Բովանդակություւն Ներածություն Գնահատման գործընթանցերը Հայաստանում Եզրակացություն Գրականության ցանկ

Բովանդակություն

Ներածություն...........................................................................................................................................3 ԿԱՊԿՈՒ _Ի ԳՆԱՀԱՏՈՒՄԸ..................................................................................................................4 Գնահատման ընդհանուր չափանիշները..........................................................................................7 Գնահատման գործընթացների հետ կապված խնդիրները դպրոցում........................................7 Եզրակացություն...................................................................................................................................19 Օգտագործված գրականության ցանկ............................................................................................20

Ներածություն Ա. Էնշտեյն ասել է «Դասարանում յուրաքանչյուրը հանճարեղ է, բայց եթե դուք ձկանը պետք է գնահատեք ծառի վրայով սողալու կարողության համար, ապա նա ամբողջ կյանքում կտառապի այն մտքից ,որ ինքն անկարող է»: Գնահատումը

բազմաբնույթ

եզրույթ

է,

որը

սահմանվում

որպես

տեղեկատվության ձեռք բերման գոծընթաց ,որն օգտագործվում է սովորողների ուսումնառության, առարկայական ծրագրերի և պլանների, ինչպես նաև կրթական քաղաքականության

մասին

որոշումներ

կայացնելու

մասին:

.Գնահատումը

տեղեկատվության ժողովումն է այն բանի մասին,թե ուսումնառության նպատակի որ

աստիճանի

վավերականությունը

հասել

սովորողը:

մեծանում

Գնահատման

է,եթե

արդյունքների

գնահատումը

ճշտորեն

համապատասխանում է ուսումնառական նպատակակետերի մտադրությանը: Ընթացիկ

գնահատման

հիմնավորվածության,

հիմքում

հուսալիության,

ընկած

են

մատչելիության,

հավաստիության արդարության,

թափանցիկության սկզբունքները: Գնահատման տեսակները՝ ոՒսուցանող , խրախուսող, միավորային Կիրառվում է առաջին դասարանում բոլոր դասաժամերին . 

Բանավոր հարցում



Գործնական աշխատանք



Թեմատիկ աշխատանք 

Կիսամյակային ամփոփիչ աշխատանք

ԿԱՊ ԿՈՒ _Ի Գ ՆԱՀԱՏՈՒ ՄԸ

Ստուգաթերթեր

/արձանագրում

են

այս

կամ

այն

հատկանիշի

առկայությունըկամ բացակայությունը/ Թեստեր /որոնք պարունակում են չափորոշչային նվազագույն պահանջների տրոհված մասերին համապատասխանող առաջադրանքներ:

Միավորային գնահատումն իրականացվում է նաև ԿԱՊԿՈՒ սովորողների համար:ԿԱՊԿՈՒ երեխաների կրթության իրավունքի իրացման գործընթացը հիմնվում

կրթության

մատչելիության,

հավասար

մասնակցության

հնարավորության և որակի ապահովման սկզբունքների վրա: Ներառական

կրթությունը

համարվում

կարողությունների

լիարժեք

բացահայտման

յուրաքանչյուր

միջոցով

որակյալ

սովորողի կրթական

ծառայությունների մատուցման գործընթացների ամբողջություն: Ներառական կրթությունը ենթադրում է բոլոր`այդ թվում ԿԱՊԿՈՒ սովորողների ներառումը տվյալ դասի ուսումնական նյութի յուրացման գործընթացում: Ներառական կրթությունը շարունակական գործընթաց է , որն ուսուցչից պահանջում է ճիշտ կազմակերպել ուսումնական գործընթացը `կարևորելով սովորողի գնահատումն ընդհանրապես և մասնավորապես ԿԱՊԿՈՒ սովորողի գնահատումը: Քանի որ ԿԱՊԿՈՒ սովորողները ներառվում են ուսումնական գործընթացում `նրանց

գնահատումը

ևս

պետք

իրականացվի

առանց

խտրականության`օգտագործելով միավորային գնահատման համապատասխան տեսակները և գնահատման 10 միավորային սանդղակը:Հաշվի առնելով ԿԱՊԿՈՒ սովորողների

առանձնահատկությունները

,ուսումնական

ձեռքբերումների

ստուգման և գնահատման միջոցները հարմարեցվում են նրանց ընկալման և մտավոր գործունեության կարողություններին: Առաջադրանքները կարելի է կազմել ԿԱՊԿՈՒ յուրաքանչյուր սովորողի հմար` չափորոշչի նվազագույն պահանջները` անհրաժեշտության դեպքում դրանք տրոհելով

հարմարեցնելով

այդ

սովորողների

ընկալման

հնարավորություններին :Ամփոփիչ աշխատանքները պետք է հարմարեցվեն ԿԱՊԿՈՒ

սովորողների

կարիքներին`ըստ

անհրաժեշտության

ապահովելով

լրացուցիչ ժամանկ : Գնահատման գործընթացը պետք է պայմանններ ընձեռի սովորողներին իրենց գիտելիքների ներուժի արտահայտման համար: Այդ իսկ պատճառով կարևոր է,որ գնահատումն իրականացվի սովորողի համար անմիջական,հանգիստ և բնական պայմաններում : Այն պետք է հնարավորություն ընձեռի սովորողի նկատմամբ արդար

վերաբերմունքի

դրսևորման

համար,

հիմնված

պետք

լինի

հավասարության սկզբունքի և օբյեկտիվ գնահատման հիմքի վրա: ԿԱՊԿՈՒ

սովորողի

միավորային

գնահատման

կիրառման

քանակները ,կախված է տվյալ սովորողի կարիքի առանձնահատկություններից, կարելի է հասցնել թույլատրելի նվազագույն քանակներին: ԿԱՊԿՈՒ

սովորողի

համար

օգտակար

արդյունավետ

ուսուցանող

գնահատման կիրառումը,որի դերը մեծ է թե հոգեբանորեն,թե ուսուցման առումով սովորողի գնահատման նպատակահարմար միջոց: ՈՒսոցանող

գնահատումը

պիտի

ճանաչվի

որպես

կենտրոնական

դասարանային պրակտիկայում `ինչպես ԿԱՊԿՈՒ ,այնպես էլ մյուս սովորողների համար, քանի որ դասարանում ուսուցչի և աշակերտի համար ,քանի որ դասարանում ուսուցչի և աշակերտի կատարած աշխատանքի մասը կարելի է որակավորել որպես գնահատում:Այն, ինչ ասում և անում են սովորողները, դիտարկվում

են

մեկնաբանվում

է ,

ուսումնառության

բարելավման

վերաբերյալ եզրակացություններ են արվում: ՈՒսոցանող գնահատումը պետք է իրականացվի նրբանկատորեն, լինի կառուցողական , քանի որ ցանկացած գնահատում ունի իր հուզակամային ազդեցությունը `հատկապես ԿԱՊԿՈՒ սովորողի վրա: ՈՒսուցիչը պետք է տեղյակ լինի այն ազդեցությանը , որ կարող են ունենալ մեկնաբանությունը,

գնահատականը

կամ

թվանշանը

սովորողի

ինքնքվստահության և խանդավառության վրա և պետք է հնարավորինս կառուցողական լինի իր տրամադրած հետադարձ կապի մեջ:Աշխատանքի և ոչ թե

անձի վրա կենտրոնացած մեկնաբանություններն ավելի կառուցողական են և ′սովորելու,և′ մոտիվացիայի համար: ՈՒսոցանող գնահատումը պետք է հաշվի առնի սովորողի մոտիվացիայի կարևորությունը:Խրախուսող գնահատումը խթանում է մոտիվացիան` ավելի շատ շեշտելով առաջընթացն ու հաջողու -թյունները քան ձախողումները: ՈՒսուցանող գնահատումը առանձնահատկությունը,որ դրա միջոցով սովորողն ուրիշների հետ չի համեմատվում հատկապես կարևոր է դառնում ԿԱՊԿՈՒ սովորողի պարագայում: ՈՒսուցողական գնահատումը պետք է նպաստի յուրաքանչյուր սովորողի հնարավորությունների

լիարժեք

բացահայտմանը

իրենց

նվաճումները

գնահատելու կարողությունների ձևավոևմանը: Գնահատումն իրականացվում է նաև հայտորոշիչ թեստի միջոցով:Նպատակն է պարզել դասավանդված ուսումնական նյութի կամ հմտության յուրացման մեջ աշակերտի կամ ուսուցչի ձեռքբե-րումները ,թերացումները ,թերություններն ու սխալները: Հայտորոշիչ թեստի նպատակն է`որոշել ,թե արդյո՞ք սովորողը պատրաստ է շարունակելու հետագա ուսումնառությունը:Այս թեստի նպատակը ոչ թե

ընդհանուր

պատկերացումներ

ունենալը,

կամ

աշակերտներին

ըստ

գիտելիքների խմբերի բաժանելն է, այլ յուրաքանչյուր սովորողի ուժեղ և թույլ կողմերի պարզելը և թերացումները վերացնելու ուղիներ գտնելը: Առաջին

դասարանը

բնութագրման

չի

գնահատվում,

միջոցով:Տարեվերջյան

գնահատումն

ամփոփիչ

իրականացվում

գնահատման

նպատակով

լրացվում են հետևյալ բնութագրերը. 1. յուրաքանչյուր ներառում

նրա

սովորողի

աճի

ուսումնական

/առաջադիմության/

գործունեության

բնութագիր,

արդյունքները`

որը

առաջին

դասարանի առարկայացանկում ընդգրկված ուսումնական բոլոր առարկաներից առանձին –առանձին, 2. սովորողի հոգեբանական զարգացման բնութագիր:

Այդ բնութագրերի ձևերը,լրացման և սովորողների ծնողներին տեղեկացման կարգը սահմանվում է ԿԳ նախարարության կողմից /Հաստատված է ՀՀ ԿԳ նախարարի 2007թ. Հոկտեմբերի 4-ի N 846 –Ն հրամանով:

Գ նահատման ընդհանուր չափանիշները Ավարտունակությունը :Սա այն աստիճանն է,որով ուսումնական խոշոր նպատակակետերը կարող են օգտագործվել որպես հիմք`ուրիշներին բացատրելու դասավանդման մեթոդները կամ ուսումնական ծրագրի բնութագրիչ գծերը: Բարեփոխում:Սա այն չափն է,որով դասակարգումն օգնում է արժևորել ուսումնական ծրագրիրը կամ ուսումնական նպատակաետերը և հանգեցնում վերջիններիս վերափոխման: Պարզություն:Սա դասակարգման վերջնական օգտագործողների /ուսուցիչների, պաշտոնատար անձանց/կողմից դասակարգման ըմբռնման դյուրինությունն է: Հաղորդում

:Սա

դասակարգման

օգտակարությունն

է`որպես

առանձին

սովորողներին, կրթության բնագավառի պաշտոնատար անձանց, պետական պաշտոնյաներին կամ հանրությանը գնահատման արդյունքների տեղեկացումը կազմակերպելու միջոց:

Գ նահատման գործընթացների հետ կապված խնդիրները դպրոցում Ինչպես գիտենք ուսուցանող գնահտման գործընթացը իր մեջ ներառում է նպատակին

հասնելու

մասին

գնահատման

միջոցով

ապացուցված

տեղեկությունների հավաքագրում և վերլուծություն, որը հնարավորություն է տաիս որոշել թե երբ և ինչպես է պետք վերանայել ուսուցման գործընթացը ուսումնական նպատակին հասնելու համար: Ուսուցանող գնահատման բաղադրիչներ են.  Ուսուցման կազմակերպման մեջ անհապաղ ճշգրտումներ կատարելու համար:  Ուսուցման

կազմակերպման

մեջ

կատարելու

մոտ

ապագայում

ճշգրտումներ համար:

Ուսուցման

կազմակերպման

մեջ

վերջին

պահին

ճշգրտումներ

տակտիկական

ճշգրտումներ

կատարելու համար:  Ուսուցման

կազմակերպման

մեջ

կատարելու

համար:

Դասարանական մթնոլորտի բարելավում կատարելու համար: Երբ ուսուցիչը որոշում է իր աշխատանքի մեջ կիրառել ուսուցողական գնահատումը նա պետք է ընտրի, թե վերը նշված բաղդրիչներից որն է իրականացնելու: Այդ դեպքում նա հնարավորություն կստանա ապահովագրել ճշգրիտ պլանավորումը, լավ նախապատրաստվելը և վերջնական հաջողությունը: Ուսուցման կազմակերպման մեջ անհապաղ ճշգրտումներ կատարելու համար:

Այս ճշգրտումները ուսուցիչները կատարում են հենց դասի ընթացքում հավաքելով անհրաժեշտ տեղեկություններ դիտարկումների, իրավիճակի գնահատումների միջոցով: Որոշումը կայացվում է ուսուցչի գնահատման հիման վրա /օրինակ.՝ կարճ

թեստ/

հայտարարության

կամ

աշակերտի

/օրինակ.է

կողմից

աշակերտների

պատասխանի/

նյութի

յուրացման

հարցերի,

նրանց

մասին բանավոր

հիման

վրա:

Անհապաղ ճշգրտումը հնարավորություն է տալիս ուսուցչին արագ հասկանալ աշակերտների սխալները, ժամանակին դրանք ուղղել և չթողնել, որպեսզի այդ սխալ պատկերացումները ամրապնդվեն աշակերտի մոտ: Այս աշխատանքը արդյունավետ կատարելու համար ուսուցիչը պետք է նախօրոք պլանավորի աշակերտների

հնարավոր

ցխալները,

թյուրըմբռնումները,

որոշի

իր

բացատրության մեթոդը, հնարաները: Ուսուցման կազմակերպման մեջ մոտ ապագայում ճշգրտումներ կատարելու համար:

Դասը պարապելուց հետո ուսուցիչը վերլուծում է իր դասը, դասի ընթացքում հավաքված

տեղեկությունները,

աշակերտների

գրավոր

աշխատանքների

արդյունքները և որոշում, թե հետագա մեկ-երկու դասերի ընթացքում ինչ փոփոխություններ է կատարելու ուսուցման գործընթացում: Ուսուցման կազմակերպման մեջ վերջին պահին ճշգրտումներ կատարելու համար: Ուսուցման գործընթացը իրականացնելիս ուսուցիչը նյութին հատկացված ժամանակի վերջում ցանկանում է իմանալ, թե որքանով են աշակերտները տիրապետում չափորոշչով պահանջվող գիտելիքներին: Այս դեպքում նա կարող է կատարել այսպես կոչված վերջին պահի ճշգրտումները: Ուսուցման համար ժամանակ դեռ կա և եթե ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ արդյունքները դեռ չեն համապատասխանում չափորոշչային պահանջներին, ուսուցիչը կարող է լրացուցիչ

բացատրությունների,

հնարաների

միջոցով

վերացնել

գործնական

աշխատանքների

թերությունները

մինչև

կամ

թեկատիկ

այլ

գրավոր

աշխատանք անցկացնելը: Ուսուցման կազմակերպման մեջ տակտիկական ճշգրտումներ կատարելու համար: Ուսուցանող

գնահատման

այս

բաղադրիչը

հնարավորություն

տալիս

աշակերտներին հասկանալ, ինքնուրույն գանահատել իրենց հաջողությունները և որոշեն շարունակել սովորել այնպես, ինչպես սովորել են միչ այս գնահատումը, թե փոխել իրենց նախընտրած սովորելու ձևը: Այն տեղեկությունները, որոնց հիման վրա աշակերտները գնահատում են իրենց հաջողությունները տրամադրվում են ուսուցչի կողմից: Աշակերտները տարբեր ձևով են սովորում, կախված նրանց ունակություներից,

աշխատասիրությունից,

ուսման

նկատմամբ

ունեցած

վերաբերմունքից և այլն: Նրանք ուսուցչի տրամադրած տեղեկատվությունը իրենց հաջողությունների

մասին

օգտագործում

են

տարբեր

ձևով

տարբեր

աշակերտներ տարբեր գնահատական կարող են տալ միևնույն իրավիճակին: Այն ինչ մի աշակերտի համար կարող է առաջընթաց համարվել, չի կարող բավարարել մյուսին:

Ուստի

ուսուցիչը

պետք

այնքան

լավ

ընտրի

աշակերտներին

ներկայացվող տեղեկատվությունը, որ նրանք կարողանան ճիշտ գնահատել իրենց հաջողությունները:

Գնահատման

համակարգի

ներդրումը

էական

ազդեցություն

ունեցավ

սովորողների և սովորեցնողների վրա: Արդեն գնահատականը չի դիտարկվում որպես թվանշան: Արդեն դժվարացել է այն աշակերտների գործը, ովքեր մի դաս սովորում էին, այդ սովորածը <տալիս> էին և դրա դիմաց <ստանում> էին գնահատական: Հերթ պահել էլ չի ստացվում, որովհետև միավորների միջինն է որոշիչ: Բայց սա միայն գնահատման նոր համակարգի վարչական բաղադրիչն է: Մինչդեռ գնահատման համակարգը ունի շատ կարևոր երկրորդ բաղադրիչը՝ ձևավորող գնահատումը: Այս բաղադրիչը մի օր վերը նշված բաղադրիչը կդարձնի ոչ կարևոր, որովհետև կապահովեի գիտելիքի արդյունավետ հաղորդում, իսկ գիտելիք ունեցողներին վերը նշված մանիպուլյացիաները չեն հետաքրքրում: Ձևավորող գնահատումը դժվարությամբ է մտնում դպրոց: Այն ուսուցիչներից պահանջում է աշխատանքային լուրջ ներդրումներ: Շատ փորձառու ուսուցիչներ այդ աշխատանքը կատարում են, հոգնում են, ուշ են գնում տուն, բայց լուրջ արդյունք են ունենում: Ցավոք շատ փորձառու ուսուցիչները շատ չեն: Ձևավորող գնահատման համար շատ կարևոր են իրականացման մեթոդները: Քանի որ ձևավորող գնահատման հիմնական նպատակն է հասկանալ, թե ինչպես են աշակերտները յուրացրել նյութը, ինչպես են կարողանում իրենց գիտելիքները կիրառել և հասել է արդյոք ուսուցիչը իր նպատակին՝ դրանք բազմազան են և հիմնականում համապատասխանում են ուսուցչի դասավանդման սկզբունքներին և ոճին: Ուսուցիչները ձևավորող գնահատումը հիմնականում կիրառում են գրավոր աշխատանքների

արդյունքների

վերլուծությամբ:

Շատ

հաճախ

նրանք

պարզապես հաշվում են այս կամ այն միավոր ստացած աշակերտների թիվը և գոհանում,

երբ

բարձր

գնահատականների

թիվը

գերազանցում

ցածր

գնահատականների թվին: Կան նաև ուսուցիչներ, ովքեր վերլուծելով այս գրավոր աշխատանքի

արդյունքները

համաեմատում

են

աշակերտների

սխալները

նախորդ գրավորի սխալների հետ: Ահա այս համեմատությունը գործողություն է ծնում: Նույնիսկ ամենաանտարբեր ուսուցիչը տեսնելով, որ իր աշակերտները նույն

սխալներն են թուլ տվել, հաջորդ դասին բացատրում է չհասկացված նյութը: Բայց դրանով չի բավարարվում, որովհետև չի ուզում, որ երրորդ գրավորի ժամանակ երեխաները նորից նույն սխալները թույլ տան: Նա մինչև գրավոր աշխատանքը մի դասարանական

աշխատանքի

միջոցով

պարզում

է,

թե

ինչ

չափով

են

աշակերտները յուրացրել այսօրվա իր բացատրածը: Ահա այստեղ որակ է ծնվում: Գուցե փոքր որակ, բայց որակը թվանշան չի՝ միավոր է: Այն սովորություն ունի գումարվել և փոքր քայլերով մեզ տանում է մեծ հաջողությունների: Երբ սկսում ես որևէ ճանապարհորդության, շատ կարևոր է, որ իմանաս թե ուր ես գնում; Դասարանում դա մեր դասի նպատակն է կամ ուսուցման թեման; Այդ նպատակը կարող ենք գտնել չափորոշիչում, բայց այդ նպատակին, ինչպես ամեն մի ճանապարհորդության ժամանակ, ամեն ուսուցիչ հասնում է իր ընտրած ուղով և տարբեր ժամանակներում; Մեր ճանապարհին պետք է լինեն ճանապարհային նշաններ, որպեսզի մենք կարողանանք գտնել կորցրած ճանապարհը; Ուսուցանող գնահատումը այն գործիքն է, որով ուսուցիչը կարող է ստուգել և հասկանալ, որ բոլոր սովորողները հասել են <տեղ>; Ճանապարհային նշան համար մեկ՝ նախագնահատում; Մեր աշակերտները դասարան են գալիս տարբեր գիտելիքներով և սովորելու տարբեր մշակույթով; Ամեն աշակերտ յուրովի է մոտենում խնդրին, աշխատում նյութի վրա, համագործակցում; Մենք պետք է կարողանանք պարզել, թե ինչքանով են մեր աշակերտներից յուրաքանչյուրի գիտելիքները, կարողությունները և հմտությունները

համապատասխանում

չափորոշչային

պահանջներին;

Արդյունավետ ուսուցիչները համարում են, որ գնահատումը ուսուցման մի մասն է, որտեղ տեղեկատվությունը օգտագործվում է ետահայաց գնահտման համար, որով պարզվում է ուսուցման ընտրված ձևի արդյունավետությունը և պլանավորվում է ուսուցման հաջորդ աստիճանը; Նախագնահատումը ուսուցանող գնահատման մի ձև

է,

որը

ուսուցչին

տալիս

ճանաչել

յուրքանչյուր

հնարավորությունները, մինչև ճանապարհորդություն սկսելը; Ճանապարհային նշան համար երկու՝ ընթացիկ գնահատում;

աշակերտի

Ճանապարհորդությունը սկսելիս ճանապարհը կորցնելը շատ հեշտ է; Ընթացիկ գնահատումը կարելի է օգտագործել հասկանալու համար, թե որտեղ է աշակերտը ուսուցման

նպատակին

համապատասխան

ընտրված

խնդիրները

իրականացնելիս; Պարտադիր չէ, որ այս գնահատումները լինեն թեստեխ կամ երկար

առաջադրանքներ;

Սրանք

կարող

են

լինել

կարճ,

հեշտ

նախապատրաստվող և նույնքան հեշտությամբ կատարվող, դասի ընթացքում իրականացնելի, ամենօրայ աշխատանքի ձևեր; Այդպիսի գնահատման ձև է <ելքի>, <3-2-1> քարտերը; Ելքի քարտի վրա աշակերտը գրում է այն, ինչ սովորեց այսօր; Սկզբից աշակերտը դժվարությամբ կգրի մեկ-երկու տեղ, իսկ հետո ավելի շատ նյութ կունենա գրելու, որովհետև դասի ժամանակ կլինի ավելի ուշադիր դասի ժամանակ; 3-2-1 քարտերի վրա՝ դասի վերջում աշակերտները գրում են երեք բան, որ այսօր սովորեցին, երկու հարց, որ դեռ ունեն և մեկ բան, որ դեռ կուզեին իմանալ; Այս քարտերը հավաքվում են դասի վերջում, ուսումնասիրվում են ուսուցչի կողմից; Դրանք տեղեկություն են տալիս ուսուցչին, թե դասարանի որ մասն է յուրացրել նյութը այնքանով, որքանով նա նախատեսել է դասը սկսելիս, որ աշակերտները նյութը չեն հասկացել կամ սխալ են հասկացել, ինչ հարցեր են մանցել անհասկանալի, ինչ լրացուցիչ տեղեկությունների կարիք ունեն; Այս ամենը ուսուցիչը օգտագործումը է նոր դասը պլանավորելիս: Որպեսզի գնահատման համակարգը հասնի իր առջև դրված նպատակներին, այն պետք է հիմնված լինի հետևյալ սկզբունքների վրա՝ վավերականություն, օբյեկտիվություն,

գործնականություն

ծախսարդյունավետություն,

լինի

դա

վստահելիություն, ճկունություն: Վավերականություն Գնահատման հանձնարարված

յուրաքանչյուր գործնական

մեթոդ,

աշխատանքի

հարցաթերթիկ,

նկարագրություն,

պետք

թե է

կառուցված լինի այնպես, որ թեկնածուին հնարավորություն ընձեռի ստեղծել (ցուցադրել)

որակավորում

ստանալու

համար

անհրաժեշտ

ընկալման,

գիտելիքների և հմտությունների վկայություններ: Այլ կերպ ասած՝ գնահատումը պետք է իրականում «չափի» կատարողականությունը զբաղմունքի նկարագրով

սահմանված պահանջների կամ չափորոշչի ուսումնառության արդյունքների համեմատությամբ: Գնահատման գործիքը վավերական է, երբ այն՝ 

համապատասխանում

նպատակին

(օրինակ՝

գործնական

հմտությունները որոշարկելու համար կիրառվում է գործնական գնահատում), 

ապահովում է զբաղմունքի նկարագրի և/կամ որակավորման չափորոշչի

պահանջների ամբողջական ընդգրկում, 

թեկնածուին հնարավորություն է ընձեռում ներկայացնելու որակավորման

չափորոշչով սահմանված բոլոր հիմնական հմտությունների և գիտելիքների բավարար վկայություններ,  չափելի

ստեղծում է թեկնածուի կատարողականության վկայություններ, որոնք են

տվյալ

զբաղմունքի

նկարագրով

սահմանված

արդյունքների

համեմատությամբ, 

նպաստում է բոլոր գնահատողների կողմից անձի կարողությունների

վերաբերյալ օբյեկտիվ որոշումների կայացմանը, 

հասանելի է բոլոր այն անձանց համար, ովքեր գնահատվելու պոտենցիալ

հնարավորություն ունեն: Օբյեկտիվություն Գնահատումն այն դեպքում է օբյեկտիվ, երբ բոլոր գնահատողները տարբեր դեպքերում

բոլոր

թեկնածուների

վերաբերյալ

կայացնում

են

նույնական

որոշումներ, այսինքն՝ որոշումները՝ 

հիմնված են գնահատման վավերական գործիքի կիրառման միջոցով

ստեղծված վկայության վրա՝ հստակ սահմանված կատարման չափանիշներին համապատասխան, 

նույնական են տարբեր իրավիճակներում, համատեքստերում և տարբեր

թեկնածուների նկատմամբ գնահատման նույն գործիքը կիրառող ցանկացած գնահատողի դեպքում, 

անփոփոխ են ժամանակի ընթացքում,



հիմնված են այնպիսի վկայությունների վրա, որոնք ստեղծվել են

գնահատման

նույնական

(միասնական)

պայմաններում

(օրինակ՝

գրքերից

օգտվելով, առանց գրքերից օգտվելու, վերահսկողության ներքո և այլն), 

հիմնված

այնպիսի

վկայությունների

վրա,

որոնք

կապված

են

գնահատվող թեկնածուի իրական աշխատանքի հետ: Գործնականություն և ծախսարդյունավետություն Որպեսզի գնահատումը գործնական ու ծախսարդյունավետ լինի, այն պետք է պայմանավորված լինի առկա ռեսուրսներով, ֆիզիկական պայմաններով և ժամանակի գործոնով: Սովորաբար, զբաղմունքի նկարագրում սահմանված պահանջներն իրենց բնույթով խիստ գործնական են, և թեկնածուները պետք է գնահատվեն հենց այդ գործողությունները կատարելիս: Սակայն գործնական գնահատումը, որը պահանջում է սարքավորումների տեղակայում և/կամ մեծ ծավալով հումք, սպառման նյութեր, կամ չափազանց շատ ժամանակ, կարող է առաջացնել անհիմն պահանջներ գնահատողների և թեկնածուների նկատմամբ: Վստահելիություն Գնահատումը և դրա արդյունքում կատարված հավաստագրումը պետք է վստահելի լինի, այն է՝ վայելի ինչպես գործարար աշխարհի և մասնագիտական հանրության, այնպես էլ հասարակության վստահությունը: Ճկունություն Որպեսզի գնահատումը լինի ճկուն, այն պետք է դյուրին դարձնի մուտքն ու առաջընթացը՝ սակայն առանց որակավորման չափորոշիչների պահանջներից շեղվելու: Եթե թեկնածուները, ստեղծելով իրենց կարողությունների վկայություններ, կարողանում են ցուցադրել, որ բավարարում են զբաղմունքի նկարագրով և/կամ որակավորման չափորոշչով սահմանված պահանջները, նրանք ստանում են համապատասխան որակավորում: Եթե նրանք չեն բավարարում վերոնշյալ պահանջները կամ մասամբ են բավարարում դրանք, նրանք պետք է զարգացնեն իրենց հմտություններն ու գիտելիքները, որից հետո դիմեն կրկնակի գնահատման:

Թեկնածուն կարող է ճանաչում ստանալ որակավորման միայն մի մասի համար, և համապատասխանաբար՝ ստանալ մասնակի որակավորման վկայական: Որակավորումների գնահատման նկատմամբ պետք է կիրառվի որակի ներքին ապահովման գործընթաց, որը որակի ապահովման շրջանակի կարևոր տարր է: Որակի ներքին ապահովման նպատակն է երաշխավորել, որ գնահատողները կայացնեն նկարագրով

գնահատման կամ

պատշաճ

որակավորման

որոշումներ՝ չափորոշչի

համաձայն

զբաղմունքի

մասնագիտական

մասով

սահմանված գնահատման չափանիշների: Հետևելով ստորև բերված քայլերին՝ կարելի է երաշխավորել գնահատումների և դրանց որակի ներքին ապահովման գործընթացների արդյունավետությունը.

Տեղեկանալ զբաղմունքի նկարագրի և որակավորման չափորոշչի մասնագիտական մասի բովանդակությանը

Ընտրել և մշակել գնահատման գործիքները

Փորձարկել և հաստատել գնահատման գործիքները

Պլանավորել

գնահատումը՝

թեկնածուի

հետ

համատեղ

Հավաքել և գնահատել թեկնածուի վկայությունները

Արձանագրել գնահատման որոշումները

Իրականացնել

գնահատման

որոշումների

որակի

ներքին ապահովում

Կարողությունը աշխատավայրում՝ զբաղմունքի նկարագրով կամ չափորոշչով պահանջվող արդյունավետ կատարողականություն ապահովելու նպատակով գիտելիքի, ընկալման, գործնական և մտավոր հմտությունների կիրառման ունակությունն է: Այն ենթադրում է խնդիրների լուծում և անհրաժեշտ ճկունության դրսևորում՝ փոփոխվող պահանջները բավարարելու նպատակով հմտություններն ու ընկալումը կատարողականության արդյունքների վերածելու միջոցով: Հմտությունների, գիտելիքի և ընկալման կիրառումը կարողությունների վրա հիմնված ուսումնառության և գնահատման առանցքային տարրն է: Թեկնածուները պետք է կարողանան ցուցադրել, որ կարող են հաջողությամբ և սահմանված պահանջներին

համապատասխան

կիրառել

այն,

ինչ

նրանք

սովորել

են

աշխատավայրում: Հետևաբար, նախքան գնահատվելը թեկնածուները պետք է բավարար հնարավորություն ունենան գործնականում կիրառելու այն, ինչ սովորել են: Այսպիսով, գնահատողը պետք է իրականացնի թեկնածուի պաշտոնական գնահատում դատելու համար՝ արդյոք թեկնածուն՝ 

ունի՞ պահանջվող գիտելիքներ ու ընկալում և կարողունակ է կիրառել

դրանք, 

կարո՞ղ

կանոնավոր

կերպով

ապահովել

անհրաժեշտ

կատարողականություն որոշակի ժամանակահատվածում և հանգամանքներում, 

բավարարու՞մ

զբաղմունքի

նկարագրով

չափորոշչով սահմանված բոլոր պահանջները,

և/կամ

որակավորման



կարողունա՞կ է ներկա պահին:

Ստորև ներկայացվում է վկայությունների բնույթը և թե ինչպես գնահատել մասնագիտական

որակավորման

վկայությունը՝

կապված

գնահատման

գործընթացի հետևյալ վեց փուլերի հետ՝ 

ներածություն և ինքնագնահատում,



գնահատման պլանավորում,



վկայությունների հավաքագրում,



վկայությունների քննում (և ընթացիկ հետադարձ կապի ապահովում),



գնահատման որոշումների կայացում (և ամփոփիչ հետադարձ կապի

ապահովում), 

գնահատման արձանագրում/փաստաթղթավորում:



Սովորողի

միավորային

ուսումնառության

գնահատումը

ընթացիկ

ուսուցանող

գնահատման

գնահատումը.

ձևերն

են

1)Ուսուցանող

գնահատումը սովորողի կողմից ուսումնական նյութի յուրացման հետ կապված թերըմբռնումների, սխալների ու դժվարությունների բացահայտման և դրանց հաղթահարման, սովորողի մտածողության ու ճանաչողության ոլորտն ընդլայնելու համակարգված գործընթացն է, ինչպես նաև հետադարձ կապի կիրառմամբ ուսումնական գործընթացում տեղեկությունների հավաքագրման և արժևորման միջոցով կրթական չափորոշիչների, ուսումնական ծրագրերի ու դասավանդման մեթոդների

բարելավումը:

2)Միավորային

գնահատումն

ուսումնառության

ընթացքում սովորողի ձեռքբերումների մակարդակը թվանշանով արտահայտելն է՝ համաձայն առարկայական չափորոշչի: Միավորային գնահատման արդյունքները գրանցվում են 1-ից մինչև 10 ամբողջ թվերով արտահայտվող միավորային սանդղակով: Ընթացիկ գնահատումն իրականացվում է բանավոր, գրավոր և գործնական եղանակներով կարող է իրականացվել նաև թղթապանակով: Հանրակրթության բովանդակությանը ներկայացվող պահանջների, ուսումնական գործընթացի կազմակերպման, կրթության որակի բարելավման ու վերահսկման մոտեցումների և մեթոդների հիման վրա սովորողների ընթացիկ գնահատման համակարգը նպատակ ունի լուծելու հետևյալ խնդիրները. 1)բացահայտել

սովորողի

ուսումնական

արձանագրել

գործունեության

վերլուծել

նրա

առաջադիմության

ուսումնական

ընթացքը,

ձեռքբերումներն

ու

դժվարությունները, 2)շարունակաբար և ըստ փուլերի ստուգել ու գնահատել սովորողի կողմից Հանրակրթության պետական չափորոշիչով ամրագրված բովանդակային

բաղադրիչների

յուրացման

տիրապետման

աստիճանը,

3)գնահատման տարբեր ձևերի և տեսակների համակարգված կիրառման միջոցով հնարավորություն տալ սովորողին առավելագույնս ցուցաբերել իր գիտելիքները, կարողությունները հստակեցմամբ 5)ուսուցանող

հմտությունները,

բարձրացնել

ուսուցման

գնահատման

հետաքրքրությունը

գնահատման

գործընթացի

արդյունավետությունը,

կանոնակարգմամբ

դասավանդվող

ուսումնական

չափանիշների

խթանել

առարկայի

սովորողի

նկատմամբ

բարձրացնել ուսումնառության արդյունավետությունը, 6)նպաստել սովորողի անձնային որակների ձևավորմանն ու վարքագծի կարգավորմանը, խթանել սովորողի

ինքնաճանաչման,

ինքնազարգացման

ինքնագնահատման

կարողությունների զարգացումը, 7)բարձրացնել ուսուցչի պատասխանատվության և մասնագիտական պատրաստվածության աստիճանը, 8)ճշգրտել յուրաքանչյուր սովորողի հետ տարվող անհատական աշխատանքի բովանդակությունն ու ծավալը, խթանել նրա ուսումնական ակտիվությունը, 9)հայտորոշել ուսուցման ընթացքն ու արդյունքները, 10)շաղկապել ուսուցումն ուսումնառության հետ, 11)ապահովել փոխադարձ կապ սովորողի, նրա ծնողի հետ, 12)հաշվառել մեկնարկային վիճակի նկատմամբ սովորողի առաջա

միավորանոց

համակարգ

ընտրվել

բացառապես

այլ

երկրների

համակարգերի հետ համադրելիություն ապահովելու նպատակով: Ըստ գնահատման 10 բալային համակարգի, 1 գնահատականը համարվում է շատ վատ, 2` վատ, 3` անբավարար, 4` բավարար, 5` միջին, 6` միջինից բարձր, 7` լավ, 8`շատ լավ, 9` գերազանց , 10` բացառիկ: Մասնագետը նշեց, եթե համեմատենք այսօր գործող գնահատման 5 բալանոց համակարգի հետ, ապա 1,2 և 3. գնահատականներըն կլինեն այսօրվա 2-ը, 4, 5 և 6 -ը` 3-ը, 7-8-ը կհամարվեն

այսօրվա 4-ը, 10 և 9 `5-ը: Մասնագետը վստահեցրեց, որ միավորների նման բաշխվածությունը հնարավորություն է տալու առավել ճկուն գնահատել: Թվանշանային գնահատումն անընդունելի է առաջին դասարանում, ուսուցիչը առաջին դասարանում պետք երեխային գնահատի տարեվերջին: Տարրական դպրոցի ավարտին` 4-րդ դասարանի վերջում, կիրառվելու են ամփոփիչ հարցաշարեր:

Եզրակացություն

Կրթական գնահատումը ուսումնական գործընթացի արդյունավետության և ուսուցման

արդյունքների

բացահայտման

միջոց

է։Այն

օգնում

պարզել

յուրաքանչյուր սովորողի գիտելիքների, կարողությունների ու հմտությունների մակարդակը,

ինչպես

նաև

դպրոցական

չափորոշիչների

ամբողջական

պատկերը։

ստանալ ու

դպրոցի

կողմից

ծրագրերի

«Գնահատում»

առարկայական

պահանջների

բառը

կրթական

ու

կատարման

համատեքստում

կիրառության մեջ մտել է երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո։ Կրթական գնահատումը լայն հասկացություն է, որը նկարագրում է ցանկացած գործունեություն, որը կարող է տեղի ունենալ սովորողի կամ սովորողների գիտելիքների

վերաբերյալ

մոտեցումներով փաստագրումն

տեղեկություններ

գնահատումը, է,

այլև

ոչ

միայն

ուսուցման

ստանալու սովորողի

ընթացքի

նպատակով։Նոր առաջադիմության

խթանման

կարգավորման,

վերհսկման և բարելավման մեխանիզմ։ Գնահատումը գնահատական

իրականացվում են

համարվում

10-միավորային

4-10

միավորները։

սանդղակով։Դրական Բացի

10-միավորային

համակարգից՝ ուսումնական ՝գործընթացում կիրառվում են նաև գնահատման որակական

եղանակներ՝

միջնակարգ

դպրոցի

բնութագրային

ավարտական

ստուգարքային։

քննությունների

կիրառվել գնահատման այլ համակարգեր։

Հիմնական

ժամանակ

կարող

և են

Օգտագործված գրականության ցանկ 1.Հանրակրթության պետական կրթակարգ. Միջնակարգ կրթության պետական չափորոշիչ, Երևան, «Անտարես», 2004 2.Սովորողների գնահատման հայեցակարգ, ՀՀ ԿԳՆ, Կրթական ծրագրերի կենտրոն, Երևան, 2005: 3.Հանրակրթական ուսումնական հաստատությունների սովորողների ընթացիկ գնահատման

մեթոդաբանություն.Ընդհանուր

դրույթներ,

մոտեցումներ, Կրթական ծրագրերի կենտրոն, Երևան, 2005:

հիմնական