն էլ կդառ­նա նրա դժոխ­քը ...

8. ­Ժա­մա­նա­կի ա­ղի­նե­րով շարժ­վել ա­ռո՞ղջ, թե՞՝ ոչ, ա­յո, այդ­տեղ ընտ­րութ­յուն կա, բայց կա նաև եր­րոր­դը՝ նրան զրկել քեզ կրկին ու­ տե­լու ա­խոր­ժա­կից ... 9. Սահ­մա­նա­զանց բա­րեգ­թութ­յունն էլ ա­նա­ռա­կութ­յուն է, իսկ սահ­մա­նը բա­րո­յա­ կան ըն­կա­լու­մից դուրս է, ո­րով­հետև բա­րո­յա­ կա­նութ­յան միակ շա­հա­ռուն հա­սա­րա­կութ­ յունն է … 10. ­ ուր մար­դուն իր կեն­ցա­ղը հրա­պա­րա­ Տ կա­յին դարձ­նե­լու հնա­րա­վո­րութ­յուն և ­նա, մեծ հա­վա­նա­կա­նութ­յամբ, կփտեց­նի ու­նե­ ցած ցան­կա­ցած տա­ղանդ, նա ուղ­ղա­կի կմսխի փա­ռա­սի­րութ­յան պո­տեն­ցիա­լը՝ լի­ նել ա­վե­լին, քան կա, թե­կուզ որ­պես մե­ծա­ նուն չա­րա­գործ, բայց ոչ մի­ջա­կութ­յուն: Այ­սօր ա­մե­նա­շատն է տրված այդ հնա­ րա­վո­րութ­յու­նը ու հենց այդ նպա­տա­կով, որ լի­նի մի­ջա­կութ­յուն ... 11. Ակն­թար­թի մահ­վա­նը նա­խոր­դող վեր­ ջին ինք­նա­խո­սութ­յուն. «Ես ո­չինչ չեմ հաս­ կա­ցել, ես միայն փոր­ձել եմ հաս­կա­նալ»։

12. ­ ո­լոր սպա­սում­նե­րում սպան­վում են հա­ Բ վեր­ժութ­յուն­ներ, ու թե ինչ­քան, հաշ­վարկն ըստ րո­պեի՝ մե­կում վաթ­սուն հա­վեր­ժութ­ յուն... 13. Երբ այլևս ան­կա­րող եք պատ­վել մահն ի­րար սի­րե­լով, բա­ժան­վե՛ք, որ, գո­նե, խոս­ տո­վա­նեք՝ ին­չու եք ապ­րել միա­սին: Երբ այլևս ան­կա­րող եք բարձ­րա­նալ մեղ­ քով, գա­հա­վի­ժե­լուց փրկվե՛ք (ինք­նա)նե­րու­ մով… 14. Ա­ռա­քի­նի մար­դիկ Ա­րար­չի կո­կոր­դին դեմ ա­ռած ոս­կոր են. նրանք խան­գա­րում են վճռել աշ­խար­հի վեր­ջը … 15. Ե­թե ճիշտ ես ըն­կա­լել հար­ցը (ինք­նա­ճա­ նա­չո­ղութ­յան), ա­պա, թե ինչ­պե՞ս գտնել այն, ին­չը գո­յութ­յուն չու­նի, պա­տաս­խանն է՝ պետք է (ինք­նա­րար­մամբ) ան­հե­տա­նալ ... 16. Օ­րի­նա­կա­նութ­յունն ու ար­դա­րութ­յու­նը հա­րա­բեր­վում են, ինչ­պես բա­րո­յա­կա­նութ­ յունն ու սե­րը, և ն ­ ա, ով հնա­րա­վոր է հա­մա­

րում դրանց ներ­դաշ­նա­կու­մը, կամ նույ­նա­ ցու­մը, բարձ­րա­կարգ բա­րո­յա­կա­նի հետ մեկ­ տեղ՝ հա­վակ­նում է կոչ­վել մարդ­կութ­յան դեմ գոր­ծող ա­ռաջ­նա­կարգ տա­կանք, ե­թե, իբրև ան­սեր ա­նա­սուն, չու­նի ան­­մեղ­սու­նա­կի ար­ դա­րա­ցում … 17. ­ ե­րը հա­մա­րել ընտ­րե­լի նույնն է, թե Ս վրադ լցված լա­վա­յից չայր­վե­լը պայ­մա­նա­վո­ րել կամ­ քով, ուս­ տի, նրան, ով հնչեց­ րել է նման միա­միտ ախ­մա­խութ­յուն, կամ կան­ խամ­տած­ված ե­րես­պաշ­տութ­յուն, ճա­նա­չի՛ր՝ իբրև քեզ հան­դի­պած մե­ծա­գույն սուտ։ 18. «­Ներ­ման կա­րիք չու­նես, երբ բո­լոր դի­ տա­վո­րութ­յուն­նե­րում միա­միտ ես, թե­կուզ ե­թե հա­ճախ, կամ միայն ա­վե­րում ես, քան­զի ար­դա­րաց­ված ես, երբ նպա­տա­կիդ էութ­յամբ բա­րե­միտ ես».- սար­սափ ե­րա­զում ­Նե­ռը լսում էր Աստ­ծուն։ 19. Ա­ռանձ­նա­հա­տուկ տհաճ են նրանք, ով­ քեր ա­մեն ինչ պայ­մա­նա­վո­րում են ընտ­րութ­ յամբ, թե­կուզ ե­թե ինձ են ընտ­րում. այդ­պի­ սիք, ի տար­բե­րութ­յուն հան­գա­ման­քին ան­ գի­տա­կից տրվող­նե­րի, ըն­դա­մե­նը հիմ­նա­վո­ րում են ի­րենց ա­պա­գա դա­վա­ճա­նութ­յու­նը,

իսկ այն­ տեղ, որ­ տեղ, հան­ կարծ, կա­ րող եմ կոչ­վել ա­մե­նաընտ­րե­լի, ընտ­րող­նե­րը պետք է հա­մար­վեն տիե­զե­րա­կա­նութ­յան մա­սին ճի­ճու­նե­րի՛ց էլ քիչ պատ­կե­րա­ցում ու­նե­ցող մա­կա­բույծ­ներ … 20. (Ինք­նա)ճա­նա­չո­ղութ­յան (սի­րո) մեջ հպար­տութ­յու­նից ա­զատ­վե­ցի՝ նաև որ­պես ճիճ­վա­թա­փութ­յուն, խղճից՝ որ­պես դա­տարկ ա­ռող­ջութ­յուն, հի­մա սիրտս լցնող ցա­վով եմ (ինքն)ա­րար­վում՝ մինչև մահ­վան հետ նշա­ նադ­րութ­յու­նը հա­սու­նա­նա ա­մուս­նութ­յան ու վերջ տրվի սո­ցիա­լա­կան գո­յութ­յա­նը, որ­տեղ ստիպ­ված ենք լի­նել մա­կա­բույծ, միա­ժա­մա­ նակ, դրանց կե­ցութ­յան մի­ջա­վայր։ 21. Ան­շուշտ, դուք կդա­դա­րեք հան­դի­մա­նել նրան, ով ստիպ­ ված է խա­ վար փնտրում, ո­րով­հետև լույ­սը վնա­սում է նրա ա­ռող­ջութ­ յա­նը, ե­թե չար­դա­րա­նաք չի­մա­ցութ­յամբ, որ այդ­պես չի լի­նում, բայց նո­րա­հայտ կա­րեկ­ ցանքն ու հնա­ցած ան­գի­տութ­յու­նը, ըն­դա­մե­ նը, ձեզ խղճուկ է դարձ­նում ճշմար­տութ­յան մեջ, որ ա­վե­լի շատ ա­պա­կա­նել եք այն­տեղ, որ­տեղ ու­րա­խութ­յամբ եք հայտն­վել … 22.

­Բարձ­րա­գույն Ես-ի ա­ջա­կից­նե­րը դրախ­ տից և դ­ժոխ­քից դա­սա­լիք եր­կու հրեշ­տակ­ ներն են, ո­րոնց հաշ­տեց­րել է մարդ­կութ­յան դեմ նրանց ա­ռաջ­նորդ­նե­րի դա­վադ­րութ­յան գի­տակ­­ցու­մը … 23. Իշ­խան­ներն ան­ցո­ղիկ են, ծա­ռա լի­նե­լու տգի­տութ­յու­նը՝ հա­վերժ … 24. Եր­կա­թե կող­պե­քով փայտ­յա դու­ռը դի­ պուկ է նկա­րագ­րում, թե ինք­նա­մե­կու­սա­ցողն ինչ է սպա­սում … 25. ­ ե­նա­կութ­յու­նը տաղտ­կա­լի է նրան, ով Մ եր­բեք չի տար­վել փակ կո­պե­րի գու­նա­յին խա­ղով … 26. ­Նե­ռի հա­րատ­ևութ­յու­նը վկա­յութ­յունն է Աստ­ծո ան­կա­րո­ղութ­յան՝ նե­րե­լու ա­մեն ինչ և­ ա­մեն­քին, կամ, այ­նո­ւա­մե­նայ­նիվ, կա մի բան, ին­չում ­Նե՛­ռը պետք է Աստ­ծուն նե­րի … 27. ­Մեզ սո­վո­րեց­րել են նրան պատ­կե­րաց­ նել այ­լան­դակ և լկ­տի, ին­չը, ան­շուշտ, նրա

ի­մա­ցութ­յունն է մեր մա­սին, բայց այն, թե ինչ է ինձ հետ կա­տար­վում պա­հե­րին, երբ հա­ մակ­րում եմ ­Նե­ռին, ստի­պում է հույ­զի հրա­ բուխ­ներ փնտրել հա­մեստ մարդ­կանց մեջ … 28. ­Հաշ­մութ­յուն ու­նե­ցո­ղը, ով հրա­ժար­վում և/­կամ ա­մա­չում է ըն­դու­նել իր ար­տո­նութ­ յուն­նե­րը՝ իբրև բո­լո­րից չտար­բեր­վե­լու ձգտում, կարճ ժա­ մա­ նակ անց փրկվում է խղճի շու­կա­յից՝ հայտն­վե­լով հպար­տութ­յան չոր տա­փաս­տա­նում. սա այն մա­սին, թե կե­ ցութ­յան ինչ ընտ­րութ­յուն ու­նեն ան­կա­տա­ րութ­յու­նից կա­տա­րե­լութ­յուն ու­ղին հա­կա­ ռակ բևե­ռի ուղ­ղութ­յամբ տես­նող մե­ծա­մաս­ նութ­յան հո­գի­նե­րը ... 29. Ծ­նող­նե­րիցդ յու­րա­քանչ­յուրն օ­տար է քեզ մյուս ծնո­ղիդ ար­յան բա­ղադ­րութ­յամբ և ­չա­փով, ո­րը կրում ես դու, ե­րե­խա­յիդ էլ օ­տար ես դու՝ մյուս ծնո­ղի ար­յամբ, ո­րը կրում է նա։ Ար­յամբ միակ հա­րա­զա­տը, ում, սա­կայն, ա­ռա­ջինն ես մի օր դա­դա­րում հա­մա­րել ըն­ տա­նիք, նույն ծնող­նե­րիցդ սեր­ված քույրդ է և/­կամ եղ­բայրդ։ Ուս­տի, ե­թե ար­ժեք­նե­րի հե­ղա­փո­խութ­ յուն, ա­պա՝ որ ինք­նա­րա­րու­մը կարգ­վի և չ­դա­դա­րի լի­նել խոր­թութ­յու­նից զերծ ԱՄԵՆԱՄԵԿ...ութ­յուն։

30. (Աստ­վա­ծա)մայր. ­Մենք գի­տենք տար­բե­րա­կել և­ ա­մեն ծնած, որ­դեգ­րած, կամ ու­րի­շի ար­գան­դը վար­ձույ­թով օգ­տա­գոր­ծած է­գի չկո­չել մայր, բայց չգի­տենք նրան, ով կա­րող է մայ­րա­նալ ա­ռանց ծնե­լու, որ­դեգ­րե­լու, վար­ձե­լու՝ էութ­ յամբ լի­նե­լով (ոչ աստ­վա­ծա­ծին) Աստ­վա­ծա­ մայր։ Իբրև սո­վո­րա­կան դար­ձած ի­րո­ղութ­ յուն՝ գի­տենք նաև, որ մայ­րը, եր­բեմն, կա­րող է ար­դե՛ն հա­սու­նա­ցած զա­վա­կին ա­ռա­ջին ան­գամ հան­դի­պել, բայց չգի­տենք ի­րո­ղութ­ յու­նը, որ­տեղ չի հան­դի­պում՝ իր (աստ­վա­ծա) մայր լի­նելն է ի­մա­նում … Չ­գի­տենք, ո­րով­հետև խա­չի մեկ պատ­ մութ­յունն իր ըն­ծա­յու­մից դուրս ըն­դու­նե­լով (նաև մեր­ժե­լով) մեր խա­չե­րը բարձ­րաց­նե­լու փո­խա­րեն՝ դրանք ան­ճա­նաչ թա­ղել ենք … 31. Աստ­վա­ծա­սե­րը նրա­նում տես­նում է աստ­վա­ծա­մերժ, աստ­վա­ծա­մեր­ժը՝ աստ­վա­ ծա­սեր, ես՝ Աստ­ծուց և ­Նե­ռից փո­խա­դարձ հար­գան­քի ապ­տակ­ներ ստա­ցող ­Բարձ­րա­ գույն ԵՍ … 32. Ե­թե ա­պա­գան ա­նո­րոշ է տար­բե­րակ­նե­ րի ան­սահ­մա­նութ­յամբ, թե ինչ շա­րու­նա­ կութ­յուն կա­րող է ու­նե­նալ ներ­կան, ա­պա

անց­յալն ա­նո­րոշ է ե­ղած տար­բե­րակ­նե­րի ան­սահ­մա­նութ­յամբ, ո­րոն­ցից, կոնկ­րետ պա­ հին, միայն մե­կում է կա­րո­ղա­նում լի­նել գի­ տակ­ցութ­յու­նը, ին­չը, սա­կայն, չի բա­ցա­ռում նրա ան­ցումն այլ տա­րա­չա­փութ­յուն՝ ա­ռանց որ­ևէ պատ­ճա­ռա­հետ­ևան­քա­յին կա­պի, կամ դրա գի­տակց­ման, ինչ­պես ե­րա­զում, որն ապ­րում ենք ամ­բողջ նա­խա­պատ­մութ­յան ի­մա­ցութ­յամբ։ Ըստ այդմ, այն ա­մե­նը, ին­չը պայ­մա­նա­վոր­վում, կամ պատ­ճա­ռա­բան­վում է անց­յա­լով, կաս­կա­ծե­լի է, հետ­ևա­բար՝ լոկ հա­վատ և­ ոչ փաստ։ ­Փաս­տը զգա­ցո­ղութ­ յունն է, որ կա­րող ես օ­տա­րութ­յուն զգալ հա­ րա­զա­տի նկատ­մամբ, ով, գու­ցե, թշնա­միդ է այլ տա­րա­ծա­կա­նութ­յան մեջ, որ­տեղ ներ­կա եք ոչն­չաց­նում, և ­հա­րա­զա­տութ­յուն՝ օ­տա­րի նկատ­մամբ, ով, գու­ցե, սի­րե­լիդ է այլ տա­րա­ ծա­կա­նութ­յան մեջ, որ­տեղ ա­պա­գա եք կեր­ տում։ Այ­լից զատ, ինչ-որ մի տեղ եր­ջա­նիկ ես, կամ՝ է­ լի, ինչ-որ մի տեղ էլ դժբախտ, կամ՝ ա­վե­լի, ինչ-որ մի տեղ ծնվում ես սա կար­դա­լուց, ինչ-որ մի տեղ՝ քեզ թա­ղում են … Ե­թե տար­բե­րակ­նե­րի ան­սահ­մա­նութ­ յուն, ա­պա յու­րա­քանչ­յուր տա­րա­չա­փութ­յան յու­րա­քանչ­յուր ակն­թար­թին հա­ջոր­դում, կամ դրա­նից ա­ծանց­վում են ան­սահ­ման այլ ակն­ թարթ­ներ ու զար­գաց­ման այս ըն­թացքն ան­ վեր­ջա­նա­լի է և ­հենց դրա­նով ամ­բող­ջաց­նող ա­մե­նը, որ­տեղ ա­մեն ինչ մաս է ու ամ­բողջ,

իսկ ժա­մա­նա­կը՝ վե­րա­դար­ձող սկզբնա­վերջ ակն­թար­թին՝ ծա­գու­մին, ա­րա­րու­մին, ինք­ նած­նին … Ե­թե անց­յա­լը ո­րո­շա­կի է մեկ տար­բե­րա­ կով, ա­պա ա­պա­գան հայտ­նի է մեկ լի­նե­լիով, ըստ այդմ, մար­դը չի կա­րող չա­նել այն, ինչ գի­տի. նա հենց միայն ի­մա­ցածն էլ ա­նում է՝ հան­կար­ծա­հայտ, աս­ված, ինք­նա­ճա­նաչ … …և, ու­րեմն, ա­վե­լի զվարթ՝ դե­պի

ԱՊՈԿԱԼԻՊՍԻՍ։

33. Երբ մտա­ծում եմ եր­կար, քան միան­գա­ միցն է, պա­տաս­խա­նում եմ՝ ՈՉ. կորց­նում եմ հա­ճախ, բայց եր­բեք ձեռք չեմ բե­րում այն, ինչ ի­մը չէ … 34. ­ արձ­րաց­նող տա­ռա­պան­քի և ­յու­րա­ Բ քանչ­յուր բար­ձուն­քի նվաճ­ման բերկ­րան­քի հատ­մամբ վեր խո­յա­ցող խա­չով համ­բարձ­ վում է ­Բարձ­րա­գույն ԵՍ-ը …, մա­հը նրա խա­ չը վե­րա­ծում է գու­մար­ման նշա­նի՝ իր միջև և ­Մեծն Ա­ռեղծ­վա­ծի … ­Սա, նաև, թե ինչ­պես լի­նել ­Տիե­զեր­քին գու­մա­րե­լի և­ ինչ­քան մեծ, ու չլի­նել ո­չինչ չփո­ խող զրո, կամ հա­նե­լի … 35. ­ են­սու­նակ մնա­լու/լի­նե­լու հա­մար՝ բա­ Կ րութ­յու­նը ոչ միայն պե՛տք է չա­րա­շահ­վի, այլ՝

անհ­րա­ժեշ­տա­բար տրվի ու­րիշ­նե­րի շա­հա­ գործ­­­մա­նը: Դ­րա­նից նեղսր­տե­լը ո՛չ այն­քան ան­շա­հա­վե­տութ­յան բո­ղոք է, կամ ցա­վա­լու հոգ­նութ­յուն, ինչ­քան հո­գու գո­յութ­յան խոր­ քա­յին ի­մա­ցութ­յան պա­կաս. բո­լոր դեպ­քե­ րում՝ դա առ­վի թու­նա­վո­րում է ա­կուն­քից ... 36. ­ ա­տար­յա­լը բա­ցա­ռում է ռո­ման­տի­զը, Կ տե­ղին է ա­սել՝ այն մահն է ռո­ման­տիզ­մի, ին­ չը կա իբրև գե­ղե­ցիկ բան և­այն­քան, ինչ­քան պետք է գե­ղեց­կութ­յան պա­կա­սը, կամ այն կի­սա­տող այ­լան­դա­կը հաղ­թա­հա­րե­լու հա­ մար: ­Կա­տար­յա­լը ճշմար­տութ­յունն է ... ­Սե­րը՝ կա­տա­րե­լութ­յան ձգտում ... 37. Այ­լից զատ, ար­վես­տի ցան­կա­ցած գործ ապ­րած կրքի մա­հա­ցած արդ­յունք է, ա­ռա­վել ևս, երբ պատ­վիր­ված է: Դ ­ ա նույնն է, թե սեր ա­նե­լուց հե­տո ժայթ­քած սերմ­նա­հե­ղու­կը ֆիք­սել՝ ձևի մեջ բո­վան­դա­կութ­յունն ար­տա­ հայ­տե­լու և/­կամ այն ըն­դար­ձա­կե­լու և/­կամ նոր բո­վան­դա­կութ­յուն հա­ղոր­դե­լու մի­տու­ մով, ինչն, ան­շուշտ, կա­րող է ճա­նա­չո­ղութ­ յան մի­ջոց, կամ ազ­դակ հան­դի­սա­նալ, հա­ մար­վել ար­ժեք, ճա­շակ, գե­ղեց­կութ­յուն, որ­ պի­սին կա­րող է հան­դի­սա­նալ ցան­կա­ցած

այլ մե­ռած բան, ո­րը հա­վա­սա­րա­պես ար­ժա­ նի է ներ­կա­յաց­վել գե­րեզ­մա­նոց­նե­րում, ո­րոնք կոչ­վում են պատ­կե­րաս­րահ, թան­գա­ րան և­այլն: ­Բայց նա, ով ու­րի­շի մա­հը դարձ­ նում է հանգստ­յան սեն­յա­կի բա­ղադ­րիչ, ներ­ կա­յա­նա­լու մի­ջոց, ո­գեշնչ­ման անս­պառ աղբ­ յուր ..., չի կա­րող հա­մար­վել ճա­նա­չո­ղութ­յան մեջ կեն­դա­նի բա­նա­կա­նութ­յուն: Երբ ար­վես­տա­գե­տին հարց­նում եմ՝ արդ­յոք հա­մա­րու՞մ է հի­մար նրանց, ով­քեր գնում են իր գոր­ծե­րը, ու­զում եմ լսել՝ ԱՅՈ ... 38. ­ ամ­քի և ­բախ­տի բա­րո­յա­կա­նութ­յան Կ ա­ռա­ք­­յալ­նե­րը զար­մա­ցած հետ­ևում էին ըն­ կա­ծի հրճվան­քին, մե­կի՝ «Ին­չու՞ չի շտա­պում բարձ­րա­նալ», մյու­սի՝ «Ին­չու՞ ձեռքս չի խնդրում» «փրկչի» ագ­րե­սի­վութ­յամբ նետ­ վող հար­ցերն ան­հետ­ևանք բախ­վում էին նրա՝ կյանքն ար­հա­մար­հող հանգս­տութ­յա­ նը. նրանք չգի­տեին, որ ընկ­նե­լու մեջ վա­յել­ քի ար­ժա­նի հա­ճույք կա, երբ բարձ­րա­ցել ես ըն­դու­նե­լով … 39. ­ ա­նի դեռ չես հա­տել, այն գո­յութ­յուն չու­ Ք նի, հա­տելն էլ բա­ցա­ռում է նրա գո­յութ­յու­նը. չկան սահ­ման­ներ՝ դուրս գի­տակ­ցութ­յու­նից, գի­տակ­ցութ­յունն ին­քը սահ­մանն է, ո­րով նվա­

ճում և ­պաշտ­պան­վում ենք. նվա­ճե­լով՝ սեղմ­ վում թի­­­կուն­քից, պաշտ­պան­վե­լով՝ առջ­ևից, ու մ ի ա յ ն հո­ղի սառ­նութ­յու­նը մեջ­քով զգա­լուց է փոխ­­ վում շարժ­ման ուղ­ղութ­յու­նը՝ առ ԱՆ­սահ­մա­ ն ո ւ­­թ­յուն … 40. Ինչ­պես հա­յաց­քի հա­մար հոն­քեր, Մտ­քին պետք է հո­գի, Որ ա­ռեղծ­վա­ծը չան­տե­սի, Ինչ­պես մա­հա­ցած դի­տոր­դի … 41. ­ ետ­ևիր միայն քե՛զ, այն մե­կիդ, ով գնում Հ է բո­լո­րիդ հա­կա­ռակ … 42. ­Թե­կուզ ան­կեղծ սի­րով, բայց գլու­խը շո­ յելն էլ ա­ նար­ գանք է նրան, ում ու­ սե­ րին կանգ­նե­լով ես բարձր. ե­րախ­տա­գի­տութ­յու՞ն, նա­յիր վերև՝ ձեռ­քե­րով ե­ղիր նրան եր­կայ­ նորդ … 43. Ճշ­մար­տութ­յունն ան­կախ է մտքից, այն բա­ցար­ձակ է գո­յութ­յամբ, կա­տար­յալ՝ էութ­ յամբ, նրա հա­րա­բե­րա­կա­նութ­յու­նը բա­ցա­ ռա­պես մե՛ր ինք­նա­սահ­մա­նումն է, հետ­ևա­

բար՝ ճշմար­տութ­յան բա­ցար­ձա­կի ձգտու­մը ոչ մտքի ընդ­լայ­նում է, ա­ռա­վել ևս՝ ոչ էլ նրա խտա­ցում մտքում, դա ինք­նաժխ­տումն է այն­ տեղ, որ­տեղ ինքդ քեզ սահ­մա­նում ես ինչ-որ ինչ/ով … 44. «Ե­թե երբ­ևէ ստաց­վի այն­պես, որ ինչ-որ ժա­ մա­ նակ, ինչ-որ տեղ պետք է ներ­ կա­ յա­ նանք Երկ­րա­ցի, հպար­տա­նա­լու՞ ենք, թե՞ ա­մա­չե­լու». ­հար­ցը դա­դա­րել է մտա­հո­գել, քան­զի հպար­տութ­յան դեպ­քում էլ ան­պայ­ ման ներ­կա է լի­նե­լու ա­մո­թը, ին­չը բախ­տը չէ, որ տվել է մեզ … ­45. Հար­ցին՝ ին­չու՞. Որ վերջ­նա­պես ի­մա­նամ ին­չու, կդա­դա­ րեմ խոր­հել, ու սրան հա­կա­ռակ՝ չի­մա­ցութ­ յամբ հաս­տատ­ված հի­մա­րի եր­ջա­նիկ կյան­ քի ծայ­րա­հե­ղութ­յու­նից հաս­կա­նում եմ, որ ապ­ րում էլ ենք, քա­ նի դեռ չգի­ տենք՝ ին­ չու ենք ապ­րում, ու մեռ­նում ենք, որ ի­մա­նանք՝ ին­չու ենք ապ­րել ... 46. ­ եր­ժե­լով ու­րի­շի հետ ցան­կա­ցած նմա­ Մ նութ­յուն, որ տես­նում ես թե­կուզ մե­կի մեջ,

հա­վա­նա­բար միայն բա­ցար­ձակ տա­կան­քի է հնա­րա­վոր վե­րած­վել, բայց, հա­ճախ, ո­չինչ այլ, քան այդ ան­դոր­րը, չեմ ու­զում … 47. Ինք­նա­ճա­նա­չո­ղութ­յու­նը հիաս­թա­փութ­ յուն­­նե­րի ա­րա­հետ է. բարձ­րա­նա­լով՝ մաղ­վում են հե­տապն­դող ստե­րը, ա­մեն քայ­լում քեզ հաս­նում են ա­ռա­վել ու­ժեղ­նե­րը, հա­մո­զիչ­նե­ րը, հա­վա­տա­լի­նե­րը, ո­րոն­ցից յու­րա­քանչ­յուրն իր հետ ցած է գլո­րում կանգ առ­նե­լու, եր­բեմն էլ, վե­րա­դառ­նա­լու՝ բութ հա­վա­տով ծան­րակ­ շիռ դար­ձած ի­մաստ, ու ամ­բողջ ըն­թաց­քում, ուր ճա­նա­չո­ղու­թ­յունդ պար­բե­րա­բար խամ­ րում է զգաց­մունք­­նե­րից, փա­րոս է դառ­նում վեր­ջին հիաս­թա­փութ­յան ցոլ­քը. այն մե­կի, ա­մե­նա-ի, ո­րը ցած է գլո­րե­լու ամ­բողջ Եսդ՝ ո­րին պարտ­վե­լու ես՝ իբրև ինք­նա­խա­բեութ­ յուն և ­հաղ­թես՝ իբրև ինք­նա­րար ճշմար­տութ­ յուն … 48. …­ այ­նո­ւա­մե­նայ­նիվ, տխուր է … 49. ­ ի­զի­կա­կան ներ­կա­յութ­յու­նից ա­ռա­վել՝ սե­ Ֆ րը հաս­կա­նա­լուն ո­չինչ չի խան­գա­րում. կեն­սա­ բա­նա­կան ան­մա­հութ­յու­նը (ինք­նա)ճա­նա­չո­ ղութ­ յան մեջ կփո­ խեր միայն այն, որ մա­ հը

սպա­սու­մից կվե­րած­վեր հակ­վա­ծութ­յան …, պա­հան­ջի, տեն­չի։ 50. ­ իտ­քը սահ­մա­նա­փակ­ված է բա­ռե­րով՝ Մ լռութ­յան մեջ ծնված հար­ցե­րը պա­տաս­խան­ ներ չեն գտնում, այդ­չափ ոռ­նա­լու շնչա­ռութ­յուն էլ չու­նենք, ու միայն վեր­ջին շունչն է ար­տա­հայ­ տում ա­ռա­ջի­նով կլա­նա­ծի ամ­բողջ ի­մաս­տը. (ինք­նա)ճա­նա­չո­ղութ­յան հեր­թա­կան հար­ցը վե­ րած­վում է հե­տապն­դող ուր­վա­կա­նի՝ զբա­ղեց­ նե­լով տե­ղը գի­տակ­ցութ­յան գե­րեզ­մա­նա­հո­ րում. որ­տե՞ղ եմ խաբվ(ել)ում … ­Միայն ինք­նա­սուզ­ման խո­րութ­յան մեջ, որ­ տեղ գե­րեզ­մա­նա­փո­րից վե­րած­վում ես գե­րեզ­ մա­նա­խույ­զի, ի­րա­կա­նութ­յու­նը եր­ևակ­վում է իր ամ­բողջ այ­լան­դա­կութ­յամբ. բա­ցար­ձակ ճշմար­ տութ­յան ա­ռա­ջին շնչու­մից հե­տո, ո­րի բախ­տը, գու­ցե, ու­նե­ցել է միայն ա­ռա­ջին մե­կը, ար­տաշն­ չում ենք այն հա­րա­բե­րա­կա­նաց­նող սու­տը, հե­ տո, այլևս, շնչում շա­րու­նա­կա­բար կի­սատ­վող կի­սաճշ­մար­տութ­յուն­ներ՝ ա­վե­լի ու էլ՝ ա­ռա­ջին ար­տաշն­չու­մից մինչև վեր­ջին շունչ տա­րա­ծա­ ժա­մա­նա­կա­յին ողջ մի­ջա­կայ­քում, միա­ժա­մա­ նակ սպա­նե­լով նրանց, ով­քեր ծնվում են ծառ: 51. ­ ո­լոր մեղ­քե­րը չեն, որ գրա­վում են սե­րը, Բ քան­զի, մե­ծա­մա­սամբ, դրանք մեղք չեն, տգի­

տութ­յուն են, բայց այն­տեղ, որ­տեղ հայտն­վել է սե­րը, ան­պայ­ման կա մեղք՝ ներ­ման ար­ժա­նի, հետ­ևա­բար բարձ­րաց­նող։ Ն­րան­ցում, ով­քեր սի­րում են քեզ, պետք է ճա­նա­չես մա­տա­ղա­ցու­նե­րիդ ու/բայց խղճա­հա­ րութ­յամբ չփչաց­նես սրբա­դաս­վե­լու նրանց հնա­րա­վո­րութ­յու­նը, հպար­տութ­յամբ՝ քեզ հա­ մար ար­վող միջ­նոր­դութ­յու­նը, և ­քա­նի որ ի­րա­ կան զո­հա­բե­րութ­յունն ու­րի­շի ինք­նա­զո­հութ­ յունն ըն­դու­նելն է, անհ­նար է մա­տա­ղա­ցու ընտ­ րե­լը. կա­րե­լիութ­յու­նը միայն մա­տաղն ըն­դու­նե­ լի դարձ­ նելն է, ո­ րի հա­ մար ի՛նքդ էլ պետք է ա­նընտ­րե­լի սի­րե­լուն տրվես … 52. Ո՛չ միայն ար­դար, նաև սու՛րբ է վրե­ժը՝ օ­րո­ րո­ցա­յին դար­ձած ... 53. (ինք­նա)ճա­նա­չո­ղութ­յուն. ­Հաս­նել ներ­կա­յութ­յանդ, ո­րը կլի­նի ցան­կա­ լի՝ ա­ռանց վկա­նե­րի և/­կամ դրանց հո­րի­նե­լու պա­հան­ջի։ (ինքն)ա­րա­րում. Ոչն­չաց­նել նրան, ում ցան­կութ­յամբ հա­սել ես ներ­կա­յութ­յանդ՝ (ինք­նա)ճա­նա­չո­ղութ­յամբ ցան­կա­լի։

54. Այն, ինչ մնում է մա­հից հե­տո, ոչ մի եզր չու­ նի նրա հետ և ­չի կա­րող հա­մար­վել նրա նկա­ րագ­րութ­յուն, կամ հատ­կա­նիշ. հե­տոն կյան­քի այլ շա­րու­նա­կութ­յուն է, որ­տեղ, գո­նե, թեր­մաց­ քի բա­րո­յա­կա­նութ­յուն չկա, հետ­ևա­բար՝ այն, ինչն ա­պա­հո­վում է դա, այ­նո­ւա­մե­նայ­նիվ, բարձր ճա­շակ է, կամ դրա հատ­կա­նիշ … 55. Մ­նա­լու հնա­րա­վո­րութ­յուն փնտրող­նե­րից ա­ռա­վել՝ մեր­ժում եմ ի­մաստ­նութ­յուն­նե­րը, ո­րոնք փնտրում, կամ փոր­ձում են հնա­րել վե­ րա­դար­ձի ա­րա­հետ, քան­զի վե­րա­դար­ձող­նե­րի ա­ռա­ջին շար­քե­րում էլ, ինչ­պես ա­մե­նուր, կանգ­ նած են տա­կանք­նե­րը։ Ինքս ինձ էլ մեր­ժում եմ այն­տեղ, որ­տեղ, հան­կարծ, իմ կա­րո­տով կա­ րող եմ դառ­նալ նույ­նի կրկնութ­յամբ ե­զա­կին այ­լան­դա­կող­նե­րի հա­մար նա­խա­շեմք … 56. Ն­պա­տակ­ներն ան­վերջ ա­վե­լաց­նել հնա­ րա­վոր չէ, ու գա­գաթ­նա­կե­տից մեկ­նար­կող ան­ կումն ան­խու­սա­փե­լի է, որ­տեղ չկա սա­հուն իջ­ նե­լու հնա­րա­վո­րութ­յուն՝ ա­նի­մաս­տութ­յան խոր­­քում հան­կար­ծա­կի ես հայտն­վում. ծայ­րին հաս­նե­լուն պես՝ բուր­գը շրջվում է ու­ղիղ գլխի­ վայր, ո­րից դուրս գա­լուն պետք է ա­վե­լի շատ պա­հանջ­նե­րի բա­վա­րա­րում՝ մինչև հույ­զե­րի զրո­յա­կան տի­րույթ հաս­նե­լու, ա­պա՝ նոր բուրգ

կա­ռու­ցե­լու հա­մար, ու քա­նի որ յու­րա­քանչ­յուր հեր­թա­կա­նը ստաց­վում է նա­խոր­դից փոքր, իսկ պա­հանջ­նե­րի բա­վա­րա­րու­մը՝ մեծ, վեր­ջաց­ նում ես ա­նի­մաս­տութ­յան մեջ ու­ժաս­պառ խեղդ­վե­լով, կամ՝ զրո­յին հո­րի­զո­նա­կա­նո­րեն հիաս­թափ­վե­լով, ե­թե ինք­նա­խա­բեութ­յան բութ հա­վա­տը չի հա­մո­զում, որ վեր­ջին ա­մե­նա­փոք­ րը մեծ է ա­ռա­ջին ա­մե­նա­մե­ծից։ Ըստ այսմ, ե­թե նպա­տակ, ա­պա՝ հիաս­թա­ փութ­յան ա­ռանց­քով սրտի և մտ­քի զրո­յա­կան տի­րույ­թին հա­վա­սա­րակշռ­մամբ, այլ ա­վե­լին՝ անն­պա­տակ. գի­ծը փո­խա­րի­նե­լով զրո­յի միջ­ նա­կե­տով՝ դրան տա­նող ան­հաշ­վե­լի շա­ռա­վիղ­ նե­րով … 57. Ինչ­պես ար­յու­նը՝ մարմ­նի, սի­րո հա­մար կա­րոտն է, ո­րը հե­ռա­ցու­մից թանձ­րա­նում է, մեր­ձե­ցու­մից՝ նոս­րա­նում, ու ան­հայտ (ան­գոյ) է ա­ռող­ջութ­յան միջ­նա­կե­տը։ Ո­մանք մա­հա­բեր հի­վան­դութ­յան զար­գա­ցու­մը դան­դա­ղեց­նում են պար­բե­րա­կան դա­վա­ճա­նութ­յուն­նե­րով, ո­մանք՝ մահն են դա­վա­ճա­նում հի­վանդ գո­յակ­ցութ­ յամբ, կամ սե­ րը՝ ա­ ռող­ ջութ­ յամբ, ու միայն նրանք, ով­քեր գի­տակ­ցում են սի­րո և ­մահ­վան հաշ­տե­ցու­մը, հի­վան­դութ­յու­նը հաղ­թա­հա­րում են մա­հա­փոր­ձե­րով։ ­Սե­րը, որն այս դեպ­քում մա­հա­ցու­մից վե­րա­ճում է մահն ըն­դուն­ման, այլ բան չէ, քան (ինք­նա)սպա­նութ­յան փորձ, ո­րը, երբ չի ա­վարտ­վում ա­ռա­ջին հա­ջող մե­կով,

ա­ռա­վել ևս՝ հա­ջորդ(ներ)ի բա­ցա­ռու­մով, այ­լից զատ և­ ըստ նա­խոր­դած ճա­շա­կի, հո­գին այ­լան­ դա­կում է սպի­նե­րով, բայց, այ­նո­ւա­մե­նայ­նիվ, այդ­պես քար­տե­զագր­վում է ա­ռեղծ­վա­ծա­յին մի ու­ղի, որն այլևս չի կա­րող չշա­րու­նա­կել նա, ով մաս­նակ­ցել է դրա մեկ­նար­կին … 58. Ինձ մաղ­թել բո­լոր ե­րա­զանք­նե­րի ի­րա­կա­ նա­ցում նույնն է, թե ցան­կա­նալ ինք­նաոչն­չա­ ցում, քան­զի, հա­ճախ, հա­մակ­վում եմ ե­րա­զան­ քով, ո­րից փրկվե­լու ար­տո­նութ­յուն ոչ ոք չու­նի։ ­Բայց և­ այն­պես, այն, ինչ բա­ցար­ձա­կո­րեն բո­լո­ րին է վե­րա­բե­րե­լի, ան­կախ բնույ­թից՝ աստ­վա­ ծա­յին թույ­լատ­րե­լիութ­յուն ու­նի … 59. ­ ա­մա­հան և ­գե­րեզ­մա­նա­փոր աստ­ված­նե­ Գ րի ծնուն­դը. Հ­նա­րա­վոր չէ բարձ­րա­նալ հոգ­ևո­րում՝ շա­ րու­նա­կա­բար զբաղ­ված լի­նե­լով կեն­ցա­ղի տնտե­­սա­կան և ­տեխ­նի­կա­կան նո­րա­րա­րութ­ յուն­նե­րով, ու ե­թե դա տե­ղին է կո­չել կա­տա­րե­ լա­գոր­ծում, ա­պա, միայն, հո­գու դա­գա­ղի, ո­րը, գու­ցե, մի օր կհաս­նի զար­գաց­ման ինք­նա­շար­ ժութ­յան աս­տի­ճա­նի, բայց դրա­նից չի փոխ­վի պա­րու­նա­կութ­յու­նը։ ­Միայն այն­տեղ, որ­տեղ բնա­տուր, կամ հար­կադ­րան­քից սե­փա­կան կամ­քի վե­րած­ված ինք­նազսպ­ման ի­մաստ­նութ­

յամբ կանգ են ա­ռել կեն­ցա­ղա­վա­րութ­յան մեջ, կա­րե­լի է հան­դի­պել ի­րա­կան եր­ջան­կութ­յուն (գո­յութ­յան ի­մաս­տա­վո­րում), ինչն ար­դեն շա­ տե­րին ան­հաս­կա­նա­լի է ճիշտ այն­պես, ինչ­պես նրանց` եր­ջան­կութ­յուն բա­ռը, ո­րի ծա­գումն ու կի­րա­ռութ­յունն առ­կա է այն­տեղ, որ­տեղ կա գո­ յութ­յան ի­մաս­տազր­կում։ Ըստ այն կի­րա­ռող լե­ զու­նե­րի բազ­մութ­յան՝ ե­թե ոչ ար­դեն, ա­պա մոտ է եզ­րա­գի­ծը, ո­րից այն­կողմ կորս­վե­լու է կան­գի կե­տը, որ­տե­ղից կա­րե­լի է ճախ­րել հո­գով և չ­սո­ ղալ ինք­նա­շարժ դա­գա­ղով, ու աստ­ված­նե­րի շար­քը չհա­մալ­րել ևս­ եր­կու­սով … 60. «­Կամքն՝ առ ա­զա­տութ­յու­նը», որ­պես բա­ րու բարձ­րա­գույն աս­տի­ճա­նի ձգտում և ­տիե­զե­ րա­ կան շնորհ, մար­ դու հա­ մար դար­ ձել է մշտնջե­նա­կան պա­տու­հաս և ­մե­ծա­գույն չա­րիք, երբ բնութ­յա­նը գրկվե­լու փո­խա­րեն՝ ըն­կա­լել է իբրև բնութ­յու­նից ան­կա­խա­նա­լու հնա­րա­վո­ րութ­յուն։ 61. Ինք­նա­խա­բեութ­յու՞ն, ի ծնե մե­ղա­վո­րութ­ յու՞ն, մեղ­քի գայ­թակ­ղութ­յու՞ն …, դրանք այլևս ձանձ­րա­լի ար­դա­րա­ցում­ներ են, ո­րով­հետև մենք վա­ղուց չու­նենք փրկվե­լու հնա­րա­վո­րութ­ յուն, ու այ­լընտ­րան­քը մնում է վե­րաի­մաս­տա­ վո­րու­մը՝ փրկվե­լու հա­մար չենք ծնվել, իսկ հե­ տո՝ չե՛նք էլ ծնվել, որ փրկվենք …

62. Ե­րե­խան պետք է նաև այն­պի­սի չա­րութ­ յուն­ներ ա­նի, որ բա­ցատ­րե­լու հա­մար՝ ծնողն էլ կա­տա­րե­լա­գործ­վի, կամ, առն­վազն, ծնո­ղից պա­տի­ժը ճա­նա­չե­լու հետ, նաև ծնո­ղի չի­մա­ ցութ­յու­նը բա­ցա­հայ­տի, իսկ տիե­զեր­քի դեպ­ քում բա­ցառ­վում է, որ ինք­նա­րա­րութ­յու­նը մերժ­վի … 63. «Ո՞վ եմ ես» հար­ցի ու­նա­կութ­յամբ՝ մարդն ի­ րեն բարձր է կար­ գել բնութ­ յան մեջ առ­ կա ա­մեն այ­լից, ու քա­նի որ այն չի տրվել ու­րիշ մե­ կից, նրա իշ­խա­նութ­յու­նը հա­մար­վում է ինք­նա­ խա­բեութ­յուն և ­չու­նի ան­գամ խաբ­վա­ծի ար­դա­ րա­ցում։ «­Կամք՝ առ իշ­խա­նութ­յուն»-ը գո­յութ­ յան ի­մաս­տա­վո­րում էր մինչև դրան հաս­նե­լը, իսկ այժմ, երբ ի­մաս­տազրկ­ված գո­յութ­յու­նը ժա­ռան­գա­բար է տրվում, չկա այլ մխի­թա­րանք, քան տե­սա­կի մեջ նույն կամ­քով պա­տաս­խա­նի հե­տաձ­գու­մը, ինչն ան­խու­սա­փե­լիո­րեն և­ ան­ պայ­ման ան­հա­տա­պես, ի հայտ է գա­լիս ա­մեն­ քին՝ դա­տա­վա­րութ­յան մեջ, որ­տեղ ա­մեն այ­լը դա­տա­վոր է ու ան­գամ ­Նե­ռը պաշտ­պան չէ։ Ո՛չ նե­րում, ո՛չ էլ պա­տիժն ըն­դու­նե­լու ի­մաս­ տ­­նութ­յուն, այլևս միայն ինք­նա­զո­հութ­յուն՝ թե­ կուզ է­լի ան­պա­տաս­խան, բայց միակ ի­րա­կան բարձ­րա­ցում՝ ինք­նիշ­խա­նութ­յուն …

64. Ե­թե ա­մեն ոք յու­րա­հա­տուկ հո­գի է և ­մատ­ նա­հետ­քի նման անկրկ­նե­լի մե­կը, ու­րեմն կեղծ են ինք­նա­ճա­նա­չո­ղութ­յան բո­լոր այն ի­մաստ­ նութ­յուն­նե­րը, ո­րոնց հետ­ևորդ է թե­կուզ երկ­ րոր­դը, կամ մո­լոր­ված է, առն­վազն, նրան­ցից մե­կը, քան­զի ճշմար­տութ­յա­նը, որն ան­կախ է մտքից, բա­ցար­ձակ է գո­յութ­յամբ և ­կա­տար­յալ՝ էութ­յամբ, յու­րա­քանչ­յուր ոք առնչ­վում է սե­փա­ կան ու­ղով՝ ան­կախ գի­տակ­ցու­մից և/­կամ ըն­դու­ նե­լուց. ճիշտ մահ­վան պես, ո­րի աչ­քից ոչ ոք չի վրի­պում, ու, թերևս, տար­բե­րութ­յու­նը նրա­նում է, թե ով իբրև ինչ է ճա­ռա­գայ­թում, ինչ­պի­սի հզո­րութ­յամբ և­ինչ անկ­յան տակ է կլան­վում, հետ­ևա­բար՝ ինչ է պատ­կե­րում և­ ինչ շա­րու­նա­ կութ­յուն է ու­նե­նում (գու­ցե)։ Ե­թե ա­ռանց գու­ցե, ա­պա ան­կախ ձև­ ու բո­վան­դա­կութ­յու­նից, (ինքն) ա­րա­րումս մահ­վան նկատ­մամբ ու­նի մեկ նկա­ տա­ռում՝ ինք­նաոչն­չաց­վել մինչև մեկ ճա­ռա­ գայթ և ­մահ­վան աչ­քի տրա­մա­գի­ծը միջ­նա­կե­ տով հա­տել ուղ­ղա­հա­յաց, ինչ­պես բո­լոր այլ ճշմար­տութ­յուն­նե­րը … ­Կամ, այ­նո­ւա­մե­նայ­նիվ, մնում է մե­ծա­գույն ա­մոթ՝ իբրև մաս­նիկ զանգ­վա­ծի, որ­տեղ բո­լորս մարմ­նա­կան նմա­նութ­յամբ նույնն ենք հո­գով ու տար­բեր ենք միայն դրա ֆունկ­ցիո­նալ հա­րա­ բե­րա­կա­նութ­յամբ, իսկ ա­մո­թը ստի­պում է այ­ լան­դակ­վել մինչև անն­մա­նութ­յուն։

65. «Ու­զում ես ե­րե­խա, ո­րով­հետև նե­րե՞լ ես ծնող­նե­րիդ, թե՞ ո­րով­հետև ու­զում ես դառ­նալ նրանց մեղ­սա­կից և ­մեղ­քը հասց­նել ներ­ման, իսկ եր­րորդ «թե»-ում կա միայն մեղ­քը թա­ղե­լու հնա­րա­վո­րութ­յուն, կամ եր­ջան­կութ­յա­նը բա­ վա­րա­րող տգի­տութ­յուն և­ այն տա­րա­ծե­լու ա­նաս­նութ­յուն». - հու­շում նրա­նից, ով տես­նե­լու պարգև/պա­տիժ ստա­ցավ՝ ծնվե­լով չնա­խա­ տես­ված (ան­կա­խա­ցած)։ 66. ­ ա­ցա­կա­յութ­յունդ եր­բեք չի լցվե­լու և ­չի Բ ամ­րա­նա­լու սպա­սու­մով՝ որ­պես հար­թակ, ո­րին կա­րող ես (ինք­նա)ճա­նա­չո­ղութ­յու­նից վե­րա­ դառ­նա­լով վայ­րէջք կա­տա­րել։ ­Չի լի­նե­լու նաև դա­տար­կութ­յու­նը, որ­տեղ կա­րող ես ընկղմ­վել՝ իբրև ամ­բող­ջութ­յուն. ա­մե­նուր հայտ­նա­բե­րե­լու ես միայն ի­մա­ցութ­յան ճա­հիճ­ներ ու ե­թե լից­քա­ վո­րումդ չհե­րի­քի (ինքն)ա­րար­մամբ հաղ­թա­հա­ րել երկ­րա­յին ձգո­ղա­կա­նութ­յու­նը, շա­րու­նա­կա­ բար պտտվե­լու ես ճշմար­տութ­յուն­նե­րով բեռն­ ված էութ­ յամբ, մինչև ջախ­ ջախ­ վելդ և ­ մաս­ նատ­վելդ մանր բե­կոր­նե­րի, ո­րոնք ա­ռան­ձինա­ռան­ձին չեն լի­նե­լու ա­վե­լին, քան աղ­բի մեջ աչ­քի ընկ­նող, բայց, միա­ժա­մա­նակ, կի­րա­ռութ­ յան ան­հայ­տութ­յամբ ան­պետք ման­րակ­ներ։

67. Ա­պա­գա­յի հան­դեպ լի­նել լա­վա­տես, կամ լա­վի հայտ­նութ­յու­նը չպայ­մա­նա­վո­րել մե­ծա­ գույն ա­ղե­տով՝ անհ­նար է, երբ ար­դեն ման­կա­ հա­սակ­նե­րի հա­յաց­քում չկա ան­շա­հախնդ­րութ­ յուն, հրաշ­քի մի­ջից ար­տա­հայտ­վող զվար­թութ­ յուն, միամ­տութ­յու՜ն … . խան­ձա­րու­րը քան­դում ես ու …­ար­դեն փչաց(վ­)ած էութ­յուն։ 68. ­ ուր է ցան­կա­ցած վե­րա­դարձ, երբ անհ­ Զ նար է հաս­նել մայ­րա­կան ար­գան­դի բա­ցար­ ձակ հար­մա­րա­վե­տութ­յա­նը և չլ­քել այն, իսկ ա­պա­գա­յի պատ­կե­րա­ցու­մը հնա­ցող ներ­կի նման ան­պայ­ման լքում է էութ­յու­նը, ու միայն զգա­ ցու­ մը, որ այ­ սօր հան­ դի­ պում ես այն, ինչ լքել ես ե­րեկ, հու­շում է հնա­րա­վո­րութ­յուն, որ այ­սօր կա­րող ես ըն­դու­նել այն, ին­չը վա­ղը հան­ դի­ պել չես ու­ զում …, նաև՝ ինքդ քեզ, ե­ թե մշտնջե­նա­կան վե­րած­նունդ­նե­րի փո­խա­րեն՝ նա­խընտ­րում ես մեկ հա­վեր­ժա­կան ինք­նա­րա­ րում … 69. ­ ա միայն մեկ դժբախ­տութ­յուն և ­տա­ռա­ Կ պանք, այն է, երբ ու­ղիդ հաս­կա­նա­լու հետ միա­ ժա­մա­նակ՝ հաս­կա­նում ես, որ վի­ճակ­ված չէ՛ դրա­նով գնալ. մնաց­յալն ըն­թա­ցիկ խնդիր­ներ և ­հույ­զեր են …

70. Ի­մա­նա­լու ձգտման մեջ ա­վե­լի ա­զատ ենք, քան ի­մա­ցութ­յան, որն ա­վե­լի խիստ բան­տար­ կութ­յուն է, քան ա­նի­մա­ցութ­յու­նը, երբ ըն­դու­ նում ենք իբրև վեր­ջին հանգր­վան … 71. ­ արձ­րա­գույն Ես-ը՝ ան­լե­զու էութ­յուն. Բ Ան­լե­զու գո­յա­կից, ան­կախ ով, թե ինչ հար­ ցով սահ­ման­վող, խոս­քա­յին պա­տաս­խան ակն­կա­լե­լը կա­րող է լի­նել ան­տեղ­յա­կութ­յան արդ­յունք, բայց դրա ան­կա­րո­ղութ­յու­նը պայ­մա­ նա­վո­րել միայն նրա չի­մա­ցութ­յամբ՝ միան­գա­ մայն բթամ­տութ­յուն է. սա այն մա­սին, որ (ինք­ նա)ճա­նա­չո­ղութ­յունն էլ երբ­ևէ սկսում ու չի դա­ դա­րում բա­ցա­հայ­տել լեզ­վից դուրս պա­տաս­ խան­ներ, ո­րոն­ցից (ինքն)ա­րար­վում է ան­լե­զու էութ­յուն … 72. Եր­բեք չի լի­նե­լու այն­պես, որ բո­լորն ապ­ րեն ինք­նա­ճա­նա­չո­ղութ­յամբ, հետ­ևա­բար, եր­ բեք չի լի­նե­լու այն­պես, որ աշ­խար­հը լի­նի ա­ռանց չա­րիք, իսկ բա­րու հետ դրա եր­կա­րատև հա­մա­կե­ցութ­յու­նը վա­ղուց է ա­ռա­ջադ­րում եր­ րորդ ­Մե­կի ա­րար­ման պա­հանջ։ 73. Աստ­վա­ծա­յին հա­ճույ­քից թմրե­ցած՝ ծնող դառ­նա­լուց գրե­թե ոչ ոք չի խոր­հում, թե որ մեղ­

քե­րի հա­տուց­ման հա­մար է ծնվել ե­րե­խան և վ­ճա­րե­լու է ինչ­քան։ Ան­շուշտ, մտո­րու­մը չի նվա­զեց­նում գի­նը, ա­ռա­վել ևս, չի ա­զա­տում դրա­նից, բայց ան­պայ­ման նպաս­տում է մեղ­քե­ րը հա­ջոր­դող ժա­ռան­գութ­յան զանգ­վա­ծից դուրս բե­րե­լու դաս­տիա­րա­կութ­յա­նը, ինչն ան­ պայ­ման սպառ­նում է մարդ­կանց գո­յութ­յա­նը, բայց այն­տեղ, որ­տեղ պի­տի սկսեն ա­րար­վել ա­վե­լին, քան կա­յին՝ իբրև գե­նե­տի­կո­րեն փչա­ ցած էակ­ներ։ Այ­նո­ւա­մե­նայ­նիվ, աշ­խար­հում, որ­տեղ ա­մու­լը ի­րեն հա­մա­րում է պատժ­ված (բա­ցա­ռե­ լով այլևս ան­փո­խան­ցե­լի մեղ­քե­րը մա­րե­լով սրբա­գործ­վե­լու ա­ռա­քե­լութ­յու­նը ու վե­րած­վում է մարդ­կութ­յան ճահ­ճաց­մա­նը նպաս­տող աղ­ բի) իսկ բեղմ­նա­վո­րը միայն մեղ­քերն է մու­տա­ ցիա­յի են­թար­կում, կա ոչն­չա­ցու­մից սար­սա­փող մա­կա­բույծ­նե­րի հա­մար հա­մո­զիչ մխի­թա­րանք՝ մար­դը դեռ լի­նե­լու է այն­քան, ինչ­քան անհ­րա­ ժեշտ է կեղ­տո­տա­ծը մաք­րե­լուն … 74. Ս­կա­վա­ռակն ար­դեն նե­րա­ռում է բո­լոր հույ­զե­րը, հա­վա­քա­ծո­ւի ո՛չ հա­ջոր­դա­կան, ո՛չ էլ ընտ­րո­ղա­կան ապ­րու­մը չի փա­րա­տում ձանձ­ րույ­թը, տեղ-տեղ ա­ռա­ջա­ցող խա­փա­նում­ներն էլ սրում են այն կոտ­րե­լու ցան­կութ­յու­նը։ Այլևս այն, ին­չից շուր­թերս կպնում են, աչ­ քերս՝ սառ­չում, մնա­ցած հույ­զե­րի ներ­քո միայն մեռ­նում եմ …

75. ­ եր­կա­յում անց­յա­լի հոգ­ևոր, հու­զա­կան, Ն մտա­յին ամ­բող­ջա­կա­նութ­յամբ կոնկ­րետ պա­ հե­րի վե­րապ­րու­մը մեկ ուղ­ղութ­յամբ հի­շո­ղութ­ յուն չէ, այլ՝ անց­յալն ու ա­պա­գան միակ­ցող երկ­ կող­մա­նի ու­ղու գի­տակ­ցում։ (Ինք­նա)ճա­նա­չո­ ղութ­յամբ այդ հան­կար­ծա­հայտ­նութ­յու­նը վե­ րած­վում է կամ­քով հայտ­նութ­յան, ա­պա շարժ­ ման՝ (ինքն)ա­րար­ման … 76. ­ ի­տակ­ցութ­յու­նից դուրս տիե­զե­րա­կան Գ ճա­նա­պար­հոր­դութ­յու­նից վե­րար­տադ­րե­լի հի­ շո­ղութ­յան մեջ մնա­ցել է միայն «պետք է հի­ շեմ» տեն­չա­գին կան­չը՝ տա­րի­ներ անց բա­ցա­ հայ­տե­լով ի­մաս­տը, որ ԱՄԵՆԻՑ մե­կու­սաց­ված ենք հի­շո­ղութ­յամբ՝ ինչ­պես կղզի և­ ու­նակ չենք ընդ­լայն­վե­լով միա­ձուլ­վել, իսկ կամրջ­վե­լու հա­ մար հա­ վա­ տը բա­ վա­ րար մի­ ջոց չէ. պետք է տես­նել ... 77. Հ­նա­րա­վոր չէ ես-ից դուրս գա­լով՝ չառնչ­վել մարդ­կա­յին ող­բեր­գութ­յա­նը և­ որ նրա­նում չխեղդ­վի եր­ջան­կութ­յու­նը, ու/բայց անհ­նար է ա­ռանց դրա ա­րա­րել Ես-ի բարձ­րա­գույ­նը, ո­րի բո­վան­դա­կութ­յան հա­մե­մատ չա­փա­զանց նեղ ու ա­նի­մաստ է մար­դու (ընդ­հուպ հա­վա­քա­կան) գո­յութ­յու­նը …

78. Այն, որ տղա­ մար­ դը կա­ ղում է սի­ րո մեջ, կնոջ շահն է, ով ոչ միայն վա­յե­լում է հրեշ­տակ­ նե­րի ա­ռանձ­նա­հա­տուկ հա­մակ­րան­քը, նաև հրեշ­տա­կա­նում է՝ կա­ղին սի­րե­լու հա­մար … 79. Այ­նո­ւա­մե­նայ­նիվ, պա­տա­հա­կա­նութ­յան տարր կա ա­մե­նայ­նի ստաց­ված կա­տա­րե­լութ­ յան մեջ, ո­րը դուրս է ա­րար­չի մտադ­րութ­յու­նից, ու դա այլ բան չէ, քան ա­րար­վո­ղի մի­ջամ­տութ­ յու­նը նրա կամ­քին, հետ­ևա­բար այն, ինչն ար­ տա­քին դիտ­մամբ ա­րա­րում է, ներ­քին դիտ­ մամբ (միա­ժա­մա­նակ) ինք­նա­րա­րում է … 80. Ո՛չ տա­րի­քը, ո՛չ էլ փոր­ձը, ծնո­ղի մահն է վեր­ջը ման­կաց­ման. հա­ջոր­դող ու­րա­խութ­յուն­ նե­րում էլ, այ­դու­հետ, կա ալ­ևոր տխրութ­յուն … 81. ­ ար­դը ոչ թե ստե­րի, այլ՝ չի­րաց­ված ճշմար­ Մ տութ­յուն­նե­րի խցան­ման խնդիր ու­նի, իսկ նոր է­ջից նույ­նը կրկնե­լու սո­վո­րութ­յունն, ի վեր­ջո, պետք է ա­ վարտ­ վի. նա պետք է խեղդ­ վի, որ սկսի ապ­րել՝ իբրև ինք­նա­հաղ­թար­ված բարձ­ րա­գույն, կամ դա­դա­րի լի­նել՝ իբրև ան­հաղ­թա­ հա­րե­լի չնչի­նութ­յուն …

82. Ա­ղետ­նե­րը կա­րող էին հա­մար­վել մարդ­կա­ յին լա­վա­գույ­նի բա­ցա­հայտ­ման և դ­րա­նով հա­ մակ­վե­լու տիե­զե­րա­կան հնա­րա­վո­րութ­յուն, ե­թե մար­դիկ չճահ­ճա­նա­յին «կրո­նի» վե­րած­վող տգի­տութ­յու­նից, որն ա­ռաջ­նա­հերթ է դուրս գա­ լիս մա­կե­րես, իսկ միա­ժա­մա­նակ ա­ղե­տից զար­գա­ցող գի­տութ­յունն էլ ան­կա­րող է ճեղ­քել այն՝ ա­ռանց վնա­սե­լու հո­գուն անհ­րա­ժեշտ այդ­չափ նուրբ ա­րա­հե­տը։ 83. ­ ա­վա­րիս թանձ­րութ­յամբ զտված՝ հո­գիս Խ կլա­նում է լույ­սի միայն մաք­րա­մա­քուր շո­ղե­րը …, մնաց­յալն, ըն­դա­մե­նը, գո­յաց­նում են շողքս։ 84. ­ ուք չգի­տեք, թե ինչ­քան ստիպ­ված է ան­ Դ դուն­դը կլա­նում ձեզ ու ձեր մեջ ինչ­քան հազ­վա­ դեպ է պա­տա­հում նրա քիմ­քին հա­ճե­լի մե­կը, ով չհա­ջո­ղե­լով բարձ­րա­նալ՝ ընկ­նելն էլ ըն­դու­ նել է իբրև թռիչ­քի ուղ­ղութ­յուն … 85. Ե­թե ու­րա­խութ­յունն ու հա­ջո­ղութ­յու­նը պայ­ մա­նա­վո­րում են կամ­քով, ա­պա ին­չու՞ նույն կերպ չի խրա­խուս­վում սե­փա­կան տխրութ­յան և դժ­բախ­տութ­յան հե­ղի­նա­կու­մը, երբ կի­սա­ տութ­յուն ա­րար­վե­լու փո­խա­րեն՝ կա­րե­լի է քանդ­վել մինչև ամ­բող­ջութ­յուն, որ­տեղ հա­կա­

ռակն է հան­կար­ծա­հայտ՝ ան­խու­սա­փե­լի՝ նաև իբրև ըն­դու­նե­լու փոր­ձութ­յուն … 86. - ­Խոր­տակ­վող նա­վը լքող առ­նե՞տ, - Ա­յո, լի­նել կա­րող եմ, երբ ա­ղետն ինքս եմ, ու իմ դա­վա­ճա­նութ­յու­նը մխի­թա­րանքն է չփրկված նա­վի ան­կա­տա­րութ­յան, փրկվա­ծի ինք­նա­հաղ­թա­հա­րու­մը՝ օրհ­նութ­յու­նը՝ մեղ­քիս ի­մաս­տա­վոր­ման։ 87. (Ինք­նա) ճա­նա­չո­ղութ­յամբ ի­մա­ցութ­յուն ար­­տա­­հայ­տո­ղից սե­փա­կան փոր­ձի հիմ­նա­վո­ րում պա­հան­ջող­նե­րը, առն­վազն, պետք է նույն փորձն ու­նե­նան, որ կա­րո­ղա­նան գնա­հա­տել դրա ճշմար­տա­ցիութ­յու­նը, իսկ հա­մընկ­նում­նե­ րից դուրս՝ կան փոր­ձեր, ո­րոնք միակն են, մե­ կան­գամ­յա են ու մե­կինն են. Որ­պես կա­նոն՝ ճշմար­տութ­յան բա­ցար­ձա­ կը հենց այդ­պես է եր­ևակ­վում … 88. Ո՛չ էլ մա­հով, ինչ­պես հա­ճախ է լի­նում, չեմ ու­զում հաղ­թա­հար­վեն հայտ­նի դառ­ նա­լու ար­գելք­նե­րը. ու­զում եմ՝ այն ա­մե­նը, ինչ բա­ցա­հայ­տել եմ ինք­նա­ճա­նա­չո­ղութ­յամբ, ան­տես մնա, ինչ­պես անձս ու ան­ձիցս էլ վե­րա­նա՝

հո­ղա­ցած փո­շու տա­կից դուրս բեր­վի ինք­ նա­պեղ­մամբ ու ինձ պես, ինք­նա­րար­մամբ, ան­ հայտ մնա … 89. Օ­րո­րո­ցա­յին, ո­րը չի երգ­վել. Որ չվճա­րես մեղ­քե­րիս գի­նը, ­Պետք է հա­վեր­ժաց­նեմ քո ան­մեղ քու­նը, ­Բայց …, Ու մե­նա­կութ­յու­նից փրկե­լու անհ­նա­րի­նութ­ յու­նը Ս­տի­պում է ա­րար­վել՝ իբրև քո մե­նութ­յու­նը. ­Հա­վեր­ժա­կան քնի փո­խա­րեն՝ Ըն­դու­նել մշտնջե­նա­կան արթմ­նութ­յու­նը։ Ու այն, ինչ կպատ­մեն՝ իբրև իմ տված օ­րոր, Ե­ղել է պա­րա­նո­ցիցդ ետ քաշ­ված ձեռ­քե­րի դող։ ­Մեղ­քից թո­րած օրհ­նութ­յունն աստ­վա­ծա­ յին ճա­ շա­ կի թմրան­ յութ է, ո­ րի հար­ գը, նախ, ո­րո­շում է հում­քի ո­րա­կը, ու ե­թե մո­լութ­յուն, ա­պա միայն բարձր ճախ­րան­քի և ն­յու­թազր­կող ա­նէաց­ման։ 91. Ես կա­րող էի լի­նել լա­վա­գույ­նը, ե­թե չլի­նեի իս­կա­կան։ Այն, որ չե­ղա նաև վա­տի ա­մե­նան, ճրա­գեց ա­րար­վել գոր­շա­գույն ջնջոց՝ հա­րա­բե­ րա­կա­նութ­յան։

92. «Ինչ­պե՞ս ժա­մա­նա­կի հի­մա­րա­ցու­մից փրկել ներ­կան». - խոր­հում են ան­դի­նում հան­դի­­պած անց­յալն ու ա­պա­գան։ 93. ­ ա­նի դեռ չու­նի ՆՐԱՆՑ (նույնն է՝ սե­փա­ Ք կան) սահ­ման­նե­րից դուրս նպա­տակ, մար­դու դի­վա­նա­գի­տութ­յու­նը տիե­զե­րա­վա­րութ­յան մեջ չի կա­րո­ղա­նում պար­զել՝ ՄԱՀԸ ԺԱՄԱՆԱԿԻ դաշ­նա­կի՞ցն է, թե՞ հա­կա­ռա­կոր­դը։ 94. Ար­հես­տա­կան լույ­սի կա­մա­պաշ­տութ­յու­նը գրա­վա­կանն է խա­վա­րի հաղ­թութ­յան, իս­կա­ կա­նը հաղ­թա­հա­րում է այն՝ ժա­մա­նակ առ ժա­ մա­նակ զի­ջե­լով նրան։ 95. Ստ­վե­րը լույ­սի մե­ծա­գույն ա­րար­չութ­յունն է, ու ես ու­զում եմ՝ իմն ան­կա­խա­նա ինձ­նից, որ մե­ծա­գույն ա­րար­չութ­յու­նը, միա­ժա­մա­նակ, լի­ նի կա­տա­րե­լութ­յուն … 96. ­ ա­յե­լին տրո­հեց մար­դուն ի­մաս­տա­բար, Հ բայց մարդն այդ­պես էլ ինքն ի­րեն չհան­դի­պեց՝ եր­րորդ ՄԵ­Կին սե­րե­լու հա­մար … Ա­նա­սու­նի ամ­բող­ջա­կա­նութ­յան խա­թա­

րու­մից ա­ռա­ջա­ցած բա­ռա­չո­ցը թույլ չի տա­լիս, որ հնչի բարձ­րա­գույ­նի ա­ռա­ջին ճի­չը։ 97. Բ­նութ­յունն այ­րիա­ցել է, իսկ մար­դը դեռ ար­դա­րա­նում է՝ նրան ան­վա­նե­լով մայր, երբ կոչ­ված է լի­նել սի­րող այր։ 98. ­ ուք երբ­ Դ ևէ հան­ դի­ պե՞լ եք նրան, ով ձեզ շնոր­հա­կա­լութ­յուն է հայտ­նել մեղ­քի հա­մար, ո­րը ձեզ նե­րել է, …­երբ­ևէ … ն­րան, ում ինք­նա­ րար­ման ձգտու­մը մարդ­կա­յին սահ­մա­նու­մով աստ­վա­ծա­յի­նից բա՛րձր դուրս է …, ու­րեմն, լա­ վա­գույն դեպ­քում, ձեզ պա­տա­հել է ինք­նա­պահ­ պան­ման դի­մաց մե­ղադ­րան­քից հրա­ժա­րում, կամ, պար­զա­պես, նույ­նի հա­մար՝ թքած ու­նե­ նա­լու նուրբ դրսևո­րում, իսկ ինք­նա­զո­հութ­ յունն, ան­շուշտ, աստ­վա­ծայ­նութ­յուն է, բայց միայն որ­պես վե­րա­ցարկ­մա՛մբ ինք­նա­պահ­պա­ նութ­յուն։ Իմ ձգտու­մը ձեր հան­դի­պելն է … 99. Ա­մեն մե­նա­կութ­յուն չէ, որ շփման բա­ցա­ կա­յութ­յուն է, ուղ­ղա­կի կան այն­պի­սիք, ո­րոնց ան­ձեռնմ­խե­լի տա­րա­ծութ­յունն է մարդ­կա­յի­նից մեծ։ Այ­լից զատ, կան մե­նակ­նե­րի հա­մայնք­ներ, ո­րոնք կոչ­վում են աստ­ղա­բույլ։

100. ­ ահ­վան այս դի­մա­կա­հան­դե­սում, ո­րը Մ մար­դիկ կո­չում են կյանք, նախ ան­հանգս­տաց­ նում էր այն, որ չէի գտնում հա­մա­պա­տաս­խան դի­մակ, հե­տո, որ՝ առ­հա­սա­րակ։ ­Հի­մա դա իմ միակ զվար­ճանքն է … 101. Ինչ­քա՛ն հա­րա­բե­րութ­յուն­ներ են փչա­ցել՝ դրանց կար­գա­վոր­մա­նը կոչ­ված կա­նոն­նե­րի պատ­ճա­ռով. ա­մե­նից զատ՝ ինչ­քա՛ն սրտեր են կոտր­վել: 102. Երբ ոչ պա­տիժ է, ոչ՝ պարգև, ո­րը պետք է ինք­նա­րար­մամբ ըն­դու­նել, մար­սում է ցի­նիզմս՝ ինչ­պես ըն­թա­ցիկ ա­ռօ­րեա­կա­նութ­յուն։ 103. ­ ո­գիս հիա­նում է տե­սա­րա­նով, ո­րը բաց­ Հ վում է մտքիս բար­ձուն­քից՝ դե­պի սրտիս ան­ դուն­դը։ Ի­րար ստեղ­ծե­լու շա­րու­նա­կա­կա­նութ­ յամբ՝ կա­ թիլ ար­ ցուն­ քը գլոր­ վում, բայց միշտ գտնվում է նրանց սահ­մա­նագ­ծում, մինչև մա­հը կվճռի սրտին պատ­կա­նե­լութ­յու­նը՝ մտքին թող­ նե­լով ան­պայ­մա­նա­կան բարձ­րութ­յու­նը։ 104. Իմ ինք­նա­մե­կու­սաց­ման հա­մե­մատ՝ չնչին է ցան­կա­ցած հար­կա­դիր մե­կու­սա­ցում, ա­զա­

տութ­յան հա­մե­մատ՝ ցան­կա­ցած փրկութ­յուն, ո­րով­հետև ա­ռա­ջի­նը երկ­րոր­դին, երկ­րոր­դը ա­ռա­ջի­նին է ծնում, երբ, որ­պես եր­րորդ ՄԵԿ, նրանց հետ սեր եմ ա­նում։ 105. Որ­պես միտք՝ տա­րա­ծա­կա­նութ­յան փո­խա­ րեն նա­խընտ­րում եմ խո­րա­ցում. իբրև ան­դունդ հաս­տատ­վել հա­տու­կենտ, բայց ա­ռանձ­նա­հա­ տուկ գի­տակ­ցութ­յուն­նե­րում, որ տիե­զե­րա­կան պա­տա­հա­կա­նութ­յամբ ընտր­յալ­նե­րը, ընդ­հա­ նուր շրջա­նա­ռութ­յու­նից վթար­վե­լով, փրկվեն։ 106. Փր­կիչ­նե­րին հենց միայն դա­տար­կութ­յունն էլ գրա­վում է, ու նա կա­րող է լքե­լով ստեղ­ծել լա­ վա­գույ­նին հան­դի­պե­լու տա­րա­ծութ­յուն, բայց եր­բեք չգայ­թակղ­վել աստ­վա­ծա­հա­ճո ինք­նա­ զո­հութ­յամբ, քան­զի ­Բարձ­րա­գույն Ես-ի խիղ­ճը չու­նի ան­հա­տա­կան դրսևո­րում՝ ե­թե գթասր­ տութ­յուն, ա­պա մեռ­նե­լուց ո՛չ մե­կին ո՛չ մի բա­ ցա­ռութ­յուն, ուս­տի, հա­գե­ցած բա­ցա­ռութ­յուն­ նե­ րում էլ, որ­ տեղ հայտն­ վում է իբրև ինք­ նա­ րար­ման խթան, ան­պայ­ման հե­ղի­նա­կում է մշտնջե­նա­կան ար­նա­հո­սում, կամ՝ լա­վա­գույն փրկչին գրա­վող ան­տար­բե­րութ­յուն։

107. Այն, որ հրե­շի հետ ինք­նա­ճա­նա­չո­ղութ­յամբ հրեշ­տա­կը կա­րող է հա­վա­տալ սե­փա­կան գո­ յութ­յա­նը, ա­պա՝ կա­յա­նալ այդ­պի­սին, հաս­կա­ ցել եմ՝ լի­նե­լով հրեշ, ու ինձ հայտ­նի չեն այլ ծագ­ման հրեշ­տակ­ներ։ 108. Ե­թե ըն­դու­նե­լի լի­ներ պատ­ժի կան­խավ­ճա­ րա­յին սկզբուն­քը, ա­պա ցան­կա­ցած մե­կը, ըստ կյան­քում կրած զրկանք­նե­րի, կվաս­տա­կեր առն­վազն մեկ ծան­րա­գույն մեղ­քի ի­րա­վունք։ Ես ի­րա­վունքս կի­րաց­նեի ճիշտ Աստ­ծո պես՝ ինքս մնա­լով տա­պա­նից դուրս …, բայց …, ու քա­վութ­յունն էլ կեղծ հաս­կա­ցութ­յուն է՝ ար­դա­ րութ­յու­նից դուրս գտնվող ար­դա­րա­դա­տութ­յան պայ­ման­նե­րում։ 109. ­ ա­վա­ճա­նութ­յուն եր­բեք չեմ նե­րի - չապ­ Դ րած խա­կի ճո­ռո­մա­բա­նութ­յուն, Ինձ դա­վա­ճա­նո­ղին նե­րել եմ - ապ­րո­ղի ըն­ կա­լում, Ինձ եր­բեք չեն դա­վա­ճա­նել - կա­թու­կի ի­մաստ­նութ­յուն, Ես ինձ նե­րել եմ - վերջն ան­ցի (ինքն)ա­րա­ րում …

110. ­ եր խիղ­ճը ցնծում է տե­սա­րա­նից, երբ Ձ տես­նում է թռչող արծ­վին՝ օ­ձը ճի­րան­նե­րում, ու ձեր խիղ­ճը փոխ­վում է ա­նեծ­քի, երբ օ­ձի խայ­ թո­ցից արծ­վի մահն է տես­նում։ Դ ­ ուք՝ խղճի բա­ րո­յա­կա­նութ­յուն կրող մի­ջակ­ներդ, միշտ ե­ղել եք ի­մաստ­նութ­յա­նը պարտ­ված հա­կա­կիր­ներ ու, լի­նե­լով հպար­տութ­յան ճոր­տը, եր­բեք չեք հաս­կա­ցել նրանց խոր­քա­յին հար­գան­քը, իսկ հպար­տութ­յան պար­տութ­յու­նից, ո­րից պետք է բարձ­րա­նալ, դուք սկսում եք խեղ­ճա­նալ՝ քան կա­յիք, ա­վե­լի այ­լան­դակ դառ­նալ։ 111. Ինչ­քան էլ ինք­նա­րար­մանդ մեկ գոր­ծոնն է, այ­նո­ւա­մե­նայ­նիվ, ինքդ քեզ, որ­պես հա­կադ­ րութ­յուն, ա­նընդ­հատ հաղ­թա­հա­րե­լու փո­խա­ րեն՝ մի օր պետք է վերջ­նա­կա­նա­պես տա­պա­ լես, որ նաև հա­մա­կիր­նե­րից ա­զատ­վես ու մնաս ան­պայ­մա­նա­կան։ 112. ­ իղճս, որ­պես ուր­վա­կան էլ շա­րու­նա­կեց Խ պայ­քա­րել, բայց, միև­նույն է, մեղ­սա­վո­րիս պարտ­վեց։ ­Քե՛զ, իմ ա­րար­չին սպա­նե­լու փո­ խա­րեն՝ ինքս ինձ եմ սպա­նում, ո­րով­հետև չեմ ծնվել փրկվե­լու հա­մար՝ ծնվել եմ, որ ինք­նա­ րար­մամբ բարձ­րա­նամ։

113. Ես շտա­պե­ցի կոչ­վել, ա­պա՝ լի­նել ՍԵՐ, ու իմ ա­րա­րում­նե­րից ոչ մե­կը չհասց­րեց հա­սու­նա­ նալ՝ որ­պես ան­դին տա­նող հիաս­թա­փութ­յան ա­մե­նան։ ­Բո­լո­րը նա­խընտ­րում են մնալ մար­ դան­ման հրեշ­տակ, ո­րով­հետև, գու­ցե, նրանց դեռ վաղ է եր­ևակ­ված ճշմար­տութ­յու­նը, որ կան ոչ թե աստ­ված­ներ ա­րա­րե­լու, այլ ինք­նա­րար­ մամբ նրանց ըն­կե­րակ­ցե­լու հա­մար, կամ, գու­ ցե, ինքս եմ հակ­ված հա­մալ­րել այդ մե­նակ­նե­րի շար­քը, ով­քեր տա­ռա­պան­քի հետ խա­ղա­լու զվար­ճա­սի­րութ­յուն ու­նեն։ 114. ­ աս­տիա­րա­կեք ձեր ե­րե­խա­նե­րին տգի­ Դ տութ­յամբ և­ ա­ռօ­րեա­կան տե­ղե­կութ­յուն­նե­րով խցա­նեք նրանց մտա­ծո­ղութ­յու­նը, որ­պես­զի այն, ինչ ա­նում եմ այ­սօր, վա­ղը չսպառ­նա ձեզ՝ նրանց ի­մա­ցութ­յամբ, թե ինչ­քան չեք հաս­կա­ ցել ի­մաստ­նութ­յան անխղ­ճութ­յունն ու հպար­ տութ­յան չե­զո­քութ­յու­նը, հետ­ևա­բար, դրանց մաք­րա­մա­քուրն ու ազ­նի­վը, ո­րից դուրս ձեր սե­ րը չի ե­ղել այլ բան, քան միայն ե­սա­սի­րութ­յուն, իսկ այն, ինչ դուք պատ­կե­րաց­նում եք իբրև հա­ սա­րա­կութ­յուն, դրա մաս կազ­մող ըն­տա­նիք և ­բա­րե­կա­մութ­յուն, ես կո­չում եմ ի­րար վրա թքած ու­նե­ցող­նե­րիդ փոխ­շա­հա­վետ գո­յակ­ցութ­յուն։

115. ­ ավ է ոչ այն­քան ստի զոհ լի­նե­լու գի­տակ­ Ց ցու­մը, այլ՝ որ դրա­նից հա­ճույք ես ստա­ցել, ու, առ­հա­սա­րակ, գի­տակ­ցու­մը, որ քեզ եր­բեք չի վնա­սել ու­րիշ ո­չինչ, քան միայն այն, ինչ սի­րել ես։ ­Բայց ա­վե­լին, քան մարդն է, բարձ­րա­նա­լու հա­մար՝ հենց ցա­վին պետք չէ հա­րա­բեր­վել հե­ րո­սա­բար (հաղ­թել կամ ար­ժա­նա­պա­տիվ պարտ­վել), պետք է այն ապ­րել՝ որ­պես միակ ՍԵՐ, որն ա­րա­րում է ՔԵԶ։ 116. - Ի ծնե մե­ղա­վո՞ր եմ։ -Խն­դիրն ա­վե­լի բարձր վերց­րու։ -­ Մեղ­քի ի­րա­վու՞նք ու­նեմ։ -­Բարձր ա­վե­լի … - ­Պար­տա­վո՛ր եմ մեղք գոր­ծել: -Ա­յո՛, ու­րի­շի նա­խագ­ծում լի­նե­լու այլ ի­մաստ չկա, քան սե­փա­կա­նով ա­ռանձ­նա­նա­լու, ա­րա­ րու­մից` ինք­նա­րար­վե­լու: 117. ­ ար­դը դեռ այն կեն­դա­նին է, ով զար­մանք Մ է ապ­րում ի­րե­նից տար­բեր­վող կեն­դա­նի­նե­րի բա­նա­կան դրսևո­րում­նե­րից … 118. Ե­թե ի փառս ա­րար­չի, ու­րեմն մեղ­քով, ո­րը լսե­լուց նա հեշ­տանք կապ­րի,

Ե­թե ի սեր, ու­րեմն նրա գոր­ծա­ծում՝ իր բա­ ցա­ռի­կութ­յու­նը ժխտող … 119. Ե­թե դուք գոհ եք, որ ծնվել եք, ես չեմ ա­ռար­ կում, իսկ իմ գո­հու­նա­կութ­յան հան­գա­մանքն այն է, որ ձե­ զա­ նով կա­ րող եմ ա­ ռար­ կել ծնունդս … 120. ­Ձեր մեղ­քե­րը բնու­թագ­րում են ձեր ա­րար­ չին, ըստ այդմ, վստա­հա­բար, նա փոքր է այն­ քա՜ն, ու ձեր հետ հա­մա­կե­ցութ­յու­նը միայն մեկ ի­մաստ ու­նի՝ նպաս­տել նրա հա­սու­նաց­մա­նը, ին­չի հա­մար՝ ոչ նա, այլ ե՛ս եմ ձեր գո­յութ­յան սպառ­նա­լի­քը, կամ, երբ­ևէ, դուք պաշ­տե­լու եք ի՛մ ա­րար­չին, ով ինքն է ձգտում իմ տված բնու­ թագ­րի բարձ­րին … 121. ­Նե­ռը դրդեց մեղ­քե­րի, մեղ­քե­րը վե­րած­վե­ ցին սի­րո. Աստ­ծո ներ­մա­նը ո­չինչ չմնաց, հետ­ ևա­բար ո­չինչ՝ նրանց գո­յութ­յու­նը պայ­մա­նա­վո­ րող։ Ն­րանց հաշ­տեց­նող փա­ռա­հեղ սպա­նութ­ յու­նը, ո­րը կա­րող է ի­րա­գոր­ծել միայն ­Բարձ­րա­ գույն Ես-ը, ե­ղած­նե­րից միակն է, որն ա­րար­չի գո­յութ­յու­նը դարձ­նում է ան­պայ­մա­նա­կան։ Իսկ նվա­ճե­լու հա­մար այն, ուր հաս­նում ես, պետք է, նախ, դուրս գաս նրա­նից, ին­չով փո­

խադր­վել ես. որ­տե­ղից էլ մեկ­նար­կում է ի՛նք­նա­ րար­չութ­յան ան­պայ­մա­նա­կա­նա­ցու­մը … 122. ­ ատ­ղաշ ծա­ռին խաչ­ված, փո­րո­տի­քը Մ թափ­ված ու աչ­քե­րի խո­ռոչ­նե­րում ծե­ղեր տնկված մո­ղես­նե­րի, սեր ա­նե­լուց բա­հով կտրատ­ված, կամ կրա­կում մոխ­րա­ցած օ­ձե­րի, պատշ­գամ­բից նետ­վե­լուն վարժ­ված կատ­վի, ծեծ­ված ոչ­խար­նե­րի և ­խո­զե­րի տա­ռա­պանք­նե­ րը ի­րենց դահ­ճի հի­շո­ղութ­յան մեջ հաղ­թե­ցին բո­լոր մարդ­կանց ու մարդ­կա­յին ա­մե­նայն ինչ՝ պատ­կե­րե­լով ­Բարձ­րա­գույն Ես-ի ինք­նա­րար­ ման խառ­նա­րա­նը, դառ­նա­լով նրա ու­ղու և/­ կամ դրա կան­խո­րոշ­ման խորհր­դա­նի­շը, նրա ինք­նա­սուզ­ման վեր­ջին ան­փո­փոխ հանգր­վա­ նը, իսկ ուր­վա­կա­նը գայ­լի և ­շան խառ­նա­ծին զա­վա­կի, ում նկատ­մամբ նրա ըն­կե­րութ­յու­նը ե­ ղել է այն ե­ զա­ կին, ո­ րում մարդն է մնա­ ցել հան­ցա­գործ շա­նը հա­վա­տա­րիմ, փայ­լա­տա­ կում է ԲԱՐՁՐՈՒՄ, որ­տեղ նա կոչ­վում է ՍԵՐ։ 123. ­ եր Աստ­վա­ծը խնդրում է փո­խան­ցել, որ Ձ դա­դա­րեք այ­լան­դա­կել նրա կեր­պա­րը՝ նկա­ րագ­րե­լով դա­տա­վոր, ու այն, որ ին­քը չի մի­ ջամ­տում դրա ժխտմա­նը, ձեր նկա­րագ­րութ­յու­ նը բա­ցա­ռող մեկ փաս­տարկն է։ Ինչ­պես փո­ խանց­վել էր այլ հա­ղորդ­մամբ (Ես սեր եմ, մնա­

ցա­ ծը ես չեմ (Թեո­ սո­ ֆիա 1)` նա ըն­ կեր է փնտրում, և­ինքն էլ չի լի­ նում այլ բան, քան միայն ըն­կեր։ 124. Ինչ­պե՞ս չմե­ղան­չել աշ­խար­հում, որ­տեղ կա կին, և­ ինչ­պե՞ս չձգտել ինք­նա­րար­ման, քա­նի դեռ կի­նը կա … 125. ­Ցած գլո­րող խղճի և հ­պար­տութ­յան հաղ­ թա­հա­րու­մը չի ա­պա­հո­վում մշտնջե­նա­կա­նութ­ յուն, ուղ­ղա­կի հասց­նում է եզ­րագ­ծին, որ­տեղ մեկն ան­պայ­ման զո­հա­բեր­վում է մյու­սի բարձ­ րաց­ման հա­մար, ո­րով­հետև հենց այդ­պես է սահ­ման­ված։ Ա­նընդ­հատ նե­ղա­ցող ա­րա­հե­տը, կամ ա­վե­լի բարձ­րին միակ­ցող ան­դունդն ի վեր­ջո ստի­պում է բաց թող­նել, որ ան­ցու­մը հա­ ջող­վի, ու, ա­ռեր­ևույթ բա­ժա­նող այս հան­գա­ ման­քը, տար­բեր ու­ղի­նե­րով, բայց եր­կու­սին նույն տե­ղը հասց­նող միակ հնա­րա­վո­րութ­յունն է, ին­ չը, մե­ ծա­ մա­ սամբ, բաց են թող­ նում նաև նրանք, ով­քեր կա­րո­ղա­ցել են գնալ ա­մե­նա­հե­ ռուն` բա­ցա­հայ­տե­լով միայն ինք­նա­խա­բեութ­ յան խո­րութ­յու­նը նպա­տա­կում։ ­Պետք է գի­տակ­ցել, որ այն, ին­չը տրված է մե­կի ինք­նա­զո­հութ­յան և մ­յու­սի՝ դրա ըն­դուն­ ման վե­րա­ծե­լու հա­մար, չպետք է փչաց­նել փրկչութ­յամբ, կամ գե­րեզ­մա­նին սգա­լու ա­պա­

կա­նող սո­վո­րութ­յամբ. գի­տակ­ցել, որ ինք­նա­ րար­ման մղու­մը պետք է նա­խոր­դի սերն ըն­դու­ նե­լու բո­լոր պատ­ճառ­նե­րին, հե­տո, նաև, ա­ռաջ­ նոր­դի … 126. Ինքդ քեզ խղճա­լուն հա­ջոր­դող ինք­նաար­ հա­մար­հան­քի մեջ գրա­վիչ վրեժխնդ­րութ­յուն կա. այդ­պես ոչն­չա­նում են մխի­թա­րան­քիդ վրա հա­վաք­վող մա­կա­բույծ­նե­րը, ա­ռանց ո­րոնց, այն իս­կա­պես կա­րող էր հա­մար­վել հար­մա­րա­ վետ հանգր­վան։ Ուս­տի, ե­թե ինք­նախղ­ճա­հա­ րութ­յուն, ա­պա միայն որ­պես խայծ՝ զվար­ճա­լի սպանդ նա­խա­ձեռ­նե­լու հա­մար։ 127. Ամ­րա­ձույլ սան­դուղ­քի ան­խու­սա­փե­լի փլու­ զու­մից չվնաս­վե­լու հա­մար՝ ճիշտ է թղթից կա­ ռու­ցել, էլ ա­վե­լի՝ յու­րա­քանչ­յուր նա­խորդ սան­ դուղն այ­րել … 128. ­Մեծ հա­վա­տին պետք է նա­խոր­դի մեծ հու­ սա­հա­տութ­յու­նը. իր մա­հով այս­պես ու­սու­ցա­ նեց հայտ­նի խաչ­վա­ծը, բայց, միա­ժա­մա­նակ, վե­րած­վեց փոքր հու­սա­խա­բութ­յան, երբ խոս­ տա­ցավ վե­րա­դառ­նալ։ 129. Ո՞վ ես դու. ­Վա­ղուց հակ­ված չլի­նե­լով խնա­յել ինձ՝ ան­ տե­սում եմ սթա­փեց­նող ե­թե-ի խե­լամ­տութ­յու­

նը, ո­րի դեպ­քում ան­գամ սե­փա­կան հա­յացքս չի կա­րող դի­մա­նալ խեն­թաց­մանն այս ծա­վա­լի մեղ­քե­րի, ո­րոնք քո հայտ­նութ­յամբ մեկ­տեղ­վում են իմ խառ­նա­րա­նում ու դուրս գա­լիս դրա­նից մե­կա­ցած՝ ան­մե­ղութ­յամբ՝ ա­մեն, ու քո բո­վան­ դա­կութ­յու­նը բա­ցա­հայ­տե­լուն ուղղ­ված հար­ցով ճա­նաչ­վում՝ ա­րար­վում է ի­մը՝ հար­ցիս մեջ փո­ խե­լով միայն այն, որ դու-ն ­վե­րած­վում է ես-ի՝ ա­ռանց հար­ցա­կա­նի … 130. ­ իամ­տութ­յունս, ճիշտ Աստ­ծո պես, ան­ Մ կախ բռնա­բար­վե­լու կոշ­տութ­յու­նից և ­քա­նա­ կից, մնա­ցել է կույս, բայց, նաև, ճիշտ ­Նե­ռի կե­ ցութ­ յան պես, ան­ կախ մեծ մեղ­ քե­ րի զրպար­ տան­քից՝ հա­վա­տար­մութ­յու­նը դի­տար­կում է ման­րուք­նե­րում և ­չի սահ­մա­նում դրան­ցից դուրս։ 131. ­ ան­կար­ծա­հայ­տը, պա­տա­հում է, թվում է Հ փրկութ­յուն՝ մինչև ա­ռա­ջին կրա­կո­ցը, ին­չից պարզ­վում է՝ դա­րա­նա­կա­լած որ­սորդ է, ում վրիպ­ման դեպ­քում էլ, սա­կայն, ստիպ­ված ես բա­ցա­հայ­տել, որ նրա թի­կուն­քում գտնվող բնութ­ յու­ նը վա­ ղուց պղծված է բարձր գո­ յութ­ յանդ հա­մար։ Դ­րա­նից հե­տո որ­սոր­դը դառ­նում է բաղ­ձա­լի հրաշ­քի միակ պատ­կե­րումդ ...

132.. Առն­վազն, դա­հիճ­նե­րից փրկվե­լու հա­մար՝ ար­ժե լի­նել այլ բան, քան մարդն է, բայց և ք ­ եզ սպա­նե­լու ա­ռա­ջին փոր­ձը ձա­խո­ղած որ­սոր­ դին էլ պետք չէ կրկին հան­դի­պել, քան­զի նրա ձգտման մեջ, այ­դու­հետև, գե­րիշ­խում է հպար­ տութ­յու­նը։ 133.. Ա­ռա­ջի­նը, ինչ փնտրում եմ սեր, մար­դա­սի­ րութ­յուն քա­րո­զող­նե­րին նա­յե­լիս, գա­մե­րի թո­ ղած սպի­ներն են նրանց ա­փե­րին, ու ինքս ինձ էլ, ա­ռանց հա­րութ­յան խոստ­ման, վա­ղուց թա­ ղել եմ՝ դրանց ան­գո­յութ­յու­նը չխախ­տե­լու հա­ մար։ 134.. ­ իամ­ Մ տութ­ յուն է, միայն նրա հա­ մար, որ իշ­խա­նութ­յու­նը կազմ­ված է հայ­րե­նա­կից­նե­րից, հա­մա­րել լա­վը օ­տա­րա­կա­լութ­յու­նից, իսկ ճշմար­տութ­յու­նը նրա­նում է, որ իշ­խա­նութ­յուն­ նե­րի միջև դա միակ տար­բե­րութ­յունն է, ու, ան­ կախ պատ­մագ­րութ­յան մո­լո­րե­ցու­մից, ի­րա­կա­ նութ­յունն այն է, որ իշ­խո­ղը եր­բեք ընտ­րող չէ, նա միշտ ընտր­յալն է հպա­տա­կի, հա­կա­ռակ դեպ­քում՝ ան­հաս­կա­նա­լի կլի­ներ, թե ին­չու՞ մահն ա­մե­նաի­րաց­ված ի­րա­վուն­քը չէ։ ­Հենց միայն նրա հա­մար, որ մեռ­նե­լը շա­ րու­նա­կի հա­մար­վել պար­տա­կա­նութ­յուն, հպա­

տա­կին նա­խընտ­րե­լի է հայ­րե­նակ­ցի, էլ ա­վե­լի՝ ար­յու­նակ­ցի իշ­խա­նութ­յու­նը։ 135. Այն, որ ա­ղո­թա­տե­ղի­նե­րին սո­վոր­ներն ի­րենց պաշ­տա­մուն­քի կեր­պա­րի մարմ­նա­նա­լու դեպ­­քում նրան ար­հա­մար­հե­լու, կամ դրա­մով նվաս­տաց­նե­լու են, ինչ­պես ի­րենց ուխ­տի ճամ­ փին հան­դի­պող ան­տե­րուն­չի, բայց եր­բեք նրա կող­քը չեն նստե­լու զրույ­ցի, գի­տի նաև նա, ում այ­լան­դա­կել են ծե­սե­րում, ուս­տի, երբ­ևէ որ­ևէ հի­մա­րի, կամ հան­ճա­րեղ ծրագ­րո­ղի կող­մից կրո­նի վե­րած­վե­լու փո­խա­րեն՝ նա­խընտ­րում եմ մնալ ինք­նա­րար­ման հա­մա­ճա­րա­կի՝ իր խրախ­­­ճան­քին սպա­սող, դա­րա­նա­կա­լած վա­ րակ։ 136. Իմ ո­ճը հան­րայ­նա­ցու­մից պաշտ­պա­նում է բո­վան­դա­կութ­յու­նը՝ հա­սա­րակ լե­զու­նե­րին հայտն­վելն ու մաշ­վե­լը՝ մինչև սո­վո­րա­կա­նութ­ յուն։ Ես ըն­կալ­վում եմ միայն անդն­դա­խոր հո­ գի­նե­րի կող­մից, բայց ան­գամ նրանք, ինձ ճիշտ մեջ­բե­րե­լու հա­մար, չեն կա­րող ա­պա­վի­նել հի­ շո­ղութ­յա­նը։ Ես չեմ դա­սա­կարգ­վե­լու ու չեմ հայտն­վե­լու որ­ևէ նա­խընտ­րան­քում, հա­վա­քա­ծու­նե­րը ինձ չեն հեր­թագ­րե­լու, չեմ մեկ­նա­բան­վե­լու ու նկա­ րագ­րութ­յամբ չեմ փո­խանց­վե­լու, ին­ձա­նից հիշ­ վե­լու է միայն ա­նունս՝ իբրև ինք­նա­խո­սութ­յան

կողմ և­ ինք­նա­սուզ­ման հակ­վա­ծութ­յուն նրա, ով զգա­ցել է ինձ հա­րա­զատ, բայց գի­տակ­ցա­կա­ նո­րեն չի հաս­կա­ցել՝ ին­չու, ու ինք­նա­րար­ման մեջ ժխտել է հար­ցը։ Ան­վամբ գրա­վե­լու եմ բո­լո­ րի ի­մա­ցութ­յու­նը, բայց ինձ ներծ­ծե­լու են միայն բարձր էութ­յուն­նե­րը, ո­րոն­ցից յու­րա­քանչ­յու­րի հա­մար լի­նե­լու եմ իր սե­փա­կա­նը՝ գո­յութ­յամբ կամ ու չկամ։ 137. ­ ա, ով սո­վոր է նա­յել ու­ղիղ, վարժ­վում է Ն բարձ­րա­ցող տե­սա­դաշ­տից դուրս մնա­ցող­նե­րի, վեր­ջի­վեր­ջո, բո­լո­րի ար­հա­մար­հան­քին։ Այն, ինչ մյուս­նե­րին թվում է փո­խա­դար­ձութ­յուն, նրա ինք­նաժխ­տու­մը բա­ցա­հայ­տում է իբրև ինք­նա­դի­տում, ո­րից տես­նողն ինք­նա­րար­վում է, կույ­րը՝ ան­ծին մնում։ 138. ­ եշտ է ինձ իմ դեմ օգ­տա­գոր­ծե­լը, հետ­ևա­ Հ բար, նաև հաղ­թե­լը, բայց ան­գամ նա, հաղ­թա­ նա­կած հա­յաց­քը հպար­տութ­յու­նից շե­ղե­լով, ի­ րեն չի կա­ րող հայտ­ նա­ բե­ րել այլ տեղ, քան տի­րույ­թում, որն ա­րար­ման հիմ­քով ծա­գած ի­րա­վուն­քով՝ բա­ցար­ձա­կո­րեն ինձ է պատ­կա­ նում, միա­ժա­մա­նակ բա­ցա­հայ­տե­լով, որ մեկ­ նար­կում էլ չի ու­նե­ցել ին­ձա­նից ան­կախ նա­խա­ ձեռ­նութ­յուն։ Ու­զում եմ, երբ­ևէ, ինք­նա­հա­կա­սութ­յուն­ ներս մա­տու­ցել նրա՛ բարձ­րաց­մա­նը, ում, այլ

տեղ, քան տի­րույ­թիս բարձ­րա­կե­տին իր հաս­­նե­լը, չեմ ցան­կա­նա պարտ­վել … 139. Ինչ եմ ու­զում, երբ այլևս անհ­նար է ոչն­ չաց­նել մեկ­նար­կը, թերևս այն, ինչ ա­րա­րիչ­նե­րը, ե­թե հնա­ րա­վո­րութ­յուն ստա­նա­յին սկսել նո­րից՝ տես­ նե­լով ի­րենց ա­րա­րում­նե­րի ի­րա­կան կի­րա­ ռու­մը: Ն­րանք, ի­հար­կե, չէին կա­րո­ղա­նա զսպել ստեղ­ծե­լու կիր­քը, բայց, ան­պայ­ման, կձգտեին դրանք հասց­նել աս­տի­ճա­նի, ո­րից ոչ ոք չէր փրկվի … 140. Ա­ռե­րե­սում բնութ­յան հետ. ­Քո ա­ռաջ, ա­ռա­վել ևս ք ­ ո դեմ, սին են բո­ լոր մտքերս, և դ ­ու, ըն­ դա­ մե­ նը ինձ մե­ նակ բռնաց­նե­լով, կա­րող ես մտա­ծո­ղութ­յունս ա­նէաց­նել մինչև զրո­յա­կա­նութ­յուն, բայց քո՝ իբրև ան­պար­տե­լի բնութ­յան ծնկի բե­րող այս հաղ­թա­նա­կի դեմ կա հա­վա­սա­րակշ­ռող մեկ փաս­տարկ՝ դու չես կա­րող ինքդ քեզ վա­յե­լել այն­պես, ինչ­պես ես եմ քեզ վա­յե­լում, հատ­ կա­պես, երբ պարտ­վում եմ քեզ, ու մինչ դու շա­րու­նա­կում ես ինձ հեր­քե­լու փոր­ձերդ, տիե­զեր­քը փաս­տար­կիս շուրջ հետ­ևութ­յուն է ա­նում։

141. Որ­պես­զի բա­ցար­ձա­կո­րեն տի­րես, պետք է ոչն­ չաց­ նես, որ չմնաս գե­ րին նրա, ինչ ստեղ­ծել ես, կամ գե­րա­դա­սես ստեղ­ծա­ծիդ ան­պայ­մա­նա­կան գո­յութ­յու­նը՝ նրա­նից հեր­ քես ինքդ քեզ: Մ­նա­ցած բո­լոր դեպ­քե­րում՝ կա միայն տի­րե­լու պայ­մա­նա­կա­նութ­յամբ ա­րար­չութ­յան կի­սա­տութ­յուն, քան­զի այն, ինչ ստեղ­ծում ես, ստեղ­ծում է քեզ։ 142. Ի­րենց իսկ բնո­րոշ­մամբ՝ եր­ջա­նիկ ու դժբախտ մարդ­կանց շատ եմ տե­սել, կա­րե­լի է ա­սել՝ բո­լո­րին եմ տե­սել եր­ջա­նիկ ու դժբախտ, բայց հենց միայն նրա հա­մար, որ տե­սել եմ, կի­սատ է ե­ղել ինչ­պես նրանց եր­ ջան­կութ­յու­նը, այն­պես էլ դժբախ­տութ­յու­նը, իսկ չա­փը ճիշտ հա­մա­պա­տաս­խա­նել է ու­ շադ­րութ­յա­նը, ո­րը նրանք փնտրել ու ին­ձա­ նից միշտ մերժ­վել են։ Այն, ին­չը բա­ցա­հայտ­վում է միայն ու­շադ­ րութ­յան ինք­նա­մերժ­մամբ, իր ամ­բող­ջա­կա­ նութ­յամբ լռեց­նում է և­ ու­րիշ­նե­րի մեջ էլ, ա­յո՛, հայտ­ նա­ բեր­ վում է՝ միայն, ու հենց միայն լռութ­յուն էլ կոչ­վում է …

143. Ե­թե գնա­ցել է ցա­մա­քով, վե­րա­դառ­նա­լու հա­մար պետք է ստիպ­ված լի­նի լո­ղալ։ Ե­թե գնա­ցել է ջրով, վե­րա­դառ­նա­լու հա­մար պետք է ստիպ­ ված լի­ նի թռչել։ Ի վեր­ ջո՝ պետք է ստիպ­ ված լի­ նի դառ­ նալ այն, ում հայտն­վե­լը կմնա ա­ռեղծ­ված։ Ե­թե գնա­ցել է ան­վե­րա­դարձ, ան­հե­տա­ ցել, կամ չի էլ հայտն­վել, միև­նույն է, երբ ճա­ նա­պարհն ան­պայ­մա­նա­կան է ու բա­ցա­ռա­ պես ինք­նա­րար­ման է։ 144. ­ իաս­ Հ թա­ փու­ թուն է նաև, երբ վրա հա­ սած ող­բեր­գութ­յու­նը տա­նում ես ա­վե­լի հեշտ, քան ակն­կալ­վում էր դրա պատ­կե­րաց­մամբ։ Ես, իմ ակն­կա­լիք­նե­րով, հա­սա­րա­կաց­ րել եմ ցան­կա­ցած հնա­րա­վոր ող­բեր­գութ­ յուն, որն իմ պատ­կե­րա­ցու­մը չի (հա­մա)հե­ղի­ նա­կել … 145. Ես հա­սել եմ այն ան­կեղ­ծութ­յա­նը, որ ին­ ձա­նում կեղ­ծիք տես­նե­լը միայն սե­փա­կան կու­րութ­յան ախ­տո­րո­շում է։ Ես այն­քան ու այն­ պես եմ պատ­ ժել ինքս ինձ, որ ու­ րի­ շի պատ­ժելն ինձ ինք­նին հան­ցանք է։ Ես հա­սել եմ այն ինք­նա­ներ­մա­նը, որ ու­րի­շի չնե­րելն

ինձ ինք­նին մեղք է։ ­Վեր­ջա­պես, ես ա­րա­րել եմ ինքս ինձ …, բայց, ո­ րով­ հետև, ու­ րի­ շից դուրս, մար­դուց այլ … 146. ­ ե­րը սրտին վե­րագ­րելն ա­նաս­նա­կա­ Ս նութ­ յուն է. դրան ան­ հաս մարդ­ կա­ յին գի­ տակ­ցութ­յու­նը, ինչ­պես ի­րեն ան­հաս­կա­նա­լի ա­մեն ինչ, շղթա­յում է հույս/հա­վա­տով և ­տե­ ղա­փո­խում գլխից ներքև։ Այն, ինչ զգում են իբրև սեր, ըն­դա­մե­նը կրծքա­վան­դա­կում փքված հպար­տութ­յուն է և/­կամ ո­րո­վայ­նում նե­խած խիղճ, ու հենց միայն նրա հա­մար, քա­նի դեռ զգա­յա­կան բան է, դրա­նից պետք է ա­զա­տել միտ­քը, ինչ­պես կեղ­տից մար­մի­նը։ Իսկ սերն այլ բան չէ, քան, միայն, Բ ­ արձ­ րա­գույն (ինք­նա­րար) ­Բա­նա­կա­նութ­յուն ... 147. ­Միայն, երբ ինք­նա­սուզ­ման մեջ հույ­զե­ րից և­ ակն­կա­լիք­նե­րից մաքր­ված մտքե­րում հան­դի­պեց ա­նուն(ներ), հաս­կա­ցա, որ ա­ղոթ­ քը հենց դա է ու եր­բեք այլ բան չէ։ ­Հի­մա իմ հա­ յաց­ քը փնտրում է ան­ տես(ներ)ին, ում ինք­նա­հերք­ման մեջ հան­դի­պել է իմ ա­նու­նը, քան­զի տե­սա­նե­լի­նե­րը չեն բա­վա­րա­րում պա­տաս­խա­նին հար­ցի, թե ին­չու եմ դեռ ապ­ րում։

148. ­ ե­պի ինձ ա­ռա­ջին կու­սա­կան մա­քու­րի Դ ձգտու­մից սկսած, երբ ես ար­դեն հրեշ էի, ­Նե­ ռը պլա­նա­վո­րեց ինձ մա­տու­ցել իբրև հաղ­ թա­կան փաս­տարկ Աստ­ծո դեմ, բայց նրանց քա­նակն ա­րագ դար­ձավ նրա հու­սա­խա­բութ­ յու­նը, ինչ­պես ա­ռա­ջի­նի մո­լո­րեց­ման վար­ կա­ծը՝ Աստ­ծո չար­դա­րաց­ված մխի­թա­րան­ քը։ Ն­րանք տա­րա­կու­սան­քի մեջ են՝ ինք­նա­ րար­ման արթ­նա­ցու­մը սպառ­նում է վե­րա­ճել հա­մա­վա­րա­կի ... 149. ­ ա­ Ճ կա­ տա­ գիրն այլ բան չէ, քան միայն այն, որ ցան­կա­ցած ընտ­րութ­յուն տա­նում է ինք­նա­ռե­րես­ման։ Դ­րա ան­խու­սա­փե­լիութ­ յու­ նից չի կա­ րող շե­ ղել ոչ մի ընտ­ րութ­ յուն՝ ան­գամ ա­պա­գա­յի ի­մա­ցութ­յամբ, կամ անց­ յա­լում կրկին հայտն­վե­լու հնա­րա­վո­րութ­ յամբ ար­վա­ծը, ին­չից չի փոխ­վի ո­չինչ, բա­ցի ան­գի­տակ­ցա­կա­նութ­յան մեջ առ­կա ի­րո­ ղութ­յան գի­տակ­ցու­մից՝ այն դարձ­նե­լով ար­ դեն ցնո­րուն կրկնութ­յուն։ ­Ճա­կա­տա­գի­րը կա­րող էր լի­նել ա­նաս­նա­ կան ան­հո­գութ­յան տրվե­լու լա­վա­գույն փաս­ տար­կը, ե­թե չլի­ներ պա­րա­դոք­սալ ճշմար­ տութ­յու­նը, որ ան­փո­փո­խե­լին հնա­րա­վոր է փո­խել այն ըն­դու­նե­լով, հետ­ևա­բար, այն ինք­­նա­րար­ման ու­նա­կութ­յան մեկ փաս­ տարկն է ու, նաև, դրա հնա­րա­վո­րութ­յու­նը։

150. ­ ար­դու և ­ժա­մա­նա­կի միջև ստաց­ված Մ ա­մե­նա­մեծ փո­խա­դար­ձութ­յունն ի­րար սպա­ նելն է, որ­տեղ ժա­մա­նա­կը հան­դես է գա­լիս փո­խա­դար­ձող, մար­դը՝ հե­տապն­դող ուր­վա­ կա­նից պաշտ­պան­վող։ 151. Ե­րա­զե­լուց բա­ցի, ըստ հար­կի, պետք է կա­րո­ղա­նալ թա­ղել այն՝ ան­կախ նրա­նից, թե ինչ­քան է մեծ և­ով կա նրա մեջ, որ ե­րա­զան­ քը չստրկաց­նի, ու ոչ միայն թա­ղել, նաև կո­ խո­տե­լով քա­րաց­նել և ­մինչև փսխե­լը վրան խմել, որ­տեղ, այ­լից զատ, հենց միայն նա, ով այդ պա­հին շփում է մեջքդ, կա՝ իս­կա­կան ըն­ կեր։ Իսկ հար­կա­վո­րութ­յան պա­հը հատ­կո­րո­ շե­լու հա­մար՝ պետք է ըն­դա­մենն ի­մա­նալ, որ այն չկա, պետք է թա­ ղել ա­ ռանց դրա, որ հայտն­վի ըն­դու­նե­լու ա­նակն­կալ, կամ, իբրև հյու­ծող ակն­կա­լիք, ան­հետ մնա։ 152. Ու­նե­նալ այն, ինչ ու­նի երկ­րոր­դը, ընդ­ հուպ մինչև ե­րա­զանք/եր­ևա­կա­յութ­յուն, ար­ ժեզր­կում է ու­նե­ցա­ծը, կրկնե­լիութ­յու­նը՝ ու­նե­ ցո­ղի գո­յութ­յան ի­մաս­տը։ Ոչ էլ ինքդ քեզ սի­րե­լով, այլ՝ ինքդ քեզ ծնե­լով, որ­պես­զի լի­նի մա­քուր մե­կը, ո­րը չի պղծվել երկ­րոր­դի սի­րով, հետ­ևա­բար՝ ան­

կրկ­նե­լին։ Ինք­նա­րար­ման հա­մար, սա­կայն, պղծվե­լը ոչ միայն ի­մաստ, նաև անհ­րա­ժեշ­ տութ­յուն ու­նի։ 153. Այն­տեղ, որ­տեղ ինձ ֆիք­սում են զգա­յա­ րան­նե­րով, ես բա­ցա­կա­յում եմ ինքս ին­ձա­ նից, ու ե­զա­կի դեպ­քե­րում, երբ կա հա­րա­զա­ տութ­յուն, բա­ցա­կա­յութ­յունս ինք­նա­զո­հութ­ յուն է՝ ար­հա­մար­հան­քի փո­խա­րեն։ 154. Ն­րանք, ում երբ­ևէ հա­մակ­րել եմ, ի վեր­ջո պետք է ի­մա­նան, որ մար­դու մեջ ինձ միշտ գրա­վել է ան­մարդ­կա­յի­նը, որն ինձ հա­մար հա­կի­մաստ է մարդ­կա­յի­նին՝ միայն իբրև վեր, կամ դրա նե­րուժ։ Ե­թե այս­տեղ տե­ղին է տես­նել գնա­հա­տանք, ա­պա, ա­ռա­վե­լա­պես, իմ հիաս­թա­փութ­յան։ 155. ­ ինչ­դեռ հա­վա­տաց­յալն ու ան­հա­վա­տը Մ եր­կուս­տեք չգի­տեն, որ աշ­խար­հը Աստ­ծո և ­Նե­ռի հան­դիպ­ման ան­կո­ղին է, Աստ­ծո մեջ ձևա­վոր­վող ու/բայց ­Նե­ռի ար­գան­դում հա­­­­սու­­ նա­ցող ճշմար­տութ­յուն­նե­րի որ­բա­տուն է … 156. Ոչ էլ գե­րեզ­մա­նատ­նե­րում, ո­րոնք ա­վե­լի վառ են ար­տա­հայ­տում մարդ­կանց ան­հա­

վա­սա­րութ­յու­նը, այլ պատ­կե­րաց­ման մեջ, որ տվյալ պա­հից հաշ­վար­կած, օ­րի­նակ՝ 200 տա­րի հե­տո ներ­կա­յում կեն­դա­նի մարդ­կան­ ցից, ան­գամ նոր սաղմ­նա­վոր­ված, ոչ մե­կը ողջ չի լի­նե­լու` ես ա­զատ­վում էի հա­վա­սա­ րութ­յան փտախ­տից։ ­Հի­մա պատ­կե­րա­ցումս սահ­մա­նա­փակ­վում է հա­ջոր­դող օր­վա բա­ ցա­կա­յութ­յամբ։ 157. Սր­բերն էլ դա­վա­ճա­նե­ցին մեզ հենց միայն նրա­նով, որ մեզ հետ ապ­րե­լուց հե­տո շա­րու­նա­կե­ցին մնալ սուրբ։ 158. ­ եր պատ­կե­րած միակ Աստ­ծուն պատ­ Ձ կե­րաց­նում եմ ի­րա­կան` պատ­վի­րան­նե­րը դի­տար­կե­լով սե­փա­կան սխա­լով ճա­նա­չե­լու ար­ժա­նա­հա­վա­տութ­յան կոն­տեքս­տում և­ ու­զում եմ հաս­կա­նալ, թե ին­չու՞ է խմբագ­րել անց­­յա­լը, որ­տեղ, գու­ցե, մար­դուն իս­կա­պես ե­ղել է հա­րա­զատ։ Արդ­յուն­քում, չեմ հաս­կա­ նում միայն դե­պի ա­պա­գա միտ­ված մարդ­ կա­յին եր­ևա­կա­յութ­յու­նը, ինք­նա­ճա­նա­չո­ղու­ թ­յան կի­սա­տութ­յու­նը, ինք­նա­րար­ման ժխտու­­մը։ 159. Այն, ինչ եր­ևում է ինք­նա­սուզ­ման բարձ­ րութ­յու­նից, ի­մա­ցա­բա­նա­կան փոխ­կապ­վա­

ծութ­յուն­նե­րում` որ­պես զանգ­ված, ո­րում բո­ լորն են, ըն­դա­մե­նը մարդ­կա­յին ի­մա­ցութ­ յուն­նե­րի ճահ­ճա­կա­լած շտե­մա­րան է, որ­տեղ ա­ռա­վե­լա­գույ­նը, որ կա­րո­ղա­նում են դառ­նալ ո­մանք, գոր­տի վե­րած­վելն է, ո­րոնք խժռում են այն խեղ­ ճե­ րին, ով­ քեր ո՛չ ճահ­ ճում են գտնում ի­րենց ինք­նու­րույ­նութ­յու­նը, ո՛չ էլ կա­ րո­ղա­նում են բարձր թռչել ա­վե­լի, քան գոր­ տի լե­զուն է։ ­Մեզ՝ բարձ­րում ճախ­րող­նե­րիս, զվար­ ճաց­նում է՝ մե՛կ արծ­վի փե­տուր­նե­րում պա­ տա­հա­բար հայտն­ված­նե­րի, մեկ էլ՝ օ­ձի մար­ սո­ղա­կան հա­մա­կար­գով անց­նող­նե­րի մա­հը՝ ի­րենց հա­մար ան­սո­վոր պայ­ման­նե­րում, ու ներքև նա­յե­լու այլ ա­ռիթ մեզ չկա։ 160. Իսկ դուք փոր­ ձեք ու­ րիշ­ նե­ րի մեջ հրա­ ժար­վել ինք­ներդ ձե­զա­նից ու տե­սեք, թե ա­ռանց ինք­նավ­կա­յութ­յան ի՞նչ է մնում նրան­ ցից, մնու՞մ է, արդ­յոք, կա­պող որ­ևէ բան։ ­Բարձ­րա­գույն Ես-ի(ս) ան­պայ­մա­նա­կա­ նութ­յու­նը նրա­նում է, որ հրա­ժար­վե­լու փո­ խա­րեն՝ ու­րիշ­նե­րի մեջ սպա­նում է ինքն ի­րեն, ու նույն կերպ ի­րե­նից ձեր­բա­զատ է վե­ րա­բե­րում բո­լո­րին։

161. ­Մար­դուն բնո­րոշ և ­մարդ­կա­յին հա­մար­ վող պայ­ման­նե­րում բա­ժա­նումն ինք­նա­ճա­ նա­չո­ղութ­յան, նաև ու­րի­շի նկատ­մամբ չգի­ տակց­ված սե­րը ճա­նա­չե­լու լույս է, մա­հը՝ ա­վե­լի, երբ մեր­ձա­վո­րին սի­րելն այլ բան չէ, քան, միայն ի­ րար մեջ ա­ մեն­ քի ինքն ի­ րեն սի­րե­լը, երբ մե­կը մյու­սին գրա­վե­լու, մեր­ձե­ նա­լու, տի­րե­լու հա­մար՝ իր մեջ վերց­նում է նրա ոս­տը և­ ա­ճեց­նում նմա­նա­կին, ին­չին ե­սա­սի­րութ­յու­նը չի կա­րող ան­տար­բեր մնալ, ա­պա դարձ­նում է այն, ինչ դի­մա­ցի­նը կցան­ կա­նար տես­նել ինքն իր ար­տա­ցո­լան­քում։ ­Բայց ան­գամ սրա­նում է կի­սատ մարդ­կա­յին սե­րը, երբ մե­կը մյու­սի կլա­նած նմա­նա­կին իր մեջ չի կա­րո­ղա­նում տի­րե­լու ցան­կութ­յու­նից ա­վե­լին բարձ­րաց­նել, ո­րին ձգտե­լով՝ իս­կա­ կանն ինքն էլ կդառ­նար ա­վե­լին, քան՝ էր։ ­Մար­դուն բնո­րոշ պայ­ման­նե­րում՝ ­Բարձ­ րա­գույն Ես-ի սե­րը, իբրև ինք­նա­րար բա­նա­ կա­նութ­յուն, միայն շուր­ջը սփռվող մահ­վան լույ­ սի շո­ ղե­ րին է առնչ­ վում, երբ քա­ նի դեռ ձգտում է մեր­ձա­վո­րում ծնվել՝ նրան էլ ծնել, մեր­ձա­վո­րը նրա մեջ իր մահ­կա­նա­ցուն է կնքում։ 162. Ինչ­քա՜ն քիչ է ինք­նա­ճա­նա­չո­ղութ­յան ի­մաստ­նութ­յուն մե­կին փո­խան­ցե­լը ու ինչ­

քա՜ն ա­նի­մաստ՝ փո­խան­ցե­լը բո­լո­րին, երբ փո­խան­ցելդ, միա­ժա­մա­նակ, ըն­դու­նո­ղի ինք­ նա­բա­ցա­հայ­տու­մը չէ, ա­ռանց ո­րի ինք­նա­ րա­րում չկա, հետ­ևա­բար՝ չկա նպա­տա­կը ճա­նա­չո­ղութ­յան։ 163. Ամ­բո­խի ոգ­ևո­րութ­յու­նը լուց­կու նման բան է՝ դյու­րա­վառ է և թ ­ ե­կուզ այր­ման մեջ միշտ ան­կեղծ, բայց ինչ­պես էլ կա­ռա­վար­վի, չի կա­րող վառ­վել ա­վե­լի եր­կար, քան լու­ցա­ փայ­տի եր­կա­րութ­յունն է։ ­Նա, ով ու­զում է մնալ ամ­բո­խի ո­գե­ղեն հի­շո­ղութ­յան մեջ, պետք է գտնվի նրան նա­խան­ձա­գին ան­հա­ սա­նե­լի՝ բարձր ա­վե­լի, քան կրա­կի բարձ­ րութ­յունն է, և չտր­վի մո­լո­րութ­յա­նը, որ քա­ ղա­քակր­թա­կան որ­ևէ փա­թե­թա­վո­րում կա­ րող է փո­խել նրա էութ­յու­նը։ 164. - Մար­դով հե­տաքրքր­վող մա՞րդ, Ա­պա ու­զում եմ ի­մա­նալ, թե ի՞նչ տե­սակ ա­նա­սուն ես, ո­րին հե­տաքր­քիր է մար­դը, մի՞­ թե Աստ­ված ես ... 165. ­Հո­գին մարմ­նից պա­հան­ջում է ա­վե­լին, քան հա­մա­ձայ­նում է տալ բնութ­յու­նը, իսկ կամ­քի հաշ­տա­րա­րութ­յու­նը, ե­թե հա­ջող­

վում է, ա­պա միայն ի վնաս հո­գու։ ­Բա­նակ­ ցա­յին շղթան կտրում է միայն ինք­նա­զո­հու­թ­ յու­­նը` ինք­նա­րա­րումն ըն­դու­նում է նաև բնու­ թ­­յու­նը … 166. ­ ո­լո­րութ­յուն է կար­ծե­լը, թե ի­րար մա­սին Մ ի­մա­նա­լը մեր­ձեց­ման ու­ղի է։ ­Ծա­նո­թաց­ման պա­հից ևեթ՝ այն օ­տա­րա­ցում է ամ­բող­ջա­կա­ նութ­յու­նից, ո­րը կոչ­վում է ԳԻՏԵՄ, մինչև կի­ սա­տութ­յուն, ո­րը գի­տակ­ցա­կա­նո­րեն հնա­ րա­վոր է տե­ղա­վո­րել։ ­Չի լի­նում շա­րու­նա­կա­ բար սեղմ­վող ձեռք, ա­ռա­վել ևս մշ­տա­կան, որ հան­կար­ծա­հայտ մահն էլ չկա­րո­ղա­նա բռնաց­նել մե­նա­կութ­յան մեջ, իսկ ե­թե պա­ տա­հում է, ա­պա, միայն մո­ռաց­ված ի­մա­ ցութ­յամբ վե­րա­կանգն­ված ԳԻՏԵՄ-ով, որն էլ հենց հան­դի­պեց­րել էր։ ­Վեր­ջա­պես, հենց միայն մե­նա­կութ­յան մեջ՝ եր­բեք օ­տար չենք, ու չա­րա­կամ չենք ոչ մե­կին։ 167. Ա­յո՛, շա­տերն ու­նակ չեն ա­վե­լիին. ար­ժե նրանց կա­մե­նալ եր­ջան­կութ­յուն … 168. ­Սի­րա­հե­տող աք­լո­րի և ­սի­րա­հետ­վող հա­ վի հա­րա­բե­րութ­յու­նը չի կա­րող վե­րած­վել

ա­վե­լիին, քան մե­կան­գամ­յա հա­մեղ տա­պա­ կան է, կամ քիչ պար­բե­րա­կա­նութ­յամբ ձվա­ ծե­ղը՝ մի­ջանկ­յալ ճտար­տադ­րութ­յամբ։ Իսկ սա ա­մե­նա­տա­րած­ված մո­դելն է կին-տղա­ մարդ հա­րա­բե­րութ­յան և մս­խու­մը նե­րու­ժի՝ ինք­նա­րար­ման։ 169. ­Դուք սե­րը գնա­հա­տում եք մշտա­կան ներ­ կա­յութ­յամբ, ես՝ վե­րա­դարձ­նե­րի շա­րու­նա­ կա­կա­նութ­յամբ. բայց, թե ա­մեն ան­գամ քա­ նի սան­դուղ է պետք ա­վե­լին բարձ­րա­նալ։ ­Ձերն ինք­նաս­պա­ռումն է, իմ ճա­նա­չա­ծը՝ ինք­նա­րա­րու­մը։ 170. ­Չի կա­րող մա­հա­նալ այն, ին­չը չու­նի խիղճ և հ­պար­տութ­յուն։ ­Գո­յաձ­ևի հա­րա­փո­ փո­խութ­յամբ գո­յութ­յան մշտնջե­նա­կա­նութ­ յան մեջ՝ մահ­կա­նա­ցու են հենց միայն խիղճն ու հպար­տութ­յու­նը, ու­րիշ ո­չինչ։ ­Հենց միայն դրանք են են­թա­կա ժա­մա­նա­կին, ո­րում մե­կը սո­ղում է ինք­նաս­պան­վե­լու, մյու­սը ճախ­րում՝ սպան­վե­լու հակ­վա­ծութ­յամբ, բայց դրան­ցից ոչ մե­կը չի կա­րո­ղա­նում հաղ­թա­հա­րել ժա­ մա­նա­կի փա­կա­նը, ու, ի տար­բե­րութ­յուն ա­մե­­նայն թա­ղե­լի­նե­րի, դրանց հու­ղար­կա­վո­ րութ­յու­նը ծես է՝ դա­տարկ դա­գա­ղով։

171. Օ­րո­րո­ցա­յին ինք­զին­քը՝ ­Բարձ­րա­գույն Ես-ի. ­Ցա­վով բարձ­րա­ցո­ղը չի կա­րող հրե­շի չվե­րած­վել։ Նն­ջի՜ր, ման­կի՜կ՝ մեղ­քե­րիս ծծկան, բարձ­րա­ցո­ղին՝ տեր, բարձ­րա­նա­ լու(դ) այ­լընտ­րանք՝ չկա … 172. Ա­ռաջ­նորդ­ման շա­րու­նա­կա­կան հա­ջո­ ղութ­յուն­ներ է պետք մաղ­թել նաև նրան(ց), ում շուր­ջը ձևա­վոր­վում է ամ­բոխ։ Գ­նա­հա­ տե­լի է այն ա­մե­նը, ին­չը «մե­նակ­նե­րիցս» հե­ ռու է տա­նում տգի­տութ­յու­նը, թե­կուզ, երբ դա ա­նաս­նա­կեղտն է, ո­րին, խո­նա­վութ­յու­նը կորց­նե­լուց ան­մի­ջա­պես հե­տո, լքում են։ 173. ­ ե ի­մա­նաս ու ա­սես՝ ի­մաս­տա­վոր­ված Թ ինչ­քա՜ն քիչ բան է պետք եր­ջա­նիկ լի­նե­լուդ հա­մար, ա­ռաջ­նա­հերթ չեն նե­րի նրանք, ով­ քեր քեզ եր­ջան­կութ­յուն են ցան­կա­նում։ Ու սա ոչ ու­րիշ­նե­րի մեղ­քի, այլ այն մա­ սին է, որ եր­ջան­կութ­յու­նը եր­բեք լի­նե­լիութ­ յան ի­մաստ չէ, հետ­ևա­բար, ա­նի­մաս­տութ­ յուն է՝ իբրև մաղ­թանք։

174. ­ ի­ջա­կութ­յան մեջ, որ­տեղ է­տա­լո­նը լավ Մ մարդն է, բարձր ճա­շակն էլ չի կա­րող չհա­ մար­վել ան­մարդ­կայ­նութ­յուն և դ­րա ինք­նա­ րար­չութ­յու­նը չի կա­րող միա­ժա­մա­նակ չծնել ինք­նաոչն­չաց­ման հա­կում, ու լոկ այն բա­նի հա­մար, որ ամ­բոխն ու­նակ չէ խժռել ա­ռանց թեր­մաց­քի, այն կրո­ղը տրվում է ան­հա­տա­ պես, որ­տեղ, սա­կայն, չի գտնում. ստեղ­ծում է ինք­նա­հո­շոտ­ման նրբազ­գաց ե­րախ։ 175. ­ արդ­կութ­յու­նը հա­վա­քա­կա­նո­րեն չու­նի Մ ա­նաս­նա­կա­նութ­յու­նից բարձր գո­յութ­յան հնա­րա­վո­րութ­յուն ... 176. ­ ահ­վան ա­հի դի­մաց ԱՌ ԻՇԽԱ­ՆՈՒ­ Մ

ԹՅՈՒՆ ԿԱՄՔՆ ա­

վե­ լի հա­ ճախ է զի­ ջում,

քան ԿԱՄՔՆ ԱՌ ՃՇՄԱՐՏՈՒԹՅՈՒՆԸ, ա­վե­

լին՝ մահ­ վան ա­ հը, հա­ ճախ, հենց ծնում է ճշմար­տութ­յան ձգտում, իսկ ան­մա­հութ­յու­ նը, ա­ռա­վել ևս, բա­ցա­ռում է իշ­խե­լու հա­կու­ մը։ Այ­լից զատ, (ինք­նա)ճա­նա­չո­ղութ­յանս գրգռում է ­Նե­ռի այդ­չափ հա­մա­ռութ­յու­նը՝ ճչա­ցող, բայց չլսվող ճշմար­տութ­յան զգա­ցու­ մը ...

177. ­ իաս­թա­փութ­յան դի­տա­վո­րութ­յուն. Հ Երբ հան­կարծ բա­ցա­հայ­տես, որ իբրև քայ­լե­լուդ հող՝ ե­ղել եմ թվաց­յալ, քա­րի պես ցած ընկ­նե­լու փո­խա­րեն՝ վա­յե­լիր թևեր ու­նե­ նա­լուդ բերկ­րան­քը, քան­զի բարձ­րա­ցումդ կա ի­րո­ղութ­յուն։ Եվ թող քեզ չշփո­թեց­նի ինք­նա­դիտ­մանդ բա­ցա­հայ­տու­մը, որ հիաս­թա­փութ­յունդ էլ է ե­ղել իմ դի­տա­վո­րութ­յու­նը։ 178. Ճշ­մար­տութ­յա­նը միայն հե­տաքրք­րա­սի­ րութ­յամբ մո­տե­նա­լը ստո­րութ­յուն է, ինչ­պես միայն կամ­քի վար­ժեց­ման հա­մար ցավն ըն­ դու­նե­լը՝ տխմա­րութ­յուն։ ­Հար­ցը միշտ իր մեջ կրում է ԳԻՏԵՑԱԾԻ (ա­մե­նի) մաս­նա­կի ի­մա­ցութ­յուն, ո­րի ամ­բող­ ջա­կա­նա­ցու­մը եր­բեք չու­նի նշա­նա­կութ­յուն ո­րոշ­ման հա­մար, ո­րը կա­րող է(ր) լի­նել մա­սի ի­մա­ցութ­յամբ։ Ուս­տի, ե­թե ԳԻՏԵՑԱԾԻ գի­ տակ­ցա­կա­նա­ցում, ա­պա միայն ցան­կա­ցած պա­տաս­խա­նով ապ­րու­մը լցնե­լու հա­սու­ նութ­ յամբ, կամ՝ ԳԻՏԵՑԱԾՆ ապ­ րե­ լու հա­ սուն լռութ­ յուն, ինչ­ պես ցավն ըն­ դու­ նելն է ի­մաս­տա­վոր­ված՝ միայն հա­նուն բարձ­րաց­ ման։ ­Վեր­ջա­պես, ճշմար­տութ­յու­նը չու­նի լսե­լի լի­նե­լու ա­ռա­քե­լութ­յուն, ա­ռա­վել ևս, չու­նի

ա­վե­րե­լու հակ­վա­ծութ­յուն. այն միայն ու­նի ապ­րե­լու ա­ռա­քե­լութ­յուն, ո­րի հա­մար կամ­քը բնավ ո­րո­շիչ գոր­ծոն չէ. պա­հանջ­վում է ցավե­րա­նութ­յան վա­վա­շո­տութ­յուն։ 179. ­ ան ե­րաժշ­տութ­յու­նը, ո­չինչ այդ­չափ Ք ցույց չի տա­լիս ակն­թար­թի ա­նեզ­րութ­յու­նը ու, միա­ժա­մա­նակ, ժա­մա­նա­կի սահ­մա­նա­ փակ­վա­ծութ­յու­նը: Ո­չինչ ա­վե­լին չէ՝ իբրև ան­ դին­յան գո­յութ­յան հիմ­նա­վո­րում՝ իբրև մարդ­­կա­յին գո­յութ­յան ան­դին­յան ծա­գում/ մի­տում ... 180. Ա­յո՛, (ինք­նա)ճա­նա­չո­ղութ­յան մեջ փորձն ու­նի ա­ռանց­քա­յին նշա­նա­կութ­յուն, բայց հե­ տույ­քով հաս­կա­ցա­ծը, այ­նու­հետև, պետք է ըն­դու­նել գլխով՝ նստե­լու ան­հար­մա­րութ­յուն չու­նե­նա­լու հա­մար։ 181. Արդ­յոք մե­կօր­յա կյանք ապ­րող թի­թե­ռը հասց­նու՞մ է գի­տակ­ցել մա­հա­նա­լու լի­նե­ լիութ­յու­նը և/­կամ ձեռք բե­րել մահ­վան բնազ­ դա­յին ըն­կա­լում։ Ե­թե ա­յո, ա­պա ան­գամ նրա կյան­քում կա առն­վազն մեկ կրկնութ­յուն։

182. ­ ե ինչ­պես է ան­գի­տակ­ցա­կա­նութ­յու­նը Թ հա­րա­բեր­վում գի­տակ­ցութ­յա­նը, նույնն է, թե ինչ­պես է զրոն հա­րա­բեր­վում թվե­րին։ Այն, ինչ կոչ­վում է գի­տակ­ցա­կա­նա­ցում, այլ բան չէ, քան զրո­յի սահ­ման­ման ձգտում, ու չկա տար­բե­րութ­յուն` ձգտու­մը բա­ցա­սա­ կա­նի, թե դրա­կա­նի տի­րույ­թից է, բայց հենց միայն այն, որ թիվն ան­սահ­ման բա­ժա­նե­լի կա­տե­գո­րիա է և ­ցան­կա­ցած դեպ­քում ինչ-որ ինչ է ոչն­չի հա­մե­մատ, զրոն միշտ դուրս է մնում բա­ցար­ձակ գի­տակ­ցա­կա­նա­ցու­մից ու, պայ­մա­նա­վո­րե­լով թվե­րի գո­յութ­յունն ու սահ­մա­նու­մը, ինք­նին մնում է ան­պայ­մա­նա­ կան։ Այն իր բո­վան­դա­կութ­յամբ ա­մեն է, սահ­ ման­մամբ՝ ո­չինչ, որն իր մեջ կրում է ընտ­րե­ լիութ­յան կեղ­ծից զատ­ված, որ­պես միջ­նա­ կետ տե­ղա­կայ­ված, մեկ՝ միակ ճշմա­րիտ հա­ վա­տը՝ իբրև ի­մա­ցութ­յան կի­սա­տա­ցու­մից ան­կախ ԳԻՏԵՄ։ Ինք­նա­ճա­նա­չո­ղութ­յու­նը հենց գի­տակ­ ցութ­յան զրո­յա­կա­նա­ցումն է, ինք­նա­րա­րու­ մը` զրո­յա­կա­նութ­յան ա­րար­չա­կա­նութ­յունն իբրև բա­ցար­ձակ բա­նա­կա­նութ­յուն։ 183. Զ­րո­յի մեջ (ինք­նա­ճա­նա­չո­ղութ­յուն)՝ ան­ չա­փե­լի ան­սահ­մա­նութ­յուն։

Զ­րո­յից դուրս (ճա­նա­չո­ղութ­յուն)՝ չա­փե­լի ան­սահ­մա­նութ­յուն, որ­տեղ դրա­կան և ­բա­ցա­ սա­կան տի­րույթ­նե­րը ժա­մա­նա­կի (գի­տակ­ ցութ­յան) մեջ սահ­մա­նում է զրոն՝ ձևա­գո­յաց­ ված ակն­թար­թով: ­Չա­փե­լի ան­սահ­մա­նութ­յու­նը հնա­րա­վոր է թվար­կել (ի­մա­ցա­կա­նաց­նել) ո­րի հա­մար էլ հենց, այն միշտ մնում է կի­սատ և­ան­չա­փե­ լիութ­յան հա­րա­բե­րակ­ցութ­յան կի­սա­տու­մից փրկում է բազ­մա­կե­տը, ըն­դա­մե­նը ... Ան­չա­փե­լի ան­սահ­մա­նութ­յունն անհ­նար է թվար­կել, հետ­ևա­բար, այն միշտ մնում է ամ­բող­ջա­կան («ի՞նչն է, որ նա իր մեջ կրում է, բայց ի­րե­նից ԲԱՐՁՐ Է ...» .- ­Թեո­սո­ֆիա 176)։ ­Ժա­մա­նա­կի (գի­տակ­ցութ­յան) բա­ցա­ռու­ մը չե­զո­քաց­նում է շրջա­նա­գի­ծը, ու այն, ինչ ժա­մա­նա­կով սահ­ման­վում էր իբրև ի­մա­ցա­ կա­նութ­յան դրա­կան և ­բա­ցա­սա­կան տի­ րույթ­ներ, վե­րած­վում են շրջա­նագ­ծից միջ­ նա­կե­տին ան­վեր­ջա­նա­լի ձգվող շա­ռա­վիղ­ նե­րի եր­կայ­նորդ­նե­րի՝ հա­կա­ռակ ուղ­ղութ­ յամբ, և դ­րանց ան­սահ­մա­նութ­յամբ դա­դա­ րում են ա­ռանձ­նա­նալ իբրև շա­ռա­վիղ (ԱՄԵՆ)։ Ըստ այդմ, ինք­նա­ճա­նա­չո­ղութ­յան այն եզ­րը, ո­րից մեկ­նար­կում է ինք­նա­րա­րու­մը, չու­նի հաս­նե­լու ար­տա­քին, կամ ներ­քին բարձ­ րա­ կետ։ Այն, ինչ կոչ­ վում է բարձ­ րա­

ցում, այլ բան չէ, քան միայն շրջա­նագ­ծի վե­ րա­ցում ... 184. Ձ­ևա­վոր­ման ո­րո­շա­կի աս­տի­ճա­նից հե­ տո մարմ­նի ինք­նաոչն­չաց­ման և դ­րան հա­ կա­ռակ ուղ­ղութ­յամբ մարդ­կա­յին գի­տակ­ ցութ­յան ձգտում­նե­րի ա­ռեր­ևույթ հա­կա­սա­ կա­նութ­յու­նը կա­րող էր հա­մար­վել լոկ մարդ­ կա­յին մո­լո­րութ­յան հետ­ևանք, ե­թե չլի­ներ նաև բնութ­յան` իբրև մեկ մար­մին զրո­յա­կա­ նաց­ման ձգտու­մը, ո­րում մար­դը հա­վա­քա­ կա­նո­րեն բա­ցա­ռա­պես դրա­կան և­ ա­մե­ նաարդ­յու­նա­վետ գոր­ծոնն է։ Զ­րո­յա­կա­նաց­ման ձգտմա­նը, այն չա­ փագ­ծում, որն իր մեջ նե­րա­ռում է բնութ­յա­նը, հա­մա­պա­տաս­խա­նում է բա­նա­կա­նութ­յան բարձ­րա­գույ­նը, ու այս չա­փում­նե­րի հա­մակ­ ցութ­յամբ է, որ մարդն ա՛յլ բան է հա­վա­քա­ կա­նո­րեն, այլ՝ ան­հա­տա­պես, ու միայն վեր­ ջին կոն­ցեպ­տում է հնա­րա­վո­րութ­յու­նը՝ լի­նել ա­վե­լին, քան մարդն է, որն այլ բան չէ, քան գի­տակ­ցութ­յան ա­րար­չա­կան զրո­յա­կա­նա­ ցում՝ առ բարձ­րա­գույն բա­նա­կա­նութ­յուն։ ­Վեր­ջա­պես, հենց միայն նրա­նում, որ ցան­կա­ցած օ­րի­նա­չա­փութ­յուն միա­ժա­մա­ նակ միտ­ված է ոչ օ­րի­նա­չա­փի հատ­կո­րոշ­ մա­նը, ընդ­հա­նու­րը՝ հա­տու­կի, քան­զի, քան ա­ռանց դրա ձևա­վոր­ման, չկա զար­գա­ցում,

հետ­ևա­բար գո­յութ­յան այլ պայ­ման, ան­հա­ տա­պես կա եր­կու ու­ղի՝ հա­վա­քա­կա­նո­րեն մի­ջո՞ց, թե՞ ան­հա­տա­պես նպա­տակ, ու սրա ա­նընտ­րե­լիութ­յու­նը ու­ղիղ վկա­յութ­յունն է առ այն, որ տիե­զերքն ինք­նա­րար­վում է զրո­ յա­կա­նաց­ման և ձ­ևա­գո­յաց­ման մեկ կամ­քի շա­րու­նա­կա­կա­նութ­յամբ։ Այն զերծ է գո­յութ­ յան լճա­ ցու­ մից միայն այն պատ­ ճա­ ռով, որ ու­նի ինք­նա­րար շա­ռա­վիղ­նե­րի ձևա­վոր­ման ա­րար­չա­կա­նութ­յուն, որ­տեղ նրա կամ­քով հատ­կո­րոշ­ված մար­դը կա­րող է (պար­տա­վոր է) լի­նել ա­ռանձն­յակ։ 185. Որ սա­րին էլ կա­րող է լիճ գո­յա­նալ, օ­րի­ նակն է այն բա­նի, որ ամ­բո­խից վեր կանգ­նե­ լը փրկութ­յուն չէ լճա­ցու­մից, ա­վե­լին՝ հենց փրկվե­լու (չմեռ­նե­լու) ձգտումն էլ լճաց­նում է։ Ուս­տի, ցած նետ­վիր ինք­նա­ճա­նա­չո­ղութ­յան բարձ­րից, ո­րին հայտն­վել ես հան­կար­ծա­կի, կամ ինք­նա­րար­ման կիրքն ես կորց­րել անս­ պա­սե­լի, քան­զի, երբ ոչն­չի եզ­րին հա­պա­ղում ես իբրև ինչ, մեկ (կամ մի քա­նի) ճամ­փոր­դա­ կան ա­րա­հե­տով ար­ժեզր­կու­մից բա­ցի՝ չի սպաս­վում ո­չինչ։ 186. Ես էլ, ինչ­պես շա­տե­րից մե­կը, ժա­մա­նա­ կի հոս­ քի մեջ ար­ ժե­ քա­ վոր շատ բան եմ

կորց(նում)րել (թե­կուզ իբրև ի­րա­կան հնա­րա­ վո­րութ­յուն և ­պո­տեն­ցիալ), բայց չկա ա­նար­ ժեք ո­չինչ իմ ու­նե­ցա­ծում, ո­րոնք նաև ի­րա­ րա­ մերժ են, բայց լոկ այն պատ­ ճա­ ռով, որ չա­փա­զանց նուրբ է դրանց ներ­դաշ­նա­կութ­ յունն օ­տար հա­յաց­քի՝ ան­գամ ի­րենց իսկ հա­ մար։ Ու ե­թե կա ինձ սո­ցիա­լա­կան գո­յակ­ցութ­ յան ան­հար­մա­րութ­յուն, ա­պա միայն սրա­ նում, մնա­ցած ա­մե­նայն ինչ, ըն­դա­մե­նը, ինք­ նա­րար­ման դի­մաց շա­րու­նա­կա­բար վճա­րե­ լու գին է, որն ա­նում եմ կան­խիկ, հա­ճախ էլ` կան­խավ­ճա­րով, ինչ­պես ար­ժե­քա­վոր «կո­ րուստ­նե­րը», ո­րոնք թող(նում)ել եմ անց­յա­ լում։ Ես էլ, ինչ­պես շա­տե­րը, բայց ոչ ինչ­պես ա­մեն­քը … 187. «­Բա­ցար­ձակ ո­չինչ չի լի­նում» միտ­քը, ըն­ դա­մե­նը, բա­ցար­ձա­կա­նաց­ված հա­րա­բե­րա­ կա­նութ­յուն է, ու այն սահ­մա­նադ­րա­կան ճշմար­տութ­յուն է՝ բա­ցա­ռա­պես մի­ջակ գի­ տակ­ցութ­յան, ին­չով այն ցածր է ա­նաս­նա­ կան բա­ցար­ձա­կից։ ­Մի­ջակ գի­տակ­ցութ­յու­նը, ճշմար­տութ­յան բա­ցար­ձակն էլ՝ ինչ­պես բա­ցար­ձակ ա­մեն ինչ, ան­պայ­ման ա­սո­ցաց­նում է մահ­վան հետ, ին­չում ան­գի­տակ­ցա­բար ( իբրև իր

փրկութ­յուն) շո­շա­փում է տիե­զե­րա­կա­նութ­ յու­նը, որ ան­դի­նը տի­րույթ է, որ­տեղ ի­մա­ ցութ­յու­նը զերծ է մե­ղադ­րան­քից, բայց, ո­րով­ հետև, այն­տեղ(ից) ի­մա­ցութ­յունն է զերծ հա­ րա­բե­րա­կա­նութ­յու­նից։ ­Բարձր գի­տակ­ցութ­յան հա­մար՝ մա­հը բա­ցար­ձա­կի ի­մա­ցութ­յա­նը նա­խոր­դող հան­ գա­մանք չէ, ա­ռա­վել ևս փր­կութ­յուն չէ … 188. ­ ա­նի դեռ ա­զատ է կամ­քի ար­տա­հայտ­ Ք ման մեջ, ին­չը նախ պտղա­բեր ժա­մա­նա­կա­ հատ­վա­ծի հան­գա­մանք է (կեն­սա­բա­նա­կան ժա­մա­ցույց), կնոջ ընտ­րութ­յան պատ­ճառ­նե­ րում տղա­մարդն ինք­նին ու­նի ա­վե­լի նվազ նշա­նա­կութ­յուն, քան երկ­րոր­դա­կանն է։ Ա­ռա­ջին (միակ) պայ­մա­նը բխում է ներ­սե­ռա­ յին պա­տե­րազ­մից, որ­տեղ կի­նը, բո­լոր հնա­ րա­վոր մի­ջոց­նե­րով (իսկ մի­ջոց­նե­րի կա­տա­ րա­ծուն միշտ տղա­մարդն է) ձգտում է գե­րա­ կա­յել իր իսկ սե­ռում և ն­վաս­տաց­նել ա­մե­ նայն կա­նա­ցին, ո­րը նա բնույ­թով ա­մե­նա­ լավն է զգում՝ իբրև «կրոն»։ ­Նա իր ձգտման մեջ մո­լա­գար է այն­քան, որ ե­թե ան­գամ իր պա­տե­րազ­մի կոն­տեքս­տում (ո­րը նախ աշ­ խարհն է) չի հաս­նում ցան­կա­լիին և ս­տիպ­ ված ընտ­րութ­յուն է կա­տա­րում կեն­սա­բա­նա­ կան ժա­մա­ցույ­ցի զրո­յա­ցու­մից հե­տո, կամ դրա ա­վար­տին մոտ, կամ դրա հաշ­վարկ­ման

տգի­տութ­յան պատ­ճա­ռի շտա­պո­ղա­կա­նութ­ յամբ ու նրա ձեռք­բե­րու­մը լի­նում է այլ բան, քան եր­ևա­կա­յա­կան առ­յուծն է, նա, ան­գամ ան­հաս­կա­նա­լի ծագ­ման կեն­դա­նուց, կա­րո­ ղա­նում է կեր­պա­րել ցան­կա­լին։ Իսկ որ բնութ­յան մեջ ցան­կա­ցած ա­նաս­նա­տե­սա­ կին հա­մա­պա­տաս­խան տղա­մարդ կա, բա­ցի առ­յու­ծից, դա գի­տեն հենց միայն տղա­մար­ դիկ, ու ե­թե հան­դի­պում է տղա­մարդ, ով ի­րեն խորհր­դա­նիշ է ընտ­րել առ­յու­ծը, ա­պա հո­գու խոր­քում նա այլ բան չէ, քան քա­մոտ անձր­ևի տակ մնա­ցած կատ­վի ձագ։ Այս­տեղ ե­թե տե­ ղին է խո­սել վախ­կո­տութ­յու­նից, ո­րը «կրո­նի» հետ ձեռք ձեռ­քի է, ա­պա միայն տղա­մար­դու, ո­ րը երբ գայլ չէ, հա­ մա­ ձայ­ նում ու ան­ գամ ինքն էլ սկսում է հա­վա­տալ առ­յուծ լի­նե­լուն՝ լոկ այն բա­նի հա­մար, որ հան­կարծ չկոչ­վի էշ, ուղտ, կամ ցուլ, ո­րից հե­տո պետք է մնա եզ, ին­չը, սա­կայն, ա­մե­նա­շա­տը կպատ­վեր իր մշտա­կան ձագ լի­նե­լը, ո­րի դեպ­քում այլևս էա­կան չէ, թե ինչ կեն­դա­նա­տե­սա­կի է։ ­Միակ տղա­մար­դը, ո­րին կինն իս­կա­պես կա­րող է սի­րել ինք­նին՝ ար­դեն սե­ռա­յին պա­ տե­րազ­մից դուրս, բայց ո­րով­հետև որ­պես տա­րած հաղ­թա­նա­կի գա­վաթ, սե­փա­կան որ­դին է, բայց հենց այս­տեղ բա­րո­յա­կա­նութ­ յու­ նը մեր­ ժում է կիր­ քը, ա­ ռանց ո­ րի սերն ա­վե­լի «կրոն է», քան «կրո­նը»։

Այ­նո­ւա­մե­նայ­նիվ, բնութ­յան և, բա­ցա­ռա­ պես, բո­լոր գա­ղա­փա­րա­խո­սութ­յուն­նե­րից խառ­նա­ծին սուտ, բայց ի­րա­կան, բա­րո­յա­ կա­նութ­յան բա­խու­մից սեր­վում և դ­րա հետ ներ­դաշ­նակ­վում է ­Բարձ­րա­գույն Ես-ի ինք­ նա­րար­ման եր­րորդ-մեկ ճշմար­տութ­յու­նը՝ ըստ ո­ րի նա ինքն իր հայրն է, իսկ սերն ա­վե­լի մեծ խո­րութ­յուն, քան կա­րող է բա­ցա­ հայ­տել մարդ մնա­ցած մար­դը։ 189. Երբ իմ «չա­րա­կա­մութ­յամբ» հար­ձակ­ վում եմ մարդ­կա­յին բո­լոր հա­րա­բե­րութ­յուն­ ներ(ում)ով մարմ­նա­վոր­ված բա­րո­յա­կա­նութ­ յան վրա և­ան­կեղ­ծո­րեն ձգտում դրա ոչն­չաց­ մա­նը՝ ընդ­հուպ մինչև ան­տե­սա­նե­լի հիմք, ո­րի լից­քը կապ­վում է մե­ծա­նուն ստա­խոս­նե­ րի հետ (բո­լո­րի) ո­րոնց կեր­պա­րը սո­ցիա­լա­ կան կա­պի­կը վե­րա­ծել է ձվի դեղ­նու­ցի, ո­րով ամ­րաց­նում է «ե­կե­ղե­ցու» պա­տե­րը, որ­տեղ իր ոչն­չութ­յունն ար­ժա­նա­նում է օրհ­նան­քի, ինձ հա­կադր­վում են սի­րո հիե­րար­խիկ այ­ լան­դա­կութ­յամբ՝ բուր­գին թա­գադր­ված ծնող-զա­վակ հա­րա­բե­րութ­յամբ, ին­չը, սա­ կայն, նրանց վեր­ջին անգն­դակ լից­քի ճայթ­ յունն է։ Ո՞վ է ան­հա­տա­պես ճա­նա­չում ծնո­ղին, ո՞վ՝ զա­վա­կին, նրան­ցից ու՞մ սերն է գե­նե­տի­ կա­կան սո­վո­րու­թա­կա­նութ­յու­նից ա­վե­լին

(ան­թույ­լատ­րե­լի) ճա­նաչ­ված, կամ, թե­կուզ, ճա­նա­չո­ղութ­յամբ ար­դա­րաց­ված ա­վե­լի խո­ րը, քան ծնուն­դից հե­տո (և ­նա­խոր­դած) դրսևոր­ված փո­խա­դարձ, բնազ­դա­յին ե­սա­ սի­րութ­յունն է՝ ամ­րա­ցած հա­մա­տեղ կեն­ցա­ ղա­վա­րութ­յամբ (ո­րի առն­չութ­յամբ էլ, գո­նե, թույլ և ­վախ­կոտ ա­րա­րա­ծի ար­ժե­հա­մա­կար­ գը չի կա­րո­ղա­նում ու­նե­նալ բարձ­րաց­նող ա­ռե­րե­սում) երբ ան­գամ հան­կար­ծա­կի բա­ ցա­հայ­տու­մը, որ ար­գան­դա­յին առն­չութ­յուն չեն ու­նե­ցել, ո­չինչ չի փո­խում նրանց պար­ տա­վո­րա­կան կապ­վա­ծութ­յան մեջ՝ մեկ ա­վել ան­գամ «ե­կե­ղե­ցի» գնա­լու ա­ռիթ դառ­նա­լուց բա­ցի։ Ու հենց այս­ տեղ, երբ­ ևէ չտեսն­ ված հանգս­տութ­յամբ, ես կոչ­վում եմ ՍԵՐ։ 190. Իմ բարձր ա­ռող­ջութ­յու­նը թույլ է տա­լիս հի­վան­դա­նալ մինչև ընդ­հուպ մահ­վան սահ­ մա­նա­հա­տակ, որ­տե­ղից զատ չկա ինք­նա­ դիտ­ման մաք­րութ­յան, հետ­ևա­բար, բա­ցար­ ձակ ճշմար­տութ­յուն­ներ շո­շա­փե­լու մահ­վա­ նը նա­խոր­դող այլ ա­ռա­վե­լա­գույն, ինչ­պես չկա ա­ռող­ջութ­յան այ­լը, քան, միայն, էու­թե­ նա­կան ինք­նա­հաս­տա­տու­մը՝ իբրև ա­ռողջ։ ­Հենց միայն իմ հի­վան­դա­ցու­մը ցու­ցիչն է եր­ ևույթ­նե­րի ան­տե­սա­նե­լի բո­վան­դա­կութ­յա­նը մո­տե­նա­լու և ­փո­խադ­րո­ղը՝ դրանց ա­նեզր

տի­րույ­թում, որ­տե­ղից ա­պա դուրս եմ ճախ­ րում ա­ռույգ, ինչ­պես ար­ծի­վը ինք­նա­խա­րա­ զան­մամբ նո­րա­ցած թևե­րով, մա­գիլ­նե­րով և կ­տու­ցով։ Ինձ վա­նում է լա­վա­տես­նե­րի լպրծուն կեն­ցա­ղա­վա­րութ­յու­նը, ո­րոնց ինք­նա­խա­ բեութ­յու­նը կա­րող է հաս­նել ար­ևը սե­փա­կա­ նաց­նե­լու կար­գի, երբ տա­կա­վին ի­րենք ի­րենց չու­նեն, ու ե­թե իմ «հի­վան­դաց­ման» ժա­մա­նակ հնա­րա­վոր լի­ներ պա­հել գեթ մեկ բան, ո­րը չէր խան­գա­րի այդ բարձր թռիչ­քին, ա­պա, ան­պայ­ման, կըն­դու­նեի հենց լա­վա­ տե­սի հո­գա­տա­րութ­յու­նը՝ թույլ տա­լով ինքս ինձ խղճալ նրան։ ­Խա­վա­րին հակ­ված իմ հո­գին լույս ու­նի չճա­ռա­գած՝ զի պատ­կա­նում է ծագ­ման, որ­ պի­սին մինչ ինձ երբ­ևէ չի ե­ղել։ 191. Ես ձեզ հա­մար անն­կա­տե­լի եմ, ձեր մեջ ես ոչն­չութ­յուն եմ, բայց ան­գամ այս­տեղ դուք նրբազ­ գաց չեք այն­ քան, որ ինձ բա­ ցա­ հայ­ տեք՝ իբրև ձեր ներ­սի՝ բա­րո­յա­կա­նութ­յամբ դեռևս չփչա­ցած գի­շատ­չի պատ­վան­դան, որ­ տեղ, ձեզ բնո­րոշ մե­ռե­լա­պաշ­տութ­յամբ, ծաղ­կի նման պետք է խո­նար­հեք հայտ­նի բո­ լոր «մե­ծե­րին», ո­րոնց ընդ­հա­նուր ճա­նա­չե­ լիութ­յու­նը միայն յու­րա­քանչ­յու­րիդ ող­բա­բա­ ռա­չան­քին հա­մա­հունչ «հո­գոց» ու­նե­նալն է։

Նր­բազ­գաց չեք, ո­րով­հետև բնազ­դի վե­րա­ ճած բա­րո­յա­կա­նութ­յամբ տես­նում եք միայն վտան­գը, որ գի­շա­տի­չը այս պատ­վան­դա­նին չի լռե­ լու խեղ­ ճութ­ յան ա­ ռաջ, որ դուք ձեզ հպարտ զգաք։ ­ Դուք սար­ սա­ փում եք ձեր բնա­կա­նութ­յան հետ մե­նակ մնա­լուց, ո­րով­ հետև ձեր տգի­տութ­յամբ ան­մա­հա­ցած «մե­ ծե­րը» ու ձեր (նա­խի­րի) նե­խած ար­գան­դից ծնվող նոր ճտե­րը ձեզ պա­հում են ա­մուլ, դուք չգի­տեք ինչ­պես ապ­րել՝ չլի­նե­լով մե­ռել ու մե­ ռե­լա­ծին։ Այս­տեղ էլ, ինչ­պես միշտ, իմ ձգտման մեջ չկա չա­ րութ­ յան որ­ ևէ տե­ սակ, կամ դրսևո­ րում, ո­րով­հետև (ե­թե ...) ան­գամ դրա հա­մար դուք բա­վա­կա­նա­չափ ողջ չեք ու բա­վա­կա­ նա­ չափ վտան­ գա­ վոր չեք, որ բաց կրծքով չհայտն­վեմ ձեր մեջ՝ միայն իբրև թմրե­ցում լրջութ­յու­նից, որն ապ­րում եմ ձեր պա­րա­նո­ ցի ճկու­նութ­յա­նը ան­հա­սա­նե­լի բար­ձուն­ քում։ ­Բայց ան­գամ այս ար­հա­մար­հան­քից հե­ տո, ձեր մեջ մնա­լու են ինձ գաղտ­նի ըն­թեր­ ցող­ներ, քան­զի ան­կա­րե­լի է բա­ցա­հայ­տել եզ­րա­գի­ծը, որ­տե­ղից սկսվում է մեր­ժումն ա­մե­նայն մո­լո­րութ­յան ու ինք­նա­րա­րումն իս­ կա­կա­նութ­յան, ո­րին, այ­նո­ւա­մե­նայ­նիվ, կա դեռ ձգտող չմե­ռած ո­գի, իսկ թե պա­տա­հեն այն­պի­սիք, ով­քեր կփոր­ձեն ինձ մեկ­նա­բա­ նել, կամ առնչ­վել ան­վանս՝ իբրև ինձ հաս­

կա­ցած, ճա­նա­չեք նրանց մեջ ձեզ­նից ստո­ րա­կարգ կեղ­ծա­րար­նե­րին, ով­քեր փոր­ձում են պատ­կե­րել թռիչք, ո­րին եր­բեք հա­սու չեն լի­նե­լու (նրանք ան­պայ­ման կաղ ու կռնատ են)։ Ի­հար­կե՛, ձեր ներ­սում լցվող չա­րութ­յու­նը թույլ չի տա­լու միան­գա­մից հաս­կա­նալ, թե որ­տե­ղից այս­չափ ամ­բող­ջա­կան գի­տեմ ձեզ, է՛լ ա­վե­լի դժվար է հաս­կաց­վե­լու, որ նաև ձեր կա­րիքն է ինք­նա­րա­րումս, որ լի­նե­լով ձե­զա­ նից մե­կը՝ դա­դա­րեմ լի­նել դուք՝ որ դուք էլ դա­դա­րեք …։ Երբ­ևէ ձեզ ցե­ղա­կից լի­նելս կա­րող եք հաս­կա­նալ բո­լոր այն մտքե­րում, ո­րոնք ձեզ կթվան հաս­կա­նա­լի զգա­յա­րան­նե­րից ցան­ կա­ցած մե­կով, ու ո­րոնք, հենց այս այ­լան­դա­ կութ­յամբ, բո­լո­րիդ հետ հա­վա­քա­կա­նո­րեն և­ ան­հա­տա­պես, որ­պես բարձ­րա­գույ­նին ան­ վա­ յել ցած­ րութ­ յուն, ես մեր­ ժում եմ. դրանք այլևս ի­մը չեն՝ իբրև ի­րո­ղութ­յուն, դրանք, ըն­ դա­մե­նը, հե­ռա­ցումս չա­փե­լու նշա­կե­տեր են։ Ես ձեզ հա­մար անն­կա­տե­լի եմ, ձեր մեջ ես ոչն­չութ­յուն եմ, ո­րով­հետև դեռ բա­վա­կա­ նա­չափ ողջ եմ … 192. Իմ հայ­րը մա­հա­ցել է եր­կու ան­գամ. ա­ռա­ջի­նը, երբ ես ծնվել եմ, որ լի­նեմ ինք­նա­ րար: Երկ­րորդ մահն ինձ զրկել է բա­րութ­յան

աղբ­յու­րից՝ որ­պի­սին ե­ղել է մա­հից մահ՝ գո­ յութ­յամբ հո­գի։ ­Մորս երկ­րորդ մա­հով մո­ռա­նա­լու եմ, որ երբ­ևէ ե­ղել եմ մար­դա­ծին։ 193. ­Հետ­ևորդ­նե­րին գրա­վում է նպա­տա­կը, իսկ ես խեղճ եմ հա­մա­րում բո­լոր հե­ղի­նա­ կութ­յուն­նե­րին (ցան­կա­ցա­ծին, ում կմտա­բե­ րի միտ­քը՝ սա կար­դա­լուց) ով­քեր ու­նե­ցել են դա­տո­ղութ­յուն­ներ նպա­տա­կի մա­սին, ա­ռա­ վել նրանց, ով­քեր չեն գոր­ծել օգ­տա­գոր­ծե­լու բնա­կան ստո­րութ­յամբ, ին­չում, գո­նե, կա ի­րա­տե­սութ­յուն ինքն իր հետ, այլ ի­րենք էլ հա­վա­տա­ցել են ի­րենց սահ­մա­նած նպա­ տակ­նե­րին, ո­րոնք, ան­կախ «մի­ֆա­կան» բարձ­րութ­յու­նից, չա­փա­զանց ցածր են ինք­ նա­րա­րի ար­ժա­նա­պատ­վութ­յան հա­մար։ Ու ինքս ինձ էլ եմ մեր­ժում, ա­վե­լին՝ մինչև ոչն­ չա­ցում նվաս­տաց­նում եմ ինքս ինձ այն­տեղ, որ­տեղ, հան­կարծ, ­Բարձ­րա­գույն Ես-ը կա­ րող է եր­ևալ անն­պա­տա­կայ­նութ­յու­նից ներքև՝ ներգ­րա­վե­լով գեթ մեկ հետ­ևորդ։ Ս­րա­նում ես մեկ հե­ղի­նա­կութ­յունն եմ՝ ան­պայ­մա­նա­կան … 194. Մտ­քի, խղճի և ­դա­վա­նան­քի ա­զա­տութ­ յու­նը՝ որ­պես սահ­մա­նում, բնավ սո­ցիա­լա­ կան զար­գաց­վա­ծութ­յան աս­տի­ճան չէ. պար­

զա­պես մարդն ա­վե­լի հի­մար է, երբ դա ի­րա­ վունք է, քան՝ հար­կադ­րանք։ 195. Իմ ճա­ռա­գած լույ­սը տես­նե­լու հա­մար. ոչ միայն պետք է ա­ վե­ լի եր­ կար նա­ յել, քան միան­գա­միցն է և­ ա­վե­լի խո­րը, քան ու­շա­ դիրն է, այլ՝ դա ա­ նել սրըն­ թաց շարժ­ ման մեջ։ 196. (Ան­գամ) ոչ միայն ցան­կա­ցած ող­բեր­ գութ­յուն և ­տա­ռա­պանք կա­րո­ղա­նալ ապ­րել զվարթ, այլ զվար­թութ­յան հա­մար ստեղ­ծել և/­կամ փնտրել դրանք. ա­հա բա­ցար­ձակն ու հաս­տա­տու­նը տես­նե­լու այն (ինք­նա)ճա­նա­ չո­ղութ­յու­նը, ո­րը դուրս է տա­նում դիա­լեկ­տի­ կա­կան ճոճ­քից։ 197. Տ­ղա­մարդ­կա­յին բո­լոր դա­տո­ղութ­յուն­նե­ րում, ո­րոնք ուղղ­ված են կնոջն ու կա­նա­ցին նվա­ճե­լուն, տղա­մար­դը բա­ցա­հայտ­վում է իբրև խեղ­ճութ­յուն։ Դ­րա հա­մար, հատ­կա­ պես հենց պոե­զիա­յում, նա ոչ միայն ան­գե­ րա­զան­ցե­լի տա­ղան­դա­վոր է, այլ, նաև, ներ­ սե­ռա­յին մրցակ­ցութ­յամբ՝ սի­րո և­ ող­բի նկա­ րագր­ման, ապ­րե­լու մեջ (ո­րոնք նշված նպա­ տա­կում նույ­նա­կան են՝ որ­պես խեղ­ճութ­յուն)

նո­րա­նոր «բար­ձունք­ներ» բա­ցա­հայ­տող։ ­Բայց ին­չու՞ հենց պոե­զիա­յում ա­մե­նա­շատն են կա­նա­ցի ա­կանջ­նե­րը, երբ գե­ղե­ցի­կը եր­ բեք նրա էութ­յան նկա­րագ­րութ­յուն չէ, կամ այլ բան չէ, քան կի­սա­տութ­յունն ու կի­սա­տու­ մը, ո­րով­հետև կի­նը, ան­կախ գի­տակ­ցութ­ յամբ «կրո­նա­կան» լի­նե­լուց, բնազ­դով գի­տի, որ ա­նի­մաստ է ինք­նա­բա­ցա­հայտ­վել` իբրև այ­լան­դա­կութ­յուն, երբ հազ­վա­դեպ է պա­տա­ հում հրե­շը, ում հետ կա­րող է ինք­նա­րար­վել հրեշ­տակ։ Ուս­տի, խեղ­ճութ­յուն տի­րե­լով՝ կի­ նը եր­բեք չի դա­դա­րում սպա­սել հրե­շին, ո­րին կա­ րող է տրվել, հենց միայն սպա­ սե­ լուն զբաղ­վա­ծութ­յուն տա­լու հա­մար էլ տի­րում է խեղ­ճութ­յու­նը, որ­տեղ տղա­մար­դիկ տա­ղան­ դա­վո­րութ­յամբ սո­խակ լի­նե­լուց բա­ցի, նաև եզ են` աշ­խա­տու­նա­կութ­յամբ, իսկ կա­նայք, ում այ­լան­դակ­ման մեջ բնութ­յու­նը շռայլ է գտնվել և ­չի տվել միայն ա­կանջ­ներ, ի­րենք են ծնում ի­րենց ինք­նա­րար­ման հրե­շին։ Այն, որ պոե­զիա­յում տղա­մար­դու նպա­ տա­կը կինն է ու կա­նա­ցին, ան­գամ եր­ևույթ­ նե­րի մա­սին դա­տո­ղութ­յուն­նե­րում, որ­տեղ կի­նը բնութ­յամբ է մերժ­ված, պա­տաս­խա­ նում է հար­ցե­րին՝ իսկ տղա­մար­դու պոե­զիան ու­նե­ նու՞մ է արդ­յոք այլ նպա­տակ ..., և ­կա՞ արդ­յոք նույն նպա­տա­կին միտ­ ված տղա­մարդ­կա­յին այլ բան, ո­րը չի հա­ մար­վում «պոե­զիա» ...

198. Ճշ­մար­տութ­յան մա­սին դա­տո­ղութ­յուն­ ներ ա­նող­նե­րի մոտ ա­մե­նա­հա­ճախ հան­դի­ պող մո­լո­րութ­յու­նը, ո­րով նրանք հա­վա­սա­ րա­պես հա­մար­վում են ձա­խող­ված, այն է, երբ ճշմար­տութ­յու­նը հա­մա­րում են ստի վե­ րաց­ման սուր, ո­րը հպար­տութ­յամբ ճո­ճում են՝ զգա­լով ի­րենց «ա­ռաք­յալ», որ­տեղ, ար­ դեն, բա­ցա­հայտ­վում է ոչ թե ճա­նա­չե­լու, այլ՝ ի­րենց կա­մա­յա­կա­նութ­յամբ ճշմար­տութ­յուն­ ներ սահ­մա­նե­լու և դ­րա­նում թա­գա­վո­րե­լու նրանց դի­տա­վո­րութ­յու­նը, ո­րով նրանք ոչ միայն կորց­նում են մո­լոր­յա­լի ախ­տո­րոշ­ մամբ ար­դա­րաց­վե­լու հնա­րա­վո­րութ­յու­նը և­ ար­ժա­նա­նում նվաս­տաց­ման «ա­զատ մտքի» կող­մից, այլ՝ «քնած» հա­վա­տաց­յալ­նե­րի մոտ ա­ռա­ջաց­նում են ճշմար­տութ­յան և­ ի­րա­կա­ նութ­յան հա­կադ­րութ­յուն, ո­րից փրկե­լու միակ մի­ջո­ցը մնում է նրանց կաս­կա­ծի ան­ դունդ նե­տե­լը։ Ան­ կախ նրա­ նից, թե ինչ­ քան բարդ են կա­ռու­ցում ի­րենց մտադ­րութ­յան լա­բի­րին­թը, այն հoդս է ցնդում պարզ ի­րո­ղութ­յամբ, որ սուտն այլ բան չէ, քան ի­րա­կա­նութ­յան, հետ­ ևա­բար ճշմար­տութ­յան ար­տա­հայտ­ման ձև (ինչ­պես հա­կոտն­յան, բայց ոչ հա­կա­դի­րը) ա­ռա­վել ևս, ե­թե հաշ­վի առ­նենք հաս­տա­տու­ նը, որ բո­վան­դա­կութ­յու­նը եր­բեք չի ար­տա­ հայտ­ վում ա­ ռանց ձևի, ին­ չից հենց ճշմար­

տութ­յան գո­յութ­յունն է առ­հա­սա­րակ դառ­ նում կաս­կա­ծե­լի (ինչն, այս դեպ­քում, ի­հար­ կե միայն հեգ­նանք էր` ուղղ­ված ձա­խող­ված­ նե­րին)։ Ճշ­մար­տութ­յու­նը եր­բեք չու­նի ստի դեմ պայ­քար, ինչ­պես ար­յունն ա­նո­թի, բա­ցի այդ, «ա­զատ միտքն» ու­նի հար­ցադ­րում, թե ինչ­ քա­նո՞վ ա­ռանց ստի աշ­խար­հը նպաս­տա­վոր կլի­նի մար­դու ապ­րե­լու հա­մար։ Այ­լից զատ, և շր­ջան­ցե­լով դա­տո­ղութ­յուն­նե­րի շար­քը, հստակ է, որ բո­ վան­ դա­ կութ­ յու­ նը ձևի դեմ կա­տե­գո­րիկ օգ­տա­գոր­ծե­լը եր­բեք չի կա­րող հա­մար­վել ա­ռողջ բա­նա­կա­նութ­յուն, կամ բա­նա­կա­նութ­յուն առ­հա­սա­րակ։ Ու կան­խե­լու հա­մար հնա­րա­վոր մո­լո­րե­ ցումն ին­ձա­նից, պետք է ի­մա­նալ, որ, այ­նո­ ւա­մե­նայ­նիվ, կա ճշմար­տութ­յան ձևազրկ­ ման ճա­նա­չո­ղութ­յուն, ո­րը, սա­կայն, ոչ թե ապ­րե­լու, այլ՝ մահ­վան ընտ­րութ­յուն է, բայց սա ար­դեն այլ թռիչ­քի (ինք­նա)ճա­նա­չո­ղութ­ յուն է … 199. ան­պատ­կա­նե­լիութ­յուն սահ­ման­մա­նը. Ոչ գրող, ում կոն­ցեպ­ցիան սահ­մա­նա­ փակ­ված է իր մարմ­նա­կան գո­յութ­յան ժա­ մա­նա­կա­հատ­վա­ծով, կամ, թե­կուզ, դար(եր) ի, բայց միշտ անց­յա­լա­մույն, ով մա­հից հե­տո շա­րու­նա­կում է հնչել լոկ այն բա­նի շնոր­հիվ,

որ մարդ­ կանց հու­ զա­ կան էութ­ յունն ու գի­ տակ­ցա­կան մի­ջա­կութ­յունն է մնում ան­փո­ փոխ։ Ու ոչ էլ փի­լի­սո­փա, ինչն ա­վե­լի հա­ ճախ է հնչում իմ հաս­ցեին (հե­տո էլ ան­պայ­ ման հնչե­լու է) ո­րով­հետև իմ «կոն­ցեպ­ցիան» զերծ է սկզբուն­քայ­նա­նա­լուց, հետ­ևա­բար, ան­խու­սա­փե­լի ճահ­ճա­ցու­մից՝ թե­կուզ իբրև օվ­կիա­նոս։ Այ­նո­ւա­մե­նայ­նիվ, սահ­ման­ման բա­ցա­ կա­յութ­յան պայ­ման­նե­րում (ին­չը սկզբունք­ նե­րի ծնուն­դը վի­ժեց­նե­լու իմ դի­տա­վո­րութ­ յունն է) ես վե­րա­պա­հու­մով ըն­դու­նում եմ փի­ լի­սո­փա­յի կո­չու­մը, նաև ո­րով­հետև նրա­նում վի­րա­վո­րանք կա, ո­րով մի­ջա­կութ­յու­նը վրեժխն­դիր է լի­նում այն հնչեց­նե­լով։ Իսկ վե­ րա­պա­հու­մը նրա­նում է, որ «փի­լի­սո­փա»՝ միայն որ­պես ա­պա­գա «փի­լի­սո­փա­նե­րի» ծագ­ման ա­կունք (կամ ա­կուն­քին տա­նող ակ­ նարկ) որ­տե­ղից ծնվող «նո­րե­րը» չեն կոչ­վե­ լու ու­րիշ բան, քան միայն ինք­նա­րար­ներ ..., ու ե­թե այս­տեղ ինձ կա­րող եմ թույլ տալ ազ­ գայ­նա­կա­նութ­յուն, ա­պա բա­ցա­ռա­պես ցան­ կութ­յան մեջ, որ ինք­նա­րար­նե­րում շատ լի­ նեն ցե­ղա­կից­ներս, քան­զի, այ­լից բա­ցի, ինձ ըն­կա­լե­լու լեզ­վա­կան ա­մե­նա­մեծ հնա­րա­վո­ րութ­յու­նը հենց նրանցն է։

200. «Ի սեր Աստ­ծո». Աստ­ծով ար­ված միջ­նոր­դութ­յու­նը կաս­ կած է Աստ­ծո հան­դեպ։ Այդ դեպ­քում ինչ­պե՞ ս ­լուրջ վե­րա­բե­րել նրան, ում վկա­յա­կո­չած միջ­նոր­դը կաս­կած­ վել է իր իսկ կող­մից, հատ­կա­պես, երբ նրա հա­մար դա ա­մե­նայ­նի ա­րա­րիչն է, ին­չով հենց՝ վեր­ջինս զրկված է իր նկատ­մամբ միջ­ նորդ ու­նե­նա­լուց, իսկ հա­կա­դար­ձու­մը, թե նա միակ հան­գա­մանքն է, ում հնա­րա­վոր է (պետք է) վե­րա­բե­րել ինք­նին, ա­վե­լին չի լի­նի, քան սո­փես­տութ­յուն՝ թե­կուզ միայն նրա հա­ մար, որ փոքր բա­նին միջ­նոր­դո­ղը չի կա­րող հա­րա­բեր­վել մե­ծին՝ ա­ռանց դրա։ Այս­տեղ կա­րող էր օգ­նութ­յան հաս­նել գոր­ծար­քի մա­ սին ան­կեղ­ծա­ցու­մը, բայց, ի­հար­կե, դա հoդս կպայ­թաց­ներ բա­րո­յա­կա­նի կեր­պա­րը, երբ պարզ­վեր, որ ա­րա­րի դի­մաց վճա­րել է ա­րա­ րի­չով (ին­չը, բայց, ես կա­րող եմ)։ Ու, առ­հա­սա­րակ, ե­թե վե­րա­նանք Աստ­ծո գո­յութ­յու­նը դի­տար­կե­լուց (ին­չին բնավ միտ­ ված չէր այս դա­տո­ղութ­յու­նը) և ­դիտ­ման կենտ­րո­նում պա­հենք միջ­նոր­դութ­յու­նը, ա­պա երբ խնդիր դրվի հիմ­նա­վո­րել ներ­կա­ յաց­ված հիմ­նա­վո­րու­մը (ինչն ան­պայ­ման պետք է դրվի), ա­պա վերջ­նարդ­յուն­քում ստաց­վում է ամ­րութ­յան հա­վաս­տում շղթա­ յի, ո­րի օ­ղակ­նե­րը միակց­ված չեն ...

201. «Արդ­յոք ա­մոթ է զգում ստրու­կը, ով որ­դու հետ անց­նում է կա­ռույ­ցի կող­քով (հատ­կա­ պես, երբ այն վե­հա­շուք է) ո­րի շի­նա­րա­րութ­ յան մեջ ին­քը բա­նել է, վստա­հա­բար` ո՛չ, իսկ երբ որ­դու մոտ տես­նում է վե­հութ­յան նկատ­ մամբ հիաց­մունք (կամ կար­ծում է, որ տես­ նում է, կամ ու­զում ու տես­նում է) նա, ան­պայ­ ման, հպար­տութ­յու­նից փայ­լա­տա­կող աչ­քե­ րով նշում է, որ «ներդ­րում» ու­նի դրա­նում՝ հնչեց­րած բո­ղոքն էլ ներ­կա­յաց­նե­լով իբրև դրա­կան գոր­ծա­կից։» Ա­հա, թե ինչ եմ տես­ նում նա­խոր­դող բո­լոր սե­րունդ­նե­րի պատ­ մող հա­յացք­նե­րում՝ ի­մաստ­նութ­յուն­նե­րի մա­սին (մարդ­կա­յին և ­վեր­մարդ­կա­յին) ո­րոն­ ցից շա­ տե­ րը վեհ են՝ միայն, ո­ րով­ հետև (պատ­մողն ու լսո­ղը) ի­րենք են չնչին։ ­Սե­րունդ­նե­րը փո­փոխ­վե­լու են, այդ հա­ յաց­քը՝ (դեռ) ոչ, ու ես խլաց­նում եմ ինձ։ ­Բայց սա նաև այն մա­սին է (և­ո­րով­հետև ոչ մի բա­րո­յա­կա­նութ­յուն չի կա­րող փո­խել բնա­կանն ու տիե­զե­րա­կա­նը) թե ինչ­պի­սի «ան­մարդ­կայ­նութ­յուն» պետք է տես­նել (ըն­ դու­նել) այն­տեղ, որ­տեղ կա ա­րար­չութ­յուն՝ թե­կուզ, երբ ա­րա­րը մարդ­կայ­նութ­յունն է, կամ՝ որ­տեղ փնտրել ա­րար­չութ­յուն։

202. Այ­լից, ո­րոն­ցից - մեկն այլ բան չէ, քան մարմ­ նի պա­ հանջ­մուն­քի նվա­զե­ցում, ա­պա գի­տակ­ցութ­ յան պա­հանջ­մուն­քի ներ­դաշ­նա­կում մարմ­ նա­կա­նին, ըստ ո­րի, սա­կայն, ան­հաս­կա­նա­ լի է, թե ին­չու՞ հաշ­ման­դա­մութ­յու­նը չի ո­րակ­ վում ա­ռա­քի­նութ­յուն և­ ա­ռա­քե­լութ­յուն, ուս­ մուն­քում ­Բարձր­յա­լը՝ հաշ­ման­դամ (կամ գու­ ցե այդ­պես էլ կա՞)։ - մյուս(ներ)ն, իր տա­րա­տե­սակ­նե­րով, հա­վեր­ժա­կան ծու­լութ­յան խոստ­ման դի­մաց՝ ստրկութ­յան խրա­խու­սում, ին­չի հա­մար բա­ վա­կան է գի­տակ­ցութ­յու­նից թող­նել միայն շարք կանգ­նե­լու ու­նա­կութ­յու­նը, որ­տեղ էլ, ա­մե­նայն հա­վա­նա­կա­նութ­յամբ, ­Բարձր­յա­լը պետք է, որ կա­պի­կը լի­նի։ - կամ հե­րո­սա­նա­լու ա­նի­մաս­տութ­յու­նը, երբ ա­ռա­ջարկ­վող խոս­տու­մը հա­ման­ման հի­մար­նե­րի հա­վեր­ժա­կան ըն­կե­րակ­ցութ­ յունն է։ - ան­մասն չեն մնում ան­դին­յան գո­յութ­ յու­նը հեր­քող և ն­պա­տա­կը բա­ցա­ռա­պես աշ­ խար­հի­կում սահ­մա­նող­նե­րը, որ­տեղ խրա­ խուս­վում է գի­տակ­ցութ­յան պա­հանջ­մուն­քի մե­ծա­ցու­մը, ա­պա կեն­դա­նա­կա­նի ներ­դաշ­ նա­կու­մը դրան, բայց ան­գամ դրանք ան­մասն չեն «կրո­նա­կա­նութ­յու­նից», ինչն այս դեպ­ քում ժա­ռանգ­վող հի­շո­ղութ­յունն է, «սուրբ

գիր­քը» պատ­մութ­յու­նը, ո­րին հա­սու է ա­ռա­ վե­լա­պես շառ­լա­տան­նե­րի գրի­չը (հենց միայն ի­րեն­ցը)։ - ............................................................. ................................: , ինք­նա­րա­րութ­յու­նը տար­բեր­վում է հան­ գա­ման­քի ան­կա­խութ­յամբ։ Դ­րանց հա­րա­ բեր­վե­լով (նե­րառ­յալ բո­լոր ուս­մունք­նե­րին) այն չի սահ­մա­նա­փակ­վում ի­րե­նից դուրս (նաև ներ­քին) ԱՌԿԱ հան­գա­մանք­նե­րով, այլ հենց ինքն է սկսում սահ­մա­նել ՀԱՆԳԱՄԱՆՔ, ու, այ­լի տար­բե­րութ­յամբ, բա­ցում է նաև ա­րա­հետ­ներ, ո­րոն­ցում միայն հե­տո պետք է հայտն­վի, եր­բեմն այն­քան հե­ռու, որ դրանց հաս­նե­լու հա­մար ստեղ­ծում է ի­րեն եր­կայ­ նորդ, ին­չում ար­տա­հայտ­վում է երբ­ևէ հնա­ րա­վոր, միակ բարձ­րաց­նող, խեղ­ճութ­յու­նից դուրս, մաք­րա­մա­քուր ինք­նա­զո­հութ­յու­նը։ Այն չի հա­վակ­նում երբ­ևէ վե­րած­վել ուս­ մուն­քի (այդ­պի­սի հա­վակ­նութ­յունն ինք­նին դեմ է էութ­յա­նը) ու ոչ թե խու­սա­փում, այլ՝ առ­հա­սա­րակ չի անդ­րա­դառ­նում նպա­տակ սահ­մա­նող և դ­րա­նով իսկ ա­նի­մաս­տութ­յան հան­գեց­նող հար­ցին՝ «ին­չի՞ հա­մար»։ ­Բա­ցի այն, որ մար­դու միտ­քը միշտ ճա­նա­չո­ղա­կան շեղ ուղ­ղութ­յամբ է ըն­թա­ցել, երբ այն տե­սել է միայն հար­ցե­րի ա­ռա­ջադր­ման մեջ ու չի տե­ սել հա­ կա­ ռա­ կում, նաև դեռ ոչ մի ի­ մաստ­

նութ­յուն ի­րա­կա­նում չի հա­սել պատ­ճա­ռի և ­հետ­ևան­քի հա­րա­բե­րակ­ցութ­յան լրիվ ըմբռն­ մա­նը, ին­չի հա­մար էլ միտ­քը ստիպ­ված է ետ գնալ այն­քան հու­սա­հատ, ինչ­քան ա­ռաջ է գնում անն­պա­տակ։ ­Վեր­ջա­պես, պատ­ճառն ու հետ­ևան­քը նույն ար­գան­դի ծնունդ են, որ­տեղ ակն­թարթ­ նե­րի հա­ջոր­դա­կա­նութ­յունն էլ միան­շա­նակ չէ, որ ստեղ­ ծում է դրանց «պատ­ ճառ-հետ­ ևանք-նպա­տակ» հա­մա­կարգ, քան­զի, ինչ­ պես ա­ռա­ջի­նը կա­րող է ծնվել, որ ծնվի երկ­ րոր­դը, այն­պես էլ երկ­րոր­դը կա­րող է հա­պա­ ղել, որ ծնվի ա­ռա­ջի­նը, ինչ­պի­սի մո­լո­րե­ցու­ մից էլ զերծ է ԻՆՔՆԱՐԱՐՈՒԹՅՈՒՆԸ (իմ ան­վա­նա­կոչ­մամբ՝ ­Բարձ­րա­գույն ԵՍ-ը), որն իր ձևա­ կերպ­ ման մեջ ան­ գամ, հեր­ քում է նպա­տա­կը՝ բա­ցա­հայ­տե­լով դրա ճշմա­րիտ էութ­յու­նը։ «Գ­նա­լու միակ պատ­ճա­ռը (հնա­րա­վո­ րութ­յու­նը) գնա­լու տեղ ու­նե­նա­լը չէ, բա­վա­ կան է նաև այն, երբ ցան­կութ­յունդ առ­կա տե­ ղից գնալն է միայն (այդ­պես չէ՞)»։ 203. «­Դե՞ռ, թե՞ ար­դեն». – ­ժա­մա­նա­կի հետ հա­րա­բեր­վե­լու մա­սին։

204. ­Մար­դը՝ սո­ցիա­լա­կան էակ. Որ­պես­զի կա­պի­կը կորց­նի իր զվար­թութ­ յու­նը, դրսևո­րի տրա­մա­բա­նա­կան վար­քա­ գիծ ու լի­նի (կոչ­վի) հա­սա­րա­կութ­յուն, պետք է նրան պա­հել շա­րու­նա­կա­բար սեղմ­վող վան­դա­կում, ու պետք է ժա­մա­նակ առ ժա­մա­ նակ նրան տալ լիի­ րավ, բայց կար­ ճատև ա­զա­տութ­յուն (ան­գամ ար­տո­նութ­յուն), որ­ պես­զի նա շա­րու­նա­կի մնալ կա­պիկ։ 205. Իս­կա­կան փի­լի­սո­փա­յին ա­ռանձ­նաց­ նում եմ՝ նրա մեջ տես­նե­լով ե­րե­խա­յի, ում ճա­նա­չո­ղա­կան հե­տաքրք­րա­սի­րութ­յու­նը, ե­թե ու­նե­նա նման հնա­րա­վո­րութ­յուն, ու­նակ է պայ­թաց­նել աշ­խար­հը՝ ա­ռանց չա­րութ­յան նշույ­լի դեմ­քին։ Այս ու­նա­կութ­յամբ՝ ինքս միշտ փի­լի­սո­ փա եմ։ 206. Ո­չինչ նպա­տակ չէ, կամ՝ նպա­տա­կը «ո­չինչն է»։ Ա­ մե­ նը, ինչ շրջա­ պա­ տում է մեզ (այդ թվում եր­ևա­կա­յո­րեն, նե­րառ­յալ ցան­կութ­յուն և­ե­րա­զանք) միայն մի­ջոց­ներ են, ու այդ առն­ չութ­յամբ ինք­նա­ճա­նա­չո­ղութ­յան մեջ էլ փոխ­ վում է միայն այն, որ վեր­ ջինս, հըն­

թացս, վե­րա­ճում է միա­ժա­մա­նակ­յա ինք­նա­ րար­ման։ 207. Ե­զա­կի ան­գամ անդ­րա­դառ­նա­լով ­Բարձ­ րա­գույն Ես-ի ինք­նա­րար­մա­նը (կամ ինք­նա­ րար­մանն ա­ռանց իմ ան­վա­նա­կոչ­ման)՝ «ո­չինչ նպա­տակ չէ, կամ՝ նպա­տա­կը ո­չինչն է» կոն­ցեպ­տում, բա­վա­րար է նշել հենց միայն այն, որ «ին­չի՞ հա­մար» ինք­նա­հար­ցադ­րու­մը որ­ևէ մե­կի ծնվե­լուն չի նա­խոր­դել (հա­ջոր­դե­ լուց էլ ան­պա­տաս­խան է մնա­ցել, ե­թե բութ հա­վա­տով չի գո­հա­ցել)։ Ինք­նա­րար­ման պա­ րա­գա­յում փոխ­վում է միայն այն, որ ինք­նա­ րա­րը «ին­չի՞ հա­մար»-ը իր առն­չութ­յամբ բա­ ցա­ ռում է նաև ու­ րիշ(ներ)ի կող­ մից, որ­ տեղ նա (այ­ լից զատ) առն­ վազն իր ինք­ նան­ պա­ տա­կայ­նութ­յամբ բարձր է (ա­զատ է) ու­րի­շի նպա­տա­կայ­նութ­յուն լի­նե­լուց։ ­Նույն այս տրա­մա­բա­նութ­յան մեջ են գտնվում նաև ինք­նա­րար­ման մեջ «ու­զում եմ», կամ «ա­ րար­ վել ինչ» և­ա­ ծանց­ յալ այլ հար­ցե­րի պա­տաս­խան­նե­րը (այդ հար­ցադ­ րում­նե­րը մարդ մնա­լու նկրտում­նե­րից ա­վե­ լին չեն, երբ այս­տեղ նկրտու­մը հենց մար­դու հաղ­թա­հա­րումն է)։

208. ­ ա­նի որ իմ մե­նա­կութ­յու­նը վայ­րի կեն­ Ք դա­նու (կու­զեք՝ հենց ա­նա­սու­նի) և­ աստ­վա­ ծա­յին էութ­յուն­նե­րի միա­ձու­լում է (ինչ­պես կնկա­տեր ­Նից­շեն) ես հրա­շա­լի եմ տես­նում ձեր մի­ջի ա­մե­նա­մեծ (ի­րա­կան) տա­կան­քին։ ­Դա նա է, ով մե­նա­կութ­յան մեջ էլ շա­րու­նա­ կում է խոր­հել (լի­նել) բա­րո­յա­կան, սո­ցիա­լա­ կան, …, կարճ՝ մար­դա­վա­յել։ Ու, առ­հա­սա­րակ, ձեր մի­ջի տա­կանքն ա­վե­լի շատ է, քան թվում է, և­այլ՝ քան գի­ տեք։ 209. ­ ինչ դու մտա­ծում ես, թե ինչ­պես ա­զատ­ Մ վել սար­սա­փից, ո­րը քեզ ներշն­չում են մեղ­քե­ րիդ ուր­վա­կան­նե­րը, նրանք նոր մի­ջոց­ներ են փնտրում՝ ինչ­պես հաս­կա­նա­լի հայտ­նել մո­լոր­ված գլխիդ ու վախ­վո­րած սրտիդ, թե որ­տեղ են զրպար­տել քեզ։ ­Բայց նա, ով սրա­նում ար­դա­րա­ցում տե­ սավ, դրա­նով միայն ըն­դու­նեց զրպարտ­վե­լու իր ար­ժա­նի­քը ու ոչն­չով չտար­բեր­վեց ներ­ վա­ծի խեղ­ճութ­յու­նից, ան­մե­ղի տգի­տութ­յու­ նից և ­մեղ­քի ար­տոն­յալ լկտիութ­յու­նից, ո­րոնք նույն այ­գու տար­բեր պտուղ­ներ են։ Այն, ինչ հայտ­նում են ուր­վա­կան­նե­րը, այլ բան չէ, քան մար­դուց վեր բարձ­րա­նա­լու ուղ­ղու հու­շում։

210. «Ով ա­ կանջ ու­ նի` կլսի, ով աչք ու­ նի` կտես­նի». ու բո­լո­րի ա­կանջ­նե­րը մնա­ցին սուր, աչ­քե­րը՝ բաց, և­ոչ ոք չլսեց, չտե­սավ ինքն ի­րեն (կամ ա­մենքն իր ա­կան­ջի և­աչ­քի ուղ­ղութ­յամբ լսեց ու տե­սավ, ինչ ու­զեց)։ Ընդ­ հա­նուր ե­ղավ միայն դժգո­հութ­յու­նը՝ «Այս ի՜նչ գար­շա­հոտ է», ո­րով­հետև, այ­դու­հան­դերձ, յու­րա­քանչ­յու­րը նաև քիթ ու­ներ, իսկ սպա­ սու­մը՝ գար­շե­լի հոտ։ Ու, քա­նի որ հար­մար­ վո­ղա­կա­նութ­յա­նը ա­ռա­վել ո­չինչ չի նպաս­ տում, քան այն, ինչն ընդ­հա­նուր է, բո­լո­րը միա­վոր­վե­ցին ամ­բո­խում (սո­ցիա­լա­կան նա­ խիր) որ­տեղ ցե­ղակ­ցութ­յու­նը ո­րոշ­վում է բո­ լո­րին ծա­նոթ հո­տով, ներ­ցե­ղա­յին մրցակ­ ցութ­յու­նը՝ ա­կան­ջի, աչ­քի, քթի չա­փե­րով: Իսկ նա, ով հաս­կա­ցավ խաբ­կան­քը, որ ա­կանջն ու աչ­քը նաև կա­րե­լի է (պետք է) փա­ կել, հո­տին չհար­մար­վեց, հո­տով չներծծ­վեց. ցե­ղին (դար­ձավ) մնաց (ինձ հա­րա­զատ) օ­տար … 211. ­ ե­լամ­տութ­յու­նը կա­րող է (թերևս պետք Խ է) ինձ հա­մա­րել ան­բա­րո­յա­կան, դե, օ­րի­նակ՝ ինչ­պես հի­վանդն իր բժշկին՝ ան­մարդ­կա­յին, երբ վեր­ջինս բուժ­ման հա­մար նշա­նա­կել է սննդա­կարգ, ո­րը նրա ա­խոր­ժա­կին հա­ճե­լի չէ։ ­Բայց ինձ հա­մա­րել բա­րո­յա­կա­նութ­յու­նը

ժխտող, նշա­նա­կում է՝ միտ­քը հե­ռու է խո­րա­ թա­փան­ցութ­յու­նից (այլ կերպ՝ ստա­մոք­սա­ յին է) և հ ­ ա­մա­րո­ղին մնում է մաղ­թել եր­ջան­ կութ­յուն։ 212. Ե­թե բա­րո­յա­կա­նութ­յու­նը հնա­րա­վո­ րութ­յուն ու­նե­նար զբաղ­վել ի­րեն կրող մարմ­ նի բուժ­մամբ, նա ան­պայ­ման կա­զատ­վեր մարմ­նի բոր­բոք­ված կույ­րա­ղիք կրո­նից (բո­ լոր ճտաճ­յու­ղե­րով՝ նե­րառ­յալ ա­թեիզ­մը) հե­ ռաց­ման վի­րա­հա­տութ­յամբ կանց­ներ քաղց­ կե­ղա­յին ու­ռուցք­նե­րի՝ կա­ռա­վար­ման բո­լոր օ­ղակ­նե­րի վրա­յով, ..., վեր­ջա­պես, մարմ­նից այլ բան չէր թող­ նի, քան մար­ սո­ ղա­ կան և ­բազ­մաց­ման հա­մա­կար­գե­րը, ու մինչ դրան­ ցից մարմ­նի՝ ան­ճոռ­նի վե­րա­ճումն իբրև նույ­ նութ­յուն, կապ­րեր հան­գիս­տը վայ­րի ներ­ դաշ­նա­կութ­յամբ մարմ­նում։ ­Բայց բա­րո­յա­կա­նութ­յու­նը հենց ի­րեն կրող մար­մինն է ու այն հի­վանդ է (հի­վանդ էլ ծնվել է) և­ինք­նա­բուժ­ման ար­դեն ու­նակ չէ ... 213. Տ­կար­նե­րին և ­հի­վանդ­նե­րին ուղղ­ված նրա ձգտման (նրանց օգ­տա­գոր­ծե­լու) մեջ վեր­մարդ­կա­յին անխղ­ճութ­յուն կա (որն, ա­յո՛, սի­րո պա­րա­գա­յում ա­ռա­քի­նի հատ­կա­նիշ է ու հենց սեր է, բայց երբ սերն ինք­նա­րա­րումն

է) քան­զի նա ձգտել է առնչ­վել մեծ ճշմար­ տութ­յուն­նե­րի բա­ցա­հայտ­մա­նը մոտ գտնվող հան­գա­մանք­նե­րին, որ­տեղ գտնվող­նե­րը բա­ վա­րար ար­թուն չեն ե­ղել, որ տես­նեն, ու ե­ղել են տկար և հ ­ ի­վանդ, միայն, ո­րով­հետև չեն ի­մա­ցել կամ­քի և­ ա­ռող­ջութ­յան այն մե­ծը, որն ի­րեն թույլ է տա­լիս տկա­րա­նալ և հ ­ ի­ վան­դա­նալ։ Ն­րանց օրհ­նութ­յու­նը միայն նրա­նում է, որ օգ­տա­գործ­վել են բարձր նպա­ տա­կի հա­մար (ու բնավ չեն փրկվել)։ 214. ­ ե­րար­ժե­քութ­յու­նը կա­րող է ար­ժեք Թ ստեղ­ծել ի­րեն հա­կա­դիր բևե­ռով՝ նույն նպա­ տա­կում։ Վս­տա­հա­բար, սրա գի­տա­կա­նութ­ յունն ա­վե­լի լավ կբա­ցատ­րեն գիտ­նա­կան­նե­ րը, ով­քեր (գիտ­նա­կան­ներն առ­հա­սա­րակ), թերևս, լա­վա­գույն (բայց, մե­ծա­մա­սամբ, ի­րենց սա­ռած ԿՐՔՈՎ վա­նող տե­սա­կով) պարզ տե­սա­նե­լի օ­րի­նակն են, երբ մարդ­ կանց ներ­քին շար­ժիչ­նե­րի գոր­ծար­կու­մը (դրանց հզո­րա­ցու­մը) պայ­մա­նա­վո­րում են հենց նրանց թե­րար­ժե­քութ­յան բար­դույթ­նե­ րը որ­ևէ հար­թութ­յու­նում, ո­րոնց ընդ­հա­նուրն այն է, որ բո­լո­րը սո­ցիա­լա­կան բո­վան­դա­ կութ­յան մեջ են։ Այն­տեղ, որ­տեղ կա բարձ­ րա­ցում, կա ա­մոթ, ինչ­պես հե­րո­սութ­յան մեջ վախն է, ո­րին հա­րա­բեր­վե­լուց ստաց­վող արդ­յուն­քը պայ­մա­նա­վոր­ված է նրա­նով՝

զգա­ցո­ղը վրա՞ է, թե՞՝ տակ, անց­նում է մի­ջո՞վ, թե՞՝ շրջան­ցում ա­մեն (փչաց­նող) քայ­լով։ Ինք­նա­րա­րը, ով գի­տակ­ցութ­յան թե­րութ­ յուն­նե­րից լա­վա­գույնս է դա­սեր քա­ղում, սպա­ռե­լով մի­ջա­վայ­րի տվա­ծը, ինքն է սկսում հայտն­վել այն­տեղ, որ­տեղ պետք է լի­ նի ԱՄՈԹ՝ մեծ ա­վե­լի ու էլ, ին­չում նրա մար­ դու­կը, որ­պես պետ­քութ­յան ե­զա­կի դեպ­քե­ րից մե­կը, օգ­տա­գործ­վում է իբրև սո­ցիա­լա­ կա­նում կողմ­նո­րո­շող (որ­սոր­դա­կան) շուն: 215. ­ առ, ո­րի պար­զութ­յու­նը փոխ­վում է՝ ըստ Բ ար­տա­հայտ­ման մի­ջա­վայ­րի, բա­ռում շեշ­ տադր­վող տա­ռի, ... վեր­ջա­պես, ըստ ար­տա­ հայտ­ման նպա­տա­կի և­ ըն­կալ­ման հետ­ևան­ քի, ո­րոնց ա­ռեր­ևույթ հա­մա­պա­տաս­խա­ նութ­յու­նը կա­րող է վե­րա­նալ է­լի պարզ հար­ ցե­րով, օ­րի­նակ՝ «Ին­չու՞ աս­վեց բարև», «Ին­ չու՞ բարևն այդ­պես ըն­կալ­վեց» ..., ու միայն նրա հա­մար, որ հար­ցե­րը հնչե­ցին, բարևն այլևս ՊԱՐԶ ԲԱՆ ՉԷ, ինչ­պես մտքի հան­ճա­ րե­ղութ­յունն է սահ­ման­վում։ Ու­րեմն, ի՞նչ է ի­րա­կա­նում նկա­տի ու­ նե­նում «մտքի պար­զութ­յան» հան­ճա­րեղ գնա­ հա­ տու­ մը, ե­ թե ոչ, միայն, դրա նկատ­ մամբ ա­կանջ­նե­րի ա­ռա­տութ­յուն, և, իսկ ինչ­ պե՞ս կա­րող է հան­ճա­րեղ լի­նել այն, ին­չը հա­ սու է շա­տե­րին, երբ «շատ»-ը «բո­լոր»-ի մեծ

մասն է, «բո­լոր»-ը՝ հան­ճա­րե­ղութ­յան ու­ղիղ հա­կադ­րութ­յու­նը։ ­Հաս­կա­նա­լի պատ­ճառ­նե­րով՝ չի կա­րե­լի թույլ տալ հի­մա­րութ­յուն և ­վի­ճել հա­վա­տի հետ, հետ­ևա­բար կա­րե­լի է ըն­դու­նել, որ մտքի պար­զութ­յու­նը աստ­ված­նե­րին հա­սու հան­ճա­րե­ղութ­յուն է, բայց քա­նի որ մեզ՝ ինք­ նա­րար­նե­րիս հա­մար, ի տար­բե­րութ­յուն նրանց, ինք­նին է հա­կա­ցուց­ված ամ­բո­խա­ վա­րութ­յու­նը, հետ­ևա­բար մտքի հան­ճա­րե­ ղութ­յուն տես­նում և­ ար­տա­հայ­տում ենք դրա ԲԱՐԴՈՒԹՅԱՆ մեջ, ին­ չը, ան­ շուշտ, չենք շփո­թում մտքի բար­դեց­ման հետ, քան­զի մտքի բար­ դութ­ յունն այլ բան չէ, քան դրա պար­զութ­յու­նը (ՄՏՔԻ, ոչ ու­րի­շի ըն­կալ­ման) կա­տա­րե­լութ­յան հասց­նե­լու ձգտում։ 216. Որ­տեղ (երբ) շտա­պում ես, այն­տեղ մահն է հե­տապն­դում, որ­տեղ դան­դա­ղում ես՝ կյանքն է ա­ռաջ անց­նում, ու սա ճշգրիտ ո­րո­ շիչն է՝ արդ­յոք ար­ժե՞ ԱՅՆ-ը գնին, որ մա­հը կա­րող է բռնաց­նել, իսկ կյան­քը՝ գնալ ան­հա­ սա­նե­լի։ Ով եր­բեք չի ու­նե­ցել նման գնին ար­ժա­նի ԱՅՆ(եր)-ը, չի ապ­րել ո­չինչ, այդ­պի­սի­նի լի­ նե­լը բաղ­կա­ցած է լոկ շտա­պո­ղա­կա­նութ­յուն­ նե­րից և ­հա­պա­ղում­նե­րից, քան­զի ժա­մա­նա­ կին ներ­դաշ­նա­կում եր­բեք չկա, բայց կա ներ­

դաշ­նա­կութ­յու­նը՝ նրա­նից դուրս, որ­տեղ հան­գա­ման­քը ոչ էլ ժա­մա­նակն է (ինքն ի­րե­ նով պար­զա­պես չկա) այլ հենց միայն շարժ­ ման ԻՄԱՍՏԸ։ 217. Ըն­կա­լե­լով այլ կերպ, քան, որ կա­րող են լի­նել (ինք­նա)ճա­նա­չո­ղութ­յա­նը նպաս­տող դի­մադ­րութ­յուն, կրթա­րան­նե­րը կան միայն հա­մա­կար­գի՝ միտք տա­փա­կեց­նող մուր­ճի մաս, ու նրա­նում հայտն­ված (հնչող) ա­նուն­ նե­րը, որ­պես «մեծ դաս­տիա­րակ­ներ», չու­նեն ար­դա­րա­ցում մի­ջա­կութ­յան ստեղծ­ման ո­ճի­ րում, ե­թե ան­գամ ի­րենց կամ­քով չեն հայտն­ վել հան­ցա­կից­նե­րի շար­քում, ո­րով­հետև, առն­վազն, չեն ու­նե­ցել (դրսևո­րել) հա­մա­կար­ գի կող­մից ա­նօգ­տա­գոր­ծե­լի, մի­ջա­կին՝ ան­ հաս­կա­նա­լի բարձ­րութ­յուն, բա­ցի այդ, ա­նուն­նե­րից շա­տե­րը «մե­ծա­ցել են»՝ շնոր­ հիվ մուր­ճի մխրճած՝ մի­ջա­կութ­յան ար­գան­ դի։ ­Բա­ցա­ռութ­յուն են ե­զա­կի­նե­րը, ում ա­նուն­նե­րը հենց նրանց փչաց­նե­լու դի­տա­վո­ րութ­յամբ է հա­մա­կար­գը նե­րա­ռում իր մուր­ ճում։ Ն­րանք չեն հայտն­վել նա­խան­ձե­լի վի­ ճա­կում, բայց չեմ ափ­սո­սում, երբ, այ­դու­հան­ դերձ, ու­նեն «սե­րունդ փչաց­նե­լու» ա­ռա­քե­ լութ­յան փոքր, բայց, է­լի հնա­րա­վո­րութ­յուն։

218. Ե­թե ապ­րելն ա­ռանձ­նա­հա­տուկ հեշտ չի տրվում, ո­րով­հետև ֆի­զի­կա­պես ու­նակ չես, ան­հոգ ե­ղիր՝ առջ­ևում մահ կա, Ե­թե ա­ռանձ­նա­հա­տուկ հեշտ չի տրվում, ո­րով­հետև ընկճ­ված ես, ան­հոգ ե­ղիր՝ առջ­ ևում մահ կա, ……………………………………… Ե­թե ապ­րե­լը հեշտ չի տրվում ու հան­գա­ մանքն ընդ­հա­նուր է, ան­հոգ ե­ղիր՝ առջ­ևում մահ կա: Ե­թե …­ու հան­գա­ման­քը չկա, ցնծա՝ ինք­ նա­րա­րի «ախ­տա­նիշ» ու­նես ու ապ­րե­լուդ այ­ լը չկա։ 219. ­ ա «ճշմար­տութ­յուն», ո­րով ա­մե­նա­ Կ շատն են է­շի քու­ռա­կին նա­խա­պատ­րաս­տում «մեծ» կյան­քին, թե իբր «ա­մեն ինչ տրվում է դժվար, կամ թե դժվա­րութ­յամբ տրվա­ծը հա­ տուկ ի­ մաստ ու­ նի, ընդ­ հուպ, որ ա­ մեն ինչ պետք է տրվի միայն ու միայն դժվա­ րութ­ յամբ», այդ կերպ հեշ­ տին տա­ լով պղծվա­ ծութ­յան հատ­կա­նիշ։ Այն, ինչն ի­րա­կա­նում ինձ պետք է ե­ղել (իսկ որ ու­նե­ցածս հա­սա­րակ ցան­կա­լին չէ, բա­վա­կան է, որ դրա հա­մար ան­թիվ են ար­ յամբ քրտնող­նե­րը) եր­բեք դժվա­րութ­յամբ չի

տրվել, բայց, ո­րով­հետև, եր­կար ճա­նա­ պարհն ան­պայ­ման նշա­նա­կում է, որ կա նաև կար­ճը (ինք­նինն ու ինք­նա­բու­խը, «պա­տա­ հա­կա­նը») ու ին­չը որ վտան­գա­վոր է, ան­պայ­ ման դժվա­ րը չէ, դժվա­ րութ­ յան մեջ, վեր­ ջի վեր­ջո, կա ձեռք­բե­րումն է­ժա­նաց­նող բան, ձեռք­բե­րո­ղին՝ ցած­րաց­նող, ու հաղ­թա­հա­ րած դժվա­րութ­յուն­նե­րով ինք­նար­ժե­քը մե­ ծաց­նե­լու հա­մընդ­հա­նուր սո­վո­րութ­յունն ա­վե­լին չէ, քան շու­կա­յա­կան հնարք, շու­կա­յի ճշմար­տութ­յուն։ … Մտ­րա­կով մարզ­ված սո­վո­րութ­յու­նը եր­ բեք չի կա­րող հա­մար­վել բարձ­րի հատ­կա­ նիշ։ … Եր­կար քայ­լող մար­դու մեջ նրան չոր­քո­ տա­նուց տար­բե­րող քիչ բան է մնում։ 220. Ան­սեր կրքում ա­վե­լի շատ մաք­րութ­յուն կա, քան՝ հա­կա­ռա­կում, թե­կուզ, երբ սեր է սրբա­դաս­ված, ո­րի (դա­սի) ընդ­հա­նուր հատ­ կա­նիշ­նե­րում «պա­տա­հա­կա­նո­րեն» միշտ ներ­կա է ան­կեն­դա­նութ­յու­նը։ Ի վեր­ջո, սուրբ է հա­մար­վել այն, որ­տեղ ա­մե­նա­շատն է ե­ղել խո­զութ­յուն։ Ա­ռանց բո­վան­դա­կութ­յան լրի­վութ­յան էլ, միայն հան­գա­ման­քով, որ ան­գամ հա­մա­

կարգն է կրքի դեմ մշտա­ պես պայ­ քա­ րում (ար­գել­քով ու այ­լա­սեր­մամբ) սու­րը ճո­ճե­լով «սեր» հիմ­նա­վո­րու­մով, ամ­բող­ջի դեմ՝ մա­ սով մյու­սին հա­կա­ռակ պայ­քա­րի պայ­ման­ նե­րում հակ­ված եմ նրան, ո­րում կա կեն­դա­ նութ­յուն (թե­կուզ, կո­չու­մով կեն­դա­նա­կա­ նութ­յուն): 221. Որ բնութ­յու­նը դեռ զար­մաց­նում է (նաև մար­դուն ինքն իր մեջ, գի­տակ­ցութ­յանն՝ ինքն իր դեմ) ու­ղիղ վկա­յութ­յունն է մինչ այս ե­ղած ճա­նա­չո­ղութ­յան սահ­մա­նա­փակ­վա­ ծութ­յան՝ նե­րառ­յալ եր­ևա­կա­յութ­յամբ, որ­պի­ սի պայ­ման­նե­րում էութ­յան եր­կա­տում է ստա­ցել ի­մաս­տա­սի­րութ­յու­նը (բո­լոր տե­ սութ­յուն­նե­րը) ո­րը, չգի­տես ին­չու, ա­մե­նի սկզբում և վ ­ եր­ջում փնտրում է ա­վե­լի մեծ մի բան, քան կա կենտ­ րո­ նում (ո­ րում է, առն­ վազն, ժա­մա­նա­կին ներ­կա­յով հա­րա­բեր­վե­ լով) ու հե­տո ընկճ­ված կառ­չում է որ­ևէ վար­ կած(ներ)ից՝ իբրև հա­ վատ, ա­ պա հույ­ սը հռչա­կում մար­գա­րեութ­յուն, ին­չից բա­նա­կա­ նութ­յու­նը շա­րու­նա­կում է մնալ հու­սա­հա­ տութ­յան պա­րա­նո­յիկ շրջա­նի մեջ։ Որ կա­մուր­ջը կե­տից կետ անց­ման է նա­ խա­տես­ված, չա­փա­զանց տրա­մա­բա­նա­կան է (հա­սու կեն­դա­նա­կան բնազ­դին) վեր­մարդ­ կա­յին ճշմար­տութ­յան ու­ղի լի­նե­լու հա­մար,

վեր­ջա­պես, թե ինչ­պես եմ ծնվել և­ինչ­պես եմ մեռ­նում (շնչել եմ հո­ղում և­ ար­տաշն­չե­լու եմ դրախ­տում կամ դժոխ­քում) ի­մա­ցութ­յու­նը ո­չինչ չի փո­խում նրա­նում, թե «ո՞վ եմ» այ­սօր …։ Ո­չինչ (առն­վազն) չի բա­ցա­ռում ի­մաս­տը, որ կա­մուր­ջը ոչ թե անց­ման, այլ՝ թռիչ­քի ու­ ղի է, ցան­կա­ցած հա­ջորդ քայ­լը հե­նա­կե­տի վե­րա­ծե­լու հնա­րա­վո­րութ­յամբ, ո­րից ստաց­ ված ե­ռանկ­յու­նին, այ­լից զատ, ըստ գտնվե­ լու անկ­յան, կա­րող է բա­ցա­հայ­տել նաև մյուս եր­կու անկ­յուն­նե­րի («սկիզբ» ու «վերջ») ի­մա­ ցութ­յու­նը՝ ըստ բա­ցա­հայ­տող անկ­յան գտնվե­լու վայ­րի։ ­Բայց որ կա­մուր­ջը գո­յութ­ յան ի­մաստ չէ (մարդն ըն­դա­մե­նը ան­ցում է) կաս­կած-հա­վա­տից ան­դին ճշմար­տութ­յուն է, ո­րի պար­զութ­յու­նը հենց ի­րա­րա­մերժ տե­ սութ­յուն­նե­րի ա­ռա­տութ­յունն է։ 222. ­ իրքն ա­վե­լի շատ վստա­հութ­յուն է Կ փնտրում, քան՝ սեր, կամ վստա­ հութ­ յուն ա­վե­լի շատ (և ­գի­տակ­ցութ­յա­նը իր ծագ­մամբ ա­վե­լի շուտ) կիրքն է փնտրում, քան՝ սե­րը։ Ի տար­բե­րութ­յուն գի­տակց­ման ցածր շրջա­նա­կի սի­րո, ո­րը բա­վա­կա­նին հա­ջող ապ­րում են ա­ռանց լրիվ ինք­նա­բա­ցա­հայտ­ ման (ան­գամ փակ) ա­ռանց բա­ցա­հայ­տե­լու հրե­շի էութ­յու­նը, ա­ռա­վել ևս, դրա ի­մաս­տա­

վո­րու­մը) կիր­քը, ան­կախ գի­տակ­ցա­կան շրջա­նա­կից, ու­նի միայն լրի՛վ ինք­նա­բա­ցա­ հայտ­ման մղում, ու քա­նի որ այն եր­բեք չու­նի (չի կա­րող ու­նե­նալ) իր լրի­վութ­յա­նը հա­մա­ պա­տաս­խան սո­ցիա­լա­կան մի­ջա­վայր (ին­չը նաև զերծ է պա­հում «ա­նար­խիզ­մից», քան­զի հա­վա­քա­կան գի­տակ­ցութ­յու­նը կա­ռուց­ված չէ ա­զա­տութ­յան հա­մար) ինք­նա­բա­ցա­հայտ­ ման հա­մար այն ձգտում է վստա­հութ­յան լո­ կալ մի­ջա­վայ­րի, իսկ երբ չի հան­դի­պում, վստա­հութ­յուն է գտնում ինք­նավ­նա­սող ինք­ նա­մե­կու­սաց­ման մեջ, կամ կրո­ղին դարձ­ նում «ա­նար­խիստ»՝ հասց­նե­լով պոռն­կութ­ յան։ Կր­քի մղմա­նը սե­րը ներ­դաշ­նակ­վում է միայն, երբ ինքն է վե­րած­վում վստա­հութ­յան մի­ջա­վայ­րի, որ­տեղ սպառ­նա­ցող վտան­գը կույր հա­վա­տի վստա­հութ­յունն է, ինչն ան­ պայ­ման ի հայտ է գա­լիս իբրև մո­լո­րութ­յուն (ա­պա` նաև հիաս­թա­փութ­յուն) երբ սե­րը ինք­նա­ճա­նա­չո­ղութ­յան և­ ինք­նա­րար­ման («տիե­զե­րա­կան սեր») չէ։ Ան­կախ ի սկբա­նե ա­ռանձ­նաց­վա­ծութ­ յան և ­գի­տակց­ման հա­ջոր­դա­կա­նութ­յան, «տիե­զե­րա­կան սե­րը», այ­նո­ւա­մե­նայ­նիվ, կիրքն ապ­րե­լու միակ բարձր մի­ջա­վայրն է, իսկ միայն վստա­հութ­յու­նը՝ ճշմա­րիտ բնա­ կա­նը։ Եվ նույն հա­կա­դար­ձութ­յամբ, ա­ռանց

կրքի սե­րը եր­բեք չու­նի հնա­րա­վո­րութ­յուն հաս­նե­լու ինք­նա­ճա­նա­չո­ղութ­յան այն բարձ­ րութ­յա­նը, ո­րին կա­րող է հաս­նել կրքով, այ­ նու­հետև, միա­ժա­մա­նակ, լի­նե­լով ինք­նա­ րար­ման։ 223. ­ ետք է հաղ­թա­հար­վի, որ «վե­րա­դառ­ Պ նա» ու պատ­կա­նի ան­պայ­մա­նա­կան՝ որ­պես ­Բարձ­րա­գույն (ինք­նա­րար) ­Բա­նա­կա­նութ­ յուն (146)։ 224. ­ ի­սատ է ար­ևա­յին­նե­րի և­ անխ­ռով­նե­րի Կ ի­մաստ­նութ­յու­նը, ու կաս­կա­ծե­լի են նրանց բա­ցար­ձա­կա­նաց­ված ճշմար­տութ­յուն­նե­րը, հետ­ևա­բար նրանց սերն՝ առ լույ­սը, քան­զի ճա­նա­չե­լի­ներ կան, ո­րոնք տես­նե­լու հա­մար հո­գիդ պետք է անխ­նա խոշ­տան­գես։ Իսկ թե ճշմար­տութ­յուն­նե­րը միայն հա­ րա­բե­րա­կան են, դա միայն դրանց ըն­կա­լու­ մից հե­ռու գտնվող «ի­մաստ­նութ­յան» ար­դա­ րա­ցումն է։ 225. ­ ո­գա­տա­րութ­յուն ստա­նա­լուց ա­ռա­վել՝ Հ հի­վան­դին հա­ճե­լի է իր խնա­մա­տա­րին ար­ հա­մար­հե­լու «ար­տո­նութ­յու­նը»։ ­Բայց գոր­ ծարքն ար­դա­րա­ցի է, քան­զի խնա­մա­տարն

էլ ստա­նում է իր բա­րո­յա­կան շա­հը «ա­ռա­քի­ նի գոր­ծից»՝ իբրև ար­հա­մար­հան­քի «հաղ­ թա­հա­րում»։ Ես տե­սե՛լ եմ խնա­մա­տա­րութ­յան ա­ռա­ քի­նի դրսևո­րում՝ այն­տեղ խնա­մա­տա­րը ծե­ ծում էր հի­վան­դին, իսկ հի­վան­դը ե­րախ­տազ­ գաց էր։ 226. Ինք­նա­րար գի­տակ­ցութ­յու­նը հար­գան­քի տի­րույթ ներս չի թող­նում, ներ­սից էլ միան­ գա­մից է դուրս շպրտում նրան, ով փոր­ձում է հան­դես գալ` իբրև հե­ղի­նա­կութ­յուն, իսկ երբ «հե­ղի­նա­կութ­յու­նը» ներ­կա­յաց­ված է, նրա հետ նաև ներ­կա­յաց­նող­նե­րին։ 227. Երբ չու­նի ներ­կա­յից ա­պա­գա տա­նող բո­ վան­դա­կութ­յուն, ան­կախ նրա­նից ներ­կան հա­ճե­լի է դարձ­նում, թե՝ ոչ, պար­զա­բա­նում է այն, թե՝ խճճում, հուշն այլ բան չէ, քան միայն քնա­րան՝ ծա­նոթ ե­րա­զի բո­վան­դա­կութ­յամբ, հան­կար­ծա­հայ­տից էլ ան­պետք։ ­Սա՝ հու­շագ­րութ­յան հա­մար (բա­վա­րար­ ման կյանք) և հ ­ ու­շե­րով (քնած կյանք) ապ­րե­ լու ա­նի­մաս­տութ­յան ու արթմ­նի ապ­րե­լուն (ինք­նա­րար­մա­նը) հի­շո­ղութ­յան պի­տա­նե­ լիութ­յան մա­սին։

228. ­ ի փո­խում այն (48) ինք­նա­րար(ութ­յուն)ը Չ միայն պար­զեց­նում է ի­րեն բո­վան­դա­կող տխրութ­յու­նը (ին­չը հա­կա­ռակ չէ իր զվար­ թութ­յա­նը ..., որ­տեղ խռով­քը դեմ չէ ան­դոր­ րին, ... ) այն մաք­րում է ինչ­պես կպչու­նութ­յու­ նից, այն­պես էլ վա­նող տհա­ճութ­յու­նից, հղկում է մինչև այն­պի­սի ո­ղոր­կութ­յան, ո­րին սայ­թա­քում են բո­լո­րը, ով­քեր փոր­ձում են ներս գալ խղճի և/­կամ հպար­տութ­յան «ոտ­ նա­ման­նե­րով»։ 229. ­Փո­խա­դար­ձութ­յու­նը հա­րա­բե­րութ­յան ցու­ցիչ է, փո­խա­դար­ձութ­յան ներ­դաշ­նա­կութ­ յու­նը՝ գե­րադ­րա­կան աս­տի­ճա­նը հա­րա­բե­ րութ­յան ստաց­վա­ծութ­յան, ին­չը, սա­կայն, եր­բեք ինք­նա­ճա­նա­չո­ղութ­յան, ա­պա և­ ինք­ նա­րար­ման չէ։ ­Ճիշտ հա­կա­ռա­կը՝ սրա­նում ա­մե­նա­շատն է փո­խա­դար­ձութ­յան ան­ներ­ դաշ­նա­կութ­յու­նը, քան­զի հան­գա­ման­քում մե­ կը մյու­սին կա­րող է կլա­նել անմ­նա­ցորդ (որ­ տեղ, սա­կայն (երբ) կլան­վո­ղը ան­հանգս­ տութ­յուն չի զգում) հետ­ևա­բար՝ չի մնում հաշ­ վե­լի, …` փո­խա­դար­ձե­լու ո­չինչ։

230. Այն ա­մե­նում, ին­չը հա­մար­վում է չա­րիք, այ­լան­դա­կութ­յուն ..., պա­տա­հում է միայն այն բա­նի հա­մար է հա­մար­վում, որ բարձր բա­նա­կա­նութ­յուն­նե­րի հա­սած ճա­նա­չե­լի­նե­ րը մի­ջա­կութ­յու­նը կի­րառ(ում)ել է՝ ա­ռանց ըն­կա­լե­լու դրանց էութ­յու­նը, ա­ռա­վել ևս, ա­ռանց հաս­նե­լու դրանց լրիվ խո­րութ­յա­նը։ ­Նույ­նը պա­տա­հում է այն ա­մե­նում, ին­չը հա­ մար­վում է բա­րիք, գե­ղեց­կութ­յուն ...։ ­Վեր­ջա­պես, այն ա­մե­նում, ին­չը դա­սա­ կարգ­վում է ԼԱՎ ու ՎԱՏԻ, կա միայն էութ­յան մի­ջակ ըն­կա­լում, մի­ջա­կի դա­սա­կար­գում՝ մի­ջա­կութ­յան տի­րույ­թում։ 231. Անհ­նար է ԲԱՆՆ ապ­րել ամ­բող­ջա­կան, երբ ապ­րու­միդ կա թե­կուզ մեկ վկա, ան­գամ, երբ այդ վկան ինքդ ես։ … ­ ա­րո­տանք կա՝ պա­հան­ջում է մար­դա­ Կ կե­րութ­յուն, ան­կա­րե­լիութ­յու­նից ստա­նա­լով դրա վե­րապ­րու­կա­յին դրսևո­րում­ներ, երբ ԲԱՆԸ մե­կի, կամ եր­կու­սի միմ­յանց լի­նե­ լիութ­յու­նը, էութ­յու­նը, ... ա­մենն է։

232. Ինք­նա­րա­րութ­յունն ըն­կա­լել գո­յութ­յան պայ­քա­րի, ա­ռա­վել ևս, սո­ցիա­լա­կան մրցակ­ ցութ­յան հա­մա­տեքս­տում, այն հա­մա­րել գո­ յատ­ևե­լու և մր­ցակ­ցե­լու մի­ջոց, ու­ղիղ շե­ղում է դրա էութ­յու­նից։ ­Բայց ան­գամ շեղ հա­յաց­ քին, թե­կուզ ան­հաս­կա­նա­լի, բայց տե­սա­նե­լի է ինք­նա­րա­րի հաղ­թա­նա­կած զվար­թութ­յու­ նը նաև այն­ տեղ, որ­ տեղ նա եր­ ևակ­ վում է պարտ­ված։ 233. ­Ցած­րին հաղ­թե­լը եր­բեք բարձ­րութ­յուն չէ, իսկ նրա ան­հար­մա­րութ­յու­նից ո­չինչ այն­ քան հեշտ ու արդ­յու­նա­վետ չի ա­զա­տում, ինչ­քան նրան գա­մե­լը իր տի­րույ­թին՝ թույլ տա­լով զգալ, որ այն­տեղ ին­քը հաղ­թել է, էլ ա­վե­լի՝ հա­վա­տալ, որ ան­պար­տե­լի է։ 234. ­ ի­վան­դա­ցած մարմ­նին, կամ հո­գուն Հ կողմ­նա­կի ո­չինչ չի կա­րող բու­ժել, երբ այն կորց­րել է ինք­նա­բուժ­ման ու­նա­կութ­յու­նը։ Ա­ռա­վել նրա նկատ­մամբ, ով գի­տակ­ ցութ­յամբ է հա­սել եզ­րագ­ծին, ան­պետք են «հա­նու­նով» ձևա­կերպ­ված բո­լոր պատ­ճառ­ նե­րը, այդ թվում հա­րա­զատ դեմ­քե­րի մատ­ նանշ­մամբ, ո­րով­հետև, այ­դու­հան­դերձ, դրանց առ­կա­յութ­յու­նը բա­վա­րար պայ­ման

չեն ե­ղել նրա չհի­վան­դաց­ման, կամ եզ­րագ­ ծին չհաս­նե­լու հա­մար։ Ե­թե կա­րող է կոչ­վել օգ­նութ­յուն, ա­պա միայն ցույց տա­լով, կամ լի­նե­լով ապ­րե­լու կամքն արթ­նաց­նող, հետ­ևա­բար՝ ինք­նա­ բուժ­ման ու­նա­կութ­յունն ակ­տի­վաց­նող այն ա­վե­լին, ին­չը դուրս էր նրա ի­մա­ցութ­յու­նից, կամ ուղ­ղա­կի ըն­դու­նել նրա հաս­վա­ծութ­յու­ նը և ­տալ զվար­թութ­յուն անց­ման մեջ, կամ նա­խոր­դող եր­կու կա­մե­րից այլ ի­մաստ­նութ­ յամբ պա­պանձ­վել ու, գո­նե, չձանձ­րաց­նել։ Ս­րան հա­կա­ռակ, ար­հա­մար­հան­քի է ար­ ժա­նի այն հի­վան­դը, ով, միա­ժա­մա­նակ, կորց­րել է ար­ժա­նա­պատ­վութ­յու­նը և ­չի կտրում խրա­տով, խոր­հուր­դով, կամ «հա­նու­ նով» մեկն­ված ցան­կա­ցած ձեռք ու անց­ման հանգր­վան է ընտ­րում (ինք­նա)խղճա­հա­րութ­ յու­նը։ 235. Որ այն նա­խոր­դած բազ­մա­թիվ հան­գա­ մանք­նե­րի (այդ թվում իր մաս­նակ­ցութ­յամբ) հա­մակ­ցութ­յունն է՝ իր վրա ո­րո­շիչ ազ­դե­ ցութ­յամբ, բայց ին­քը կա­մո­վին ընդգրկ­ված չի ե­ղել դրա­նում, գի­տակ­ցութ­յու­նը պա­տա­ հա­կա­նութ­յու­նը վեր­լու­ծե­լու ան­հար­մա­րութ­ յուն է զգում և ­նա­խընտ­րում է դրա­նից ա­րագ ա­զատ­վել «պա­տա­հա­կան ո­չինչ չի լի­նում» սահ­մա­նու­մով, կամ հա­մակ­ցութ­յա­նը տա­լով

էութ­յուն և­ իր կամ­քը ստո­րա­դա­սե­լով դրան (որ­տեղ, թե­կուզ սխալ պատ­կե­րաց­մամբ, շո­ շա­փում է ճշմար­տութ­յու­նը, որ ցան­կա­ցած հա­մակ­ցութ­յուն (թե­կուզ ան­շունչ) որն ու­նի դի­նա­մի­կա, կա­րող է հա­մար­վել բա­նա­կա­ նութ­յուն)։ ­Փո­խա­րե­նը, գի­տակ­ցութ­յու­նը վեր­լու­ ծութ­յամբ ա­վե­լի շատ լի­նում է անհ­րա­ժեշ­ տութ­յուն­նե­րում, որ­տեղ, սա­կայն, ստիպ­ված է ա­վե­լի շատ բա­ցա­հայ­տել իր խաբ­ված լի­նե­ լը, ե­թե ա­ռաջ­նորդ­վի ան­կեղծ ինք­նա­դիտ­ մամբ։ ­Բարձր (ինք­նա­րար) բա­նա­կա­նութ­յու­նը «պա­տա­հա­կան ո­չինչ չի լի­նում» ճշմար­տութ­ յամբ ա­վար­տե­լու փո­խա­րեն՝ մեկ­նար­կում է պա­տա­հա­կա­նութ­յան ըն­կա­լու­մը՝ պատ­ճա­ ռա­հետ­ևան­քա­յին հաս­տո­ցը (նա­խոր­դած հա­մակ­ցութ­յուն) վե­րա­գոր­ծար­կե­լով ա­պա­ գա­յին միտ­ված։ 236. ­ ա­մես­տութ­յունն ան­գամ չա­րի­քին է Հ հմայք տա­լիս … ­Հա­մես­տութ­յու­նը բարձր ին­տե­լեկտն է, ա­ռանց դրա՝ խեղ­ճութ­յունն է։ 237. ­ ութ կամ­քը, որ­պի­սին կա «ա­մեն ինչ Բ տա­նել կա­րո­ղա­նա­լու» բա­րո­յա­կան խրա­տը,

չի կա­րող կոչ­վել բարձ­րի հատ­կա­նիշ (ինչ­ պես և ­խե­լա­միտ ան­կա­մութ­յու­նը) քան­զի նրա բծախն­դիր ար­ժա­նա­պատ­վութ­յու­նը չի կա­րող ի­րեն թույլ տալ ապ­րել ցան­կա­ցած պայ­ման, ան­գամ, երբ սահ­մա­նո­ղը բնութ­ յունն է։ 238. ­Տա­ռա­պանք է նաև (գու­ցե հենց ա­մե­նան), երբ մեծ ող­բեր­գութ­յուն­նե­րի հա­մար հա­սու­ նա­ցած (ա­րար­ված) հո­գին ստիպ­ված է ապ­ րել մանր ի­րա­դար­ձութ­յուն­ներ։ Այդ տա­ռա­ պան­քը նրան, ինչ­պես մայ­րա­կան պտու­կին փո­խա­րի­նող ռե­տի­նե ծծա­կը ե­րե­խա­յին, միայն զբաղ­մունք է … 239. Որ (ինքն)ա­րար­վել եմ, վկա­յութ­յունն է այն բա­նի, որ կա(ն) տիե­զե­րա­կան սեր կրող մարդ(իկ)։ Բ ­ այց որ դեռ ապ­րում եմ, վկա­յութ­ յունն է այն բա­նի, որ դրա­նում նա (նրանք) դեռ կի­սատ է(են): 240. Ինձ չեն սի­րում ա­վե­լի շատ ոչ այն բա­նի հա­մար, որ չեն կա­րո­ղա­նում դարձ­նել ծա­ռա, այլ՝ իմ ծա­ռան լի­նե­լը մեր­ժե­լու։ «­Տե­րե­րին» հա­տու­ցում եմ (ոչ կան­խամ­տած­ված)՝ ինձ ըն­կե­րա­նա­լու նրանց հե­տա­գա փորձն ար­

հա­մար­հե­լով, իսկ «ծա­ռա­նե­րին» հա­տու­ցե­ լու ո­չինչ չկա՝ նրանց ան­սե­րութ­յունն ան­հա­ տու­ցե­լի բերկ­րանք է։ 241. ... այ­նո­ւա­մե­նայ­նիվ, ծե­րութ­յան մեջ ա­մո­թա­լի բան կա ինք­նա­րա­րի՝ բարձր ճա­ շա­կին։ 242. Աստ­ծո վեր­ջին հանգր­վա­նը հա­վատ­քը չէ (որ­տեղ զո­հա­բեր­վել է) և­ ինքն էլ հա­վա­տամք չէ, նա կախ­ված է մար­դու ինք­նա­տի­րա­պետ­ ման ան­կա­րո­ղութ­յու­նից, ու այս­տեղ է, որ նրա ինք­նաս­պան ներ­կա­յութ­յու­նը մշտնջե­ նա­կան է։ 243. Հ­րա­պա­րա­կից դուրս ու իշ­խա­նութ­յու­նից այն­ կողմ՝ կա եր­ րորդ-ՄԵԿ-ով հղի, ան­ տե­ րունչ մի այ­րի, ա­նու­նը՝ ՀԱՅՐԵՆԻՔ։ 244. Այն, որ ­Հիտ­լերն ինք­նաս­պան է ե­ղել, վկա­յութ­յունն է այն բա­նի, որ նրա մղում­նե­րի հիմ­քում էլ ե­ղել է ան­կեղծ սե­րը։ Ե­թե, այ­նո­ ւա­մե­նայ­նիվ, ինք­նաս­պան չի ե­ղել, նշա­նա­ կում է՝ նա դա­վա­ճա­նել է այդ սե­րը։

245. Ու կա հի­մա­րի մի տե­սակ, որ տեն­չում է փրկել նրանց, ով­քեր հա­մա­ռո­րեն ու­զում են (ար­ժա­նի են) կոր­ծան­վել։ Խղ­ճի դափ­նին կրող այս «պայ­ծա­ռագ­լուխ­նե­րի» ի հայտ գա­ լուց ա­ռա­վել, ո­չինչ չի հատ­կո­րո­շում մի­ջա­ վայ­րի ա­նաս­նա­կա­նա­ցու­մը, ու ո­չինչ այն­քան չի վնա­սում մար­դու ինք­նա­րար­մա­նը, ինչ­ քան սրանց ժա­մա­նակ­յա հա­ջո­ղութ­յու­նը, կամ սեր­մա­նած, ա­նաս­նա­պաշ­տութ­յուն ծնող հույ­սը։ Ինձ ա­ռանձ­նա­պես զվար­ճաց­նում է նման­նե­րի գո­յութ­յան այն հատ­վա­ծը, երբ ի­րենց հպար­տութ­յու­նը խժռում է ի­րենց թա­ գը։ 246. Ինք­նա­սու­զումն արթ­նաց­նում է ցան­կա­ ցած «օ­րո­րո­ցա­յի­նի» քնե­ցու­մից։ Ու (ա­պա) միայն այն­տեղ է հայտ­նա­բեր­վում հա­վեր­ժա­ կան արթմ­նութ­յու­նը տա­նե­լի դարձ­նող իս­ կա­կա­նը՝ օ­րո­րո­ցա­յինն ինք­զին­քը։ 247. ­ ա­մա­նա­կա­կից աշ­խար­հում մար­դիկ Ժ շա­րու­նա­կում են տրվել կրո­նին՝ ի­րենց կրո­ նա­կա­նութ­յու­նից ա­զատ­վե­լու հա­մար՝ ի­րենց ոչն­չութ­յու­նից ինչ-որ բա­նի վե­րած­վե­լու զգա­ ցո­ղութ­յան հա­մար։ Ըստ իս, ան­տիկ ոչն­չութ­

յունն ա­վե­լի հար­գի էր՝ ան­կեղ­ծութ­յամբ (ի­մա­ցութ­յան անհ­նա­րի­նութ­յամբ) ար­դա­ րաց­ված։ 248. Երբ թվում է՝ տես­ նում ես ա­ մե­ նը, քայլ ա­րա վերև։ Երբ է­լի է թվում, է­լի քայլ ա­րա ...։ ­Քայլ ա­րա այն­քան, մինչև դա­դա­րես տես­նել ընդ­հուպ հեն­մանդ կե­տը ու կողմ­նո­րոշ­վե­լու հա­մար ստիպ­ված լի­նես հա­տա­կը շո­շա­փել ձեռ­քե­րով, թե­կուզ էլ չհասց­նես ինքդ, բայց՝ որ լի­նես ­Բարձ­րա­գույն Ես-ի նա­խած­նո­ղը։ 249. Դեռ պի­տի գան ու ար­դեն ե­կել են ար­հա­ վիրք­ներ, որ­պի­սին չի տե­սել ոչ մի ազգ, ու չկա դրանք հաղ­թա­հա­րե­լու ազ­գա­յին ոչ մի նպա­ տակ՝ սին են ե­ ղել բո­ լո­ րը։ ­ Բայց քեզ միայն, բա­րե­կա՛մս, ա­սում եմ՝ հենց այդ ար­ հա­վիրք­ներն են լի­նե­լու սերմ­նա­ցա­նը ազ­գի, ո­րը չի լի­նե­լու ար­յան, հո­ղի, կամ մշա­կույ­թի, լի­նե­լու է ազգ ինք­նա­րար­նե­րի …, միա­կը, ով ու­նակ է լի­նե­լու գի­տութ­յան բե­րած՝ սահ­մա­ նա­յին ուղ­ղա­հա­յաց ըն­կա­լու­մը զար­գաց­նել այն աս­տի­ճա­նի, որ կլա­նի ան­գամ սահ­մա­ նա­յին այն միա­վոր­նե­րը, ո­րոնք հո­րի­զո­նա­ կան չափ­մամբ մեծ են ա­վե­լի։ Ս­րանց էլ, ան­ շուշտ, մար­դիկ հա­րա­բեր­վե­լու են ինչ­պես աստ­ված­նե­րի՝ մի դեպ­քում ծա­ռա­յե­լու, մեկ

այլ դեպ­քում՝ նրանց կրկե­սա­մար­տի­կի վե­ րա­ծե­լու հա­մար, բայց ինչ­պես ցան­կա­ցած հա­րա­բե­րութ­յուն, ո­րի մի կող­մը (թե­կուզ թյու­ րի­մա­ցա­բար) ըն­կալ­վել է իբրև աստ­ված, սույն մեկն էլ է ա­վարտ­վե­լու ար­յան հե­ղե­ղով՝ տար­բե­րութ­յամբ, որ այս միակ դեպ­քում մար­դը չի հաղ­թե­լու՝ զո­հա­բեր­վե­լու է բարձ­ րին։ 250. ԲԱՐԻՆ ինք­նա­բավ է՝ ՉԱՐԻՆ չի ոչն­չաց­ նում, ՉԱՐՆ էլ զվար­ճա­սեր է՝ ԲԱՐՈՒ առ­կա­ յութ­յու­նը նրա կեն­սա­կան անհ­րա­ժեշ­տութ­ յունն է, ուս­տի, և ն­րանց պայ­քա­րը մշտնջե­ նա­կան է ՄԱՐԴՈՒ սահ­ման­նե­րում, ինչն ուր­ վագծ­վում է այն­տեղ, որ­տեղ ոչ միայն ա­կա­ նա­տեսն ենք միմ­յանց սպա­նե­լու նրանց (նշված) ան­կա­րո­ղութ­յան, այլ՝ մաս­նա­կի­ցը (նրանց) միմ­յանց փրկե­լու։ ­Մարդ մնա­լու ընտ­րութ­յու­նը մի­ջա­կութ­ յուն լի­նե­լու ընտ­րութ­յուն է, ո­րի զար­գաց­ման բարձ­րա­կե­տը սահ­մա­նագ­ծին վկա­յի վե­րած­ վելն է, ե­թե մինչ այդ չի զո­հա­բեր­վում ՄԵԿԻ հպար­տութ­յու­նը կորց­նե­լու, ՄՅՈՒՍԻ՝ ձանձ­ րույ­թի դա­տա­պարտ­վե­լու վա­խին։ Ի­րար դեմ մինչև միմ­յանց փրկե­լը պայ­ քա­րից զատ, դեպք կա, երբ նրանք պայ­քա­ րում են միա­սին, երբ ԲԱՐԻՆ ու ՉԱՐԸ չեն խա­ղում մար­դով՝ ծա­ռա­յում են մար­դուն՝ մերժ­վում են մար­դուց, ու դա միակ դեպքն է,

որն ազ­դա­րա­րում է ինք­նա­րա­րի ծննդի մա­ սին՝ մար­դու ընտ­րութ­յան մա­սին՝ չմնա­լու մարդ, չլի­նե­լու մի­ջա­կութ­յուն, լի­նե­լու ինքն իր վկան ... Կ­րո­նա­կա­նութ­յամբ հի­վանդ մի­ջա­կութ­ յու­նը, երբ հա­մար­ձա­կութ­յուն ու­նե­նա ա­ռե­ րես­վել ի­րեն սպառ­նա­ցող (միակ փրկող) այս ճշմար­տութ­յա­նը, կա­րող է ԲԱՐԻՆ ու ՉԱՐԸ փո­խա­րի­նել ԱՍՏՎԱԾ ու ՆԵՌ, այ­լոք՝ ՍՊԻ­ ՏԱԿ ու ՍԵՎ, ու­րիշ­ներն էլ ... 251. ­ ա­րա­ծա­ժա­մա­նա­կա­յին կոն­տի­նո­ւու­մը Տ գի­տակ­ցութ­յան հա­մար միայն տե­սա­կա­նո­ րեն է ան­քակ­տե­լի ամ­բող­ջա­կա­նութ­յուն, գործ­նա­կա­նում գի­տակ­ցութ­յու­նը դրանց հա­ րա­բեր­վում է ան­ջատ՝ ըստ անց­յա­լին կամ ա­պա­գա­յին իր ու­նե­ցած մի­տու­մի, ին­չին հա­ մա­պա­տաս­խան՝ ներ­կան մի դեպ­քում տա­ րա­ծութ­յուն է, մյու­սում՝ ժա­մա­նակ։ ­Գի­տակ­ցութ­յան զրո­յա­կա­նութ­յու­նը, ին­ չին ձգտում է բարձր (ինք­նա­րար) բա­նա­կա­ նութ­յու­նը, միակ կոն­տի­նո­ւումն է, որ­տեղ տա­րա­ծութ­յունն ու ժա­մա­նա­կը, որ­պես կետ ու ակն­թարթ, կա­րող են եր­ևակ­վել ան­քակ­ տե­լի ամ­բող­ջա­կա­նութ­յամբ՝ բա­ցա­հայ­տե­ լով ՄԵԾՆ ԱՌԵՂԾՎԱԾԸ, ո­րը չու­նի անց­յալ ու ա­պա­գա, միայն ներ­կա ...

252. «Ա­ վե­ լին չես նրա­ նից, ինչ սի­ րում ես» ճշմար­տութ­յու­նը մի­ջա­կութ­յան դաջ­վածք է, ին­չից զերծ լի­նե­լու բա­ցա­ռութ­յուն ոչ ոք չու­ նի։ ­Մե­կը դաջ­ված­քից փոր­ձում է ա­զատ­վել ան­սե­րութ­յամբ՝ կոչ­վե­լով ոչն­չութ­յուն, մյու­սը՝ գե­րագ­նա­հա­տե­լով այն, ինչ սի­ րում է՝ կոչ­վե­լով չնչի­նութ­յուն, ոչն­չութ­յան և չն­չի­նութ­յան եր­կա­տում է ստա­նում նա, ով փոր­ձում է՝ իր սերն ուղ­ղե­ լով աստ­ված­նե­րին և/­կամ երկ­նա­յին կեր­պա­ րանք­նե­րին։ ­Դաջ­ված­քից չի ա­զատ­վում նաև նա, ով հաղ­թա­հա­րե­լով՝ սե­րը ճա­նա­չել է իբրև ­Բարձ­րա­գույն (ինք­նա­րար) ­Բա­նա­կա­նութ­ յուն (223), բայց, ո­րով­հետև, չի էլ փոր­ձում՝ այդ «ա­մո­թը» կրում է որ­պես (այլևս) հմայ­քի տարր։ 253. ­Հա­մա­տիե­զե­րա­կան չափ­ման գոր­ծըն­ թաց­նե­րում, ան­հա­տա­պես, թե հա­վա­քա­կա­ նո­րեն, մար­դը նշա­նա­կութ­յամբ ո­չինչ է, բայց հենց միայն չա­փում­նե­րի գի­տակ­ցումն ու եր­ ևույթ­նե­րի ի­մա­ցա­կա­նա­ցու­մը (ա­րար­չա­կա­ նութ­յան հիմք), ան­հա­տա­պես և ­հա­վա­քա­կա­ նո­րեն, նրան կար­ևո­րութ­յամբ դարձ­նում է հա­տուկ։ Եվ սա (դեռ փոք­րիկ) ակ­նարկն է առ

այն, որ ինք­նա­րար­ման ձգտու­մը մար­դուն ա­ռաջ­նոր­դե­լու է հա­վեր­ժա­կան լի­նե­լիութ­յան ա­ռեղծ­վա­ծում` որ­պես (նաև) ար­դեն գի­տա­ կան հենք-հիմ­նա­վո­րում-ձգտում: 254. Ա­յո, բայց քա­մահ­րանք չկա իմ հա­յաց­ քում բարձ­րից, որ­տե­ղից, մե­ծա­մա­սամբ, մար­դիկ մար­դուկ­ներ են, իսկ գի­տակ­ցութ­յան «կեն­սո­լոր­տից» ան­դին՝ զգա­յա­կան չա­փում­ նե­րից դուրս գտնվող բա­նա­կա­նութ­յուն­նե­ րի(ս) միջև կա միայն հիաց­մունք: 255. Ար­դեն իսկ մեկ­նար­կած շա­րու­նա­կա­կա­ նութ­յամբ (ինչն օբ­յեկ­տի­վո­րեն ան­խու­սա­փե­ լին է) գի­ տութ­ յու­ նը մի օր նոր, ա­ վե­ լի սուր կոնֆ­լիկ­տայ­նութ­յամբ է ա­ռա­ջադ­րե­լու մար­ դու սահ­ման­ման (ճա­նա­չո­ղա­կան) պրոբ­լե­մը, ու թե­պետ քիչ է դրա ան­վի­ճար­կե­լի բա­ցատ­ րութ­յա­նը երբ­ևէ հաս­նե­լու հա­վա­նա­կա­նութ­ յու­նը, բայց միան­շա­նակ է, որ ընտր­ված բա­ ցատ­րութ­յու­նը խարխ­լե­լու է առ­կա, ա­պա կազ­մա­վո­րե­լու է պատ­մա­կա­նո­րեն հայտ­նի բո­լո­րից տար­բեր բա­րո­յա­կան հա­մա­կարգ (մաս­նա­վո­րա­պես, պա­տաս­խա­նե­լով «կա­ րո՞ղ է մար­դուց ծնվա­ծը (ա­րար­վա­ծը) հա­մար­ վել ոչ մարդ (և հ ­ ա­կա­ռա­կը) կա­րո՞ղ է մարդ ծնվա­ծը (ա­րար­վա­ծը) դա­դա­րել հա­մար­վել

մարդ (և ­հա­կա­ռա­կը) կա­րո՞ղ է բո­լոր օր­գանհա­մա­կար­գե­րը փո­խա­րի­նած մար­դը հա­ մար­վել մարդ,…» հար­ցե­րին) իսկ փո­խա­րի­ նե­լիութ­յան կոն­տեքս­տում ա­մե­նա­վի­ճար­կե­ լին լի­նե­լու է բա­նա­կա­նութ­յու­նը և­ ոչ մի այլ կեն­սա­բա­նա­կան օր­գան, զգա­յա­կան, կամ զգա­ցա­կան ու­նա­կութ­յուն։ Ու սրան չհաս­նե­լու միակ պայ­մա­նը կնշա­նա­կի վերջ ի­մա­ցա­բա­նա­կան զար­գաց­ մա­նը, հետ­ևա­բար՝ մարդ­կութ­յա­նը։ 256. Շ­նոր­հիվ հան­գա­մանք­նե­րի, ո­րոնց հա­ մակ­ցութ­յան արդ­յուն­քում ա­րար­վե՞լ ես/ կաս, թե՞ հան­գա­մանք­նե­րի, ո­րոնք խո­չըն­դո­ տել են չա­րար­մանդ/կոր­ծան­մանդ …։ Ու­նա՞կ է արդ­յոք ինք­նա­ճա­նա­չումդ, ո­րի մի­ջո­ցը, հե­տո նաև նպա­տա­կը, ինք­նա­խա­ բեութ­յու­նից ա­զա­տա­կա­նաց­ման ան­սահ­մա­ նութ­յուն է, հաղ­թա­հա­րել բա­րո­յա­կա­նութ­յան էմ­պի­րիկ պատ­րան­քը ու ծնող­նե­րիդ մեջ էլ տես­նել (կամ առն­վազն չբա­ցա­ռել) ա­րար­ մանդ/լի­նե­լուդ նպաս­տած ոչ ա­ռա­ջին (ընդ­ հուպ որ­պես գի­տակ­ցում և ­ցան­կութ­յուն) իսկ ո­րոշ դեպ­քե­րում նաև հա­կա­ռակ դի­տա­վո­ րութ­յամբ ՀԱՆԳԱՄԱՆՔ, ա­պա ընդ­հան­րաց­ նող դա­տո­ղութ­յամբ տես­նել ճշմար­տութ­յու­ նը, որ­տեղ բնութ­յանն էլ, ա­ռա­վե­լա­գույ­նը ու այն էլ վե­րա­պա­հու­մով, կա­րե­լի է պատ­վել

միայն «խորթ մայր» ան­վա­նա­կո­չու­մով՝ ըն­ դու­նե­լով, որ, դեռևս լիար­ժեք չբա­ցատր­ված փոխ­շա­հա­վե­տութ­յամբ, այն միայն մար­դու գո­յատև­ման հնա­րա­վո­րութ­յուն է ու, միա­ժա­ մա­նակ, մար­դու գո­յութ­յա­նը սպառ­նա­ցող ա­ռա­ջին հան­գա­ման­քա­ծին էութ­յու­նը, ո­րի ա­մեն­պահ­յա հաղ­թա­հար­ման անհ­րա­ժեշ­ տութ­ յունն է այ­ լոց թվում, որ նպաս­ տում է զար­գաց­մա­նը և­ ար­դեն ա­ռա­ջադ­րում ինք­ նա­րար­ման գի­տակ­ցա­կա­նա­ցու­մը՝ իբրև ա­պա­գա­յի ա­ռաջ­նա­հեր­թութ­յուն, որ­տեղ բա­ ցա­հայտ­վե­լու է նաև, որ ա­րար­ման ան­գի­ տակ­ցա­կա­նութ­յան շրջա­նում էլ չի ե­ղել (չկա) այլ ա­ռաջ­նոր­դում, քան ԻՆՔՆԱ-ն­ է։ 257. Ին­ չու՞ ենք ապ­ րում, ե­ թե, միև­ նույն է, մա­հա­նա­լու ենք. Ա­ռեր­ևույթ սո­վո­րա­կա­նութ­յան վե­րած­ ված, բայց միշտ ան­պա­տաս­խան մնա­ցած ու բազ­մա­թիվ «գի­տա­կան» և­ ոչ գի­տա­կան սնա­հա­վա­տութ­յուն­նե­րի ա­ռա­ջաց­ման պատ­­ ճառ հար­ցը, ո­րը հնչեց յո­թամ­յա աղջ­կաս շուր­թե­րից (գու­ցե նաև հենց նրա հա­մար, որ հնչել էր ե­րե­խա­յի կող­մից) ա­միս­ներ շա­­րու­ նակ բռնա­նում էր գի­տակ­ցութ­յանս և­ ե­զա­­կի կպչու­նութ­յամբ ստի­պում պա­տաս­խա­նել։ - ­Մա­ռա. «­Բա խի՞ ենք ապ­րում, որ մե­կա մա­հա­նա­լու ենք»։

- ­Գորշ (խոր­հում). յու­րա­քանչ­յուր հար­ցի, ան­կախ բար­դութ­յան աս­տի­ճա­նից, պա­տաս­ խա­նը գի­տակ­ցե­լուց հե­տո այն այլևս մեզ թվում է պարզ մի բան և­ա­ռաջ է բե­րում «Ինչ­ պե՞ս չէի տես­նում» զար­ման­քը։ Տվ­յալ պա­րա­ գա­ յում ճիշտ կլի­ նի նաև «Ին­ չո՞ւ չէի տես­ նում»-ը, քան­զի ի­րա­կա­նում ոչ թե թվում է, այլ ցան­կա­ցած պա­տաս­խան ինք­նին պար­ զութ­յուն է, բարդն այն տես­նե­լու ըն­թացքն է (հե­տո ինչ­պես պարզ­վում է՝ պար­զա­պես տես­նելն է) ին­չը սխալ­մամբ վե­րագ­րում ենք հար­ցին և ­պա­տաս­խա­նին՝ իբրև դրանց հատ­կա­նիշ։ ­Պա­տաս­խան­նե­րը քո­ղարկ­վում են որ­ևէ վեր­մարդ­կա­յին բա­նա­կա­նութ­յան կող­մից, թե դա­սա­վոր­վում են ինք­նին, եր­կու դեպ­քում էլ միան­շա­նակ է, որ դրանք ու­նեն գտնվե­ լու եր­ կու տեղ՝ փնտրո­ ղից դուրս և փնտ­րո­ղի մեջ, այլ ի­մաս­տով՝ փնտրո­ղը պա­ տաս­խան­նե­րը չի պայ­մա­նա­վո­րում ի­րե­նով, կամ՝ պայ­մա­նա­վո­րում է, ին­չի արդ­յուն­քում մար­դը, ել­նե­լով ժա­մա­նակշր­ջա­նի գե­րա­կա­ յող փի­լի­սո­փա­յութ­յուն­նե­րից, պար­բե­րա­բար հայտն­վում ու եր­կատ­վում է եր­կու ԿԱՄ-ե­րի՝ «Ո­ չինչ ի­ րե­ նից կախ­ ված չէ» և «Ա­ մեն ինչ կախ­ ված է ի­ րե­ նից», ու եր­ կու դեպ­ քում էլ սխալ­վում է՝ մի դեպ­քում հայտն­վե­լով ստա­ տիկ տհա­սութ­յան, մյուս դեպ­քում՝ դի­նա­միկ ինք­նա­խա­բեութ­յան մեջ։ Այս եր­կա­տու­մից փրկում և­եր­կու ԿԱՄ-ե­րը ԵՎ-ով միակ­ցում է դա­տո­ղութ­յան շա­րու­նա­կութ­յու­նը.

Ան­սահ­մա­նութ­յան մեջ մենք հան­դի­պում ենք եր­կու խո­չըն­դո­տի՝ (դեռ) ֆի­զի­կա­կան մահ և «ո­չինչ հնա­րա­վոր չէ փո­խել» գի­տակ­ ցա­կան կող­պեք (ին­չը, հոգ­ևոր ի­մաս­տով, մահ­վա­նը նա­խոր­դող մա­հա­ցում է)։ Ա­ռա­ջի­ նը հաղ­թա­հա­րում ենք հա­վա­քա­կա­նո­րեն, իսկ երկ­րոր­դից փրկում են ան­կան­խա­տե­սե­ լի ա­ղետ­նե­րը, ո­րոնք ստի­պում են դուրս գալ ա­նի­մա­նա­լիութ­յան և­ ինք­նա­խա­բեութ­յան կեն­սա­կեր­պից և ­ճա­նա­չել ՆՈՐ ՃՇՄԱՐԻՏԸ։ ­Բայց բախտն ան­վերջ չի կա­րող ժպտալ մեզ, բա­ցի այդ, բա­րեն­պաստ հան­գա­մանք­նե­րի մշտնջե­նա­կութ­յունն էլ դան­դաղ մահ­վան ընտ­րութ­յուն է, ե­թե ա­նի­մա­նա­լիի հոր­ձա­նու­ տում հա­մար­վի մեր միակ փա­րո­սը, քան­զի այն ստի­պե­լու է մնալ «կա­մա­կոր աստ­ված­ նե­րի» գե­րին, նույնն է, թե մեր իսկ տհա­սութ­ յան և­ ինք­նա­խա­բեութ­յան, ին­չը գո­յութ­յա­նը սպառ­նա­ցող վտանգ­նե­րում վեր­ջին տե­ղում չէ։ ­Հետ­ևա­բար, չկա այլ հու­սա­լի ե­րաշ­խիք, քան մե­զա­նից դուրս գտնվող հան­գա­մանք­ նե­րի են­թար­կու­մը մեր կամ­քին, ին­չի հա­մար, նախ, պետք է ճա­ նա­ չել դրանք և ­ ճա­ նա­ չել ճա­նա­չե­լու հնա­րա­վո­րութ­յուն­նե­րը (նաև ստեղ­ծե­լով դրանք) ին­չը հա­մակ­ցութ­յան մեջ այլ բան չէ, քան հենց (ինք­նա)ճա­նա­չո­ղութ­ յուն, ա­պա նաև (ինքն)ա­րա­րում: Այս­տեղ, ա­պա­գա­յում ա­պա­ցուց­վե­լու հա­ մոզ­մուն­քով, ինձ թույլ եմ տա­լիս միայն մեկ

«հա­վա­տա­լիք» առ այն, որ ա­ռաջ­նոր­դու­մից զատ, (ինքն)ա­րա­րու­մը սահ­ման­վե­լու է նաև որ­պես ա­մեն ին­չին նա­խոր­դած ճշմար­տութ­ յուն։ Եվ ու­րեմն, «­Բա խի՞ ենք ապ­րում, որ մե­ կա մա­հա­նա­լու ենք» հար­ցը, ո­րին այլ պայ­ ման­նե­րում հնչե­լու դեպ­քում կա­րե­լի էր պա­ տաս­խա­նել «­Բա խի՞ չապ­րենք, որ մե­կա մա­ հա­նա­լու ենք» հա­կա­հար­ցով, ի­րա­կա­նում ան­պա­տաս­խան չէ, պա­տաս­խա­նը բարդ չէ, տես­նելն էլ հնա­րա­վոր է ու հար­ցը ինք­նին գո­յութ­յան պա­տաս­խան է։ - ­Մա­ռա. «­Բա խի՞ ենք ապ­րում, որ մե­կա մա­հա­նա­լու ենք»: - ­Գորշ. «Այդ հար­ցի հա­մար էլ ապ­րում ենք»։ Եվ շնոր­հա­կա­լութ­յուն ինք­նա­րար­ման գա­ղա­փա­րի գի­տա­կա­նաց­մա­նը նպաս­տե­լու հա­մար։ 258. ­Մարդ ինք­նա­րար, կամ՝ փի­լի­սո­փա­յութ­ յան վե­րած­նուն­դը. Նույն ար­ ­ գան­ դից ծնված ու/բայց մինչև փո­խա­դարձ ար­հա­մար­հանք օ­տա­րա­ցած, լայն ի­մաս­տով և ­հա­մակ­ցութ­յամբ, գի­տութ­ յան ՀՈՒՄԱՆԻՏԱՐԻ (նե­րառ­յալ ար­վեստ) ու ԲՆԱԿԱՆԻ (նե­րառ­յալ լճաց­ման փու­լին հաս­ նող տեխ­նի­կա­կան և IT) հան­դի­պումն ու հա­ մա­տեղ ա­րար­չութ­յան չափ մեր­ձե­ցումն ան­

խու­սա­փե­լի է, ե­թե չենք ընտ­րե­լու պահ­պա­ նո­ղա­կան դան­դաղ ինք­նաս­պա­նութ­յու­նը։ ­Դա կլի­նի հան­գա­մանք­նե­րի թե­լադ­րան­քով, թե՞ մենք ինք­ներս կստեղ­ծենք դրան նպաս­ տող ԲԱՐՈՅԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆԸ, պայ­մա­նա­ վոր­ված է նրա­նից, թե ինչ հետ­ևութ­յուն ենք ա­նե­լու դա­րի բա­ցա­հայ­տու­մից՝ ըստ ո­րի, ճա­նա­չե­լիի հա­մե­մատ տգի­տութ­յուն է մեր ի­մա­ցութ­յան չա­փը, իսկ ա­րար­չա­կա­նութ­յան մեջ դեռ նո­րա­ծին էլ չենք։ Այ­նու­հան­դերձ, «ԱՆԲԱՐՈՅԱԿԱՆ­ՆԵ­ՐԻՍ» ա­ռա­­ջադ­րած գա­ղա­փա­րը, ըստ ո­րի ՄԱՐԴՆ ար­դեն սահ­ման­վում է ոչ թե ԲԱՆԱԿԱՆ, այլ՝ ԻՆՔՆԱՐԱՐ, ո­րի հա­մե­մատ ներ­կա­յիս մար­ դը ան­բա­նա­կան էակ է, գնա­լով, թե­կուզ դեռ տար­բեր ձևա­կեր­պում­նե­րով, եր­բեմն էլ չգի­ տակց­ված, ա­վե­լի ու ա­վե­լի հա­ճախ է նշվում ստեղ­ծա­գործ մտքե­րի կող­մից՝ կրե­լով նույն վե­րա­բեր­մուն­քը, ին­չը կրում էին բնա­կան գի­ տութ­յուն­նե­րը կրո­նի և ս­նա­հա­վա­տութ­յան կող­մից։ Այ­սօր այդ կրո­նի և ս­նա­հա­վա­տութ­ յան տգի­տութ­յուն մտրա­կի դե­րը կա­տա­րում են նե­խած ու միայն նկա­րագ­րութ­յամբ զբաղ­ ված ար­վես­տը, գրա­կա­նութ­յու­նը ... և­ ա­ռա­ վե­լա­պես նույ­նի ձևա­փո­խութ­յամբ զբաղ­ված տեխ­նի­կա­կան, թվա­յին ... գի­տութ­յուն­նե­րը։ ­Միայն այն, որ «աստ­ված­նե­րը» ոչ միայն չեն սպան­վում, այլ վե­րաձ­ևա­կերպ­վում ու ան­ գամ հին բո­վան­դա­կութ­յամբ շա­րու­նա­կում

են գո­յութ­յուն ու­նե­նալ մե­ծա­մաս­նութ­յան գի­ տակ­ցութ­յան մեջ, բա­վա­րար է, որ հա­վա­քա­ կա­նո­րեն հա­մար­վենք ոչ թե բա­նա­կան էակ, այլ՝ «բա­նա­կան ա­նա­սուն»։ Ո՞րն է լի­նե­լու հա­վա­քա­կան ուղ­ղութ­յու­ նը, «աստ­ ված­ նե­ րը» դեռ է՞լ որ դա­ րում են խորհր­դան­շե­լու մեր տգի­տութ­յու­նը, ան­կան­ խա­ տե­ սե­ լի է, բայց ԻՆՔՆԱՐԱՐՆԵՐԻ գո­ յութ­յան ակ­նարկն ար­դեն այ­սօր հույս է տա­ լիս, որ չի լի­նի ան­դառ­նա­լի ու­շա­ցած։ Այ­ լից զատ, ըստ այսմ, ցան­ կա­ ցած գի­ տութ­յուն, ար­վեստ, գրա­կա­նութ­յուն ..., որն իր մեջ չի կրում ինք­նա­րար­ման փի­լի­սո­փա­ յութ­յու­նը և/­կամ չի սեր­վում դրա­նից, որ­տեղ ե­ղել է վե­րը նշված ՀԱՆԴԻՊՈՒՄԸ, հա­մար­ վում է մի­ջա­կութ­յուն, ինք­նա­րար­նե­րի սերն­ դի հա­մար՝ կեն­դա­նա­կա­նութ­յուն։ 259. ­Պա­տա­հա­կա­նութ­յան մա­սին. Չ­կա ո­չինչ, որ պա­տա­հի ոչ ինք­նա­ճա­նա­ չո­ղութ­յան, ա­պա և­ ինք­նա­րար­ման հա­մար, ինչ էլ պա­տա­հում է, պետք է դարձ­նել «հա­ մար»՝ միայն այս դեպ­քում է կամ­քը հա­կա­ դիր (ան­պա­տեհ) հան­գա­ման­քի նկատ­մամբ վե­րած­վում սուբ­յեկ­տի, միայն այս ձևում գո­ յութ­յուն ու­նի կամ­քի ա­զա­տութ­յու­նը։ Ինք­նա­րա­րը, որ­պես մար­դու հա­ջորդ (բարձ­րա­գույն) տե­սակ, միակն է, ում հա­մար

«կամ­քի ա­զա­տութ­յու­նը» բնու­թագ­րող հատ­ կա­նի­շից զատ, տե­սա­կի (այլ) ան­վա­նումն է՝ մարդ ինք­նա­րար - կամ­քի ա­զա­տութ­յամբ մարդ։ 260. ­Մար­դը, կամ ինքն ի­րեն ըն­կա­լում է գի­ տակ­ցա­կա­նի բո­վան­դա­կութ­յամբ՝ կոչ­վե­լով ա­ռողջ բա­նա­կա­նութ­յուն, կամ են­թա(ան)գի­ տակ­ցա­կա­նի՝ կոչ­վե­լով հի­վանդ բա­նա­կա­ նութ­յուն, որ­պի­սիք, կա­յուն դրսևոր­մամբ, ա­մե­նայն հա­վա­նա­կա­նութ­յամբ հան­դի­սա­ նում են միայն հո­գե­կան հի­վանդ­նե­րը։ Ընդ ո­րում, ինքն ի­րեն ըն­կա­լե­լը հե­ռու է նրա­նից, որ կոչ­ վի ա­ զատ կամ­ քի դրսևո­ րում, այն ա­ռա­վե­լա­պես պար­տադր­ված (ա­կա­մա) հան­գա­մանք է, ո­րում հայտն­վել է։ Ու սա այն բա­նի հա­մար, որ ո­րո­շում­նե­րի մա­սին գի­ տակ­ցութ­յունն ի­մա­նում է հե­տո, քան այն կա­յաց­վում է (միշտ) են­թա(ան)գի­տակ­ցա­կա­ նում, ու սրանց միջև առ­կա տի­րույ­թում և ­ժա­ մա­նա­կում հայտն­վելն ան­հաղ­թա­հա­րե­լի խո­չըն­դոտ է սո­վո­րա­կան (ա­ռողջ) բա­նա­կա­ նութ­յան հա­մար, քան­զի դրանց տա­րա­ծա­ ժա­մա­նա­կա­յին չա­փում­ներն ան­հա­մադ­րե­լի են. ա­ռողջ գի­տակ­ցութ­յու­նը չի կա­րո­ղա­նում ըն­կա­լել կե­տի տա­րա­ծա­կա­նութ­յու­նը, ակն­ թար­թի՝ ժա­մա­նա­կայ­նութ­յու­նը, ա­ռա­վե­լա­ գույ­նը, որ նրան հա­ջող­վում է, եր­բեմն զար­ ման­քով ար­ձա­նագ­րել ո­րոշ­ման և ­կա­տար­

ման հա­մընկ­նում (ան­գամ ո­րոշ­ման մա­սին ի­մա­ցութ­յան հա­ջոր­դում կա­տա­րու­մին) ինքն իր ո­րոշ­մա­նը ընդ­դի­մա­ցում, բայց չա­նե­լու ան­կա­րո­ղութ­յուն, իր իսկ կա­տա­րու­մին ան­ հա­մա­ձայ­նութ­յուն, …, վեր­ջա­պես ինք­նա­հա­ կադ­րութ­յուն, ընդ ո­րում, գի­տակ­ցութ­յունն ըն­կա­լում է են­թա(ան)գի­տակ­ցա­կա­նից հա­ ղորդ­վո­ղի միայն այն մա­սը և ձ­ևը, ինչ­քա­նին և­ ինչ­պես ու­նակ է իր սահ­մա­նա­փակ­վա­ծութ­ յամբ, հետ­ևա­բար, ստա­ցա­ծի ճիշտ ըն­կա­ լու՛ մն­էլ անժխ­ տե­ լի չէ («արդ­ յո՞ք»-ը միշտ կա)։ Ըստ այդմ, ա­ռողջ գի­տակ­ցութ­յունն ի­րա­կա­նում միայն կա­տա­րող է (կա­մայ­նութ­ յու­նը թվաց­յալ է) հի­վան­դը՝ ա­ռանց կա­տա­ րո­ղի ան­պետ­քութ­յուն։ Ա­ռանձ­նա­հա­տուկ­նե­րը, ո­րոնք ա­ռողջ բա­նա­կա­նութ­յան հա­մե­մատ հա­մար­վում են հան­ճա­րեղ, պար­զա­պես ան­կա­յուն ա­ռողջ­ ներն են, ով­քեր պար­բե­րա­կան հի­վան­դաց­ մամբ բախտ/դժբախ­տութ­յուն են ու­նե­նում հայտն­վել են­թա(ան)գի­տակ­ցա­կա­նի և ­գի­ տակ­ցա­կա­նի միջև առ­կա տի­րույ­թում՝ կա­ տա­րո­ղով (գի­տակ­ցութ­յամբ) հա­ղոր­դակց­վե­ լով ան(են­թա)գի­տակ­ցա­կա­նում առ­կա ան­ սահ­ման ի­մա­ցութ­յանն ու ո­րո­շում­նե­րի կա­ յաց­մա­նը՝ կոչ­վե­լով ա­րա­րող, բայց ոչ ինք­նա­ րար, քա­նի դեռ այս­տեղ էլ չկա ա­զատ կամ­քի գո­յութ­յուն, կա ա­կա­մա հան­գա­մանք (կոչ­վող բախտ/դժբախ­տութ­յուն, տա­ղանդ, շնորհ ...)

ին­չի կա­մայ­նութ­յա­նը ձգտե­լուն ու վե­րա­ծե­ լուն կոչ­ված են բա­ցա­ռա­պես ԻՆՔՆԱ­ՐԱՐ­ ՆԵՐԸ։ 261. ­ եմ սի­ Չ րում, նաև, ինձ ուղղ­ ված նե­ րո­ ղութ­յու­նը. հայտ­նո­ղին փոք­րաց­նում է այն շա­տի հա­մե­մատ, որ կա­րող էր ին­ձա­նից վերց­նել։ ­Սի­րում եմ ինք­նա­նե­րու­մը՝ այն շա­ տի, ընդ­հուպ «ինք»-իս անխ­նա յու­րա­ցու­մը։ Ինքս մեղ­ քում մեծ եմ այն­ քան, որ մեկ խոց­վո­ղը եր­բեք չի դա­դա­րում կո­ղոպտ­վել, բայց ար­դեն նաև, որ­պես իր ա­րար­ման լիու­ թ­յու­նից հո­սե­լու տեղ։ 262. ­ ա­նի՜ ան­գամ­ներ է թվա­ցել, թե ա­հա՛, Ք ինչ-որ տեղ, ինչ-որ մե­ կում եր­ ևակ­ վում է կյան­քի սահ­մա­նու­մը, բայց ի­րա­կա­նում, ըն­ դա­մե­նը, ե­ղել է մահ­վան տե­սակ­նե­րի հեր­ թա­կան հա­մալ­րու­մը, և ­դա­սա­կար­գու­մը լոկ ըստ ան­վա­նում­նե­րի, թե ով ինչ է սի­րել, նաև, թե ով ինչ­քան ինքն ի­րեն չի սի­րել՝ չի՛ ճա­նա­ չել, չի՛ սպա­նել ու չի՛ (ինք­նա)սպան­վել. մա­ հա­ ցել, բայց չի՜ ծնվել` ինք­ նա­ րար­ մամբ չի՛ սահ­ման­վել։ 263. Ժպ­տում եմ շտա­պող­նե­րին, նաև ա­կա­ մա­նե­րին, երբ պատ­կե­րաց­նում եմ ի­րենց

ծնվե­լուն սպա­սող­նե­րի շարքն ու նրանց պա­ տաս­խան ակն­կա­լող ա­գահ հա­յացք­նե­րը, ու միայն երկ­րորդ­նե­րին՝ ըմբռն­ման թանձր տխրութ­յամբ, իսկ ա­ռա­ջին­նե­րին՝ … ն­րանց ո­չինչ էլ չի փրկի։ 264. Տխ­րութ­յու­նից ա­ռա­վել, ան­տա­նե­լի է այն տևա­կա­նո­րեն կորց­նե­լը։ Ո­չինչ և­ ոչ ոք չկա­ րո­ղա­ցավ տալ ինձ ինք­նա­դիտ­ման այդ հա­ յե­լու կա­յու­նը՝ բո­լոր դեպ­քերն ա­վարտվ(-ե­ ցին)ում են իմ փշրող հռհռո­ցով, ու դա մնաց միակ կա­յուն ի­րո­ղութ­յու­նը, ո­րը նե­րար­կե­ցի տխրութ­յամբ։ 265. Այն ա­ղե­տից, ո­րը սո­վո­րեց­նե­լու հա­մար է, ոչ մի ու­սուց­չութ­յուն չի կա­րող փրկել։ Կ ­ ան արթ­նա­ցում­ներ, ո­րոնց հա­մար ան­ձամբ նե­ ռին է պետք հրա­ վի­ րել ..., ու այն­ պի­ սիք, ո­րոնց հա­մար պետք է նեռ լի­նել։ 266. …­ ո­րով­հետև միշտ կի­սատ ենք մե­ռել ու վեր չենք հառ­նել մոխ­րից, փտած բնին շիվ ենք ա­ճել ու ար­մատ չենք բռնել հո­ղից։

267. Ինչ­պե՞ս կա­րող է բարձր և ­բարձ­րաց­նող լի­ նել սե­ րը նրա, ում կրո­ նը փրկութ­ յան ա­ղերս է, պատ­մութ­յու­նը՝ փրկվե­լու փոր­ձա­ րա­րութ­յուն, քա­ղա­քա­կան գի­տակ­ցութ­յու­նը՝ փրկե­լու խոս­տում­նե­րի կշռում, ... Ինչ­պե՞ս կա­րող է ցածր և ց ­ ած­րաց­նող չլի­ նել սե­րը նրա, ում գրա­կա­նութ­յու­նը ող­բա­ բա­ռա­չանք է հու­սա­խա­բութ­յան՝ ա­ղեր­սան­ քում, փոր­ձա­րա­րութ­յան մեջ ու խոս­տում­նե­ րում, ... Բայց, նաև, ինչ­ ­ պե՞ս կա­ րող է այս­ չափ ինք­նաոչն­չաց­ման հակ­ված սերն այս­քան եր­ կար մեռ­նել ... ... այս­քան մեռ­նել ու չգի­տակ­ցել, որ ոչ թե փրկվե­լու, այլ՝ ինք­նա­րար­ման հա­մար է ստեղծ­վել։ 268. Այն­պի­սի բա­րո­յա­կա­նութ­յան մի­ջա­վայ­ րում, որ­տեղ ընտ­րութ­յու­նը «պա­ռա­ված կույ­ սի» և «կու­սա­ցած պա­ռա­վի» մեջ է, սե­րը, որ­ պես բարձր բա­նա­կա­նութ­յուն, նա­խընտ­րում է «պոռն­կա­տա­նը» ինք­նա­մո­ռաց­վել … 269. ­ ե­փա­կան վե­հութ­յան ստվե­րում խեղ­ Ս ճա­ցել ես, բայց ար­ևիցդ շե­ղող մա­հի­կը ևս գ ­ ո­ յութ­յուն ու­նի ար­ևովդ։ ­Մա­հա­բեր օ­ղա­կից

դուրս գա­լու հա­մար՝ պետք է մեռ­նես, պետք է վե­րած­նուդդ հե­տաձ­գող փրկչութ­յուն­նե­րը մեկ ան­գամ մեր­ժես, կի­սա­խա­վա­րում հայտն­ վե­լու (մնա­լու) փո­խա­րեն՝ մեկ ան­գամ ինքդ խա­վարն ընտ­րես՝ թանձր այն­քան, որ մա­ հիկն էլ մա­հա­նա, մո­լո­րութ­յունդ էլ ար­ևից՝ քա­վութ­յուն ստա­նա։

նի,

270. Է­լի փոր­ձանք թա­կեց դուռդ, որ արթ­նաց­

իսկ դու նո­րից ննջեց­նող «փրկչի» ձեռ­քը բռնե­ցիր ... ­Բայց լուր ու­նեմ ա­պա­գա­յից քեզ հա­մար, որ պետք է լսես ա­մո­թա­հար, քան­զի խոսքն է ժա­ռան­գիդ՝ թո­ղա­ծովդ լծա­կիր. «Արթ­նա­նալդ ընտ­րե­լիք չէր, հա՜յր, բախտդ էր ար­ևա­գիր, ու այս խոս­քից էլ բա­ցի, մեզ ո­չինչ կա­պող չկա, քան­զի (երբ) քո՛ փո­խա­րեն՝ ես դար­ձա ինք­նա­րար, վար­դա­պե­տի փո­խա­րեն՝ դեռ (միայն) նա­խա­հայր»։

271. ­ ե­րը բարձր բա­նա­կա­նութ­յուն է, սի­րել՝ Ս կնշա­նա­կի ձգտել բա­նա­կա­նութ­յան բարձ­ րա­գույ­նին, սի­րել միմ­յանց՝ կնշա­նա­կի ձգտել միա­սին։ Բայց այս­ ­ տեղ բանն այն մա­ սին է, որ ցածր ին­տե­լեկ­տը, ա­ռա­վել ևս ­հի­մա­րը, ըն­ դու­նակ չէ սի­րել, և­ այն, ինչ հա­սա­րա­կաց­ված բա­ռի ներ­քո հա­ճա­խա­կի լսվում է (թե­կուզ ան­կեղծ) այլ բան չէ, քան գի­տակ­ցա­կա­նո­րեն ձևա­փոխ­ված դրսևո­րում նույն կեն­դա­նա­կա­ նութ­յան, որ­պի­սին բնազ­դա­յին մա­կար­դա­ կում կրում են այլ կեն­դա­նի­նե­րը, ու սրանց մոտ էլ, վա­ղուց ոչ զար­մա­նա­լիո­րեն, ար­ձա­ նագր­վում են հատ­կա­նիշ­ներ, ո­րոնք վե­րաց­ նում են դրանց ա­ռանձ­նա­հա­տուկ մար­դա­ պատ­կան լի­նե­լը, ո­րոն­ցով մար­դիկ սո­վոր են բնու­թագ­րել սե­րը, հա­մար­վել սե­րը ճա­նա­չող և ­սի­ր]ող։ 272. Ի­րար ա­տող ան­տի­պոդ­նե՛ր, ձեր փո­խա­ դարձ պետ­քութ­յունն ան­շուշտ մեծ է, ձեր փո­ խա­դարձ սերն ի­րա­պես ան­կեղծ է, ինչ­պես որ սե­րը գի­շատ­չի և ­զո­հի միջև, և ­դուք ան­ կաս­ կած խե­ լա­ միտ եք ձեր սի­ րո մեջ, երբ միան­գա­մից չեք հո­շո­տում ու հո­շոտ­վում՝ սպառ­վե­լու փո­խա­րեն նա­խընտ­րում եք ի­րար պայ­մա­նա­վո­րող տևա­կա­նութ­յու­նը, ու սրա­նով, խե­լա­միտ լի­նե­լուց զատ, ձեր սե­րը

նաև ու­տե­լու և­ ուտ­վե­լու ճա­շակ, է­թի­կա, էս­ թե­տի­կա ու­նի։ ­Դուք նաև հան­ճա­րե­ղութ­յուն ու­նեք ձեր սի­րո մեջ, երբ նույնն ա­նում եք՝ ըստ տե­սա­կով ա­ռանձ­նա­ցած հա­մայնք­նե­ րի, հա­մայնք­նե­րի ներ­սում՝ ա­ռանձ­նաց­ված տա­րա­տե­սա­կի, ին­չը չի կա­րո­ղա­ցել ա­նել բնութ­յու­նը կեն­դա­նա­կա­նութ­յան իր հան­ կար­ծաս­տեղ­ծութ­յան մեջ։ 273. - Ի՞նչ ա­նել հա­մա­տա­րած հրդե­հի պայ­ ման­նե­րում, երբ ան­հա­տա­պես է՛լ ո­չինչ ա­նել չես կա­րող։ - Չն­ման­վել ոչ նրանց, ով­քեր ա­ղեր­սում են փրկութ­յուն, ոչ էլ, նա­մա­նա­վանդ, նրանց, ով­քեր մոր­թա­պաշ­տո­րեն են փրկվում։ ­Նույն կրա­կից վա­ռել վեր­ջին ծխա­խո­տը ու ի­րո­ղութ­յա­նը հետ­ևել՝ իբրև ար­վես­տի հան­ճա­րեղ գոր­ծի, չէ որ, վեր­ջին հաշ­վով, այդ­պի­սիք հենց ող­բեր­գութ­յուն­ներն են։ ­Մոխ­րա­նալ քահ-քահ ծի­ծա­ղով ու չլի­նել ա­մեն­քի պես մոր­թա­պաշտ և/­կամ ա­ղեր­սող։ 274. Ին­չու՞ ի­մա­նալ ճշմար­տութ­յու­նը, ին­չու՞մն է ճշմար­տութ­յան նպա­տա­կայ­նութ­յունն առ­ հա­սա­րակ, թե­կուզ միայն նրա հա­մար (նրա­նում) որ զսպա­նակն ուղղ­վի կամ, գո­նե, թու­լա­նա, անց­յա­լին հեն­ված, բայց միշտ ներ­կա­յում

խտա­ցող չի­մա­ցութ­յու­նը չբաց­վի հան­կար­ ծա­կի ու չճզմի ա­պա­գա­յի ա­նո­րո­շութ­յուն պա­տին։ 275. Բարձ­րա­գույն Ես-ը հան­րա­կե­ցութ­յան կազ­մա­կեր­պիչ. ­Ճոր­տի հա­մար ար­դա­րամ­տութ­յան դրսևոր­ ման օ­րի­նա­կը վա­րա­կիչ լի­նել չի կա­րող, գու­ ցե նրա հիաց­մուն­քը շար­ժում է, բայց դա էլ ներծծ­ված է նա­խան­ձով, իսկ տես­նե­լով, թե արդ­յուն­քում ինչ պետք է հաղ­թա­հա­րի, սար­ սա­փած ա­վե­լի է խո­րա­նում ստրկութ­յան մեջ։ Ընդ ո­րում, կես բահ խո­րութ­յամբ շերտն է նրան պար­տադր­վում, մնա­ցածն ինքն է իր հա­մար ճանկ­ռում, ու այն­քան խո­րը, որ որ­ևէ աստ­ված չի կա­րող փրկութ­յան ձեռքն այդ­ չափ եր­կա­րաց­նել։ ­Կեղ­ծիք է նաև՝ ար­դա­րութ­յու­նը պայ­մա­ նա­վո­րել խղճով։ ­Խիղ­ճը հենց այն փտախտն է, որն այ­լան­դա­կում է ար­դա­րութ­յու­նը, հետ­ ևա­բար՝ ա­մեն բան։ Ար­դա­րութ­յունն այլ բան չէ, քան հա­մա­ձուլ­ված­քը բարձր բա­նա­կա­ նութ­յան և­ ա­մուր կամ­քի, հետ­ևա­բար նա, ով հա­վակ­նում է դրսևո­րել հան­րա­յին աս­տի­ճա­ նի ար­դա­րամ­տութ­յուն, պետք է դա­ժա­նութ­ յու­նը դարձ­նի իր սի­րո առ­հա­վատչ­յան և ­բա­ հը վերց­նե­լուց հե­տո իսկ ճոր­տե­րին թա­ղի ի­րենց հո­րում՝ հնա­րա­վոր սո­ղանք­նե­րի

պատ­ճա­ռով նրանց ա­զա­տա­կա­նա­ցու­մը կան­խե­լու հա­մար, քան­զի իր կամ­քից ան­ կախ ա­զա­տութ­յուն ստա­ցած ճոր­տը չի կա­ րող ա­նել ո­չինչ, քան միայն գար­շանք տա­ րա­ծելն է, իսկ ճոր­տի կա­մա­յին ա­զա­տա­կա­ նա­ցում եր­բեք չի լի­նում՝ Ես-ը կամ ինքն ի­րեն տեր է, կամ՝ ու­րի­շի ճորտ, մնա­ցածն ըն­թա­ ցիկ հա­րա­բե­րա­կա­նութ­յուն­ներ են։ 276. Պա­տա­հա­կա­նութ­յու­նը՝ իբրև աստ­ծո կեղ­ծա­նուն, կամ անս­տո­րա­գիր գոր­ծե­լու մի­ ջոց, կամ ար­տա­հայտ­վե­լու մե­թոդ (և­ այլն) հա­մա­րե­լու փո­խա­րեն՝ ա­վե­լի ճիշտ է նրան հենց որ­պես պա­տա­հա­կա­նութ­յուն էլ սահ­ մա­ նել, այ­ լից զատ, ո­ րի ներ­ քո կա­ րող էին հաշտ­վել բո­լոր կրոն­նե­րը, բայց կրո­նը հո հաշ­տութ­յան հա­մար չէ՞. այն պա­տա­հա­կա­ նութ­յանն ա­մե­նա­մոտ կանգ­նած կան­խամ­ տած­ված չա­րիքն է։ ­Միակ խա­ղը, որ­տեղ աստ­ված բա­ցա­կա է, ճատ­րակն է, ու այս­տեղ միտ­քը ոչ այն­քան կամ­քի (բա­նա­կա­նութ­յան) ա­զա­տութ­յան խոր­հուր­դի մա­սին է, որ­քան մար­դու ինք­նա­ րար­ման, և ­խա­ղը լա­վա­գույնս է պատ­կե­րում բարձր բա­նա­կա­նութ­յան ա­նա­րա­տութ­յու­նը խղճից և հ­պար­տութ­յու­նից, ինք­նա­րար­ման ըն­թացքն իր ողջ հմայ­քով` զո­հա­բե­րութ­յու­ նից մինչև սպա­նութ­յուն, ինք­նա­զո­հութ­յու­նից

մինչև վե­րած­նունդ, որ­տեղ նա­խա­սահ­մա­ նում, ա­պա և­ ա­ռաջ­նոր­դում է բա­ցա­ռա­պես սե­րը՝ առ ­Բարձ­րա­գույն Ես-ը։ 277. Չ­կա ո՛չ ընդ­հա­նուր դժբախ­տութ­յուն, ո՛չ էլ, նա­մա­նա­վանդ, ընդ­հա­նուր եր­ջան­կութ­ յուն։ ­Նույ­նիսկ այն պա­րա­գա­յում, որ մայ­րա­ մուտն ու ար­ևա­ծա­գը բո­լո­րի հա­մար են, դրանց ապ­րումն ըստ ա­մեն­քի է ու մե­կի­նը եր­բեք ու­րի­շի­նը չէ։ ­Բայց ե­թե, այ­նո­ւա­մե­նայ­ նիվ, կա ինչ-որ ճղճիմ մխի­թա­րանք նրա­նում, թե իբր կա ընդ­հա­նուր դժբախ­տութ­յուն և­այն միա­վո­րում է մարդ­կանց, ա­պա ճշմար­տութ­ յունն այն է, որ ընդ­հա­նուր դժբախ­տութ­յունն ըն­դա­մե­նը բա­ցա­հայ­տում է, թե ինչ­քան ան­ ջատ և հ ­ե­ ռու ենք ի­ րա­ րից, ու թե ինչ­ քան առն­չութ­յուն չու­նենք մեկս մյու­սին։ ­Հատ­կա­պես այն ժա­մա­նակ, երբ միա­վո­ րե­լու հա­մար (թե­կուզ ան­կեղծ մի­տու­մով) բե­ մա­հար­թա­կի դե­մա­գոգ­ներ են դառ­նում սե­րը, հայ­րե­նի­քը, «հա­նու­նով» մնա­ցած այ­լե­րը, մա­հը զվարթ քա­մահ­րան­քով ծի­ծա­ղում է, քան­զի այն, ինչ չի հա­ջող­վել ի­րեն, չի կա­րող ու­րիշ մե­կին հա­ջող­վել, իսկ ընդ­հա­նու­րի ի­մաս­տով՝ ան­գամ աստ­ված­ներն են ի­րեն զի­ջել։ Այս ճշմար­տութ­յու­նը մե­կին դարձ­նում է գի­շա­տիչ, մյու­սին՝ զոհ, ո­րոնց փո­խա­դարձ

սերն ի­րա­վամբ ա­վե­լի ան­կեղծ է, քան երբ լի­ նում է տե­սա­կի ա­ռանձ­նաց­ված հա­մայն­քի ներ­սում, բայց կա և ճշ­մար­տութ­յու­նից սեր­ վող եր­րորդ մեկ ուղ­ղութ­յու­նը, որ­տեղ միա­ վո­ րում է հենց ան­ ջատն ու հե­ ռուն, որ­ տեղ մահն էլ է լուրջ հե­տաքրք­րութ­յամբ հետ­ևում, այն, ի­հար­կե, կոչ­վում է առ ­Բարձ­րա­գույն Ես-ը ինք­նա­ճա­նա­չո­ղութ­յուն-ինք­նա­րա­րում, ու մահն է՛լ չի ծի­ծա­ղում, մխում է այն­պես, ինչ­պես հեշ­տան­քից հե­տո … 278. Օգ­նութ­յան կանչն ա­ռաջ­նա­հերթ գրա­ վում է թշնա­մի­նե­րի ու­շադ­րութ­յու­նը, ... ա­նակն­կա­լի բե­րող, հետ­ևա­բար և փրկ­վե­լու հնա­րա­վո­րութ­յուն ստեղ­ծող միակ հան­գա­ մանքն այն է, որ ա­ռա­ջի­նը հաս­նե­լու դեպ­ քում՝ նրանք հան­դի­պեն մա­հա­պար­տի։ 279. Խ­ցան­ված բա­նա­կա­նութ­յամբ մար­դը ոչն­չով չի տար­բեր­վում ինչ­պես ան­բա­նա­կան կեն­դա­նի­նե­րից, այն­պես էլ բույ­սե­րից (այդ­ պի­սիք հենց որ­պես կեն­դա­նի, կամ բույս էլ գո­ յութ­ յուն ու­ նեն) իսկ խցան­ ման մեջ ձևի ցան­կա­ցած նո­րա­րա­րութ­յուն այլ բան չէ, քան այլ կեն­դա­նի­նե­րի, բույ­սե­րի կեն­սա­կեր­ պում վար­քագ­ծի նոր տար­րե­րի հայտն­վե­լը, ո­ րոնք ո­ չինչ չեն փո­ խում և ն­ րանց ի­ րենց

էութ­յու­նից ա­վե­լին չեն դարձ­նում։ ­Բա­ցի այդ, մտքերն էլ, ո­ րոնք ինք­ նին, ան­ կախ ի­ րենց ար­տա­հայտ­ման ձևից (հա­ղոր­դակ­ցութ­յու­նից մինչև ստեղ­ծա­գոր­ծութ­յուն) գտնվում են գո­ յութ­յան «բնա­կան» մրցակ­ցութ­յան մեջ, դա­ դա­րել են լի­նել հե­տա­գա աճ­ման նե­րու­ժով սեր­մեր՝ դրանք ա­ռա­վե­լա­պես ի հայտ են գա­լիս իբրև ար­դեն բազ­մաց­մա­նը ոչ պի­տա­ նի հաս­վա­ծութ­յամբ, էլ ա­վե­լի հա­ճախ՝ ար­ դեն նե­խած, կամ չո­րա­ցած պտուղ­ներ, ո­րոնք օգ­տա­գործ­վում են մե­կան­գամ­յա սպառ­ման հա­մար և­ ի­րենց հա­րատ­ևութ­յունն ա­պա­հո­ վում են բազ­ մակրկ­ նութ­ յամբ՝ այդ կերպ, միա­ժա­մա­նակ, դառ­նա­լով նո­րի աճ­ման վնա­սա­տու­ներ, ու սրա­նում կա ինչ­պես իշ­ խե­լու դի­տա­վո­րութ­յուն, այն­պես էլ տգի­ տութ­յան ինք­նա­բա­վա­րար­ման մի­տում։ ­Հետ­ևա­բար, նո­րը, որ­պես­զի զար­գաց­ ման հնա­րա­վո­րութ­յուն տա, բա­վա­րար չէ, որ լի­նի աճ­ման նե­րու­ժով սերմ ու հան­գա­մանք­ նե­րի բե­րու­մով հայտն­վի գի­տակ­ցա­կան բեր­ րի մի­ջա­վայ­րում (այդ­պի­սին էլ չկա) այն, միա­ժա­մա­նակ, պետք է կրի վնա­սա­տու­նե­ րին դի­մա­կա­յե­լու և ­մի­ջա­վայ­րը դրան­ցից ա­զա­տա­կա­նաց­նե­լու անխղ­ճութ­յուն, ըստ այդմ՝ իր ձգտման մեջ եր­բեք չպետք է դա­դա­ րի լի­նել ա­նո­ղոք, իսկ այդ­պի­սի նորն ար­դեն կա, ո­րը կոչ­վում է ինք­նա­րար­չութ­յուն, և դ­րա

ձգտումն է մար­դուն բա­նա­կան կոչ­վե­լու խցա­ նու­մից ա­զա­տե­լը և ­սահ­մա­նելն ինք­նա­րար՝ առ ­Բարձ­րա­գույն Ես-ը։ 280. ­ արն ու բա­ Չ րին կեր­ պա­ րանք են ստա­ նում՝ ըստ մարդ­կանց սնո­տիա­պաշ­տութ­յան, ո­րում մարդ­կա­յին եր­ևա­կա­յութ­յան այ­լան­ դա­կութ­յունն ան­գամ դրանց ա­րա­րիչ­նե­րի զար­մանքն ու զայ­րույթն է շար­ժում, թե ինչ տա­րա­տե­սակ ա­նա­սուն­նե­րի են ստիպ­ված վե­րած­վել՝ բա­նա­կան ա­րա­րա­ծին հաս­կա­ նա­լի ար­տա­հայտ­վե­լու հա­մար, ին­չում նրանց հիս­տե­րիկ նո­պա­յի մեջ է գցում հատ­ կա­ պես այն, երբ ստա­ նում են մարդ­ կա­ յին շուշ­տան­դամ կեր­պա­րանք, ու նրանք ար­դեն ինք­նա­կամ են զու­գակց­վում ինք­նա­րար­նե­ րում՝ ի­րենց իսկ էութ­յանն ան­դի­մակ ա­ռե­ րես­վե­լու՝ ինք­նին ու, որ ա­մե­նա­կար­ևորն է, փո­խա­դարձ կրքե­րում ա­զատ լի­նե­լու հա­ մար։ Ե­թե ան­գամ ստիպ­ված ենք մարմ­նով տրվել, գե­րե­վար­վել, սպան­վել՝ թի­րա­խի գի­ տակ­ցութ­յա­նը հաս­նե­լու հա­մար, տրվենք, գե­րե­վար­վենք և ս­պան­վենք հաղ­թո­ղի հանգս­տութ­յամբ ու տի­րո­ղի փառ­քով վեր բարձ­րաց­րած ձեռ­քե­րով, քան­զի, տի­րե­լով նրանց գի­տակ­ցութ­յու­նը, տի­րե­ցինք նրանց

սե­րունդ­նե­րին ու ա­պա­գան, ո­րից բա­ցի՝ գո­ յութ­յան այլ տի­րույթ չու­նի հաղ­թա­նա­կը՝ այն հենց ինք­նին ա­պա­գա­յի հաս­կա­ցութ­յուն է ու հենց ին­քը ա­պա­գան է, որն այ­դու­հետ և ­հա­ վետ մերն է՝ ինք­նա­րար­նե­րի­նը։ ­Թող մեզ մխի­թա­րի ճշմար­տութ­յու­նը, որ պար­տութ­ յունն անց­յա­լի հաս­կա­ցութ­յուն է, մի­ջա­կութ­ յու­նից սթա­փեց­նի ի­մա­ցութ­յու­նը, որ հաղ­թա­ նակն ու պար­տութ­յու­նը ներ­կա­յում ըն­դա­մե­ նը հա­ջո­ղութ­յուն և­ ան­հա­ջո­ղութ­յուն է, իսկ մենք կոչ­ված չենք լի­նել մի­ջա­կութ­յուն, քան­ զի մեր ձգտումն ա­ մենն է, թի­ րա­ խը՝ ա­ մե­ նայն բա­նա­կա­նը։ 282. ­ ե որ ու­զես ի­մա­նալ՝ ու՞մ կամ ի՞նչ գա­ Թ ղա­փա­րի ծա­ռա է հի­մա­րը, տես, թե ով է նրա ստա­մոք­սը լցրել և տ­վել ճոխ հու­ղար­կա­վո­ րութ­յան խոս­տում, քան­զի հի­մա­րի մարմ­նա­ կա­նից մինչև հոգ­ևոր սահ­մա­նը հենց դրա­ նով էլ չափ­ վում է, ու նրա միակ հիաս­ թա­ փութ­յունն էլ այդ եր­կու հան­գա­ման­քում է, ին­չը նա եր­բեք չի նե­րում նրան, ով հիաս­թա­ փեց­րել է։ ­Մեր նպա­տա­կի հա­մար՝ հի­մա­րը և/­կամ դրա հոգ­նա­կիաց­ված ամ­բո­խը չեն կա­րող լի­ նել մի­ջոց, քան­զի մենք հենց հիաս­թա­փութ­ յուն տա­լով էլ մեկ­նար­կում ենք բա­նա­կա­ նութ­յան նվաճ­ման մեր փա­ռա­հեղ ու­ղին։

283. Ինչ­ պես որ պատ­ րանք էր շա­ տե­ րի գի­ տակ­ցութ­յան մեջ նստած (իսկ ա­վե­լի ճիշտ՝ նստեց­րած) հա­մոզ­մուն­քը, որ աշ­խար­հում այլևս հնա­րա­վոր չէ, որ մի եր­կիր հա­վակ­նի ֆի­զի­կա­պես նվա­ճել մեկ ու­րի­շի, ո­րով­հետև, իբրև թե, մարդն ար­ դեն հա­ սել է այդ ան­ մարդ­կայ­նութ­յու­նը մեր­ժող բարձր բա­նա­կա­ նութ­յա­նը, այն­պես էլ պատ­րանք է ըն­դար­ մա­ցու­մը, որ էլ չի կա­րող ստեղծ­վել աշ­խար­ հը նվա­ճե­լուն հա­վակ­նող հա­վա­տամք։ Ըստ այսմ, ինք­նա­րա­րութ­յու­նը ոչ միայն լիի­րավ է լի­նե­լու այդ հա­վա­տամ­քը, այլ՝ միակն է, որ իր ձգտման մեջ ներ­դաշ­նա­կում է մարդ­կա­ յին լի­նե­լիութ­յան այդ բո­լոր հա­կա­սա­կա­ նութ­յուն­նե­րը՝ նվա­ճում, բարձր բա­նա­կա­ նութ­յուն և­ ան­մարդ­կայ­նութ­յուն, ո­րով­հետև այն հենց մարդ­ կայ­ նութ­ յունն էլ մեր­ ժում է՝ իբրև ի­րեն նա­խոր­դած ան­սեր կեն­դա­նա­կա­ նութ­յուն։ 284. Որ­պես կա­նոն, մար­դը մար­դուն չի հա­ վա­տում և ­հա­վա­տի մա­սին բո­լո­րին ուղղ­ված հար­ցադ­րում­նե­րը, թե­կուզ պատ­կե­րա­ցում­ նե­րի տար­բե­րութ­յամբ, բայց ամ­փոփ­վում են ընդ­հա­նուր մե­կում՝ մար­դը հա­վա­տում, կամ ձգտում է հա­վա­տալ մի բա­նի, ին­չը դուրս և ­բարձր է մարդ­կա­յի­նից, և­ ե­թե ան­գամ հան­ դի­պում է դեպք, երբ մի մարդ հա­վա­տում է

մեկ ու­րիշ մար­դու, ա­պա նրա հա­վա­տին ուղղ­ված հար­ցադ­րում­նե­րը ևս ­հան­գում են նույն բա­նին. նա նրա­նում տես­նում է ի­րե­նից դուրս և բ ­ արձր ոչ մարդ­կա­յի­նը։ ­Նույն հա­ մոզ­մուն­քով՝ բո­լորն ի­րենց ուղղ­ված հա­ վատն էլ տես­նում, կամ փոր­ձում են տես­նել մի բա­ նի կող­ մից, ին­ չը դուրս և ­ բարձր է մարդ­կա­յին լի­նե­լուց՝ ըստ այդմ, ի­րենք ի­րենց զգա­լով դուրս և ­բարձր մարդ­կա­յի­նից։ Հա­ ­ մակ­ ցութ­ յամբ սա այլ բան չէ, քան հիմ­նա­վո­րու­մը նրա, որ մար­դու «աստ­վա­ծա­ նա­լու» փա­ռա­սի­րութ­յունն ու­նի օբ­յեկ­տիվ հիմք՝ նե­րուժ, ին­չը, սա­կայն, նրա բա­նա­կա­ նութ­յունն ամ­բող­ջութ­յամբ չի կա­րո­ղա­նում բա­ցա­հայ­տել, ո­րով­հետև բա­նա­կա­նութ­յունն ի սկզբա­նե դրված է ՄԱՐԴ ինք­նա­սահ­ման­ ման փա­կա­նի տակ, ո­րից այն­կողմ նա կա­րո­ ղա­ նում է դուրս գալ միայն սնո­ տիա­ պաշ­ տութ­յամբ։ Այս ի­մաս­տով՝ ինք­նա­րա­րու­մը, այ­լից զատ, կա­րող է կոչ­վել բա­նա­կա­նութ­յան ա­զա­տա­կա­նաց­ման ի­մա­ցա­բա­նութ­յուն՝ առ մարդ­կա­յի­նից դուրսն ու բարձ­րը՝ առ ինք­նա­ րա­րը՝ Ես-ի ­Բարձ­րա­գույ­նը։

285. Ե­թե ա­վե­լի հա­սա­րակ, ա­պա. ­Սե­րը ոչ հա­վա­տամք է, ոչ էլ, ա­ռա­վել ևս, կրոն, այն մա­տա­ղա­ցու է հա­վա­տամ­քի մեջ։ ­Հա­նուն ին­չի, ինչ­պես և­ երբ զո­հա­բե­րե­ցիր, զո­հա­բե­րե­ցի՞ր արդ­յոք, թե՞ մեռց­րիր ծե­րաց­ մամբ, կամ ու­ րի­ շի ե­ րա­ խում, ըստ այդմ էլ սահ­ման­վում է՝ ով ես դու և­ինչ­պի­սինն է ճա­ շակդ։ Իսկ ի՞ն­ չը կա­ րող է ա­ վե­ լի բարձր լի­ նել ­Բարձ­րա­գույն Ես-ի ինք­նա­րա­րու­մից և­ ու­րիշ որ­տե՞ղ կա­րող է ա­վե­լի նրբա­ճա­շակ զո­հա­ բեր­վել սե­րը։ 286. Պաշ­տելն ու ա­տե­լը խիստ անձ­նա­կան են՝ ան­հա­տա­կան նվաճ­ման և/­կամ կոր­ծան­ ման եր­ևույթ­ներ, ո­րոնք ա­վե­լի շատ «հի­գիե­ նա­յի» տի­րույ­թից են, քան բա­նա­կա­նութ­յան։ ­Հետ­ևա­բար, բո­լո­րի նկատ­մամբ` իբրև բարձր ճա­շա­կի դրսևոր­մամբ վե­րա­բեր­մունք, կա միայն հար­գա­լից վար­վե­ցո­ղութ­յան (հե­ռա­ վո­րութ­յան պահ­պան­ման) պա­հանջ, ու­րիշ ո­չինչ։ 287. Ընդ­հա­նուր առ­մամբ, մարդ բա­նա­կա­նի պատ­մութ­յու­նը ամ­փոփ­վում է եր­կու ժա­մա­ նա­կաշր­ջա­նում՝ կռա­պաշ­տութ­յու­նից կրոն, կրո­նից ա­ղանդ, ո­րոնց մի­ջա­կայ­քում գի­ տութ­յունն ըն­դա­մե­նը հասց­րել է փախց­նել

փոքր պա­տառն իր ա­զա­տութ­յան՝ մինչև հայտն­վե­լը մե­կի, ա­պա մյու­սի իշ­խա­նութ­յան տակ։ ­Հա­ջորդն ու միա­կը, որն ի­րա­պես կա­ րող է հա­մար­վել գի­տակ­ցա­կան զար­գա­ցում (ա­զա­տա­կա­նա­ցում), մարդ բա­նա­կա­նից ան­ ցումն է մարդ ինք­նա­րա­րի՝ ա­ռա­ջի­նում թող­ նե­լով նա­խոր­դած ողջ ա­նաս­նա­կա­նութ­յու­նը և ­ձա­խո­ղե­լով դրանց հա­մակց­ված գո­յութ­յան բո­լոր փոր­ձե­րը։ ­Հենց այս նպա­տա­կի հա­ մար՝ ինք­նա­րար­նե­րը չպետք է դրսևոր­վեն իբրև հե­րոս­ներ և ­լի­նեն հի­մար այն­տեղ, որ­ տեղ (դեռ) պետք է լի­նել դա­րա­նա­կա­լած վա­ րակ։ 288. ­ իամ­տութ­յուն է կար­ծել, թե ա­ռա­ջա­ Մ տար կրոն­ ներն ի զո­ րու չեն վե­ րաց­ նել ա­ղանդ­նե­րը։ Ընդ­հա­նուր նպա­տա­կը նրա­ նում է, որ վան­դա­կից դուրս ե­կո­ղը հայտն­վի մեկ այլ վան­դա­կում, իսկ վան­դակ­նե­րը լի­նեն դա­սա­վոր­ված, ին­չում ան­գամ էս­թե­տիկ կարգ կա։ 289. ­ ա­վա­սա­րութ­յու՞ն, ա­յո՛, լի­նում է, բայց Հ կեն­դա­նա­բա­նա­կան այ­գում, որ­տեղ տար­բեր տե­սակ­նե­րի հա­վա­սա­րութ­յու­նը վան­դակն է, կա­ռա­վա­րիչն էլ նրանց ա­նա­զա­տութ­յան սպա­սա­վորն ու գե­րին է։

Իսկ թե ինք­նա­րարն ո՞վ է այս ա­մե­նում, ա­պա, ինչ­պես ար­դեն բնու­թագր­վել է, դա­րա­ նա­կա­լած վա­րակ է, ո­րը սպա­սում է լե­շի հետ դուրս գա­լու իր հնա­րա­վո­րութ­յա­նը։ 290. Կ­յանքն իբրև թա­տե­րա­կան բե­մա­կա­նա­ ցում դի­տե­լու դեպ­քում՝ բո­լորն ա­մեն բան կհաս­կա­նա­յին, բայց կյանքն ի­րա­կա­նութ­յուն է, բե­մա­կա­նա­ցու­մը՝ կեն­դա­նի, ուս­տի և­ այն մնում է բո­լո­րին ան­հաս­կա­նա­լի՝ իբրև խրթին դրա­մա ու վե­րա­բե­րե­լի՝ իբրև ող­բեր­գութ­յուն։ Ս­րա­նից զատ ու այս հա­մա­տեքս­տում՝ մար­ դիկ սո­վոր են ի­մաս­տուն հա­մա­րել, ա­պա և ­հետ­ևորդ լի­նել նրան, ով ա­պա­գա­յի հան­գա­ մանք է գու­շա­կում։ ­Բայց ճշմար­տութ­յունն այն է, որ ցան­կա­ցած հի­մա­րութ­յուն էլ, ինչ­ պես ան­սարք ժա­մա­ցույ­ցի կող­մից օր­վա ըն­ թաց­քում եր­կու ան­գամ ճիշտ ժամ ցույց տա­ լու հայտ­նի ա­սույ­թը, կյան­քի ո­րո­շա­կի շրջա­ փու­լում հա­մընկ­նում է ի­րո­ղութ­յա­նը, ու թե շա­տերն այն կո­չում են մար­գա­րեութ­յուն, մենք այդ կոչ­ ման տակ հի­ շա­ տա­ կում ենք հնչեց­ված ի­մաստ­նութ­յան ու այն ա­ռա­ջադ­ րո­ղի վախ­ճա­նը։ Եվ ու­րեմն, մեզ տրված չէ լի­նել երկն­քում փայ­լա­տա­կող աստղ ու ան­ կա­րե­լի է լի­նել այդ­պի­սին նրանց հա­մար, ում ա­պա­գան այլ բան չէ, քան վե­րա­դար­ձող անց­յալ, իսկ ներ­կան՝ դրա ակն­կալ­վող սպա­

սում, մեզ նաև ան­պատ­վա­բեր է նույն շուր­թե­ րից կոչ­վել ի­մաս­տուն, մտա­ծող, ա­ռա­վել ևս՝ հե­րոս։ Ս­րա փո­խա­րեն՝ մեզ նա­խընտ­րե­լի է ա­րիա­կան պատ­վա­սի­րութ­յամբ բյու­րե­ղա­ նալ խա­վա­րում և­ ինք­նա­րար­նե­րի ան­հա­տա­ կան գո­յութ­յու­նից դուրս հոր­դել իբրև տե­սակ, երբ այլևս ո­չինչ ի զո­րու չի լի­նի բա­նա­կա­ նութ­յու­նը սահ­մա­նա­փա­կել զսպա­շա­պի­կի մեջ, ո­րը կոչ­վում է մարդ։ 291. ­ առ­նա­րա­նից մինչև ­Բարձ­րա­գույն Ես-ի Խ ինք­նա­րա­րում, ցավ-ե­րա­նութ­յու­նից զատ ու դրա հետ մեկ­տեղ, թանձր կա­րոտ կա խառ­ նա­րա­նին ուղղ­ված՝ ան­մար­մին կա­րոտ, ո­րը, սա­կայն, աչ­քեր ու­նի հե­տապն­դող և ­բուր­ մունք ու­նի ա­նէաց­նող, ու թե­պետ մե­ղան­չա­ կա­նութ­յունս է՛լ ե­սա­սի­րութ­յուն չու­նի, որ այն կրկին մար­մին առ­նի, բայց ես ար­դեն գի­տեմ, թե հրեշ­տակ­ներն ի­րա­կա­նում ինչ­պես և­ ին­ չու են ծնվում, վեր­ջում հայտն­վե­լու հա­մար՝ ին­չու են ա­պաս­տա­նում անց­յա­լում, ու թե ինչ­քան չու­նեն մարդ­կանց պատ­կե­րաց­մանն առն­չութ­յուն ... 292. Է­ ժանն ու ճո­ խը կա­ րող էին հաշտ­ վել անհ­րա­ժեշ­տութ­յու­նում, խեղ­ճութ­յունն ու

հպար­տութ­յու­նը՝ ար­ժա­նա­պատ­վութ­յու­նում, աղ­քա­տութ­յունն ու հարս­տութ­յու­նը՝ չա­փա­ վո­րութ­յու­նում ..., բայց այդ­պես չի լի­նում լոկ այն բա­նի հա­մար, որ նույն գլխին են­թա­կա եր­կու ձեռ­քերն ինչ­քան էլ տար­բեր, միև­նույն է, ի­րար պայ­մա­նա­վո­րող են, բա­ցի այդ, միմ­ յանց նկատ­մամբ սքող­ված հա­մակ­րանք ու­ նեն ու հա­մա­կիր են հատ­կա­պես նրա՝ եր­ րորդ մե­կի դեմ։ ­Սա ի­մա­նա­լով, ինք­նա­րա­րը, ե­թե ան­գամ ո­րո­շում է դուրս գալ առ­ճա­կատ­ման, ա­պա չպետք է ու­նե­նա գի­տակ­ցութ­յու­նից բա­ցի այլ թի­րախ, ու, որ­պես մի­ջոց, չպետք է ա­նի հաշ­ տեց­ման միջ­նոր­դութ­յուն և, ընդ­հան­րա­պես, որ­ևէ տե­սա­կի քա­րոզ։ 293. ­ արձ­րա­գույն բա­նա­կա­նութ­յու­նը՝ ինք­ Բ նա­րա­րի նպա­տակ. Ամ­բող­ջը ճա­նա­չե­լու հա­մար ա­ռանձ­նա­ նում ես որ­պես մաս, բայց է­լի չես տես­նում, քան­զի ամ­բող­ջից բա­ցա­կա­յում ես ինքդ։ ­Հե­ տո ա­ռանձ­նա­նում ես որ­պես ա­վե­լի փոքր մաս, որ տես­նես ա­վե­լին ամ­բող­ջից։ ­Հե­տո ա­վե­լի ու է­լի՝ շա­րու­նա­կա­բար ինք­նաոչն­չա­ նում ես մինչև ամ­բող­ջի տե­սա­նե­լիութ­յան ամ­բող­ջա­կա­նա­ցում, ու գի­տակ­ցութ­յան զրո­ յա­կա­նաց­մամբ ճա­ռա­գում է ճշմար­տութ­յու­ նը, որ ինք­նա­ճա­նա­չո­ղութ­յունդ ճա­նա­չո­

ղութ­յուն էր առ այն, ին­չը դու չես, ինք­նաոչն­ չա­ցումդ ինք­նա­հաղ­թա­հա­րումն էր կախ­վա­ ծութ­ յան, իսկ այն, ինչ մնա­ ցել ես, նա­ խա­ պայ­մանն է բարձ­րա­գույն բա­նա­կա­նութ­յա­նը ձգտման, ու մնա­ցել ես այն, ին­չը կոչ­վում է ՈՉԻՆՉ, կամ ինք­նա­րար` ­Բարձ­րա­գույն Ես։ 294. ­ ի­տակ­ցութ­յու­նը ժա­մա­նա­կի հոր­ձա­ Գ նու­տում. ­Ժա­մա­նա­կի մեջ ա­մե­նա­հազ­վա­դեպ հան­դի­պող բա­նը պահն է ... 295. Ինք­նա­րա­րի ճա­նա­պար­հա­յին քար­տեզ. Ինք­նի հա­մար չկա ուղ­ղութ­յուն տվող այլ ճշգրիտ հան­գա­մանք, քան հան­դի­պող վախն է, հետ­ևա­բար և­ այլ ճշգրիտ ճա­նա­պարհ, քան վա­խի հաղ­թա­հա­րումն է։ Ե­թե հնա­րա­ վոր լի­ներ նշել բո­լոր հան­դի­պած վա­խե­րը, յու­րա­քանչ­յու­րը կստա­նար իր ան­հա­տա­կան (ինք­նա­ճա­նա­չո­ղութ­յուն-ինք­նա­հաղ­թա­հա­ րում-ինք­նա­րա­րում) քար­տե­զը՝ այդ կերպ բա­ցա­հայ­տե­լով, թե որ­տե­ղից ուր պետք է գնա(ր) ու թե ինչ­քան է հա­ջո­ղել և/­կամ ձա­խո­ ղել։ Բ ­ այց քար­տե­զը չի տրվում նա­խա­պես ու էլ ըն­թեռ­նե­լի չէ վեր­ջից, իսկ վեր­ջին վա­խի մա­սին հայտ­նի է միայն այն, որ այն ­Բարձ­ րա­գույն Ես-ին նա­խոր­դող վեր­ջին հան­գա­ մանքն է։

296. ­ ա­վա­լի է, որ կա­տար­վա­ծի ճշմար­տութ­ Ց յու­նը կա­րող է ի­մաց­վել տասն­յակ, հար­յու­ րա­վոր, հա­զա­րամ­յակ­ներ անց, ու ցա­վա­լի է ա­վե­լի, երբ ժա­ռան­գա­բար ներ­կա­յաց­նում ես նրան, ով խաբ­ վել է, բայց նրա հա­ մար է՛լ ո­չինչ փո­խել չես կա­րող, իսկ ի­մա­նալդ նոր ստի տարր է, ո­րով պետք է խաբ­վես ինքդ։ Այս ցա­վը ոչ միայն պետք է մեզ ու­ղեկ­ցի, այլ՝ խնամ­վի ու անհ­րա­ժեշ­տա­բար պահ­վի, և, ինչ­պես զին­վո­րի օ­ձի­քին մխրճված ա­սե­ղը, ինք­նա­րար­նե­րիս քնա­նա­լուց զերծ պա­հի ... 297. Ան­հա­տի ամ­բողջ դժբախ­տութ­յու­նը նրա­ նում է, որ նա կա­րող է իր մեջ կրել ու (վեր) ապ­րել ողջ մարդ­կութ­յան ող­բեր­գութ­յու­նը, երբ մարդ­կութ­յու­նը, իբրև էութ­յուն, գո­յութ­ յուն չու­նի: Ո­մանք սրա­նով հաս­նում են դրախ­տի դար­պաս­նե­րին, ո­մանք՝ դժոխ­քի, ո­մանք, գու­ցե և հ­յու­րըն­կալ­վում են, կամ ներ­խու­ժում են ներս, բայց ինք­ նա­ րա­ րի հա­ մար այդ ա­նէութ­յու­նը չի կա­րող և չ­պետք է լի­նի այլ բան, քան սե­փա­կան էութ­յան ա­րար­չութ­ յանն անհ­րա­ժեշտ հան­գա­մանք և, որ­պես այդ­պի­սին, միակ ի­րո­ղութ­յուն, երբ գո­յի հա­ վա­քա­կա­նութ­յու­նը ծա­ռա­յում է մեկ-ի գո­յաց­ մա­նը և­ ոչ հա­կա­ռա­կը։

298. Ի­րա­կա­նութ­յու­նից ա­ռա­վել՝ ինձ ան­ հանգս­տաց­նում է շրջա­պա­տող մարդ­կանց վա­խե­ցած հա­յացք­նե­րը և­ այդ հա­յացք­նե­ րում նկատ­վող ինձ հո­շո­տե­լու ցան­կութ­յու­նը, երբ ցույց եմ տա­լիս, որ ողջ եմ։ Ու հենց այս­ տեղ ինձ օգ­նութ­յան է գա­լիս իմ խա­ղա­ղա­սի­ րութ­յու­նը՝ ես նրանց պա­տա­նում եմ ցի­նիզ­ մով ու թա­ղում ե­րա­նա­վետ հանգս­տութ­յամբ: ­299. Կու­զեի՞ ապ­րել այն աշ­խար­հում, ո­րը ներ­ կա­յաց­նում է նա, ե­թե լի­նեի տա­րաշ­խար­հիկ, իսկ ին­քը՝ ա­ռա­ջին հան­դի­պա­ծը։ ­Սա այն հարցն է, ո­րը տա­լիս եմ ինքս ինձ, երբ հան­ դի­պում եմ ինչ-որ մե­կին։ Չ­գի­տեմ՝ այս կողմ­նո­րո­շիչն ում ուր կհասց­նի, բայց փորձս ինք­նա­րար­նե­րի հա­ մար խոր­հուրդ ու­նի. դուք պետք է նվա­ճեք աշ­խար­հը, ու դրա­նում չպետք է լի­նեք չա­փա­ զանց զգու­շա­վոր։ 300. ­ ա­սա­րակ ի­մա­ցութ­յուն է, որ ան­գամ Հ ե­րա­զի ազ­դե­ցութ­յամբ կա­րող ես հա­մակ­ րանք ձեռք բե­ րել մե­ կի հան­ դեպ (ընդ­ հուպ սի­րա­հար­վել նրան) ում չգի­տես, կամ գի­տես ան­տար­բե­րութ­յամբ (ընդ­հուպ հա­կակ­րան­ քով) և ս­րա հա­կա­ռա­կը ...։ ­Հա­սա­րակ ի­մա­

ցութ­յուն է նաև այն, թե ե­րա­զի վրա ինչ ազ­ դե­ցութ­յուն ու­նի գի­տակ­ցութ­յու­նը, ու ա­ռա­վել հա­սա­րակ է գի­տակ­ցութ­յան վրա ար­տա­քին ազ­դե­ցութ­յան ի­մա­ցութ­յու­նը։ ­Բայց հա­սա­րա­ կից ա­ռա­վել հա­սա­րա­կի գնա­ցող այս դա­տո­ ղութ­յու­նը չի ա­վարտ­վում պար­զա­գույ­նով ու, որ­ պես այդ­ պի­ սին, միայն սկիզբ է դնում ԻՆՔՆդ ան­հետ կորց­նե­լու մեծ վտան­գի, երբ միտքդ սկսի փնտրել կամքդ՝ հսկա­ յա­ կան սար­դոս­տայ­նի յու­րա­քանչ­յուր հան­գույ­ցում։ Պա­տա­հա­կան չէ, որ մահ­վան եզ­րից դար­ձած­ներն արթմ­նութ­յուն են զգում, ին­չը, սա­ կայն, նրան­ ցից շա­ տերն ա­ րագ էլ կորց­ նում են, երբ փոր­ձե­լով բա­ցատ­րել ըստ առ­ կա պա­տաս­խան­նե­րի՝ կրկին հայտն­վում են ար­տա­քին ազ­դե­ցութ­յամբ գործ­ված սար­դոս­ տայ­նում։ ­Բայց այս­տեղ մահն ընդգծ­վում է իբրև միակ ան­կաս­կա­ծե­լի, հետ­ևա­բար, ԻՆՔ­Նը գտնե­լու (ա­րա­րե­լու) միակ հնա­րա­ վոր սկիզբ, ո­րը, չհաշ­ված պա­տա­հա­կան բա­ ցա­ռութ­յուն­նե­րը, հան­դի­պում է վեր­ջում։ Ըստ այդմ, ­Բարձ­րա­գույն Ես-ի եր­րոր­դութ­յան մեջ ինք­նաոչն­չա­ցու­մը (ինք­նա­հաղ­թա­հա­րու­մը) կրում է մա­հը վեր­ջա­վո­րից ըն­թա­ցի­կի վե­րա­ ծե­լու, պա­տա­հա­կան բա­ցա­ռութ­յու­նը անհ­ րա­ժեշտ կա­նո­նի վե­րա­փո­խե­լու նշա­նա­կութ­ յուն, ո­րին ինք­նա­ճա­նա­չո­ղութ­յու­նը պար­բե­ րա­բար հան­գում է ան­կամ հան­գույց­նե­րը խզե­լով և­ ո­րից, միա­ժա­մա­նակ, մեկ­նար­կում

է կա­մա­յին հան­գույց­նե­րի ստեղ­ծու­մը՝ ինք­ նա­րա­րու­մը։ Ու մինչ այն պա­հը, երբ բա­նա­կա­նութ­յու­ նը ձեռք կբե­րի ինք­նա­մաքր­ման ա­նա­րա­ տութ­յուն, ԻՆՔ­Նը ստիպ­ված է ապ­րել բազ­ մա­թիվ մա­հեր … 301. «Ե­թե քեզ տրվի բո­լո­րի հա­մար նույն մեկ ցան­կութ­յունն ի­րա­գոր­ծե­լու հնա­րա­վո­րութ­ յուն, ա­պա ի՞ն­չը կլի­նի այդ մեկ ցան­կութ­յունդ և­ինչ­քա՞ն ճշգրիտ կա­րող ես այն սահ­մա­նել, որ դրա ի­րա­գոր­ծու­մը չվե­րած­վի ա­ղե­տի». սրանք այն հար­ցերն են, ո­րով ա­մե­նա­կա­րող ա­րա­րի­չը սկսում և­ ա­վար­տում է զրույ­ցը մար­ դու հետ, ու մինչ վեր­ջինս հայտն­վում է ծու­ ղա­կում, չնկա­տե­լով երկ­րորդ հար­ցով ա­ռա­ ջի­նի պա­տաս­խա­նը բա­ցա­ռե­լու ակ­նար­կը, որն ար­դա­րաց­նում է ե­ղած կար­գը, նա ե­րես է թե­քում մար­դուց՝ ստո­րա­կար­գին ցույց տա­ լով իր տե­ղը։ «Իսկ ին­չու՞ չկա­մե­նալ ինք­նա­րա­րում …». հա­կա­հարց, ո­րով ա­մե­նա­կա­րողն ըն­դու­նում է ինք­նա­րա­րի` ի­րեն հա­մա­դաս կար­գը …

Այն, ինչ մեզ սպա­նում է, ա­րա­գաց­նում է մեր ծնուն­դը. ­Բա­նա­կա­նո­րեն, զգաց­մուն­քայ­նո­րեն և ­հո­գե­բա­նո­րեն մենք պատ­րաստ ենք, բայց որ­պես­զի ե­ռա­միաս­նութ­յամբ ծնուն­դը լի­նի և ­լի­նի հայտ­նութ­յունն ինք­նա­րա­րի, դեռ պետք է բա­վա­կա­նա­չափ մեռ­նենք։ Դ­րա հա­մար մեզ ո­չինչ չպետք է վա­նի ա­վե­լի շատ, քան փրկութ­յան ա­ռա­ջար­կը, խոս­տու­մը, ձեռ­քը։ Ան­գամ բառն այդ մեզ պետք է նող­կա­լի լի­նի՝ իբրև մեր բարձր գո­յութ­յա­նը ան­վա­յե­լուչ կի­ սա­տութ­յուն։ 303. ­ ա­վա­րը եր­բեք վա­խի աղբ­յուր չէ, հա­ Խ կա­ռա­կը՝ ան­գամ ա­պա­հո­վութ­յուն է, երբ թանձր է այն­քան, որ ոչ ոք չու­նի տես­նե­լու հնա­րա­վո­րութ­յուն։ Ինք­նին՝ չէ, բայց վա­խի պատ­ճառ լույսն է, երբ կի­սատ է, կամ ու­րի­շի տի­րա­պե­տութ­յան տակ է, երբ ինքդ խա­վա­ րում ես։ Այլ կերպ՝ վախ է հա­վա­նա­կա­նութ­ յան գի­տակ­ցու­մը, կամ ի­րո­ղութ­յու­նը, որ քա­ նի դեռ դու տես­նում ես ո­չինչ, ո­չին­չը նա­յում է քեզ։ Ու­րեմն, ինչ­պես գո­յութ­յան պայ­քա­րի դա­սա­կան կար­գում, ինք­նա­րա­րը, միտ­ված լի­նե­լով ա­մե­նին, պի­տի ա­ռաջ­նորդ­վի հար­ ձակ­ման և ­պաշտ­պա­նութ­յան (լույ­սի և ­խա­

վա­րի) ներ­դաշ­նակ­մամբ՝ տես­լա­կա­նում կրե­ լով վեր­ջին հան­դի­պու­մը, որ­տեղ, իբրև հան­ կար­ծութ­յան հաղ­թա­կան հան­գա­մանք, անհ­ րա­ժեշտ է լի­նե­լու ու­նե­նալ դա­րա­նա­կալ­ման խա­վա­րի այն թանձ­րը, ո­րը կլա­նե­լու է լույ­սի ցան­կա­ցած շող՝ զրկե­լով ու­րիշ մե­կին ա­չե­լու հա­վա­նա­կա­նութ­յու­նից, քա­նի դեռ ինք(ն­)ը տես­նում է ա­մե­նը։ 304. ­Մեղք՝ ինք­նա­րար­ման. Ե­թե նե­րե­լու բան չու­նե­նա, ո՞նց աստ­վա­ծա­նա, Ու ո՞նց տի­րա­նա, ե­թե քեզ մայր չդառ­նա։ ­Վեր­ջա­պես, ո՞նց լի­նի կին ու հան­կարծ ոչ տի­րա­ծին։ Ուս­տի, թե­պետ տիե­զերքն է սահ­մա­նել, որ մե­ղան­չես, բայց կամքդ է ո­րո­շում՝ լի­նի ինք­նա­րար­ մա՞ն, թե՞ նե­ռի բա­ժին լի­նես. Կի­ ­ նը մեր­ ժի՞ ինչ­ պես մի­ ջակ մի բան ու ի՛նքն էլ անծ­նունդ մնա, ­Թե՞ նե­րի, տի­րա­նա ...

305. Երբ ամ­բո­խը հան­կարծ սկսի հե­տաքրք­ րութ­յամբ նա­յել քեզ (բայց դու խո­զա­պահ չես և­ոչ էլ ծաղ­րա­ծու) փա­խի՛ր, քան­զի նա քեզ նա­յում է իբրև կե­րի։ 306. ­Ծա­նո­թաց­նել ոչն­չին, որ ու­նե­նա ա­մե­նը, ­Ցույց տալ մա­հը, քա­նի դեռ կա­րող է սկսել ապ­րել, ­Մե­նա­կա­նաց­նել, որ զգա իր ա­մե­նու­րա­ կա­նութ­յու­նը. Որ տես­նի իր փոք­րի մե­ծութ­յու­նը, Ք­չի շա­տութ­յու­նը, Ս­տա­ցած ես-ի չնչի­նութ­յունն ու Ինք­նա­րա­րի ա­նեզ­րութ­յու­նը ...։ ­Թե ին­չով է ա­վարտ­վում ու­րի­շի հա­մար մեր այս լի­նե­լիութ­յու­նը, մենք՝ ինք­նա­րար­ ման հա­վա­տամք կրող­ներս, կո­չում ենք ա­պա­հով հիաս­թա­փութ­յուն և ­պատ­վով լի­ նում դրա մարմ­նա­ցու­մը։ 307. «­Ծո­վից ծով»-ը, նախ և ­հիմ­նա­վո­րա­պես, հոգ­ևոր չա­փում է, ա­պա նոր միայն դրա աշ­ խար­հագ­րա­կան հետ­ևանք, ընդ ո­րում՝ պայ­ մա­նա­կան այն­քան, որ «­Ծո­վից ծով» հոգ­ևոր չափ­մամբ էա­կան չէ, թե ֆի­զի­կա­կան ինչ մար­մին ես տի­րա­պե­տում, այն այլևս չի պայ­

մա­նա­վո­րում լի­նե­լիութ­յու­նը ո՛չ ժա­մա­նա­կով, ո՛չ՝ տա­րա­ծութ­յամբ։ ­Բայց քա­նի որ հոգ­ևոր չափ­մամբ դու դեռ «ջրհոր ես», բա­րե­կա՛մս, այն, ինչն ինձ հա­ մար (ինքն)ա­րար­ման ձգտում է, քո շուր­թե­ րից հնչում է չոր կե­րը փափ­կաց­նող, նող­կա­լի կե­նաց, ո­րը ոչ միայն վի­րա­վո­րում է ա­մե­նայն հոգ­ևո­րը, այլ մեր լի­նե­լիութ­յան մար­մինն է էլ ա­վե­լի կի­սա­տում՝ դարձ­նում հաշ­ման­դամ։ ­Նաև սար­սա­փում եմ կե­նաց­ներդ պա­տա­հա­ բար ի­րա­կա­նութ­յուն դառ­նա­լու պատ­կե­րա­ ցու­մից, քան­զի առ­կա հոգ­ևոր չափ­մամբ՝ հետ­ ևան­ քը չի լի­ նի այլ բան, քան ինչ­ պես «ջրհո­րը» ա­նեզր ա­նա­պա­տում, ո­րը չի ու­նե­ նա այլ նշա­ նա­ կութ­ յուն, քան էլ ա­ վե­ լի մեծ թվով ա­նա­սուն­նե­րի ծա­րա­վը հա­գեց­նելն է, ու, դրա հետ մեկ­տեղ, մե­նութ­յան մեջ մահ՝ իբրև բաղ­ձա­լի փրկութ­յուն գո­վեր­գե­լը։ 308. Չոր ան­տար­բե­րութ­յունն ար­յամբ փափ­ կեց և ­դուրս հոր­դեց մի հա­մա­տա­րած զվարթ տգի­տութ­յուն։ Թանձր տխրութ­ ­ յու՞ն, չէ՛, ինչ­ պես որ ի­մաստ­նութ­յուն, չ կ ա՛ … 309. Ի­րար ա­տող ան­տի­պոդ­ներ, ձեր փո­խա­ դարձ պետ­քութ­յունն ան­շուշտ մեծ է, ձեր փո­

խա­դարձ սերն ի­րա­պես ան­կեղծ է, ինչ­պես որ սե­րը գի­շատ­չի և ­զո­հի միջև, և ­դուք ան­ կաս­ կած խե­ լա­ միտ եք ձեր սի­ րո մեջ, երբ միան­գա­մից չեք հո­շո­տում ու հո­շոտ­վում՝ սպառ­վե­լու փո­խա­րեն նա­խընտ­րում եք ի­րար պայ­մա­նա­վո­րող տևա­կա­նութ­յու­նը, ու սրա­նով, խե­լա­միտ լի­նե­լուց զատ, ձեր սե­րը նաև ու­տե­լու և­ ուտ­վե­լու ճա­շակ, է­թի­կա, էս­ թե­տի­կա ու­նի։ ­Դուք նաև հան­ճա­րե­ղութ­յուն ու­նեք ձեր սի­րո մեջ, երբ նույնն ա­նում եք՝ ըստ տե­սա­կով ա­ռանձ­նա­ցած հա­մայնք­նե­ րի, հա­մայնք­նե­րի ներ­սում՝ ա­ռանձ­նաց­ված տա­րա­տե­սա­կի, ին­չը չի կա­րո­ղա­ցել ա­նել բնութ­յու­նը կեն­դա­նա­կա­նութ­յան իր հան­ կար­ծաս­տեղ­ծութ­յան մեջ։ 310. Այ­նո­ւա­մե­նայ­նիվ, չի ըն­կալ­վում ճշմար­ տութ­յու­նը, որ ցան­կա­ցած կոնֆ­լիկտ, ըն­դա­ մե­նը, հետ­ևանքն է հոգ­ևոր պայ­քա­րի (կու­ զեք՝ տիե­զե­րա­կան պա­տե­րազ­մի) ու դրա­ նում նյու­թը միայն մի­ջոց է։ ­Կար­ծել, թե բուր­ գի գա­գա­թին տեն­չում են է՛լ ա­վե­լի մեծ նյու­ թա­կան հարս­տութ­յուն, առն­վազն մո­լո­րութ­ յուն է, այն պարզ պատ­ճա­ռով, որ ե­թե ան­ գամ …, ա­պա այն կրող­նե­րը վա­ղուց հա­գե­ ցած պետք է լի­նեին։ Ն­րանց դի­տար­կել տե­ ղա­յին ըն­չա­քաղ­ցի օ­րի­նա­կով՝ հի­մա­րութ­յուն է, քան­զի հայտ­նի ցան­կա­ցած տրա­մա­չա­փի

ըն­չա­քաղց այդ հա­մա­կար­գում չնչի­նութ­յուն է՝ գոր­ծիք, որն ու­նի օգ­տա­գործ­ման վա­ղե­ մութ­յուն։ ­Բայց սա մե­ծա­մաս­նութ­յու­նը չի հաս­կա­նա­լու (նաև պետք չէ, որ հաս­կա­նա) քան­ զի ա­ յո՛, մար­ դը հոգ­ ևոր էակ է, բայց մարդ­կութ­յու­նը՝ ոչ, և­ոչ թե մարդն է մարդ­ կութ­յան հա­մար, այլ մարդ­կութ­յունն է մար­ դու հա­մար՝ իբրև մի­ջոց՝ առ հոգ­ևոր (բա­նա­ կա­նութ­յան) բարձ­րա­գույն նվա­ճում։ Ս­րա մա­սին ակ­նարկ­վում է լոկ այն բա­նի հա­մար, որ ո­չինչ դեռ վեր­ջա­ցած չէ, չի վեր­ ջա­նա­լու, ու պայ­քա­րի մեջ մտնե­լու են եր­ րորդ-ՄԵ­Կեր ինք­նա­րար­նե­րը։ 311. - ­Բարև՛, ա­մե­նա՛յն տա­կան­քութ­յուն, դեռ շա՞տ կա, որ հաս­նեմ հա­տակդ։ - ­Բարև՛, բա­նա­կա՛ն ա­րա­րած, ան­կեղծ ա­սած՝ հարցդ շփո­թեց­նում է ինձ և­ես կորց­ նում եմ տա­րա­ծութ­յան ըն­կա­լու­մը, քան­զի (երբ) ձայ­նում ես ընդ­հա­տա­կից։ 312. ­Չէ՛, եղ­բա՛յրս, խնդի­րը միաս­նա­կա­նութ­ յան մեջ չէ, այդ­տեղ մենք ա­մե­նա­շատն ենք կեղ­ծում, քան­զի ե­թե ըն­տա­նի­քի պես, ա­պա պետք է որ ա­րագ ան­ցած լի­նեինք նյու­թա­ կան նվա­զա­գույն պա­հան­ջի (լա­փից, ե­կե­ղե­

ցու խա­չից) ու շատ կարճ ժա­մա­նա­կում լու­ ծեինք բո­լոր խնդիր­նե­րը, ո­րի հնա­րա­վո­րութ­ յունն օբ­յեկ­տի­վո­րեն կա, ու, միա­ժա­մա­նակ, ա­կա­մա­յից դառ­նա­յինք աշ­խար­հում բարձր բա­րո­յա­կա­նութ­յան օ­րի­նակ ու ա­ռաջ­նոր­դող։ ­Բայց, ու մենք հի­մար ենք նաև, երբ հա­ րա­բեր­վում ենք սի­րե­լով, կամ ա­տե­լութ­յամբ, երբ, ըն­դա­մե­նը, պետք է հար­գան­քի այն հե­ ռա­վո­րութ­յամբ, ո­րը չի ա­վարտ­վում հու­սա­ խա­բութ­յամբ։ Այս­պի­սով, եղ­բա՛յրս, մեր նե­ղա­ցած հա­ մա­կե­ցութ­յունն ա­վար­տում ենք հաշ­տութ­ յամբ, բայց ար­ դեն մահ­ վան գրկում, ու թե մեզ­նից ում է տրված զգալ մյու­սին կորց­նե­լու ցա­վը, դա էլ մի այլ վի­ճա­կա­խաղ է՝ գու­ցե, նաև, բախ­տա­վո­րութ­յուն։ 313. Սի­րո խոս­տո­վա­նութ­յու­նը պետք է ըն­դու­ նես իբրև մա­հա­փորձ, որ ընտ­րութ­յան հնա­ րա­վո­րութ­յուն ու­նե­նաս ինք­նաս­պա­նութ­յան և­ էշ նա­հա­տակ լի­նե­լու միջև, կամ՝ չըն­դու­նես ընդ­հան­րա­պես։ Ու սա կոչ­վում է սի­րել արթմ­ նի … 314. Ներ­ցե­ղա­յին և ­միջ­ցե­ղա­յին պայ­քա­րը, իբրև զար­գաց­ման բնա­կան օ­րենք, մար­դու հա­մար վա­ղուց ի­րեն սպա­ռել է, և, իբրև այդ­ պի­սին, հա­կա­տիե­զե­րա­կան է, բայց, իր ամ­

բողջ կոր­ծա­նա­րար հետ­ևան­քով հան­դերձ, շա­րու­նակ­վում է կի­րառ­վել (նաև որ­պես պա­ հան­ջի հա­սու­նա­ցու­մը զսպող խաբ­կանք) քա­նի դեռ հե­տա­գա զար­գա­ցումն ա­պա­հո­ վող նո­րը չի գտնվել, ո­րի մա­սին ինձ հաս­ տա­տա­պես հայտ­նի է այն, որ ան­կախ սահ­ մա­նու­մից՝ այն ան­պայ­ման իր մեջ կրե­լու է մար­դու ինք­նա­րար­ման գա­ղա­փա­րը, ո­րին այ­լընտ­րանք պար­զա­պես չկա, և­ այդ ճշմար­ տութ­յու­նը յու­րաց­նե­լու հե­տաձ­գու­մից, կամ հա­պա­ղու­մից նվա­զում է հնա­րա­վո­րութ­յուն­ նե­րի պա­շա­րը։ 315. …­  ինք­նա­րար­նե­րի օրհ­նութ­յան եր­գը. Չ­կա ա­վե­լի տխուր երգ, քան օ­րո­րո­ցա­յի­ նը, որ ստիպ­ված է ե­ղել եր­գել հայ­րը, ու չկա ա­վե­լի հո­գե­հա­նը, քան այն, որ երգ­վել է ինք­ զին­քը՝ … 316. «Երբ հա­մա­խոհդ եմ, ինքդ էլ ա­վե­լի ու­ ժեղ ես, իսկ երբ հա­կա­ռա­կորդդ եմ, ու­ժե­ղա­ նա­լու խթան ու­նես։ Ա­սել է թե՝ ոչ մի պա­րա­ գա­ յում վնաս չեմ քեզ, ու վա­ խե­ նա­ լու եմ ճիշտ այն­քան, ինչ­քան ինքդ ես ան­ դեմ». - ըն­ դուն­ ված բար­ քե­ րին դեմ՝ այս­ պես խո­սեց ինք­նա­րա­րը։

317. Մարդ­կանց հա­մա­տա­րած կլա­նել է նույն մո­լո­րութ­յու­նը. նրանց թվում է, թե ի­րենք բա­ նա­կա­նո­րեն խիստ այլ ու բարձր են նրա­նից, ինչ ե­ղել է կես դար և­ա­վե­լի ա­ռաջ։ Իսկ ի­րա­ կա­նութ­յու­նը նրա­նում է, որ բա­նա­կա­նութ­յու­ նը դեռ ծա­ռա­յում է գո­յութ­յան պայ­քա­րին, ին­չը հա­սա­րակ ա­նաս­նա­կա­նութ­յուն է նրա հա­մե­մատ, ին­չը տրված է լի­նել գո­յի ա­րար­ չա­կա­նութ­յուն։ 318. Այն­պի­սի հատ­կա­նիշ­նե­րը, ինչ­պի­սիք են ա­զա­տա­սի­րութ­յու­նը, ինք­նա­սի­րութ­յու­նը և­ ար­դա­րամ­տութ­յու­նը, ո­րոնք, որ­պես կա­նոն, լի­ նում են միակց­ ված, ձեռք չեն բեր­ վում կրթութ­յամբ, դաս­տիա­րա­կութ­յամբ, կամ վար­ժեց­ման որ­ևէ այլ ձևով։ Դ­րանք բա­ցա­ ռա­պես գե­նե­տիկ հատ­կա­նիշ­ներ են, ո­րոնք բնա­տուր կրում են քիչ մար­դիկ՝ ա­ռանձ­նա­ նա­լով իբրև մար­դու հա­տուկ տե­սակ։ Ն­կա­ տի ու­նե­նա­լով քա­նա­կա­կան հա­րա­բե­րակ­ ցութ­յու­նը՝ նման հատ­կա­նիշ­ներ կրե­լը, որ­ պես ան­նոր­մալ փոք­րա­մաս­նութ­յուն, մի կող­ մից կա­րող է հա­մար­վել հի­վան­դութ­յուն, մյուս կող­մից՝ տա­ղանդ, ինչ­պես, օ­րի­նակ, շի­զոֆ­րե­նիան է հա­ճախ հան­դի­պում գի­ տութ­յան, ար­վես­տի և­ այլ գի­տակ­ցա­կան ո­լորտ­նե­րի տա­ղանդ­նե­րի մոտ։

Ո­րո­շա­կի ի­մաս­տով՝ ա­զա­տա­սի­րութ­յու­ նը, ինք­նա­սի­րութ­յու­նը և­ ար­դա­րամ­տութ­յու­ նը ևս ­կա­րե­լի է հա­մա­րել շի­զոֆ­րե­նիա։ Դ­րանք ա­րար­չա­կան դրո՞շմ են, թե՞ ու­նեն պատ­ճա­ռա­հետ­ևան­քա­յին ծա­գում, առն­ վազն ներ­կա­յիս դրութ­յամբ հայտ­նի չէ, բայց փաստ է, որ դրսևո­րու­մը գե­նե­տիկ է։ 319. Այն, որ ան­հա­ջո­ղութ­յունն էլ ան­վերջ չի կա­րող շա­րու­նակ­վել, ինչ­պես ցան­կա­ցած այլ բան (բա­ցի տգի­տութ­յու­նից) դա տիե­զե­րա­ կան օ­րի­նա­չա­փութ­յուն է, բայց, այ­նո­ւա­մե­ նայ­նիվ, բարձր բա­նա­կա­նութ­յան հա­մար նվաս­ տա­ ցու­ ցիչ բան կա նրա­ նում, ինչն իր կամ­քից ան­կախ է՝ թե­կուզ, երբ դա մեծ հա­ ջո­ղութ­յունն է: 320. Ինչ­պես պարզ­վում է «գնա մե­ռի, ա­րի սի­ րեմ» բռնութ­յու­նից ոչ ոք փրկութ­յուն չու­նի՝ ո՛չ մի հան­ճար և­ո՛չ մի տա­կանք, ուս­տի նա, ով ան­կեղծ է ան­սեր մի­ջա­վայ­րում իր գո­յութ­յան մեջ, պետք է այն­պես ա­նի, որ մեռ­նե­լուց հե­ տո էլ ետ գա միջ­նա­մա­տը ցցած՝ իբրև մի­ջա­ կութ­յու­նը ժխտող բարձր ճա­շա­կի դրսևո­ րում։

321. …­ ո­րով­հետև ամ­բող­ջա­կան չենք քննել մեր հայ­ րե­ րին, չենք տե­ սել ու չենք ար­ հա­ մար­հել նրանց թու­լութ­յուն­նե­րը: …­ու­ րեմն այլ բան ու­ նակ չենք ա­ նե­ լու ինք­ներս ու ա­նելն էլ ա­նօ­գուտ է, քա­նի դեռ (նախ) չենք ան­կեղ­ծա­ցել հա­ջորդ սերն­դի հա­մար՝ այ­սօր­վա­նից սի­րե­լով մեր խեղ­ճութ­ յան նկատ­մամբ մեր զա­վակ­նե­րի վաղ­վա ար­հա­մար­հան­քը, ո­րը պետք է ծնվի նրանց ու­ժից և­ ու­ժե­ղաց­նի նրանց։ 322. Զ­գա­յու­նա­կութ­յունն էլ, ինչ­պես գի­տակ­ ցա­կա­նութ­յու­նը, ձգտում ու­նի կա­տա­րե­լութ­ յան, որ­տեղ դրանց հա­կի­մաս­տութ­յու­նը վե­ րա­նում է ոչ թե ան­բո­վան­դակ և­անզ­գամ մի­ ջա­կութ­յան, ինչ­պես հա­ճախ հան­դի­պում է, այլ՝ ա­մե­նա­կուլ այն­պի­սի պար­զութ­յան մեջ, երբ այլևս անհ­նար է տա­րան­ջա­տել ի­րա­կա­ նութ­յան ըն­կալ­ման ձևա­բա­նութ­յու­նը՝ միտք է, թե զգաց­մունք, ու միայն դրա­նից հե­տո է սկիզբ առ­նում հա­ղոր­դակ­ցու­մը գո­յութ­յան ո­գու հետ, նրա հետ կե­նակ­ցումն ու ինք­նա­ րա­րումն իբրև այլ (բարձր) բան, քան ե­ղել ես՝ որ­պես զգաց­մուն­քա­յին փոք­րութ­յուն և ­բա­ նա­կան չնչի­նութ­յուն։

323. Փր­կու՞մ ես, թե՞ կոր­ծա­նում, Ա­ռաջ­նոր­դու՞մ ես, թե՞ հե­տապն­դում, Վ­կա՞ ես ինձ, թե՞ խա­մա­ճիկդ եմ ես, ­Վեր­ջա­պես, որ­պես ծնո­ղի՞ ար­հա­մար­հեմ քեզ, ­Թե՞ սպա­սեմ ինչ­պես զա­վա­կի, … ­չը-գի-տեմ …, ­Բայց ինձ գայ­թակ­ղում է այս տո­ղե­րը թե­ լադ­րե­լու անխղ­ճութ­յունդ և դ­րանք հե­գե­լու՝ հպար­տութ­յանդ իս­պառ ոչն­չա­ցու­մը։ 324. Ե­թե ան­գամ մեղ­քը տրվել է իբրև փոր­ ձութ­ յուն, ա­ պա ոչ թե կող­ մե­ րի միջև ընտ­ րութ­յուն կա­տա­րե­լու, այլ՝ ա­րար­չութ­յան և­ ամ­լութ­յան, որ­տեղ ճշմար­տութ­յու­նը նրա­ նում է, որ չկա մար­դուն կեն­դա­նա­կա­նութ­յու­ նից բարձ­ րաց­ րած գեթ մեկ նվա­ ճում, ո­ րին պայ­մա­նա­վո­րած լի­նի ան­մե­ղութ­յու­նը, և/­կամ պայ­մա­նա­վո­րած չլի­նի մեղ­քը։ Առ­հա­սա­րակ, ամ­լութ­յունն ու ան­մե­ղութ­յու­նը, ի­րենց նույ­ նա­բո­վան­դա­կութ­յամբ, ցան­կա­ցած գո­յա­կի գո­յութ­յան ար­դա­րա­ցումն են, բայց ո՛չ մար­ դու։ ­Հենց միայն մեղքն է ա­ռա­ջին հան­գա­ ման­քը, ո­րը մար­դուն նմա­նեց­նում է Ա­րար­ չին՝ ան­կախ նրա լի­նե­լիութ­յան ըն­կա­լու­մից՝ պատ­ճա՞ռ է, թե՞ նպա­տակ։

­Բայց այս­տեղ էլ պետք է գի­տե­նալ՝ ե­թե բո­լո­րին վստա­հեց­նես, որ ա­մեն ոք աստ­ված է, ա­պա նրան­ցից յու­րա­քանչ­յուրն ան­հա­տա­ պես ա­նաս­նա­կա­նութ­յու­նից էլ ներքև կգլոր­ վի, ուս­տի սրա­նում էլ պետք է թույլ տալ այն աս­տի­ճան ինք­նու­րույ­նութ­յուն, որ մեղ­սա­ գործն ի­րեն զգա մեղքն ա­րա­րած, ա­պա՝ ըն­ կա­լի մեղ­քով ինք­նա­րար­ված, ու պետք է զերծ մնալ քա­րո­զի բթա­ցու­մից, ա­ռա­վել ևս՝ քա­րո­զող լի­նե­լուց, քան­զի երբ այն չու­նի այլ նշա­նա­կութ­յուն, քան միայն հա­սա­րա­կաց­նե­ լով ոչն­ չաց­ նելն է ցան­ կա­ ցած բարձր բան՝ հատ­կա­պես, երբ այն վե­րա­բեր­վում է ինք­նա­ րար­մա­նը։ 325. ­ արդն ինք­նա­րար­մանն այ­լընտ­րանք Մ չու­նի և, գու­ցե, սրա­նում նա միակ դժբախտ էակն է, ո­րը չի կա­րող ի­րեն թույլ տալ ա­րար­ չի անս­պառ հո­վա­նա­վոր­չութ­յան ներ­քո ան­ հոգ գո­ յութ­ յուն, բայց ան­ կախ նրա­ նից, որ ինք­նա­րա­րու­մը դեռ չի հռչա­կել իր լի­նե­լիութ­ յու­նը պայ­մա­նա­վո­րող մեկ նպա­տակ, նա հենց այդ նպա­տա­կով էլ ա­ռաջ­նորդ­վում է վաղն­ջա­կան ժա­մա­նակ­նե­րից։ Ն­րա ցան­կա­ ցած ձգտում՝ ան­գամ ան­մա­հա­նա­լու ցան­ կութ­յու­նը, և ն­րա ցան­կա­ցած նվա­ճում՝ այդ թվում ինք­նա­բուժ­ման, ոչ միայն ան­կախ չեն ինք­նա­րա­րու­մից, այլ՝ ու­ղիղ ա­ծանց­վում են

դրա­նից։ Ուս­տի, բա­նա­կա­նութ­յան նվաճ­ման և­ ա­ռաջ­նորդ­ման այս ՀԱՎԱՏԱՄՔԸ ճշմա­ րիտ արթմ­նութ­յու­նից զատ, նաև զգու­շա­ցում է սպաս­վող հոգ­ևոր ճգնա­ժա­մի, որն ար­դեն իսկ ան­գի­տա­կից զգա­լուց բա­ցի, գի­տակ­ցա­ բար ըն­կալ­վե­լու է, քան­զի երբ ինք­նա­րար­ ման մեջ բո­ լոր նվա­ ճում­ նե­ րը դեռ միայն մարմ­նա­կան են, ո­րի ցան­կա­ցած հա­ջոր­դող ձեռք­բեր­ման հետ զգա­լի է լի­նե­լու, թե էութ­ յունն ինչ­քան հին, սահ­մա­նա­փակ ու ան­հա­ պա­տաս­խան է դրան։ Բ ­ այց հենց այն նույն դժբախ­տութ­յամբ, որ ինք­նա­րար­մանն այ­ լընտ­րանք չկա, մար­դը դա­տա­պարտ­ված է գտնել մարմ­նա­կա­նի և ­հոգ­ևո­րի ներ­դաշ­նա­ կութ­յու­նը նաև դրանց բարձր զար­գաց­ման մա­կար­դա­կում ու լի­նել այդ ներ­դաշ­նա­կու­մը՝ ան­կախ նրա­նից, թե դրան հաս­նե­լու հա­մար դեռ քա­նի քա­ղա­քակր­թութ­յուն­ներ պետք է անց­նի, քան­զի հա­կա­ռա­կը կնշա­նա­կի ոչ այլ բան, քան ոչն­չա­ցում։ 326. Ինք­նա­րար­ման վա­րա­կի տա­րած­ման հար­ցում, մենք՝ վա­րակ­ներս, պետք է ա­ռաջ­ նորդ­վենք ե­զա­կիութ­յամբ և ­լի­նենք այն­քան զուսպ, որ խու­սա­փենք ինչ­պես տգի­տութ­յու­ նից, որն ու­նակ է սպա­նել ա­մե­նայն բարձր բան, այն­պես էլ ու­րի­շի մտքե­րով խցան­ված գի­տու­նութ­յու­նից, քան­զի սրա­նում էլ ա­նա­

րատ ո­չինչ չի մնում՝ ձևա­խեղ­վում է այ­լան­ դա­կութ­յան։ ­Փո­խա­րե­նը՝ մեզ պետք է գրա­վի այն հա­սած կու­սութ­յու­նը, ո­րը տեն­չում է սիր­ վել, բայց դեռ ինքն ի­րե­նից չի շեղ­վել, իսկ շեղ­ված­նե­րից այն մե­կե­րը, ո­րոնք դեռ նե­րուժ ու­նեն ի­րենց ինք­նան վե­րագտ­նել։ ­Մեզ, որ­ պես ար­գա­սա­բեր մի­ջա­վայր, պետք է գրա­ վեն միայն այն բա­նա­կա­նութ­յուն­նե­րը, ո­րոնք բնա­տուր հակ­վա­ծութ­յուն ու­նեն ի­րենք ի­րենց ստեղ­ծել և­ ո­րոնց պա­կա­սում է հու­շու­մը, որ

ԿԱՐՈՂ ԵՆ։

327. «­Միև­նույն է, լի­նե­լու է այն, ին­չին ար­ժա­ նի ես, նաև կրե­լու ես բա­ժին հետ­ևան­քը՝ որ­ պես հա­վա­քա­կա­նութ­յան մաս».- ա­հա այն զտի­չը, ո­րը պետք է գի­տակ­ցութ­յունդ մա­քուր պա­հի մաղ­թանք, խոր­հուրդ, խրատ աղ­բե­ րից, ու միայն մա­քուր գի­տակ­ցութ­յունն է ու­ նակ հետ­ևան­քը տես­նել իբրև պատ­ճառ և ­մի­ ջոց՝ լի­նե­լու ա­վե­լին, քան՝ էիր։ 328. ­ ա­րե­կա­մը սպա­սում է ա­ռի­թի, թշնա­ Բ մին՝ հնա­րա­վո­րութ­յան. ա­վե­լին պետք չէ ի­մա­նալ՝ նրանց նույն կող­մում տես­նե­լու, ա­սել է թե՝ կողմդ ի­մա­նա­լու հա­մար։

ես,

329. ­Հի­շի՛ր, զա­վա՛կս, պատ­գամ որ­պես, Ինձ հի­շե­լու պարտք չու­նես ... Ու ծնվե­լով՝ ար­դեն իսկ ինձ գե­րա­զան­ցել

Ուս­տի, ու­րիշ ոչ մե­կին, քան միայն ինքդ քեզ, ­Հաղ­թե­լու խնդիր չու­նես. Ինք­նա­րար­վիր ա­վե­լին, քան ա­րա­րել եմ ես: 330. ­ ե որ ու­զես հաս­կա­նալ՝ ինչ­քան ան­բո­ Թ վան­դակ կա­րող է լի­նել մարդ­կա­յին գո­յութ­ յու­նը, բա­վա­կան է տես­նել, թե ինչ­պես կհամ­ բու­րի նաև այն, ին­չի վրա մի­զում էր՝ միայն նրա հա­մար, որ ինչ-որ մե­կը հնա­րամ­տութ­ յուն է ու­նե­ցել դրա­նից ստա­նալ պաշ­տա­մուն­ քի խորհր­դա­նիշ, ին­չին հան­դի­պե­լուց՝ «հոգ­ ևոր» ա­նա­սու­նի մոտ միան­գա­մից արթ­նա­ նում է ոմն «լու­սա­վոր­յա­լի» կող­մից նե­րարկ­ ված և ­սո­վո­րու­թա­կա­նութ­յան աս­տի­ճա­նի վար­ժեց­րած տգի­տութ­յու­նը, ո­րի ա­նեզ­րութ­ յու­նը նրան տա­լիս է հա­վեր­ժութ­յա­նը հա­ղոր­ դակց­վե­լու՝ Աստ­ծուն հան­դի­պե­լու պատ­ րանք, ին­չից հե­տո էլ ո­չինչ չի կա­րող վե­րա­ դարձ­նել նրա ինք­նա­սուզ­ման՝ ա­րար­չա­կան երկ­խո­սութ­յան ու­նա­կութ­յու­նը: Կ­րո­նա­կա­նութ­յու­նը մար­դուն հե­ռաց­նում է կեն­դա­նուց ճիշտ այն­քան, ինչ­քան մո­տեց­ նում է ա­նաս­նա­կա­նութ­յա­նը։

331. Չ­կա ի­մաստ­նութ­յան մի այն­պի­սի ճշմա­ րիտ ու­ղի, ո­րի հանգր­վա­նը չլի­նի ա­մե­նա­կուլ լռութ­յու­նը։ ­Վեր­ջա­պես, լռութ­յունն ինք­նին ճշմար­տա­ցիութ­յան ցու­ցիչն է ցան­կա­ցած հա­վա­տամ­քի և/­կամ փի­լի­սո­փա­յութ­յան, այն կրո­ղի հե­ռա­վո­րութ­յան ո­րո­շիչն է ու հա­սու­ նութ­յան չա­փը սե­փա­կան ի­մաստ­նութ­յան մեջ, քան­զի երբ ի­մաստ­նութ­յուն կա միայն նրա­նում, ին­չում կա ինք­նա­ճա­նա­չո­ղութ­յուն և­ ին­չը հենց միտ­ված է ինք­նա­ճա­նա­չո­ղութ­ յան, ո­րի վեր­մարդ­կա­յին աս­տի­ճա­նում, ին­չը կոչ­վում է ինք­նա­րա­րում, դա­դա­րում է ոչ միայն խո­սու­նա­կութ­յու­նը, նաև՝ ինք­նա­խո­ սութ­յու­նը։ ­Մարդ­կա­յի՞ն է արդ­յոք այս նվա­ճու­մը, բնավ, ո՛չ, հետ­ ևա­ բար և չն­ չին են ի­ մաստ­ նութ­յան այն բո­լոր հե­ղի­նա­կութ­յուն­նե­րը, ով­ քեր մինչև վեր­ջին շուն­չը շա­րու­նա­կել են խո­ սել,- բո­լո­րը, ով­քեր չեն դա­դա­րել մարդ հա­ մար­վել։ 332. ­ ահ­վան եզ­րին փայ­լա­տա­կած ճշմար­ Մ տութ­յամբ՝ Ինձ հա­ղոր­դած պատ­գամդ, հա՜յր, ­Շա­րու­նա­կում է ա­ռաջ­նոր­դել, ­Բայց թա­նա­քի փո­խա­րեն՝ ար­դեն ար­ յամբ։

­Տո­ղերս դար­ձել են մեղ­քի օր­րան, Որ­տեղ Աստ­վածն ար­դա­րա­նում է, ­Նե­ռը՝ մխի­թար­վում, Եվ միայն ­Բարձ­րա­գույն Ես-ն­ է օ­րո­րո­ցա­ յին լսում։ Ու թե­կուզ հեր­քում եմ սրա­նով նաև քեզ, ­Բայց, որ դարձ­նեմ ու մնաս իմ Ես։ 333. Այ­նո­ւա­մե­նայ­նիվ, սկիզ­բը շա­րու­նա­կում է մնալ վար­կած, վեր­ջը՝ գու­շա­կութ­յուն, ու սրա­նից ա­ռա­վել ո­չինչ ա­վե­լի ամ­բող­ջա­կան չի ամ­փո­փում գո­յի մեջ մար­դու չնչի­նութ­յու­ նը՝ իր ամ­բողջ հան­ճա­րեղ նվա­ճում­նե­րով հան­դերձ։ ­Նույ­նը կա­սեր ցան­կա­ցած հե­քիա­ թի կեր­պար, ե­թե ու­նե­նար մտա­ծե­լու ինք­նու­ րույ­նութ­յուն, ու­րեմն, սա, միա­ժա­մա­նակ, մեզ ար­տո­նում է ո­րո­շել սկիզ­բը և ­սահ­մա­նել վեր­ջը, ին­չում մար­դը նա­խոր­դում է սկզբին ու էլ եր­բեք չի հի­շա­տակ­վում։

∆

­Խորհր­դա­նիշ՝ ­Բարձ­րա­գույն Եսի, նույնն է՝ ինք­նա­րա­րի, նույնն է՝ եր­րորդ մե­կի, կամ, պար­զա­պես, ­Գոր­շի ե­ռանկ­յուն։ ­Կազմ­ված է հա­յե­րեն ե­րեք «ի» տա­ռե­րից, ո­րոնք ար­տա­հայ­տում են ինք­նա­ճա­նա­չո­ղութ­ յու­նը, ինք­նա­հաղ­թա­հա­րու­մը (նույնն է՝ ինք­ նաոչն­չա­ցում) և­ ինք­նա­րա­րու­մը։ ­Տա­ռե­րի հա­մակ­ցութ­յամբ կենտ­րո­նում ձևա­ ­վոր­վող ե­ռանկ­յու­նը խորհր­դան­շում է ­Բարձ­րա­ գույն Ես-ի, ինք­նա­րա­րի, եր­րորդ մե­կի ա­րա­րու­ մը, ին­չին և ­միտ­ված է ինք­նա­ճա­նա­չո­ղութ­յուն, ինք­նա­հաղ­թա­հա­րում, ինք­նա­րա­րում փոխ­պայ­ մա­նա­վոր­ված ե­ռա­միաս­նութ­յու­նը։ Ե­ռանկ­յան գա­գաթ­նե­րից դուրս ե­կող կոր թևե­րը պատ­կե­րին հա­ղոր­դում են պտույտ, ինչն ար­տա­հայ­տում է ինք­նա­րար­ման հա­վեր­ժա­կա­ նութ­յու­նը, ինչ­պես նաև ­Բարձ­րա­գույն Ես-ի (ինք­ նա­րա­րի, եր­րորդ մե­կի) փո­խա­դարձ, փոխլ­րաց­ նող կա­պը ինք­նա­ճա­նա­չո­ղութ­յուն, ինք­նա­հաղ­ թա­հա­րում, ինք­նա­րա­րում ե­ռա­միաս­նութ­յան և դ­րան­ցից յու­րա­քանչ­յու­րի հետ ա­ռան­ձին, միա­

ժա­մա­նակ՝ դրանց փո­խա­դարձ, փոխլ­րաց­նող կա­պը միմ­յանց հետ։ ­Տա­ռե­րի հա­յե­րեն լի­նե­լը խորհր­դան­շում է գա­ղա­փա­րի ծա­գու­մը, բայց ոչ պատ­կա­նե­լիութ­ յու­նը, այն հա­մա- և ­վեր­մարդ­կա­յին է։ ­Հիմ­նա­կան գույ­նը գորշն է, ին­չը խորհր­դան­ շում է ան­դի­նը, հետ­ևոր­դութ­յան, նաև զանգ­ված­ նե­րի ա­ռաջ­նորդ­ման, քա­րո­զի, «կրո­նա­կա­­նութ­ յան», ստրկութ­յան, իշ­խա­նա­տեն­չութ­յան և­ այլ­ նի մեր­ժու­մը, սահ­մա­նում է դրա վե­րա­բե­րե­ լիութ­յու­նը բա­ցա­ռա­պես ան­հա­տա­կա­նութ­յա­նը։ ­Սույն մեկ­նա­բա­նութ­յամբ՝ խորհ­դա­նի­շը կոչ­ ված է հա­մար­վել ինք­նա­րար­ման հա­վա­տամ­քը կրող­նե­րի սիմ­վոլ։

­Խորհր­դան­շի հե­ղի­նակ՝ ­Տիգ­րան ­Գորշ, 2021թ.

­Գոր­շի այլ գրքեր

ՏԻԳՐԱՆ ԳՈՐՇ

ԽՈՍՔ՝ ԲԱՐՁՐԱԳՈՒՅՆ ԵՍԻ

ինք­նա­րար­նե­րի հա­վա­տամք