Հռետորական արվեստի հիմունքները

Նո աք

ՀԼաա

ՍՈՒՐԵՆ

ԱՐԵՎՇԱՏՅԱՆ

ՀՌԵՏՈՐԱԿԱՆԱՐՎԵՍՏԻ

ՀԻՄՈՒՆԸԷՆԵՐԸ

ԽՈՍՔ

ԵՐԿՈՒ

կյանբին մասնակցկեզ լուբաՀասարակականչ-քաղաքական քանչյուր մարդու ճամար ճոհտորական արվեստի ճիմունքներն իմանալը առաջնաճերի անձճրաժեշտություն է, Ճատկապես այն ու մասնագիմարղկանդ «Պամար,. որոնը՝ դործուննություն են կամ տությունը մշտապնսո կաղված ճրապարակայլին ճառ ճետ դեղարվետոական խոսք արոատասանելու Քաղաքականչ-ճասարակական դորժիչննրը։ աղիուռորները, պրուղլադանղիստները, դերասան դասախուները, դատախադները, դատապաչշտռլանները, ները, ասմունքողները, ճաղորդավարները,մանկավարժները ե ուրիշներ ոչ միայն ոլխոք է ծանոթ լինեն խոսքի կուլտուրայի 4իմունբներին,ւալե. վարպետորեն տիրաոլնոննճրասլարակալյին խոսքի արվեստին: Այս աշխատության մեչ Ճամառուռակիշարաղրված են խոսթի կուլտուրայի այն ճիմունըները, որոնց ճետաղա խոր ուսումնասիբությունը կախվաժ կլինի ճռնտորսկան արվեստի այս կամ այն ճյուղն ուսումնասիրող անձանց ջանասիրությունից: Խոսբի տեխնիկան ճիմնական սկզբունբրներն րնեզճանուրեն Հռետորական արվեստի րոլոր ճյուղերի ճամար: Գրքիառաջին բաժինը եվիրված | շնչառտւնյանը, առոգանությանը, ձայնին ե ուղղախոսությանը: Միասնականգրական արտասանության դործին ռաւռտարելու գրքում զգալի տեղ է Հատկացված ուզղա-չ հպլատակու| խոսության ճարցերին: Խոսքի ճնչման կուլտուրւն սերտորեն առնչվում է, բաղի տեխ ՇՔԵՒ

ՕՇԱԵՕՏԵՒ

ՆՑ

0ԲոՐ0ԹՇԵՅՐԼՕ

(եռ

ձքեՎԱՇ աեւ

Անն նիկական

ՃՓթՅԱԱ

ԵՃՐՔՃՈՂԱՕՑՈՎ

Մոր

ՋՅԵՐԸ)

Բբշոձո, 1961

ու

Ան

միջողնի

չ

'

բորիՀամար:

թարե Հարո

անճատականչստեղծադգործական

բնեմական-դեղարվեստական խոսբի

ՍԽԸՇԿ7ՇՇՏՐՁՈ

ՃքաՎՈՇոՐՈՅ

ձներ

ե

չ մյս ճոհտորական արվեստիմյուս

նե ե «Հոնտորական արվեստի տեսակները» գլիումմ ճամ ճամառոտակի լսվաժ է յուրաքանչյուր ճյուղի պատմությունը, բնութագիրը:բեր-

էն

Հռնտորներիճառերիօրինակներինչպես տեքոականավոր

այնսլես էլ դրջի Ճավելվածում:

բազմաթիվ ոճարանական ձների

որտեղ

ու

լեզվի

մա-

բերված են

որոոեղ ճչատո-

աան

լ

:

եւաեւ.

նան

ռե-

դա-

դերառանական, Աամարանական մանկավարժական, ինչոլես ւրո7 աարԱանոգուցյան, Կազան իստների, օկանակդատախազների, Հոնրակա տապաշտղանների :- ՐԻ, արվեստովՀնտաքրջրվողների

մեջ

օ«Հոնտորական արվես ի ճիմունքները» աշխատությունը իր ամփոսխումէ Հեղինակի Համառոտակի փրավաբանական երճարույագործունեությանէ բեմականգեղարվեստական խոսքի մանկավարժական փորձր: օգտակար կարողէ լինել ճՃամալսարանի ն ինստիտու. Ժիրթը ,

ճառերի օրինակներ:

տրվաժ է դատականՃարտասանական արվեստիճամառուր մությունը, դատական ճառի կառուցվածքը, հնչոլես ն

ա-

րքի երջին գզլութը նիրված է ճոնտորական արվնուի Մենատարածված ճՃյուղին՝զատական ճարտասանությանը,

խոռւյում է

Պար,

աին:

մ,

դլուխը գրքի բաճառի ն դուգաճնեո, ելնելով հրա բովանղդակությունից ու նպատակա-

կարնոր ոո Մարոցվածքը» Սարին տեխնիկականկառուցվածքին ձնին

տում,

«յած

Հին

Հռոմ Հունաստանից,

.

Հոնտորական արվնստի զ ված է Հին ժունաստանիծ (մ. թ. ա.), ինչես հ ծին Հո ճարաբերությունների զարգաղմ սրումը,լայն մասսաների զերի

ները:

նորագույն ժամանակաշրջանո Մեծ ոնոլյլուց Սոցիալիստական կական-քաղաքականսլայբարի Հանդիսացել է մի մարտական վորվել են ոչ միայն ժողովուր այլն արտաքին՝ միջազգային

սած

կրել է զլխավորասլես քաղաքա Հետադարձճայացը նետել մական վարդացման շրջանների

կան ճարաբնրություններիբոլոր կան դեր է խաղացել: Հռետորականարվեստն իր

քաղաքականպատմության րոլոր վուրդների առաջավոր մարդկա Հատվել: կենդանի խոսքը, գեղ ճռետորական արվեստը, մարդ

կամ Ճայոոասանությունը

ՆԵՐԱԾՈՒԹ

կակոնյ, կուլտուրական կյանքում պտճտանջումէին

ոլերճախուո՞ություն` կենդանի,դնեղեցիկ, խասքի Ճմտությում՝ Ճուզիչ Պամոզիչ ու

դեմ ճաղթումյակտանելու, Ճակառակորդների ն գիտության, յ այլ փիլիսովույության, խնչպես դրականության

իրենը բաղաքական

բաղմաթիվ բնագավառներում երենդ տեսակետները Հճիմուվորելու

տարածելու ճամար:. Այդ տնեսակետիցծին Հժունաստանում ճատկաղզեսխոշոր դեր խաղացին սոախեստները:ճարտասանությանայդ ուսուցիչները դրում էին Ճառեր, ձեռնարկներ, իրենը աշակերտներին ռում ուտի էին սովորել բերանացիո Սուինհսանիըն ավելի,ուշադրությունէին դարձնում լեզվի անխնիկականմիջոցների ու շարադրանքի, բան թմ ճառի բովանդակության, տրամաբանության ն ճշտության վրա ոլատկերավոր,ծաղկացրաձ լեղու, անսոասելի դարձՓորժաժելով վածբներ, Հմտորեն ընտրվածթեմաներ, նրանք իրենց ճառերով չելի շատ ձդաում էին դուր ղալյ ճիացնել, քան ճամողել, Անտեկ աշխարձճի ամենաապկանավոր ԴոնտորըԴետութնննան էլ (984--924 թ. մ. թ. ա.) որը լինէլով դեմոկրատիայի կողմնակից, դեմ էր էսքթինեսի կողմից գլսավորվող մակեդոնական ար իւտո կրիատիայինն պայքարում էր «անուն դեմոկրատական եքննքի անկախության ազատության: ԲնությունիցՄուլակաղմ, Հժվոաւնն դոտ նեղ կուրմք ունեցող Դիեմոսրճնեսի մեջ աղերն դորեզ էր ճռնտորդառնաթուցանկությունը, որ նա մեժ դժվարությամբ Ճւաղնահ թաճարեց ն ուսերի էր թոռթոյախոսությունը Փատդցնեռումը: ք

ա-

-

ու

են, ծր հր ձայնը: զարգացնելուՍոքողախոսությունը մում /նրացնելու ճամար ե

նա

դնում քը ժովափ, բճլոոը,

քր առնում մանր ժոհ ձգտում ու փաքարար էր ռար ճասկանալըձնով արտասանել չժվար բառերն դարձվածքները, ճեկվամեթբուվօրված բանասՁայնն ուժնդանելու, տեդձությունները: քոշերն ու կուրծքն ամրացնելուՀամար ւս ռար էր բարձրանում, ցանտլով շնչել դ:սնդաղ խորը, ղուգորդելով արտասանությանհետ: Ուսերիջնցումը վերացնելու ճամար առաստաղից կար:ում էր սրեր |, հեքը կանգնում նրանց տակ երբ խոսելիս ն ակամալիչ ցնդվում էր, արծրը ժծուդում Լին նրա տերի. այդոիսով, շնորձճիվ իր մեժ բանասիրուՀամառության, նա ազատվեց այդ քերությունից ես. " քեմոսթենեսը ավելիքայ մուս մը տարի զբաղվում էր դատա1 չնայած այկ ժամանակ դատական գորրը շատ չին, այնուամենայնիվ, չրավարարվելով եկամտաբեր իր ճասարակակած դիրքով, նա իրեն նվիրեց է գործուննության, դառնալով իր ժամանակիչգերուԲարձր զանցված ճաղարթա կալ Հոնտորը» ու

ու

քյան րեՀաշտպանոթյամբ,

հնար1ոքտորի

Հին Հոոմի սենատորներից, որոլես լավաղդույնՃոռհտոր,ՃայտՀ

կատոն-ավագը (234--149թբ. ա

2 ա.), որը ոլրովինցիայի միջին ն երկայացուցիչն ճոռղատերերի էր ե կհար-: պաճպանողական ոխերիմ Քշնամին:Հռոմիռսննատումարտասանածիր բոքադենի Ց «ԸՇԸՒսյ ճառերը կատոնը վերջացնում էր այսպիսի խոսքերով, լոր նի էր

Ըոքիճքոծու6556

Ճճլթոմմուռ, այսինքն` «Այնուամենայնիվ, Կարքադենըպետք է կործանել»: Հին Հռոմինշանավոր ճոհտորներիցէր Ցիցերոնը(106--48 թթ. մ.թ. ւմ.): նա Հայտնի էր որոլես ն՛ դատական,լ" քաղաքական ընդունում են, որ Ցիգերոնըառավելապես դա Ճոհտոր:Շատերն տական, քան քաղաքական Ճոնտոր էր: Ռուսոն Համեմատելով Դնմութենեսին ն Ցիցիրոնին,այսպես է բնութագրելլուրաբանչյուփաստաբան, Մ բի տաղանդը, «Դեմութենեսը ճռետոր է, Ցիցերոնը՝ Հետո չՀոռռմում Հոնհտորակունարվեսար սկսում է Ցիցերոնից անկում ապրել. դա ոռնտպուբլիկական կարգերի վերացման Հետեվանք էր: Հոսմճականկայսրերը ճալածումէին բազաքական Հոհտորներին ն սլարղ է, ոբ այդպիսի պայմաններում քաղաբական ճարտասանության 7՛չ միոյն զարգացման, տյլն դոլության մասին խուք անգամ չէր կարող լինել: Փաճպղանվում էր դատական Ճոնտորական արվենոոը: խավարամոլության երկաախոլասաիխկայի Միջնադարուր ԸՇՈՏօ

հս

կարծում եմ,

որ

`

ու

ւրվեսոայր ֆնողալականբատն ժամանակաշրջանում, ճոնտորական միառետուլկանկարգերի դաժան Հալածանքներիճեւտնանքովմոռա ցության տրվեց:Քրիստոնեության րածման ն Հոգնորականուստացան կրոթյան արտոնյալ վիճակի շնորտիվլայն զարդացզում ճառերը: ճոգնոր բնույթի նա-բարոլական Քաղաբականկյանքի զարթոնքը ե 127111 դարում ֆրանսիաբաղաքական ոնոլյուցիան մեծ կտբկ տվելին կան բուրժուական ու ղարդացմանք: վերակենդանացմանը ճարտասանության դարում ճռետորական արվեստը ղարդացավ Արեմոյան նվրոպալի մի շարք հրկրներում՝Անգլիայում, ԳՓերմանիայուժ, Անգլիական պառլամենտարիդմը մեծ Ավստրիայում: խոալիայում, չափով նպաստեցոլառլամենտական ճռնաորական արվեստի ղար-

գացմանը:

Թումա այում Հոնտորակում: արվեստը շատ ուշ է Ցարական Միապետությունըմիշտ էլ ճնշել է քաղաբական աղատ զարդացել: ոնֆորմից ճետո նսպասխուսբը: Միայն1864 թվականի դատական ւռ

անն

ւ

Օր.

Լ.

Ս.

Ոօոօճ,

«ԱԱօոՂՔՎԸԸԽօԸ ճրձշածրօմաճ»,

ԸՇ.-.ԱԵ7աթծաթը,

ղո,

14. -

պայմաններ ստեղծվեցին դատական ճարտասանության ճամար, որին լայն չափերով նպաստեց երդվյալ զարդայմուն ատենակալների ինսւոիտուտիստեղծումը ն դատավարությանմբրԹեր երդվյալների դատարանի ցակցության սկղրունըի կիրառումը: ստեղծումը միայն անկան խոչընդոտ էր ցարականկամայականուբնույթը ե դատաթյունների դեմ, սակայն երա տառաջաղիմական վարախյան նոր սկղբունբները ճնտրավորությունննր տռեղծեցին գատական Ճռնտորականարվեստիղարդտցման Ճաւիար:

չափաղանցօգՀոնտորական արվեստինվերաբերող խնդիրներին, ասելով. էր մուլիս սկսնակ Հճռետորներին, տակար խորճուրդներ արամենադժվար դա արվեստը, ըբնկերներ,-«Հռետորական աշխատող կազմակերպություններում էն մասսայական

երդմյալենըիդատարանիկոլմնակից, զորական կառավարու թյան օրոք դատականբարձրաստիճան սլաշտոնյա, ականավոր դատական ճոնտոր Ա. փ. կոնին միշտ ջերմորեն պղպաշտոանուէր

Թյունը,

«ավոր

երդվյալների դատարանըցարտկան ոհակցիոն չինովնիկների ու Հրապարակախոսներիմշտական ճարձակումներից, գանելով, որ րենական դատավարություն նոր, առաջադի մական սկղբունքները առպաճովումեն մարդասիրական ցաղափտրներիկենսադործումը:

Դատականոնֆորմից Հետո

մի քանի տասնամյտկ

Ռուսաստանումերնեանեկան մի ցարական

չանցած,

Ճճոչակավորդատական Հճոնտորննր,որոնը ճառերի կառուցվածբը, րովանղակուՍյունը, կուռ տրամարանությունըչ Ճուղականությունն ու լոսրձրարվնատլնլուն ձճարուսսանականձների «արստությամը մինչե Ճիմա էլ չեն կորցրել իրենց քարմությունն ճմայթը: շարբ

ու

դարի կետերից սկսած, բոռլաքական կրահլի որման ե կապիտալիղմի զեմ մզվոց պայքարի պայմաններում, է'լ ավելի ղարգայավ քաղաբական ճարտասանությունը, դառնալով այդ պայքարի անձրաժեչտ Հշղոր զենքերիդ մեկը: Դքոլեւտարիատի ուաճվիբաներ Մարքսի, Էնգելսի,1ննինիճառերն իրենը բովանդակության ճազնցվածուր յամբ, ձնով ն ճուղականությաժը ճանդիսանում են ՀԱՄ

ճոնտորականարվեսոխլավադովն օրինակներ: Ռուսաստանում

մարքսիզժի

տարածման գործում իր

տնոտ-

1905--1902 քք. առաջին բուրժուտ-դնմոկրատականոնոլյուցիան մեծ զարկ տվեց Ճռնտորականարվեստի զարգացմանը: Սաայն քաղաքական աննախընքաց ծաղկման

ճարտասանության

ու

ճամար լայն որիզոններ բացվեցին Հոկտեմբերյան Մեծ ոնոլյուցիայի ն սոցի ալիղմի Սոցիալիստահան կառուցման 2ռեերբ Հանդես եկան ժի շարք ականավոր ժամանակաշրջանում, հ. Մ. նրանցից տորներ: կալինինը,ճանդիսանալով լավագույն պլրոպագանդիստն ազիտատոր, մեծ ուշադրություն էր դարձնում

տիրապետենայդ արվնոտին: Չտիրասպեռելով կարելի է ասել, որ լսարանը: դժվար չէ թմրեցնել այդ արվեսախին, է լսարանը ն քմրեցնում կերպով ճոհաորից ինը ճիանալի տասը միայն մեկն է, որ կարող է շատ Ձե բիչ պաճել նրա ւռրամադրուչքնիջ»ւ: Յաբոցաշունչ խոսքի նշանակությանմասին Աղիտատորների որ

նա

բոսլավսկին գրել է. «ճարիզմիդեմ մղած պայքարի շրջանում բանի-քանի անդամ ժողոչ պատատճել, որ բոլշնիկագիտատորիխոսքը բանվորների անձրաժեշտության ցույցի է արել դործաղույի, վում ճողժացրիվ Մի անգամ չէ, որ ամեն տեսակ տարակուսանբները: վերաբերյալ տատանումնեագիսատորի խոսքը վերջ է դրել «ետամնացների ճամախմբելով, րին, բոլչեիկլան փոբրարիվ ավանգարդիշուրջը բանվորների եղել, երբ | անգամ է տարել նրանց: Քանի տռաջ գյուղացիների դեմ ուղղված ցարական ղինվորննրիօվինները ցած ճն իջել, Ճենը որ ադիուտաորը կրքուռ խոսքով ղիմել ու

պլարաիական

զինվորներին»2: Հակալականդեր Բոլշեիկյան ագիտացիան պրուլագանդան կոի ների ն ինտեր1918-1920 թթ. Քալաքացիական խաղացին ժամանակաշրջանում: վննչիայի ոնմ մղված ռլայթուրի մեծ եղավ բոլշնիկյոն բողաշունլ, կենդանիխոսքի Է՛լ ավելի Մեծ պատերազմիտարիներին: ձայրենական եշանակությունը մեծանում ՀճոնտորականարԱրդի սլայմաններումէլ ավելի է ն Համոզիչ խոսքը քանի որ ոդեշունչ վեւոռի անճրաժեշտությունը, կյանքում, շրրստօրն աշխուժացող Հաստրակականչ-քաղարական տիրապետման մասմայականացման ինչպես հ գիտությունների աշխատավորմասսաներին ոբիլիղացնում է բնագավառում, առատություն սունղծելու դործում Հոգնոր բարիբների քական ն կուլտուրայի ծաղկմանը» նոլաստում է սովետականկյանքի է

ու

ու

կանչոլրոպագանդիոտական ճառերով պատմական լխոշոր գեր կատարեց նան ականավորճոնտոր Գ. Վ. Պլեխանովը:

արդգայման

վեստն սլետք է բոլշեիկները

Ի

ու

ւ

2.

բ.

Մ.

ՈԼ

Խոճաաս,

«Շոր

Աքօաաճժոսմ,

ս

«Շօոօրա

քոզտ 1919--1935», 8:հ1270րո11».

«ր.

202---205. Ր,

Ըրք.

5.

Համար խիստ անձճրաժեշտությունէ: Լատ Քչ

տաճ

տպավորություն է

Զայնի մշակման

ավելի ձայնադոմանաշխատանքը չատ |: Ձայնի ծավալը: ուժը, Հնլունությունը, դիմացկունություու

բարդ

ճկունությունը վլարդաղնելու ճամար ջանասիրություն նե ճամառություն է սպաճանջվում: ՞ Ձայնի մշակմանը պեաք է նախորդի ձայնի դտնալան թերուվերացումը, ինչսլես, օրինակ՝ ոնդախոսությոնը, զոԹյունների իոկորդայինձայնը)ատամենրի միջով կամ կիսալաց բնրանով սելը ն այլն Այղ ուղղությամբ կատարվող վարժությունների նպատակն է՝ դաոնելձայնական ապարաի ճիշտ դիրբը, ձայնին տալ ճիշա ուղղություն ն ճիշտ օգտաղործել շնչառությունը: այնական քերությունները վերացնելուց ճետո նոր վարժություններով ոչհչոք է դարդացնել ձայնը, ամրաղեն ձայնական տվլոլնենրը հ վնրջնհաճանաչես տիրապետել ղրան: դարԱռողանության հ ձայնական առղլարատիմբակումն գացումը կախվածէ սիսանմատիկ փասրժությունների ց: Ինչպեռջուչվարժվաժ մատները կամ պարողի մկանները, ԼուլնԹակաչճարը պես ե չվարժված ձայնալարերը, ճանըշնչառուխուլուտությունըյ Սյունը, ղանդաղաջարժլեղուն, ալարկոտ բնրանը Ճոնտորի, դճրան հրգչի ճամար Էչոչրեղուներ սանի, առտունքողի, ճազորղավարի են, ռրոնը Ճաղքաճարումիյ Հեռոմիայն կարող է խոսք լինոլ աէ նինույիկարդացման ժամին է խոսբի տնխսնիկոյի չորրորդ չամինը ուղիախոսությունն է ուսուցանում որն 1Մուցտը Է-յու/օրքոեայիս:ն չոսոնրի ուռիղչ ), վաղման ն ճիշտ շնշոտադրությամբարու ւ անյուրյում: ԳրմաժխոսԲր ն կեհդանի խոսակցական լեզուն չեր ճամընննում, քանի որ 'ուերշնց ոաքահչյուր փայրի։ շրջապատի, աշխատանքի ռլայմաններն նն դնում մարդկանը տլրտաստնության կերն առանհձնադատուկ նր

ԽՈՍՔԻ

ՏԵԽՆԻԿԱՅԻ

ՏԱՐՐԵՐԸ

ՀԻՄՆԱԿԱՆ

Խոսքի տնխնիկան ճռետորական արվեստի րոլոր տեսակների 4իմքն է: Խոռբի տեխնիկայիՀիման վրա է, որ ճնարավորէ զառնում տիրապետել խոսքի արտաճալոչական միջոցներին: խոսքի անխնիկույի մշակմոաքր կարելի է ձեռք բերել խոսելու ն արտասանելու այնպիսի Հժտություն, որը բոլոր պայմաններում Հոետորին,

ասմունքողին ն Ճճաղորղդավարին դուրս է թերում դերասանին, դժվարին կացությունից: բաղկացածչ չորս Հիմնական Խոսքիտեխնիկան բաժիններից. 7.

--

4.

շնչառություն, առոդանություն,

1, ուղղախոսություն

-

դախօրոր

առոզանությունը: րու կատարվողաշխասուսնրի Շնչաղությրան էությունն :

է՝

՝

սբոշ

անխնիկականմշակմամբ դարդգացնել ամենիդ ավելի շնչառության

բնական, ճիշա,առողջ, շում: չճոգնողհ նաուռակաճարմար ձն, որը սլետքէ նոլասյոխ ձայնի կանոնավոր հ զարդաղմանըխոսքի որ մերարդժանը: դժվարությունների թաժանության ոռգանություեր (լառիներեեն -- ասրաաստն ել,

Բորի ու

ԱՇՇՐԸ

է

նպամաի խոսթի

բաղաձայններիՀատակ

ն

ԺՇԱօ--

առանձին ձայնա-

արտասահությանըյ ավ առոգանությունը փորաքանչյուր Ճոնհոտորի, դերասանին էրդչի

ԾԵՐ Է.

«ՂԵՃոտը Շռքոաբնճ,

ՇԱՀԽԱՎՇՇՕ

ու

-

ուսումնասիրության ոկդբնական շրջանում ալ մ իմյանցից բաժինները ռաճմանադատվոււեն, իսկ զորժնական կիրառման ժամանակ նրանբ արդեն միասնական են, բայդ չեն միաժամանակ մշակվել: Ձայնը չի կարող մշակվել, եքն կարող կանոնավորվածչեն շնչառությունը, թոսբի ասլարատը ն ի

պետը արաասանություն)

հ

«Ր

:

4. ձայն, դ ւսուցման

թողնում:

առոգանությունը միշա

ու

պարղ

քԸԿի»,

ՂԳՇԽՐՅ,1939 բ.րք

6--7.

՛

Վրա: `

խոսակցական բարբառը

կամ խոսբի արպասանության առահձնաճատկությունըլուրայվում է դեռ մանուկճասակից, երր երեխան, կհմանվելով չրջասլատին, րեդորինակում է երանց լբարբառը: Հաճախ մեժ«դժվարությումը է Հաջողվում վերացնել արմաու տացած սխալ արտասանությունն Քիչ չեն այն դեպբարբառը: բերը, նրբ բարձրադույն կրթություն ստարաժ մարգից արտառսաեւմ են՝ սայմանչ սրջահյ, ալբունյ) Հճուսիս, փրոնտ,ռեկտեմբեր, անզաջ ի այն, իսկ արտառոց շեշտադրությունըղարձել է չատ, սո-

վորականբան: Հայ աշխարճիկ լեղվի

դղարգացումը կաշկանդվածլինելով )1

չրաբարով,

դարի կեսերին, Ճորդելով,դուրս եկավ իր ափերից րավորխոսքի մեջ իր տեղը գրավեց: ինչես ռուսական դրական չեզվի առանցքը կազմեց մոսկովվան բարբառը, փոտալերենինը՝ ն

այնպես էլ

բարբառը,

աառաոաո

Ծգճթաաաաաաաաաաաաաաաաաաաթաաաաաաատաոի

Տոսկանի, անգլերենինը՝ Լոնդոնի դիական լեզվի` աշխարճաբարի արնելաճայ

առանցքըկազմեց ապրչսրարոյան բարբառը, ռիի ճիման վրա պարգացավ ճայ գրական լեզվի ուղղախոսությունը: 2Հ2ոնտորական արվեստի Հիմնականն ճղորմիջոցը է, լեզուն զրական լեզուն, որին ոլոք է տիրապետի վուրաքանչյուր գիադեստ մարզ, իսկ ճռհտորը, դերասանը, ասմունքողն ու Հաղորդավարը՝ հս: Շատ ապոռւսվել Ճասարակական-քաղաքական գործիչներ ճիշտ չեն խոսում: Գաղտնիք չէ, որ շատ շատ դառախոսների,դատա խազների, ճառերըշատ Ճեռու են ճոնհտորադատապաշտպանների

ԽՈՍՔԻ

ԱՊԱԲԱՏԸ ԵՎ ՇՆՉԱՌՈՒԹՅԱՆ

ՕՐԳԱՆՆԵՐԸ

ու

կան արվեսոխ

պաճանջներից: ՝

Խոսբիապարատի ի շնչառության օրգանների կանոնավոր կա«ուցվաժբիցն ճիշտ ղոիժունեությունից է կախված արտառանուու Սյան ճշտությունն Հաւտակությունը: Աաաա «աաա եի գեա դրանը

ճոհտորների րարՀախարակական-բաղաբականդատական առար աթո ԿԵաթի աջի Արնի փարիկողմից , ամար

դետ

ան

հրճու

ախարա

յաԵբախանավան աոնոա կանոների

ն լեզվին չտիրապետելը

մեղանչելը միահդամայն է: անճանդուրժելի

աա

ատամի, 1րզուն, զարծը մ փոսում տիմքը, լ14մազը, զովորգը, ճայնալարձրըն շեչաֆողը: Խոսելու գործողությաեր մոսնակցումենե նան խոսքի ապարատի ղանավան մասերի մկանները, որոնց կծկումները ճետնանբ են կենտրոնականհլարՀառանձին տնղամասհիի դործունեության: դայինճամակարդության մյդ ամբողջ աշխատանքը ճամաձայնեցվում է զյխուղեղի ձախ կի«ադգնդիկեղնում զետեղված նյարդային կենտրոնի Հետն Աննորմալ արտասանությունըճետնանք է՝ ա) խոսբի ապաթատի կառուցվածքի թնրության, բ) խոսքի պպարատի ճիշտ կառուցվածբի դեպքում նհրաայս կամ այն մասի ոլատաճական, ոչ ճամակարճիշտ օգտագործման ե գ) կնհտրոնական նյարդային տնդամասերի գործունեության խանգարմանկ զության առանձին ԸԽոռբի ապարատի կառուցվածքի թերությունների քվին են պատկանում ծեուռի ոչ ճիշտ դիրքը, վերին կամ առոիին ծնոտի օուիս ընկած լինելը, նոսր ե ծուռ տտամները։ Այդ արատները են առաջնալեղվային (դ, տյ թ, ձ, ծ. առաջացնում բաղաձայնների 9» ջն, չ, ժ, 7» զ: ս, ն ոչ ո) ոչ ճիշտ արտասանություն:7 Սռողջ ն ճիշտ ատամնաշարըճանդիսանալով լեզվի պատեն», եժապնս նպաստում է ճոտակ արտասանությանը, մասամբ էլ `

է ճանդիսանում: ձայնադարձիկ (ոեհզոնատոր) Է երկար ե Ճա երբեմն սվսվախոլեզուն շշնջախոսության Կուքյան պատճառէ դառնում '

:

ը.

Ըճքնվեոմ, «ՂՇռերքը ԸԱՏԿԱՎՇԸԽՕՆ քովի»,

/ՂՇՇԽԾՅ,1939

ր.,

ԸԴթ. 10.

եքե

(նեզվատակի սանձիկըլեզուն կարճ է ոլա ում, ապա դրա է Թոթովախուու քյուն՝ «ղ»-ով խոսելը: Ալս արատնիր

Հեռնանքով առաջանում

օրգանականրնույք

Բժշկական միջամտություն:

էե

կրում

է

պաճանջումէե

շշնջախոռությունը, թոլովախոսությունը կամ դանդաղախոսությունը երնխաների խոսքի միլս Քյան կամ դաստիարակու. Շատ

Համալ,էլ

ոչ

շրջապատի վոտ օրինակի Հետնանքէ: ֆրանսիացի կամ Հրեա երեխաների շրջապատում

նրանցնմանվելով,Հեչյունը արտասանում շնարավոր1 վերացնել: է

բբ

Ի

ռր

շրգանական արադ

ժառխկ

ու

ճամառ

նման

արա-

Անչճրա ժեշտ միայն, որ խոսքի ոչ ունեռողն ըժբոնի իր ն Թերություն, սիստեչարժումյունների միջոցովվերացեիայդ

կախում ունի

ան արտամանությ

'

է, որից

գնրաղան-

Ճոտակությունը: չեղվի հառլվածֆ ամենատարածված ւս բտասանական

Հեռ

Ե

որ:

մյուս երեխանե.

ին ղ:

Խոսթիկարնորօրդանննրիըմե քը լնզուն

ցանես

նկատված է,

ո,

ո

չ թերումյունն շեչյունների արտասանությունը: մուտ հր երեխաների

Հնչյունների արտառանումյանշտկումը Էրկար է ժառասակննրը, ճառկասյես երգիչները, Ր-ի

նում

նն

Ը

անում,

իսկ մէ. փոխարեն արտուոու-

ռիր արճեատական, ժեխանիկական արատ տությամբ կարելի չ ո,

վերացնեյ:

է '

ր

Հե

՛

ճամակարդությաւն

ունորոնական եյարդալին

առանձինտեղամասերի գործունեությանխանգարման Տետնանուվ արտապանու, Բլան բնազամառումառաջնում են չափազանցծառը Ճնտնանքն ներ այս դերում, իճաչբկն,ոչ միայն խութ լինել չի Տոնաոթի,դերաճւսնչ, մասնագիտությամբ դբաղվելու մասին, այլե Համառլատասվխան բուժման մՄիջոցոյի տվալ անձնավորությունը պետր է Հասնի այն բանին, որ շրջապատը

հարու

Թե

աս»

գոնե կարողանա քիչ Ճասկանալներոսովորական կենցաղային խոսակցու,

թլոն,» ԽոսթիԹերությունները, վերագն

/

չ

|

ելու, Լուն

ճոաուկւմրտասանություն ձեռթ ոծրելու Համար առաջին Հերքին Էէ այնտք ենեալ ոյարզ

ու

շնաղանղ,էնքարկվողխոսբի չասերատ: Առանձինձայնավորների ու

բաղաձայնների արտասանական Թերությունները վերաջեելու աշխատանքին կարելիէ անդնելմիալն խոսբի առղլարուոխն (այ տիրապետելու, ե նրա առանձին մասերի՝ շրթունքների, լեղմի, ժնութների, ու

ձայնալարն Բի զիտակցելուց Հետո: Այդ ամներ փնրարերումէ ֆունկցիաները խոսթի տնխնիկալի կուրսի Հիմնական մ բշռժիններից

եկին՝

Ջայնաճնեչումնառաջանում է այն պաճրն, երբ օդը թոքերից, մանում է կոկորդը. շարժման հեջ է դնում որոնք իրարից ճեռանալուվ մոտենալով, թբքոում ձայնալարերը, Հն ն ստացվում է սկզրնական բավական քույլ ճնչող ձայն, որը Հետո ձայնհագարձիկների միջոցով զգալի չափով ուժեղանում է:

չնչափոզիմիջոցով,

ու

ու

ռալարեր:

ու

է

հոնանող՝ կժկման շնորչիվ շերեվաձե Երբ կոճիկեերը ժկանների

պտըտ-

ապա նրանց նր. դեպի գուրս, ճՃեռանում են, ձայնա«ի ծայրին ամրացած ձայնալարերըբրարից ն ձն։ Վերջինստեղի է ուճեղքը լայնանում է ընդունում եռանկյան նենում այն դեպքում, երբ մարդ Հանդիստ շնչում է ն օդն ազատ կերպով անցնում է րացված ձայնաճեղջի միջով: հսկ երբ ար»աշնչման ժամանակչերեվաձն կոճիկները շրջվում են դեպի ներս, ճետնանքով ընդճուլ մոտենալով իրարչ արդրա 4ձայնալարձրը օղի Հանդեպ պատնեշ են գոյացնում: 0դբ ճեղթելող տաշնչվող երար մուտեցաժ ձայնալարերը, երանց շարժման մեջ է դնում, որից ն առաջանում Լ ձայն:Սակայն չպետք է կարժել, քն միայն ձալԹրքոռումիցէ,տր ձայնը ճնչում է: Ձայնալարերի Թրրոտնալարերի (ու պաճին, ինչպես վերեում նշեցինք, ստացվում է լավաղանց

վում են իրենց առանցքիՀորը

առոգանությանը, որին կանդրաղառնանը ճնտագայում, իշկ առալժ, ծանոթանանք խոսքի

նոր 1գ

մառի՝ կոկորդիՀետ,

ապարատի կա-

:

կԿռկորղըմի եռանկյունաձն տուփ է, որը բազկացած է կրոձիկենրից մկաններից: կոկորդիմեջ գանվում են մեկ զույգ ձայՊարասնոցի առչնի մասում դանվող հկ շատ Ճեշտությամը է աղամախնձորըկաղմում չոշափվող կոկորդի աոջնի մասը ն կոչվումէ վաճանաձնկոճիկ:.` կոկորդի հտնի պատր, ինչպես ն կողքերի առջնի պատերը մրոզմում են այսպես կոչվող օզաձնեկամ մատանիաձն կոճիկը: կոկորդի ճիմքն է կազմում կոճկաօղակի, որը քաղզանթակաԳՈՅ Բացած է շղափուի Գա կոկորդի երրորդ մասն է կազմում կոկորդախուփը,որը լրացհում զոզորգի առջնի ՊԱ մեժ կոկորդիետնիռւլատը՝ օղաձն կամ մատանիաձե կոճիկի նս մասը լրացվում է երկու կոճիկներով,որոնք սիմետրիկ կերպով զասավորված են հրա միջին մասում է կոչվում են շեբեփաձեկրոՀիկնեեր:։նրանըչափազանցշարժուն են ն ղեկավարում են ձայնաԲորի իրար մոտրնալու դ ճեռանալու պրոցմաները Ձայնալարերըգտնվում են կոկորդում ն սկսվում են վաճանաձն կոճիկի, այսինքն՝ ադամախնձորիներսի առջչնիմասից (ճոաան, ԱԱ անկյունածայրից), տարածվում ԱԱ ված են չերեփաձն կոճիկի ներսի ծայրին. նրկու ձայնալարերի Միջն գոյացաժ ճեղքը կոչվում չ

)Ջ

Քույլ ճնչյուն, Այդ Հնչյունն ուժնդանում է ձայնադարձիկներում, որոնք գտնվում են կոկորդից վերն ու ներքեւ ՝. ճնն՝ Ջայնադառձիկներն կրժքավանղդակը, թիմքը, բթախորչը, ն ատամները, դեմքի ոսկերոտիքը ճակատախորշր, Այսպիսով, ձայնի ուժը կախվածէ ոչ միայն արտաշնչվող օդի Տնշումիը, այլե օդի՝ դեպի ձայնադարձիկները Ճիշտ ուղղություն տալուց, ինչպես նան ձայնական ապարատի նորմալդիրքից նրա մասերի բարենպաստ Մի խոսքով, Ճամագործակցությունից: պաճանջվում Լ, որոլնսզի առողջ դրության մեջ գտնվեն թոքերը,

թոքերը ճենվում են ստոծանուն (դիաֆրագմային), »րը մկանային մի միջնորմ է ե որովայնախոռոչըբաժանում կիծքախոռոչից: կողերի միջն գտնվում են միջկողայինմկանները, որոնք մաս նակցում նեն կրծքավանդակի լայնացմանլը Շնչառության բնական ընթացքի բաղկացած է երեք փուլից. դրանք են. 1) ենըշնչումը, որի շնորճիվ արյունը բթվածին է ստանում, 2) արտաշնչումը, որի ժամանակ թոքերից դուրս են նետվում դավերը կ օրգանիկմի ճամար ոչ պիտանիու վնասակար նյութերթ

ներբեի

է

ու

Ո բրախորշը, կոկորդը) տեղի չունենա ձայնալարերը

նական ձնափոխություն:

որեչ

օրդա-

ն

Հոնտորական արվեստի ն բեմական խոսքի Համար ձայնի խոչ նշանակություն ունի: Զայնադրման, ձայնի առողջապաճուքյան ("իգիննայի)ն ՀարակիցՀարցերին Հետականդրադառնունք հոկ ճիմա, նկատիունենալով, գայում: որ շնչառությունը անմիջան

յան

Շնչառության հիմնականապաշատը

մետիկ կերպով ամփուիված են

ետ,

վրա

թոքերն են, որոնք Հեր-

կրծքավանդակում: Թոքերի գործու-

նեությունը կարգավոբվում Լ գանգի մեջ զետեղված երկարտձն ղեղում գտնվող «շնչառության կենտրոնի» կողմից: Թոքերը, բացառությամբ սիրտն ղրաղեցնող մտի, գիավում հն ճամարյա ամբողջ կրծքավանդակը նիրենցից ներկայացնում եֆ ու-

ոպունսոնման,

կռնաձե մի օրգան: Թոբերը բաղկացած են մժիլիոնավոր թոքային բշոիկներից (ալվեոլներից), որոնք օղից Լներծծում են օրգանիզմի Համար անձրաժեշտ թթվածինը: ներքեի մասից քոքերի մեչ են ճյուղավորվում Շնչափողի բրոնխները, նախ, բաժանվելովերկու Հիմնական՝ աջ ն ձախ նող բրոնխների, հսկ ճեռո, յուրաբանչլյուրն հր Ճճերթին, ուրան ում է բաղմաթիվ ճյուղավորումներ, ընդճուպ մինչն թոբային բշատիկտա-

եքրը: Թոքերիմեջ տարածվածէ

աաա» Թոռը ոքերը

ա

րա

արտաքինից պատված են

որի թաղանթով,

ի

կոչվում է

իջ շարժուն

:

կոճիկներիմիջոցով

(բացառությամբ ներքեի 5 ղուլգիցյ

|

կրծոսկ-

ննրշնչումից առաջ: դադարըի՝ ԴԵՐՆ

ՈՒ

ՆՇԱՆԱԿՈՒԹՅՈՒՆԸ

Սառծանին, ինչպես արդեն վերը նշվեց, մի մկան է, որը Հանգիստվիճակում է որովալնախոռոչից: կրծքախոռոչը բաժանում նա ունի անչավասաի, զմբելքային ձնե ն, ինչպես լուրաքանչյուր մկան, ունի սեղմվելու կամ կծկվելու ճատկություն: Թոքերի նկատմամբ ստոծանըն ճատակի կամ ճենարանի դեր է կատարում, բստ որում այդ ճատակի շչեորճիվ կծկումների, լինելով առաձգական. փոխումէ նան քոքերի ծավալը: Դա տեղի է ունենում ալն պատճառով, որ ներշնչման մամանակ ստոծանին կծկվում է, իջնում ցած, տավփականումն դրանով տեղ բաղում թոքերի ստորին մասի Համար: Թորներնիրենց առաձգականությանն օդով լդված լինելու շնորճիվ է, որ զրավուէ են սառծանու կծկման ճետնանջով աղզատմած տարածությունը: Քանի որ թոքերի կոնաձն են կ քոքային ոշտիկներն առավե կժկրլապես դտնվում են ժեքերի ստորին մասում, ապա ստոժանու ման ժամանակ թոքերի ստորին մասի բազմաթիվ բշտիկները լըցՀամարոտեղվում են օդով,ճարկեղած դեպքումօղւոադործելու ժելով օդի պաշար: եթե շնչելիս մարդ չի օգտվում մտոծանուց, ապա չշնչառությունը շատ մակերեսային է լինում: Դա այսպես կոչվող ուսային կամ է խորր անրակային շնչառությունն է, որը պաշարի ճաճախակի լրացում, այսինքն՝ ճաճախակի ներշնչում, ըստ որում ծախսվում է ավելի շատ էներգիա ն ստացվում առողքանի որ թոբերի ներքեի մասը, ործ չության ճամար բիչ օգուտ, ավելի ճարուստ է թոքային բշտիկներով,մնում է անօգտագործելի Ստոծանու ակտիվ մասնակցությամբխոր ներչշնչումբ մարդո ճամար նորմալ շնչառության պաճանջ է, ն ստոժանայինշնչառու» ամթյան տեր մարդիկ լքա առոոքւինւննում:. խաքՓնրաությունն

դաճանչջում

ա Կրա ՔԸ, Բաղգացաժ անն միջոցով Հոդերի

էն միացած 1" ողնաշա րին, ին"իսկառչնից՝

բիէ

ու

ե դերը գազերի փոխանակումը թոքային

որո(լանջաթաղանթ):

է 12

թոքային զարկերակների

նան

3)

ՍՏՈԾԱՆՈՒ

շոր

արտասանության ազարաաի աիԱաաա օբգանների

մասում

1:

ացնում

է

նկ նման

ստոծանին շնչառությունը «Հետզճետե դեւոնում է Այդ ավտոմատիկ: տեսակետից անցյալում ճամար կանանց շատ վնասակար է եղել կորսետ կբելը, իսկ հնըկայումս՝ զանազան վայն ու նեղ գոտիներով մարմինը սեղմելը, որի ճետնանքով խոր ատոծանային շնչառությունըճետզչճետեդառնում է մակերեսային թույլ ե անառողջ: նոտակյացկյանք վարողները,որոնք կռացաֆեն աշխաոում, նույնպնս շնչում են խոքերիվերին մասով, ռրի 4նտնանքովթուլանում Հ օրգանիզմը:նման անկանոն շնչառությունը միշտ էլ կարելի է շտկել ե դարձնել կանոնավոր, բնական, այսինքն՝ խոր ստոժանային:

1.

2.

ՇՆՉԱՌՈ

ՇՆՋԱՌՈՒԹՅԱ

4. ստոծանային

անբակային կամ կրժբային,

ձռհտորական արվեստի ն ն չոուության տնսակները Հետնյա

Ե.

Շռքավօճը, «ՐՇԿՈւՆ

ՇԱՇԱՎ

Սոտոծանային շնչառությունը ն ներշնչած օդը առոծանուն

ա կամ այն տեսակի շնչա Թե շնչառակ ո՞ր ող առսլաբասոխ Անրակայինկամ ուսային շն յխավորապես ուսի մկանները, բնից լայնացնում են կրծքավան թյունը կատարվաս է թոբեբի վեր կրժբայինշնչառության ժամ վերին ն միջին մասերը լայնացն Զուտ կողային շնչառություն Ճետնե օդ ներշնչելիս նողերի ճետ դակը ն այդ բնքացքում գործու դային շնչառությունը մոտենում մինչդնո ուսային ն կրծքային շն գրեթե ճանգիատվիճակի մնջ Լ: չով '

նակ փորի պատերը ժի փոքը ուռղցնում է դեպի գուրու ուտի տիպը շնչառությունը կոչվում է նան փորային կամ որովայ-

այդ

նային,

Շնչառությաննշված ձնենրից մուրաքանչյուրն ունենալով որոշ

դրական

րիր

ունի նահ խոշոր կողմեր, միաժամանակ թճրություններ, անրակային կամ / շնչառությունը կիրառվում սային

ս աի իրր.Ար աար վատառողջ լինել ,

բող

են

թուլացած

է

որոնք

ժամանակ, օդափոխելու

քոքախոի ճետնանթով կա-

Ռաային շնչառությունը ձայ-

նադրման Համար բոլորովին չե: կիրառելի

Այդպիսիշնչառությունը

պիտանի չէ թե ճոնտորի ն թն կրգչի ճամար: Ռանրի ակամայից բարձրացումը, օգի կարճ ներշնչումը, քոքերի միայն վերին, չնչին մասը օդով լցվելը այդպիսի շնչառությունը դարձնում են ՀոդնեցուՋիչ, ունկնդրի ու Հանդիսականի ճամարտճաճ կ ձայնադրմանճա-

մար վնասակար: լ

կրժբայինշնչառության ժամանակ գորժում

վերին ձրծբավանդակի

ն

միջին

են

գլիավսորապես

մասերը. շնչառության այս

ձեն

ունի այն առավելությունը, որ կրծքավանդակը ամբողջովինշռտադորժվում է, որը մեծապես նչյառձայնադաոձիկ, տում

լ ձայնի

Հանդիսանալով

Բայց բանի ուժեղացմանը,

ոի

թոթերիստորին

մա-

աներըիրենց բաղմաթիվքոքային ըշտիկներով չեն մասնակցում ն կրծքային շնչառությանը մշտական բարձրանայն կրծբավանդակի ու իջնելը չափազանցճոգնեցնում ծանրացնում է շնչառությունը, դրանով իսկ խանգարելով ձայնական ապարատի բնական օգռադործմանը, կրծբային շնչառությանը վուրաճատուկ զրական կողմերը նվաղում հն ն նրա օգտագործումը բելի Ճճոնոտորական ու

ու

կան արվեստում

դառնումսաճմանափակ: է ոտոծանայինշնչառությունները, Սողային բնականէ. առողջ է

շնչառությանտնսակետից, Հոիավելի նն Համապատասխանում տորի առջե դրված տնխնիկականխնդիրներին: ՇնորՀիվ բնական շարժումների, շնչառականապարատի, ստոծանային շնչառության չի Ճոգնում, արտարնապեսաչքի զարնող երնույթժամանակ ուսերի կամ

ները

շուտ

կրծքավանդակի բարձրացումը ն

Ցակայումնեն, իսկ ձայնականապարատի բնականվիճակում:

իջեցումը բա-

դտնվում

է

նորմալ,

որպես ձայնադարձիկ, կրժթավանդակը, մաքուրստոծանային շնչառությանժամանակչի օգտագործվում, Սո այգալիսի շնչառուքյան բացասական կողմերիցմեկն է:

ՇՆՉԱՌՈՒԹՅԱՆ ԽԱՌԸ-ՄՏՈՄԾԱՆԱՅԻՆԶԵՎԸ ԵՎ

ՆՐԱ

ԱՌԱՎԵԼՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԸ

| գտնել շնչառությաի Այս բոլորից «ետնում է, որ անձճրաժեշտ ձե, որը զանազանձնեճամապատասխանի այնոլիսի շնչառության եոթ բի դրականկողմերի պաճանջներին: ճանդիստյ,խոր, աննկատ ն չ լինի բնական, տության դեպքում (բայց ոչ միշտ) թոքերը, ջանքերի նվազագույն դործադրմամբ,պետք է օդով լցվեն առավելագույն չափով: Շբնչլառության այդպիսի մի ձե է խառի-ստոծանայինը,որը կողային ճիմք է ճանդիսանում: շնչառության Հետ միասին ձայնաղդիմոան շնչառության ժամանակ ներշնչման լըբնթացբը Ստոծանային ստոծանու կժկումով չի ավարտվում Այնուշնտն տեղի է ունենում թոքերի միջին մասը լըցկրծքավանդակի լայնացում՝ ըճթնակի վում է օդով: Այսպիսով, կրծքավանդակը օդի սաշարով լայնացնելով, մննք ազատվում ենք այն մեխանիկորեն՝մկանների օգնու-

Այդպիսի շնչառությունը

Համաավլքն

քյամբ բարձրացնելուց:

Այս երկու Ճամակցված դործողությունները ճանդիսանում եե երկրորդ նտշեչառության խառրը-ստոծանայինձեի ղզարդացման քայլը: խապատրաստական կժկելով սառծանին, թեթնակի լայնացնելով կրծքավանդա-

ամրացնում ենք փորի ստորին պատերի ձգումով: Դու արվումէ ճտոծանին փորի մկաններով կծկված վիճակում ն պաճելու արտաշնչումըկարգավորելու Ճճամար։ Այդ ճանգամանքը ձայնաձծնչմանժամանակ լացառիկ նշանակույուն տ նի, քանի սր առոծանու այղպիախկայուն դրությունը խոսելու կ երգելու ժամա: հակ դաոնում է ձայնի Հենարոդոդ երգելու ն խոսելու ժամանակ էք. ուստի խառը-«(ոռոծանայինշրեկարնկորըարտաշնչման պատճն չառության ժամանակ ներշնչելով օղ, մենք մի մայրկյան շնչառուՃիողճեւոն Ճճամաչասիարտա-չ թյունը պաճում ենք, որպեսդի "ոռո շնչենբ։ Արտոշնչումը պետբէ կատարվի դանդաղ, Ճամաչաից որդնսգի ձոայնաշնչմանժամանակ դառնա ճոնտորիյ,դերասանի կամ երգչի Ճլու գործիքը:

կը, մենք

այդ

նդի ներշնչմամբ մենք ոչ միայն օդի պաշար էնք մատակարաթոքերին, այլն վարժեցնում ն զարգացնում հնք շնչասության պռաձգականուդիմացկունությունը, ճկունությունն մանների

բում

ու

Բյունը: ԵԹն ոչ գիտակցական, այոինջն՝ սովորական, բնական չնչառությունը կատարվում է ճխռկչալ ճաջորդականությամբ՝ ներշբնգիտակցականշնչառության չում--արտաշնչում--դաղար, ապա ւ

-

փոխվում է ճետնյալ 4աջորդականությունը ձեռմԻ ներշնչում--գաԻ

(կառնցում)--արատաշեչում:

Վարժությունների միջոցովզարգացնելով գիտակցական խա-

որ-ստոծանային չնհչառությունը,մենք խոսելիս

ե

Հմտությաժբ կտիրապեւտենք ձայհաճնչմանը:

ՇՆՉԱՌՈՒԹՅԱՆ

երգելիս մե

ՄԱՐԶԱՆՔ ԵՎ ՎԱՐԺՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

'

|

Հնդզառտանում,գեռ վաղ ժամանակներից սկսած, շնչառուՔյան մարզանքը կիրառվումհրորպես բուժիչ միջոց: Հնջիկ լոդնբը մշակել էին շնչառության մե սիստեմ, որի միջոցով բուժում Հին չտա ճիվանդություններ, ամրացնում օրգանիզմը, նյարդային հ զարդադնում ճՃամակարդությունը մավոր ու Ճճողեկան կարողությունները, ժամանակներս սովետական գրականությանմել (ոսարանվում են «խարխամոգայ-ի ուսմունքի` ընդճանութ մարմն նամարգությանը շնչառությանըվն ւ, մեռաիրը Սրդբնական շրֆանումոլհսոթ/ դարդգայնել ռիթմիկ շնչտոռությունը: Դա շեշտությամբ կարելի է անել ճամաչաւն քայլելու ժամանակ,այմինքն՝ 4 Քույլի ընթարրում շնչել, 4 բայլում՝ Ն դր աճել թոքքէրումն 4 թուլյում՝ արտաշնչել:

Վերջին

բարրող

րչելա

ննչուը

Քո 6--6--Ց

Թոռթերը մարժեց-

խավահանայչափ ամբացնելուըՀետո կարելի է թաղձ»ի 212-թիչ ավելացնել 5--Տ--Տ, մի քանի Հեսյո՝ ու

ն

շարարի

այրո

՝

ց

Ռի միկ շնչառություն դարդաղրնելուց Հեմ ռլեաք Է քոքերը երկար տիտաշնչմանո Այդ առդասուսկ վարժեցնել ո, ցա մուր :Ւ չճա է լիաթոք ներշնչել, 7 քայլ դաղարից ճետո՝ 6-.Փ բաայչ

Հ

քայլի հն-

Պատմ ոչո:վիարտաշնչել: ճացբում Հետպտճետն արտաշնչման ատաղու-

խյունը,նայածկորերի ծավալին ն է

Հըգարաջնել: չարժության ժամանակ ր

Տր,.

չոնել օդով « օրի պաշար

ն

առողջության

վիճակին, կարելի

թոքերըերբնք չպետք է ոչ յ ամբողջ օդը արտաշնչել, թոքերում մնո:

րիմ չաւիով միշ» ոչնայթ

Այն անձանց, որոնց Սոքերը կամ ճանձռխրտըճիվանդէ, ննըշնչելուց 4Ճեւո օդը թոբերում երկար որովՀետն նրանքայլպիսով կարողեն վնաս ըրենց առողջուՀասցենը թյանը: 0ղր թոքերում պաճնլու ն տղա արաաշնչելու նրանը ւչետթ է դգալի

Գրիր

արարվում

չի

ձոռխով կրճատեն, '

երգելուն

:

Կարա

Մճնքեող

խոսելու ժամանակ բոլոր

«ՅԱՅՒՈԼՇ

-- Շոն»,1959

`,

տնողությունը

դեպքերում Հե

իթ 3. ւք

14---17.

որ

պա-

Հանչվում է լրիվ ներշնչում: Խոսելուց կամ ծրդելուց առաջ կատարե... Ճետո լրաց լով Համեմատաբար լրիվ ներշնչում, մենք կարող ենք նելայն, նախադասությանկամ երգի Համապատասխանտեղերում` օդի շառ կարճ արադ ներշնչում: կատարելով կրացուցիչներշնչման ժամանակկրծքավանդակըմնում է մլ. իսկ փորի սրաւոնրը՝ ժի փոքր ձաված: լայնացած, փոքը մարզանքի իդեալական շ նչառության ստլողությունն. Հռնտորի է՝ 3---1--30, այսինքն՝ 3 վայրկյան ներշնչում, 1 վայրկյան դադար. ն 30 վայրկյան Ճամաչափ արտաշնչում: Արտաշնչումկարելի է կատարել ֆչ ս, ջ կամ այլ բաղաձայն ու

Հնչյունուի

ՏԵՔՍՏԱՅԻՆ

ՎԱՐԺՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

Սովորարար, վարժությունները պետք

է սկսել

փոքը Ճատված-

արան Ա ներից: Օեատուիյան աճքատային Նարա Մ արձակ կական տեսակը իմացած ոտպնավորըչ

մանքաըէլ .

կամ

Թ

տեքոտը

ոչ.

միշիչ»արտասանել, Անչառո :

քյան տեքստային վարժություն կատարելիս բներականականնշանները՝ ստորակետը, միջակետը, վերջակետը, պետք է պաճպանվեն շատ աննշան չափերով, քանի որ վարժության նպատակն 1 շնչառուքյան ղարդացումը ն ոչ քե գեղարվեստականընթերցումը» որի վիա ճետագայում կանգ կառնենք շատ մանրամասն: Վարժությանօրինակներ. 1.

Մազում է մանուկ արեր գարնան կովկաս լեռների ձյունի պատենշից.

Զարթնում են ժեկ մեկ սարերն ԶՄուսնանվրդով բնի մշուշից: ԱՀա

(Շունչ) վիքխարի մալվարի

Բազում

աննման

ուսին

է արփին քարմադած ուժով,

Սարերու ձորեր խիաի հրնսին նայում են, ժոլտում ամոլի մշուշով...

Պոն աանհոմ

ԿՆԻԿ

Հար

«Ր

2.Բղառ-կալա Մաճարին, ձոչակավոր բանաստեղծըԲաղղադի, Տասնյակ տարիներ ապրեց

Խալիֆաննրի Ճոյակապ ջբաղացում, ՞

մարեց փառբի ն վայելքի մեջ,

հ Հզորների Հետ մնժատունների անղան նատեց, հ իտունների ճետ վեճի խիժաստոունների մաավ

Սերեը ն փորձեցընկերներին,

՛

եղավուրիշ-ուրիշ աղդգերի ճայրենիջներում Տեսա կ դիտեցմարդկանց|լ "

օրենքները: եվ նրա խորաթափանց ոգին ճանաչեց մարդուն Դանաչեցն խորադին ատեց մարդուկ եւ նրա շրենջները: 8.

Զայրոււլթն

աստվածուճի,Պելիսածին Աբիլլեռի, ԱԵ ւմիԲին, ժատնեց

եվ

է

անթիվաղետների Սարոն Բայոնց Հոզիներ ժոխք նետեը

ր սն

որ

շատ

բքաջերի

ը

դժոխք

մարմինները կեր դարձրեցթռչունների ու

շների:

(Շունչ) կամքո մ դա կատարվեց, ա՛յն օրվանից, սկսվելով Բորի իբ չարաղդեւո Թշնամանբով պառակավեցին զարճուրելի ՍԱռամժեմնոն արանց արքան

'

,

ն

Աշիլլեսն առտվածաղարմ: ՛

Հճոնտորը կամ դերասանը կարողանաՀոմերոսի շհչիաւար" ի» ի շնչով, արտառանել նրա այս

աես

շնչառության տեսակետից, այլես

ներկայացնի '

Համար մի տնքատ դժվարությունչի աղա

ոչ

ԿՈ

նե

ԴԻԱՈՒԹՅՈՒԾ

(ոո)

դերասանի Հոետորի,

մանկավարժի, ասմունքողի ն Ճճաղոիգավարի մեծագույն արժանիքը, առաջին ճերթին, նբանց արտաանության սյարղությունն ու Ճստակությունն է, որն ամենից առաֆ դախված է խոսքի աղարատաինորմալ, առողջ վիճակիըդնե ճիշտ

գործունեությունից:

ձավ ճռիտոր, դերասան լինելու ճամար ոլեւոք1 ունենալ 2Հեատդանդ ե ենթարկվող խոսքի ասպլարատյ, Քաղաքական-ճասարակական ն բեմական առտպարեզը Ճոնտորին կն դերասանինառոգանու-

Սյան ընադավառում

մեծ

սլաճանչջներ է առաջադրում:

ճամար ոլարզ Դերասանի

առողանության ե Հատակտրտապամառնության մշակումը ճատկագես անչրաժեշտ 1 ննիկաաչգման սայական տեսապրանննրի, երաժշտական ֆոնի մրա խոսելու ձո:յհական աղմուկները(կրակոցներ, ձիու դուխյուն, անձրն, կարկոսո, ավտոմորիլի ոզդանշան, շոգեքարշի տուլոցչ ամպի գոռոց ն այլն) ՀՃաղքաճարելուՀամար: Շշուկովխոսելու ն Ճողզեբանականտեթիստերի նրբությունները վարպետորենճսղորդելու ճամար լավ է, Ճույժ անճրբաժեշտություն առոգանությունը

Քաղաքականճռնհտորների՝մեկնաբանների, պրուլադանդիուո-ենրի, ագիտատորներիոոոգանությունը լայն մասսաներին Հաալինելուց կանալի

բացի, կապված է

նան

մեժ

բացօթյա գաճլիճների,

Հետ, որտեղ միտինգների անճարմարությունների պաճանջչվում է լավ առոգանություն ն Հնչեղ ձայնչ)նույնը վերչան նան դատադատականճռետորներին՝դատախազներին բերում է պաշտպաններին,որոնք մասնակցում են մեծ Հճետաքրքրություն առաջացնողխոշոր, ցուցադրականդատերին:

ժողովների ու

ա::՝

ՋԱՅՆԱՎՈՐՆԵՐ

(ավ առոգանության՝ բառերի

ու

արտաբերման պարզության, ժաջրունյան, ճշտության Ճատակության ճիմնական թից մեկը ձայնավորների ճիշւոարտասանություննէ: պայմաննին

ճնչեղությանը:

Խոսքի մեջ ձայնավորներն ստեղծումեն խոսքինե րդաշնակունպաստու նրա

Քյուն

ոն

այ,

ոյ,

ույ:

վերջից |

--յո,

`

փափկու-

ա-

կիսաձայեի

ձրկճնչյուններ, որոնք

Հայերքնում մենք ունենք վեց ա, ձայնավոր՝ էլ ը» ի, օ, ու, որոնք գրվում են ութ տառով, քանի որ է ձայնափորը գրվում է է, բառասկզբին իսկ ե բառամիջում՝ տառով, եսկ օ բառաչ ակզբին ձայնավորը գրվումէ օ, հսկ բառամիջոււԻ ո չոառով, օրինակ՝ էջ, էակ,17 չություն, էլեկտրական, բնր, ծեր, բեկանել, գրեթէ, զեկուցել, մեղեդի ն այլե, օր, օդ, օգնել,օթյակ, օդաչու, օժիո, օպերա. բոլոր, նոր, Հով, նոիոգել, մորմոք լ այլն:

նշված

յո,

ձայնավորներից բացի,կան նան կազմվումեն ձայնավորների սկզբից լ

վելացումով՝ յա, յե,

օ

ու--յու:

2նչյունըձայնավորին տալիս է

ծրկճնչյուններում յ

ն

ա--յա, է--յե (ե), ատ Ձայնավորների

գիրքիեթե

երկճնչյունների արտաբերման գլխավորապես ճշտությունը է խոսքի ճետկանք ազարատի ճիշտ

ու

առաջ,

ժամանակ շրթունքները ձագարաձե ապա ձայնավորի արտաբերման աւ

ձայնավորիարտաբերման

Լն ճՃավաքվում դեսի

մանակբերանը բացվում է

-

շրթնայինպայթական՝ը, ւ,

լ,

փ, ը,

2»

՝

տծճնտնյալ

ավելի շատ, ի չիս բերանը ձայնավորն արտարբերե.կիսաբաց Հ նայն: Չետթէ աշխատել ձայնավորնի բն արտաբերել ն Ճավաբված

ԲԱՂԱՋԱՑՆՆԵՐ

գոնճիկ ճնչյունից:

Հայերենում29

խուսավել բայ:

:

։

ղ,

շթնա-ատամնային՝ վ, Ֆ,

ետնալեզվային' գ, մ, ք, ո,

առաջնալեզվային շփական՝ զ,

մ, ն, ռնգային՝

ժ,

առաջնալեզվային պայթական՝ դ, տ,

ունենը բաղաձայն Հնչյուն: Ըոտ արտաբերման տեղի նրանք բաժանվում ին

:

սակների. 8.

5. 6.

7. կոկոբդային(հագագային)4 ջ Ըստ որակիլինում են, ա) ձայնեղ՝ բ, գ, դ, զ, Ժ, լ, Խ երը ժամանակ ձայնալարեր կ, տ, ս, շ, ծ, ճ, պ,

խով՝

երման

Իթ

"

ո

մասնակցում, ապա այլ ձայնական են ա արտաշնչվող օդի Ճեմոյ տալիս գ) չնչեղ խով՝ փ, ք, ք, ց, չ-ն նեն նան մի շունչ՝ «45 Կ Այս ստորաբաժանումիցերնում բերման ժամանակ պետք է ճաղթաճ տաբերումը պաճանջում է ավելի ակ ճնչյուններն արտաբերելիսճպված շր տակ պայթելով, բացվում ե

Դ

ճնշման ՛

թյո,

ո

»

ստացվում

աննե

Վ, ֆ 4նչյուններն ստացվում ե նումենք ատամնաշարի վերեի հլքի միջով ղուրս է գալիս:

տ ճնչյուններն ստացվում է վերին ատամնաշարի արմատների օղի ՛ ճնշման տակ պայթու մ են:

ե տեց

Դ

ս

շ

ելի

զ,

բ, ղ,

ուժեղ:

խ

4 պկվում է վե կա նրբություններով կա՛մ կա՛մ բարձրանում է դեպի առաջա

չո

վում ն,

նները:

եղվի նտնի մասը ճպվում է էլ մոտե շվվելով կոկորդի վերին օդը

Աաաա ւյն կ կա՛մ պոկվում քիմբից, կա՛մ տակ խ,

ն, ջչ,

վում

ն

օդիմտնում

է

քի

խ

Է ճնչյունների առ եջային' թոքերից եկող

ձ)

ան

ծ,

ունենք ճայոց լեզվին առ փ, թ, Է, ղչ որոնը արտա է մանկուց: լնքերի Ճիշւոարտար

Բազա

Աբաբատ

Ղարիբյան,«Հայոց լեզու»,

անպայմանպիտի կատարել ձայնա ժություններ ճետնյալ ճաջորդական

1.

Քա, բե, բի,

բոս

բո,

րյե, բյի, բվոչ բյու վե, պյիչ պյլո, պյու փյն, փլի, փլու փլու

բի--բյաս

պե, պի, պոչ պու, պը--պյա, փա, փն, փի, փո, փու, փր--փյա,

պա,

2.

Բա--պպա, բե--պողե, բի--պվի,

բու-պպու,

բո--ոլպո,

պե--բբե, պի--բբի, պո--բբոչ փա--պպա, փե--պպե, փի--պպի, փը--պպը:

պա--բբա, բբը,

պու,

կրկնակբբ,

պպ

ճնչյունները պետք է

ե՛

պես մեկ երկարացվածՃնչյուն:

պու--րբու

սել ր մ

պը-

փո--զպոչ փու--

կարելի Հասնել նյութի մանրամասն Արագախոսության դանդազ 2ամաղ ճաղթաճարմամբ, բ

շեշտել,

ձուլել

դժվարությունների ակմամբ»

է

գ»

կ,

ք...

4, ծ,

գ...

Ճ,

չ-..

ֆ,

Եքո,

ւ,

որ-

Հակոբ ապի,

ինձ Համար մի փոկ կապի, Փոկակաղ քեզ ասեմ փոկակաղՀակոր ապի: Մեր տանը կա կարմիր պարկ, կարմիր պարկին կարմիր կարմիրպարկին կոպ, ձեր տանն էլ կա՞ կարմիր պարկ,

2.

կարմիրկապ:

ծայրին:

Սւլը ելավ ուռի ծառը,

4.

բ".

8.

«նչյլուններկ արոաբերելիս:

ի անխոսմրմոմ ն

ո որ բոսուք

ւարագախուուՔոն Այ րացամավան դժվար է,

ե

ւնուր

"

ա

բ

՛

ր

արագա-

աղմուկ, ո

Առ 1հուամենայնիվ, շատ

դեսրքերում արադախոտություննանճրաժեշտ |, ինչպես, օրինակ՝ կատակերգություններում, արտան ճուղական կամ թաղաբադեւքեր Ճճաղորդելու ու դատտկան ճառերի որտշ , երբ արադգախոսու"լաճերին, թյամբ Ճաղորդվող մաբերին տրվում է Հծուզականությունն այլն

ր

ուռ

վեր

ժամանակ

ղանց Խղաստումեն տարբերւռեւրվեությանը,խտռբիւդեւը տեքստի բովանգակ

չավ Շուտասելուկները

հով խոսելուն: նայած կարող է լինել. ա) ղանղաղ՝ծանր, հս

ձրնույք է, Արագանախ, յունը, խիէւյ ազդում է տնքստի պարզության, Հասկանալի ու լսնլի լինելու վրա: Բացի դրանից, մեծ դատճլիճներում րագ մ Է ատացվում է բառն 2 ասկացվում խոսության Հետեան՝ ՔՔով 4 չն

խուլ

ոլորեց

ուռ

ՏԵՄՊ

Շուտասելուկներիմիջոցով ճետապնդվումէ երկու նպատակ. ա) ճշտել ն ամբաղնդել բաղաձայնների արտաբերումը: ։ ե Ջան «րոց քիր, արագ «րան բ) տիրապետել տեմպի դանդաղ, միջին,

քոն,

տեղովը

կա

|

շ.

ՇՈՒՏԱՍԵԼՈՒԿՆԵՐ

Հաճա

ուլ

տանձ

ծանր

տասը

ծուու Միտի ճմրան ծերին, ծտի ճուտի ճիւոր չՔրջավ, Մի ջուխտ չարուխ դրին ջուրը, թրջավ թող Թրչի, թող չթրջի: Օատուճունիրաց փեղկը փակի՛ր,փակ փեղկը բա ց' շշնջաց: շոււուուելուկ Շուշիկը Շուշիկին

6.

Ժ, Զ'".

ձենրին:

ծառին

բնրեց:

5.

ն...

ժ...

Սեր Սատուրննց տանձի

3.

մ, Ֆ... Խ... լ, 2,

առո-

օրինակներ. Շուտասելուկների

ի...

տ,

լինի

անությանՀատակությունը:

նույնպիսի վաբժություններ պետք է կատարել դ

է

Հետզճետիարադացմամբ: ւմ ամպի ճիմնական նպատակըպետք է

1.

ե՛

տեմպերով:

վարժ Խո-

ու

Արագախոռության

ՂԸ

ԲԲ

ազատ պետքէ կարողանան դերասանը Հոնտորը:

րա

պաշտոնական-ճանդիսավոր անղիսակլաձներ, ը դամրանականը խոսել

վանդի, զառամլալմարդու ն այլն), վոր երդումը, խոստումը,դատավճոիընթերցումը Հանգիստխոսբ (հկարագրական բ) միջին տեմպ՝ սովորական, բնության նկադասախոսություն,

4:

չ

կամ

ը:

,

ինֆորմացիոնՃաղորգում,

մէ

ընթերցու սլաշտոնականգրությունների հագրությունչ թ

,

այլն),)

խուճապի, տեմպ, որը կարող Լ լինել Հուղմունբին արդեսլքերի ռրընքացության ոազնատի ճետնանըչ նկարագրվող տաճայտություն ն այլն: տեմպը կարող է վերածվել շատ արադ գ)

«րագ

արագ

դեպբերում Բացառիկ տեմպի Մեն տեմպից մյուսին

Համար անցնելու

պետը Վ

շուտասելուկ»

ձերի վարժությունները կատարելառանձին տեմպերուբնավո դանդաղ, աղա միջին ն Հետո արագ կամ շատ արագ րոտ արագախո-

են, եթե լեզուն, ինչպես ասում ԽությանՀեարավորությունների, «փաթ չի ընկնում»: տեմպով խոսեինչպես դանդաղ, նմանապես ն ամենատրագ լիս չպետք է մոռացվեն կետադրության նշանները՝ իրենց Համաօոլատասխան ղադարներով, որոնց վրա մանրամասն կանգ կառ-

նենք

Հեսու

.

նո) ւսոոգանություն ձեռը բերելու ճամար պեոք է լավ տիբւաղես:ե: խոռբի ապարատին ն ինրանի, չրքունըննրի, լեզվի հերրին ծնոտի տրտասանական թերությունները ճաղքաճարելսիծոս

անմուռիկ

ճամառ

մարզանբներով: Բերանի լավ րացելը՝ առանը լարվածության, ոչ քք քեթ, այլ ուղդաճայաց ձնով, կվերացնի չրացված բերանով կամ սեղմած տումինրի արանջիըցխոռելու արոր» ն անշարժ շրթունթը խոսբբ ն արարղդ, անճասկանալի Հնչման տեսակիետիը ու

ա.

րոն արգեՀ ճլոն խորի" (

Է

ու

ն

աէիօուր, ձայնը երկարացնելով,խոբ միացած՝ շեշտելովառանձին ձայնավորՀերքականությամբ քչառությամը ն աէի՛օուր ա՛Լիօուր,աէ՛իօուր, այլե) ները -պետք է վարժություններին 3. Բաղաձայնների արտաբերման ն ճիշտ Հիշել, որ բաղաձայնների նվիրել շատ ժամանակ ավելի անձին

ն

ապա ն

նլ

ո

՛

:

Հետո

դլորապոուրո:

կան

ննրընի ծնուռի վարժություններ, որոնքյ սակայն, ոետթ է կատարելբիչ ն շատ զգույշ, որպեսզի ծնոտը դուրս չբնկպետք է տանել առաչ ն ապա շարժել աջ ո" ղեպի ցած ն շրջանաձեւ նան

2Ե Դեր Աա ի

կապված է ուղղախոսության Հատակարտասանուքյունը ն որի Վրա Հանտորականարվեստիկարնոր բաժիններից մեկն է կանգ կառնենք եր տեղում: շատ ավելի մանրամասն առաջին պետք է արտասանել՝ 4. Ցուրաքանչլուր շուտասելուկ արագ անդամ Հետո ե րրորդ միջին արագությամբ: դանդաղ, որբ

անգամ

անգամ շատ արագ, Հատուկ ուշադրություն դարձնելով յուտասելուկի մեչ մշակվող այս կամ այն բաղաձայնի մաբլու-

ն

չորրորդ

վրաո Հոտակությանբառերի լիաճնչունության քյան, ն

ՏԵՄՊԻ ԳՐԱԿԱՆ

ՆՄՈՒՇՆԵՐ

ոչ

երեի շրքունըը սլհտբ է վարժեցնել Ճետելալ ձավ. վերնի շրքունըը ըատոձրադնել դնի բթի ձոյբը, ճանցիստ վիճակում սլաՀերոսիներբին շրքունջները ն դղեմբի մյուս մկանները: Նճրբեի շրքունբի վարժէ սն ժամանակ ալն ետը է ձղել ղեաի ներքն ուրա, որ եսի ննրբին ատամնաջարը երեւս ինչե չինդը:Վարժության մամանակ րբերունը ոետը է կիսարաց լինի. ներքին ժնուոն չսնշարժ: Վերնի ե ններքն»շրթունբների շարժումննըը կատարել Հէրքականությամբ ն այդ դեսլրում միաժամանակպետք է երճան վերեի ն ննրքնի ատամները մինչն լնդերը: կա շրքունբենըի Լ: վարժունյան մի այլ ձն. երբ երեի ատամներու քորում են ներքնի շրթունքը ե ներքնի առամներով՝ վերնի շրթունըը, հ կամ չրբքունթենըըմիացնում էն իրար, կծկում, առաջ ցղում ն շարժում հախտջից դեպի ձախ, Ճետո ձախիխը դեպի աչ :

եւմ

վերնի Ճւպելով

ձախ բերանից դուրս ճանել: լեզունշարժելդեպի աջ կատարելառանձինչավարժությունները է2 Ձայնավորների

ճետ,

'.

տճ

Լ

բազ

ու

ՎԱՐԺՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

,

Հաջորդաբար

»

բերանով, լեղվի ծայրը ներքնի ատամների արմատներին

կատարվում է (ոզվիվարժեցումը ն

ո'

տեմպ. Դանդաղ ճետո

դառՀամբուրեց, քարերը, Ջառավը գրկեց աղբյուրի առաց. նալով իր շուրջր խմբված մարդկանց, նա... աղբյուրն իմ ԱրամնՆԱ աճա, Ցոթերոբդ եկավ, ս.

Հոր

Տեսավ նրա աղավնուն: ժպտաց: խաղաղության ամուսնուն, ասաց. տակ փորագրված բառերն դառնալով -- կարդա՛... Հետո

նայեց

ու

,

Ծերունին կարդաց. «Թող է՛լ ոչ մի ծնող չկորցնի իր որգուն» ժոլտաց: Հետո մռայլվեց, էլինի պատերազմ»: Մանուշակը լռեց գոչեց. նորից ժպտաց ու ձեռքը բարձրացնելով, որդուն. իր չլինի"պատերազմ»: Թող է՛լ ոչ մի ծնող չկորցնի ու

(Ս. Խանզաղյան)

Միջինտեմպ. դաշտիլուսապայծառառավոոէր, Արարատյան «Առավուռ

Արհի առաչին ճառագայքներիներքո Մասիսի տղիչողլերու, որ աչք Պակափառգագաթըփայլում էր վարդագույն Վաշն ուխ Արագածի դագաթըչէր հրնում, նա դեռ պտչվսակաձն

եերիցեկը:

էին 3)

Ճճարամոթխաժ դեմբրի անքաւսիանց շղարշով:կանաչաղաթդ

էր ձյունի պես ճերմակ մշուշով, որպես մի

տած

է վուր ռիկ, որ սքողում դաշտավայրը, ցողված վաղորդյան մարգարիտներով,վառվում էր ժիածանի ամենահուրբ գույներով: Փչում կր մեղմ ճովիկը, ծաղիկու ծածանվում ները ժպտում էին, դալար խոտաբովվսերըիում հ դաշտի խաղաղ տարածությունը օրորվուք |ր սքանչելի աէին, լեկոժությամբ: Գեղեցիկէր այդ առավոտը»:

ԶԱՅՆ

(Բաֆֆի)

Լ բոգտո եւխլ. Վ

«Մին էլ եկավ, դարձյալ չիկարԷս անդամը,գիպան իրար. էլ անդատիվ, անկարդ խոսքեր, էլ ճին ու նոր,էլ Հերն ւ մեր: էլ գող Փիսո, էլ քաչալ Շուն.... Բանըճասավդիվանբաշունջ:

Հոռհտորականարվեստի ն նրա կարնոր ճյուղերից մեկի` բեմականխոսքի ամենաճիմնական դորժոններից մեկը ձայնն է: Հոն. տորի ն դնրասանի ճամարլավ ձայնը այն օղակներից մեկն է, որը նրանը կապումէ լսարանի ն ճանդիսականիճետ: Զայհը բաղմաղան երանգների, տեժբրային գունավորումների միջոցով Ճճոնտորը ն դերասանը ճանդիսականին «ասցնում իրենց լսարանին են մտքերն ու ճույղերը: Այստեղից էլ առաջանում է ձայնի լավադույն ՃատկություններիԻ «նչունության, «ատակության, ուժեղության, ճկունության, բարեչնչյունության, միծ ձայնածավալ ունննալու ե այդ բոյորին տիրասլետելու անճրաժեշտությունը: ու

(Հովն. Թումանյան) դեմ կը կովեր. կար ժամանակ մը, ուր խավարը լուսո տդիտությունըգիտության դեմ, անցյալն ապառնիի դեմ, ճրամա. ականը սաճմանականինդեմ, սուրը գրիչի դեմ, ատելությունըսիիռ դեմ, կրակր ջուրին ղեմ, մեռր բանջարեղենին դեմ. իսկ Ճիմա նանք անցյալ նն, մ1նբ՝ ասլառնի. անցան յն ժամանակները. անոնք խամար են, մենք՝ լույս, անոնք ագե են, ժենք՝գիտուն. անոնթ սուր Լն, մենք՝ դրիչ, անոնք ատելություն են, մենք՝ աէր, անոնջ կրակ են, մննք՝ ջուր, անոնը միս էն, մենջ' բանջարեղեն. են, մենը՝ խնձոր, անոնբ վարունդ փուշ են, մենք՝վարդ. անոնը անցան, անցան այն դարնրը, ուր մարդկությունը տգիտությահ օրորոցին մեջ մեյ մր տռդին, մել մը անդին կերթար, կուգար... --

(Հ. Պարոնյան)

եթե ձայնը մասնագիոական պաճանջների անսակետիը պիտանի չէ, այսինքն` ձայնական ապարատը ճիվանզ վիճակի մեչ է զոնվում, բնականից թույլ է, ձայնալարերը գտնվում էն քայրայեն նորմալ ված վիճակումե խանդարում ձայնաձճնչմանը)յ ձայնի ոճաճ

տեմբրի ն ոնդախոսությանդեպբերում ձայնադրման նի մշակման մասին ոչ մի խոսթ լինել չի կարող:

ն

ձայ-

Հայբեմի զարդ, մեծատաղանդ դերասան Պետրոս Աղամյանը ասել է. «ԴերասանինՃարկավոր է ձայն, ձայն, ձայն»:

Առաջինճերքին պետբ է դտնելբնական ձնու խոսելոււսյն եղանակը,որը վուրաճատուկէ տվյալ անձնավորության ձայնին, որից Ճետո մշակել այդ ձայնը: Որքան էլ լավ լինեն ձայնական տվյալները, մշակումն, այնուամենայնիվ, անճրաժեշտ է, Ուժեղն Հնչուն ձայնը Հռետորի ն դերասանի ճաջողությանմեծ

է, նրանը խոսբը կլճվի եժ դաճլիճների թատե գրավականն բասըաճներիամեհաճեռավոր անկյուններում: ստեղծում է երանգավորմանբազմազաՀ Զայնի ճկունությունն ու

զգազմունքների որը նպաստում է խոսողի մոքերի նություն, Ձայնի ճկունության ճիմնրաժշտական արտաճայոչականությանը: ու

նական տարրերն են խոսքը տոնի ուժեղացումը հ թուլացումը, ե է դանդաղեցումը, բարձրացումը իջեցումը: եթե արագացումը երան ազա ձայնե օժտված է այդ տվյալներով, րանգավորման դժվա«րով,

ըշաղթաճարվեն,: բությունները կապված : Ձայնիբարեճեչլունությունը

ձայնիՀնչերանդային

է

Հատկությունների

/ Խոռելիս ձայնա հան ապարատը արատ

նա շոյում է որ ձայնի (սողությունը:Բարեճնչյուն հրու առանձնաճատկությունը թավ, խոր, կրծբային բնույթի լինելն է: կրծքավանդակը լինելով Հիմնական ե լավագույն ձայնադարձիկ, բոլոր դգեպղբելումձայնը բարեճեչյուն է դարձնում, երե այն օգտադործում են Հմտորեն: եթե Գ այնրե ջ նվաղէ, թույլ, կոկորդալին կամ ոնզային, ապա շատ Բիչ դեպքերում կարող է բարեռնչյուն լինել: ճոյնի ծավալի մեժ նշանակություն ունի, քանի էյ / ւս այածր ն տոներում ճնչնելըբոլոր ուեզիստրներում վերին, միջին հ ստորին, երան դարձնում է լրիվ ամբո ո ջո/ չել3/չ

՛

Ր

ռ.)

.

նա

ո

ՈՐԱրթաաոթ ամձնաբարձր

տվյալները, նախ դտնել բնական ձեռվ խունլու ձայնաճնչումը, մեծացնել ծավաղր, ձայնը դարձնել ճնչուն, ուժեղ, դիմազկուն, ճկուն ն ճաճելի։ նքն ձայնական առպարաւոր առողջ է, բայց ոխալ շնչառության ճետնանքով ձայնածեչումը աղավաղված է, ապա ունակ ն Հմուս մանկավարժի ջանքերով ձայնաճնչումը կարելի է շակել ե բնական ճունի մեջ գցել: ձգում են «բամբ» ձայնով խոսել, Հատկապես նոր Շատերը:

բոլոր

Հետո

արբունքի ճաստծ աստանիներն ու երիոառարդգննրը,չնկատելով որ դրանով նրանը ձայնը ճնշում են, ձայնալարերը ե կոկորդի շուրմկանները չարում,ձայնը ռրկում էն իր բնպիան ճրնջը գտնվող Է նրա ծավալը: Դրա անմի չական սաճմանավիակում չունությունիյ ւմ որը ն է ճետեանըքըլինում որի սխալ կոկորդով Իդ շնչաույան լը) իք որիղծ այնը չի ստանում արդչունբ աւն խր ճիշտ րնեթաոբը, կոկորդը սեղմվում է ն կրծթովանդակը չի շդտադորձվում որոնը ձայ:

,

յ

խոռն

լան

է

ն

«Գարիի երնույժնքԼրը վնրացնելու :

Ն

յդ բոլոր չամար տնճրաժեշչտ | պարդել նրանց առաջացման պատճառներն ու վնտսակար «ետեվանրբները,աշլատել ձայնական առլարատը դնել անսչիի ղիրջող, որն առավելագույն չափով կապաճովի բնական ձայնաճնչումը:

ե

օղի

զա-

որոշ

1:

Ւ»

ատանձին-առժոոին Եշ:լուծտարըերիըցուրաբանչյուրնասլաճովումհ օժանդամիառին ձայնաշնչմանընքացբում ե. ձայնաձեչմանը քն աղատ բնական

կում

'

ն

ունննա' շար

լորը

Չայնը ղնել՝ կշանակում Է զարգացնել ն ամրապնդելձայնի

զ

մ.

ե) կոկորդը իջեցվածլինի. մի փոքր լայիս:դածլինի զ) կրժրւվանդակը

ու

աիիաավեե

-

'

,

ր

անջելիս

ո

Ր:

,

ական դիրքում պաչ

եճր-

լն դ

,

ն

ի

ենի. ը տիձրացած հռվակը քնքնեակի ի, ինչպես ճորանջիսկրղդ) կոկորդը մի փոբը չալոտցածլինի,

|

:

Հիմն

ս

-

.

իր

է, որ՝ տուր անճրաժեշտ Հաա չինի: ունննտ ուղղաճայաց դիրք։ բացված լավ ւ) բերանը օ-ի ձնե. շրմունքները ինդունեն իր Հենվելով դուն պառկածլինի բերանում, ծայրով ո ինչղես վիճակում, իջեցված արմատը շեն ատամնաշարին,

ան

նրա էությունն այն է,

ե

ճետ

«ՀԻՄՆԱԿԱ ԴԻՐՔԸ»

ԳՈՑՆԱԿԱՆ ԱՊԱՐԱՏԻ

ու

ձայխադարձիկներ

Օրինակ կեմասնակցությանը: 42:մմւտեղդործունէությանն խոսաթողի ձեով, քուղ չի տում նշված բերանիբացվածըը՝ չս,

ու

տա-

.

"հ

ձայնը

հ

որվի

այն

ուղղու

Ւ

է դեղի մռաիկ

ձայնաղարձիկ-

է ձայնիբրայինվճրայյվում մլ ուոթր բարձրացմամբ ւգվակի լեզվակը դրանիդ, բարձրացված

Պ"

ոնդաչին

Բացի նրանզավորումը:

«րոամիր ություն մեն

է

բիմքն օդտաղործելուորվես ձայնատալիս

ին, Հիշեյնում է, թե ձայնը ֆջավանդակի մի փոքր լայնացումը

աի ր Բորռրեիշնչառությունից աղատում է կոկորդաչինձայ3

դ:

,

ռրչաւս "Հ

ւ

կախու

կոկորդի մի փորը «4 ե աա որ

ե էջ,

լայնացումը

շատ սչրմաատին կոկորդիիջեցումը

կոկորդը չոոգուի

4Ր

հաձնչում Ի.

աղատ կատարվի

է

ու

որ օգնում,

է

բնական:

մ ճնչյունի դիրբը ճշտվում է ԶայնականաղարատիՀիմնական ձայառանց հ որոշ նուռայով, որի Համար մեղմ երգեցիկ բերանի մ

մբջոցով, ուղղվում է դեղի ձայնաձճնչումն հալարք լարվածության, ձայիր Հետնելով, խոռոչի ե ըքախորշի ձայնադարձիկները, ժամանակ Այդ վարժության հան կրծքավանդակում: անդրադառնա Հետ, մմիսմ, մմամմ, Մ

Ժ

որ

Հնչյունը սլետք է մլոդնել

ՍԻ ,

չ

Ժմումմ,

,

մմումմ,

ձայնավորների

մմըբմմ:

|

Օպերային երգիչները սովորություն ունեն բեմ ձայնը գցել օմասկայի մեջ», կատարելով

առաջ

վարժությունը: Մ

մից

դուրս

գալուց

«մմամամիա»

2նյյունը նպառտում է, որպեաղիձայնավորները միանդա-

սուր

ձեով, կամ սյոկվելով չճնչեն:

Հռետորը, դերասանը վարժության կիսաներգեցիկ ձայնաճնչու-

մից ճնետզճետե սլետք է անցնեն խոսակցականին: ։

:

|

ՋԱՅՆԻ

ձայնը Մարդկային

ԾԱՎԱԼՐ"ԵՎ ՌԵեԳԻՍՏրԸ

՛

Հիմնականում Հեչում է 2--ջկվյ

օկտավա,

Ջայնադրմանանցենլիս անմիջապեսՀայտնի է դառնում

ծավալը, այսինքն՝

ձայնի

ամենացածրամենաբարձր տոները:Տղամարդկանց| կանանց ձայները,բոտ ճնչման որակի ժավալի, ու

ու

եյ բաժանվում խմբերի.: Հետելալ տր Տղամաողկանց ձայներ՝տննոր,բարիտոն ն բաս, որոնք իրենըհրանգավորումներով լինում են չիրիկական, (երիկա-դրա-

մատիկականն դրամատիկական, 2. կանացի ձայներ՝ օոպրանո, մեցզոչռուլրանո է Սուղրանոյիհրանդավորումների ավելի շատ նկ՝

կոնտրալկոլորատուրա-

տո:

մին սոպրանո, նրիկական, կական: Ամքնամեծ

ն (իրիկաչ-դրամատիկական դրամատի-

ձայնածավալը յուրաճատուկ

է

աա

որ

Հնչյուններ

կարող են

ու

տրամաչայիի,

ձայնալարերն ավելի այնպես, դաշնամուրի լարէրը: Ջայնալարձրի լարումը,անչրաժեշտ է բարձը կամ ցածր ու

տոն

որը

ճամար, կատարվում ոտանալու է կոկորդի վաճանաձի ու

շե-

է կծկումը, ձայնալաավելի բարձր ձայն է ստացվում: Ջանի ուժեղությունն ստացվում է խառր-Հնչունությունը ստոժանային շնչառության ոեփաձն մկանները(ծկումից, Ռրջան ուժեղ բերն այնքան ավելիեն ձգվոչմ ն ու

տագործումից:

փոխ է առնված երգեճոնի կառուցվածքից, ստանալու Համար, երգեճոնի որոշ լծակն ննբի տեղափոխություն է կատարվում: Բատ երդիչ Գարսիայի էրբշտեյնի բնորոշման, «ձայնական ոնդիստը է կոչվում այրոՖ. բարձրության ն միննույն բնույքի ձայների որոշ քաՀերքական նակ, որ արտարերվում է ձայնական ապարատի մասերի մի դիր-

որտեղձայների նոր

շարք

քով» 1: կամ նկովորարարտարբերում են երեք ոռնդիստրը՝ կոծքային ն կամ խառը մի վերին, միջին ձայնի աառրին, զլխային կամ է ձայնալարերի ռանձնաճատուկ տեսակ՝ ֆալցետ, տրն ժրայն նրանց եղրբերիթրթոումից։ Տղամարդկանցձայնի ոչ ոի» ֆալցեար նման է կանացի ձայներն: Ցածր նոտաներովխոսելիս մենք օգտվում ենք կրծքային ոեգիստրից ն այդ ժամանակ լ ձայնն անդրադարձնում| կրծքային ձայնաղարձիկը՝ կրծքավանդակը: Վերին կամ գլխային ոնդիստրով խոսելիս ձայնն անդրադառնում է գլխային ձայնադարձիկներում՝ քիմքբում, քիախորչում ե ճակատախորշում Խոսելուժամանակավելի դորժածականոնդիստիը իջին ռե դիստրն է, երբ ձայնը Ճավասարաչավփ անդրադառնում է ն ստորին՝ կրծքային, ն" վերին՝ գլխային ձայնաղարձիկներում: ա-

ստացվում

Ամենիցավելի

Հմուտ

է այն Հոնտորը, դերասանը կամ երդիսաճունյ մնկ ոնդիստիից մլուսին է անցնում աննկատ Համառ Դրան կարելի է Հասնել եհրկարատն վարժությունների միջոցո

չի:

որը

ու

ու

ֆիղբոլոգիայից

արձակելմեծ

Հաստ երկար ձայնալարհրով իսկ եթե կոկորդը կոկորդները, փոքր է ե Լլ կարժ բարակ նն, ձայնե բարձր կճնչի, Էիշա ինչպես ու

«Ռեգիսաո»քառը

տղամարդկանց թարիտոնին:

ձայնալարերի անատոմի այից

ցածր

ոնդիստիների'

կոլորատուրային

սուվրանոյին: 0րինավ՝ սլերուսկան երդչումիհմա Սումակի ձայնածավալը մի քանի օկտավայովգերազանցում է կանացի նույն տիպի սովորական ձալնածավոլին: երա ձայնի վերին նուաների Հեչյունը ժքին անտառիերգեցիկ թռչուններիծլվլոց է Հիշեցնում, իսկ ցածրնոտաներընման են ն

Մարդը խոսելիս կամ երգելիս կարող է օգտվել ձայնի ոչ միայն ուժից, այլն ճկունությունից, ձայնի ծավալն օզտագործելով ըստ

միջոցովձայնադարձիկեերի ճիշտ12

ԶԱՅՆԵՐԱՆԴ

(ՏԵՍՔԻ)

մարղ Ցուրութանչյութ

ունի ձայնական անճատական հրանդ, ձայնի այն Ճատկումյունն է, որի շնոիՃիվ մենք խոսողին կտրող ենք ճանաչել ոչ քն տեսնելով, այլ լոելով: Մարղդկուլին ձայնը շատ նման է հրաժյտական գորմիբի ձա լ-. եին, հ ինչսլեսամեն մի հիաժշտական դործիք ունի ձայնի իր Հիմնական,որոշիչ տոնը ն լրադուցիչ, օժանդակ ՀնչնրանգննրըԳ էն Հիմնական տոնը ու նրան «բնրաոննիրը,որոնք ն մարղկատայիս առանձնաճատուկ երանգավորում,հեմանապնես որի

կոչվում է

տեմբո:Դա

Հարատացնում

է

Բ.

Շսրազօ00,«ԼԸՎԱաւՑ

»

ԸՇԱԸԱՎՔՎՇԸԽՕՑ

ըճը»,

8106Խ82, 1939

)

ո., օք.

105.

ձայնը,ունենարով Ճիմնակուն ոոն, բերանի խոռոչում ն ռաախորչումստանալով ճնչյունային ուրույն դունավորում, ճարս յին

հում

դառնում ովյլալ անձնավորության ճամար Հատուկ, բնորոշ անկրկնելի: է

ու

-

առանձնա

ու

ծեմբրիբազմազանությունը մաառանձին ձայնագարձիկների

ռնիխիճկունությոն ն նրանդ դիրըը ։իսխելու շմտության արդյունք Է: Դրբան ձայնը շարուստ. է այնքան նւս դոչեօրերաոններուվ, ցին, «ճմայ/դ, դրավիչ ու հրաժշաական« .

Մարդկային բնական,ճիմնական ձայներանդր արձնստական կերոլովփոխելժի արք մշտական ձայննրանդիՀնարավոր Հէ, կայն տաղանդավորդներասանեինըը ելնելու կերպարը ձայնահան տվյալներովբնորոշելու կարճատն կարուլհն անճրաժնշաությունից, ւյլ ձայսերանգով (րոսել:նյա առումով կարաղէ ('ոսք ինել Ժիոյն բնազաս ն ձայներանգի ոլակամտությունները Սն վերացնելու ոչ

ան ման Հետնանք

ով

են ձայնն Վոլ / նադարձիկները ուժեղացկորցնում

ոռ փոքր» Հունան " ջանավուք ունի ձայնի մշակումը մավի» ՆԱ-ասա ւպեւոբ սկսել ակ ձ այնագրումը Հեւ մանակից Դոն նելուիրքնց ա լ

ո՞

նուռաները վերին ' .

են

չում :

ն

ձայնի ծավալը ժա-

ուն

եկ

Ր

արբունքի

րոր անանցը տարեկանից, ա

ւ

է

շորը է

ո ուտ:

ի ՀՐՑ

18--19 տղդամարդկանցը՝

ու

ՎԱՐԺՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

սա-

մ, Ջայնի ծավալը մեծացնելու ճամար առաջին

,

շիտնովինփոխելու մասին: ձայներանդը Հանչիձայնի դրավչուիյունն ՀԺայիչմինելը միտ էլ առւլնչվում է ձայննրանգի Ճեցո:երն Ճոնտորըկամ դերասանըձայնը 1նծ .-

բնական

ու

ծավալ չունի, Հո վող

ն

դրա

ձայներանը,ասպա ձայնի ծավալի պակասը դտոնում

Հայն նական

լոլո «Վ 182» տասնժեկերորդր՝

է

բնութ չուն ամենաքանկարժ եք

մեձ

ն

ոմները:,

ապլնաք փ է փերադնել Հնրաց

նե

բյ Ժառ ջի (լ, Քիմջի

ատամն

ու

մնե

րի

ամէնասխնրիմ

ու

ի

Յ8

4,

"

Եորքի

ում

Խջրւրն :

աք Ա

Էրի

ոն

,

՛

մ

:

,

մ

Հր

Բր մոմ «թ :

ղթ

,

ւ

»

ո

չե.

Ե

թրա աք ա լադարվա սո

յ

Արեն էին դնում ամբ ոխ

Հ

"

)

Հո ոնի

ՐՂ որ լն

ունր

,

,

այ յ

Ոս

-՛

(ե. Չարենց)

մայոր. ո

Ծխախոան ու ալկոճուը ձայնի դարավոր, Քիշնամիներնեն: Հոնատորների, դերասանների երգիչներիմեջ թյուր ե. ԱԱ ԱՒ ՆՈԱ2Ք կուքից առաջ «ձայնը բացում թո Այդ միջոցին դիմողներըվերջում դարձել են ն ոլ Հարբբեցոլներ, միայն կորցրել նն իրենը ձայեն ու այլն աաղզանգը, մարղկային վությունը: արժանալատ նխախոտի ժուվոըմշտապես դրդունլուվձայնալարերը՝ օժանդա. կում է նրանց կոշտացմանը: մշ:ռական բորբոքվորձաքաղանքի ,

ու

Դորիդանում ՀԻ" որոտ

"

,

ու

է

ՊՆ

ինչնրարցը

ւր

ն

նպրում

տողը

ն, մուսաբացին, երբ կարմրածոսի կարմիր վառվնց արել: բորբ, կովի ալվդանշան, երը բոնկվեց արնելքում արեր Խոր լույսով վառված-ամն ննավնցին կայարանից ամբոխները խելաղարվաժ... Գո ն նծայրած մշուշ մշուշ էր էր արնագույն, ոը աա ձր անծայրածիրչ ուր Բ: ժշուշում շողիացող, առավոաի մարմանդ միգում, ՛ Ս. կրկեոի լես մի վիթթարի։ փայ նուր դեւոյ խթայուա մոտ ճանապար մ երհում քաղարը լ նե" տառա Հնոու-Ճճեռուն -Ճ2ն դ դակի կրո կարմիր եէ: /առ Հնռուննրում նրանը Տո - Մո ի:մլեր ծ: բչմլերով Ճաղարանուն չրով

ք. ուսաի ձայ.

արն

դ

տասներորդը երկրորգ օկտաատասներկունըորդըր

հ

ս

տե-

ւյարգեներից մեկն յ

դաճպա:նել

սլետբ

մայի

Լի

վայիՄՍ-որ

տնսանիիրոնքկաց ճատվկասյես ծիվասդությունների չորանըննհբիս կոքորդը: Ժամանակին պետք | դիմել բժշկի ն Հեռացնել ամեն անտակ ուռույթն եր, բուժել ջթի չորձաքաղանիքի բորըչոթումը հ ձճոոկամգես ձայնալարերի այս կամ այն Հիվանդությունը» մնչրաժեշտության կան

ապարատը

որոն

քրրոր վեցերորդըՀ ՝"բնեդերորղզըբ

չորբորդը 162. ոչ, ութերորդը

-բԳԸ՝

ՍԱՌՈՂԺԱՊԱՀՈՒՔՅՈՒՆԸ

(ՀԻԳԻԵՆԱՆ)

ր

ազդեցությունըլալն մասսաներիվրա չատ

նրա

երբորղ.-՝ո,

փոխոսբքունի քավշլույ կրժքայբն, լածլիրը

նկասելի,Լ

ՋԱՅՆԻ

առաջին ցածլ'Զոտոթչով՝ իոնի

տողը

Վարժություննառաջին տոդից ոկսհլովբարձրնոտալով՝ Քրն-

Ն. Նաոմի ո այններով Ն իջնել ոդ

դ

օն

աչ

-

նե

կան ի տող նույն Ճաջորդականությամը,

|

՛

ճե,

չ

Հ.

Հնա:

Փողն

է

մող, տող

46/,400 |զ,ու ուե,չ., 212 ետք է զուզանցել Հնչունությունը Խազայի մ

մի, լռ, (ոի, ՕՇԲչ

,

.

ու

ավելի ուժեղ արտասանել

տողը՝

խ.....

՛

Ձայնի ուժն Դրա Համար նույն առաջին

(ով երջին

առ

ի

ու

Ճաջորդ վարժության ժամանակ,

ՃասցնեՀնչեղ, լագարքնակետի

տակ Դեպի ոազմիղաշտչ սուրբ դրոշի ու փառքի, մանի Դեպի բարձունքը

ԴեպիԱրեն էին գնում ամրոխեերըխելագարված... 3.

Այս վարժությունը պետք է կատարել ձայնական ավելի

վայբագ, ճեռութշնամուն Վանեցե՛ք

մեժ

ճլեչջներով.

Մեբ

Մեբ

զօ

ու

բնոու: կալից վանեցե՛ք

մօ4

քայլով ձավասար

չավում

էր ճամբան այն քարավանը

դոզանջու, աքա տ ր ամենակարնորն

ոլոր

եվ ղողանջներըծորում

ողողում Փաղցրալու՝

ու

մոլոր,

էին դաշտերը

մ.

Դանդաղընքացբը

4.

աող

առ

տող

Ա

Իսա

արագացնել.

ծովն էո ալեկոծփոփոումիո ափեռին, ԹմբելէՐ Պոլիսըփաբբամպուշակնեռոում. եվ մինաոբեների կատարներին նիբճուն եին մարում: գունատշողերն Վերջալույսի Սե

(Գ. Սառյան) ծ. ն

Դանդայ ընթացքն արադացնելով, Հետղճեւե բարձրացնել ուժեղացնել ձայնը.

էլհե՛լ, լսեցեք, ձայն տվեք իբար, ոտքի, մարդ-Րնածչկա՞. Շո՛ւտ ճավեք-կապերզենքԵՐու զբան. վառ, Գոտեպնդվեցե՛ր ատելությամբ Գոտեպնդվեցե՛Ր անձնազորկամքով, ահեղ վոեցով, Գոտեպնդվեցե՛Ր ուժգին,կաղնիներհզոր, Շառաչե՛ք նժույգներխիզախ, խոլվբնջացե՛ք, նման զառկեցե՛քշեփոր, ՄՐՐիկի ռազմիդաշտ, դեպ Բեբոսացում, Դեպի ԱմԵ՞նրք Եք

մեջ,

այլ

պարի ուժն

դո Չ"ԲԲ

ընկնել

ր

խոսել, այաինքն՝ ժամա կյանքումառօրյա) սովորականխոսակցության ն պատռելբարձր է, կոկորդ չռլեւոքէ ձեռք բերել, նվաճել այդ աժտոներում, այլ ոլետք է աշխատել ժամանակ ն առտաները, առանց ձայնը վնասելու վարժությունների

անի

ոո

կատարելիս ԲՐո9Ի1 Այ»վարժությունները բառերն արտասանելայ չպետք է

Քայլում էր Հանգիստ, նիրճաժ գիշերով, ճնչուն զանգերի անուշ 6:

(Ավ.իսաճակյան)

մեղմ կարկաչելով՝

նման

աբտ

ւո1

եվ քարավանը Աբու-ալայի՝ աղբլուրի

տոնի

մեր ճնձաննե՞ից, խոճիթնեռից,

ու

չափերի: առավելադույն չճասցնելով Հնչունությունը որ է յնի ռի վ լի բ էլ

նենյես երու ն ը Վերչաց մ Վարժությու ւ:

,

ան"

ձույնը կարող է դե

Հ ն

ալնտք լինի զգացում կ է՛լ ւսվելի ուժեղ» / ր»

ղեպքերուլ չեն

բանավոր՝ կենդանի, խոսակցականխԽուքր

ճամըեկնում, Հայոցլեզվի ուղղախոռության կանոնների մշակումըՀիմնականում չեղվաբաննե-

խոսքը ն Գրավոր

ն

սա.

օղ-

ե

առանձ.

շարածյուսաՔերականական,

դպրոցներում, լեզուն ուսումնասիրելիս, ուշաղրություն են դարձնում

ուրթ

Հետ

արե

ամոսվո

(ոց

ն

ենդանի

լ

լե

են

նան

ն Հա-

ժա-

այո: մն ն ճարաբերությունների զարգացման արոոոդրագան Անն է կուլտուրան, փոխվել խոսքր: թոր յերեներոտած դրերի ւռնդծող ՄեսրոպՄաշտոցը, ելնելու իր մո արտասանական կանոններից,սաճմանեց միգրաբարի լեզվի ուղղադրական կանոնները: Հինգերորդ դարում ճայերեն ճշւռությաժբ արտաճայտել գրաբարի արտասանությունը: գրորը ' Հետագա մ Տարի 1814 Հետնանքով դարերի ընքացքում, բառերիՓոփոխության արտասանության փոփոխության

լ. աար:

դատական Պն

ո"

ոճաբանականկանոններիուրացման վրա: երկու Հաղար տարի առաջ ճին Հոռոմիականավորբաղաազան ու Դոնոր ֆիցերոնը, ուրաքանչյու չուր զուուՀոռմե ական ացու ճամար բացարձակապես պարտաղիրէր Ճամա. ո" մՄ մ այրոնի լեղի ուղղախոսությոնը տիրապետելը: Ցիցերոնը չր «տառացի»՝գրային արտասանությունըն անպի բանավորխռաբը: ղվի ղարգտրումն անցելէ մի շարը փուլեր:Արտա

Բ

նապե ապեռ

Միջն իջնակարգ

վիխոսակցական լեզուն:

րանց

Գո

է

ու

բանավոր, կենդանի, կուլտուրական խոսբի վարպեռներ. լավագույններինընդօրինակելով,պետք է մշակվի ու 2րղկ.

են

այդ

գործն է,

(Ախորպիայի) րի իսկ Տռնտորական բեմական խոսքի բնաարվեստի աշխատողների խնդիրն դորժեւսկանորեն վուրացնել ամանի կիրառել կանոնները,իրենց գործնականՀարուստ փորձով Հայոց լնզվի ուղղախուությունը: նել թրավորուու ոնտորը, դերասանը, ասմունբողը ճաղորդավարը Հծանդի

շառ

ՈՒՂՂԱԽՈՍՈՒԹՅՈՒՆ

բարբառներ:Մ. Տեղական

գարի կեսերից արննլաձծ Հետագա զար աշխարչարբարի

ւ

ւ

Օա,

որոշ

ար.

4. /Լ

ջա

15.

ՀՈղոճսը Իօքեռամ,Շօճք. ՇՕԿ.,

աղդեցություն ունեցել են, բայ ր կակիցՃայ լեզվի զարգացման

ոխ

բարի առանցբր կազմեց արարատյ

լ, բալախոներեն»

Հանգում ն անգամ շատ գավառնե գրականագետըպետք է գրի ռուսե

նզվի ժաքրությունը տեղականբար հ Հասկանալի նի ոյարդ, դեւ կանալ նաք է լինի պարզ ծիքով, տեղական բարբառներըշատ յնգուն ն աճախ աղտոտում են այն:

1,

ՈՒՂՂԱԽՈՍՈՒԹՅԱՆԱՆԳՇՏՈՒ

Կլոլեն միջին դարերում առաջաղավ սանական տեսակեիւռից չափազանցՀ նությունից: Միանգամայն այլ է հոլ ճին դարի խոսակցակ այլնուճեւոն ների կառուցման ն թն' արտարեր ԴԱ դարում գրերե միաժամա դրական լեղեղները: ռրմխռաճայ սրանք ունեն իրենց ուրույն ուղղա կուլտուրական-գեղարվեստակ շրինաչափությունների ուսումնասի չրնում է երկու ընագուվառ՝ լեղվի ռ Սյան Հարցերըն ծրկրորդ՝ խոսջի ե որոնք առնչվում նեն խոսրի ար բյո բին, այն |՝ տեմպին, շեշտին, դադ պես արաբին, ն տնի դերամենտի ռունյանը՝որպես ներքին բաղա Մեր նպատակն է Հնարավորի կիը Հայոց լեզվի ուղղախոսության փությունները:

փովֆոխումյան նենբա չլատճառով,

միայն աննշան չավիով՝ երանգավորման կերպարիբնորոշման Համար միայն: Բանավոր գրական-կուլտուրականխոսքի մեջ բարբառը ներկայումսզիտվում է որպես Ճետամնացություն, իսկ րբարիրը տգիտությունը տւ

տնագավառում արարի (ոռի ՝

միջնակարգդպրոցներում,իճարկե, լեզվին տիրաԳյուղական պետելու ուղղությամբ մեծ աշխատանքէ տարվում, սակայն ամեն բարձրագույն ուսումնական ճաստատություններնընդունվետարի լու Համար չրջաններից երնան են գալիս Ճաղարավոր ուսանողներ, որոնք իրենդ Ճեւո բերում են Լոռու, կենինականի, ԱխԱպարանի, Զանգեզուրի,կեռնայիկ Ղատայի, ե. Բայավետ-Բասարգեչարի, բարաղի, Թբիլիսիի... բարբառային լեղուն, դրանավելացրած նան ննրդաղթածճայերի տարբերբարբառները: Բաբեբախտաբար նկատվում է մի տենդենը, որ բարբառով խոսողները ամեն կելու ձգտում են իրենը բարբառային արտասանական երանգավորումը ենթարկել դրական-գեղարվեստակահ, բեմական բարեճնչյունության:

Ուղղախոսության արատԼեզվական գոեհճկաբանություն: ներից մեկն էլ լեզվական գոռեճկություննէ, որը մեծ մասամբ գախոսքի մեջ գոնչկաբանությունն իր լիո է բարբառներից Բանավոր է որոշ բառերի դարձվածքների դանում արտաճայտությունն դործածությամը: Արտասանուքյանտեսակետից դրանք ճնչում են ժամանակի առնչությամբ անվայելուչ ու կոշտ ու կուղիտ, տեղի անպատշաճ ճամ ԲրքնաղԻխն աոա ոչ աղայ րրա րկա աջն 2.

ու

ու

պոտել, գոշտել, իոթել, չալել 3.

Ազգայինակցզենտ:

ն

այլն:

՛

Սովետականչայաստանում ապրում են

Հայախոս ղանաղան աղդություններ՝ եղիղիներ, ադիրեջանցիներ, ն այլն, որոնք Ճայերնն խոռուս-մոլոկաններչ ճուլներ, ասորիներ ունեն ազգային ւակզենո:Ազդենաո նշանակում սնլիս լուրաճատուկ ընդունված արուսսանուՔ երկրի կուլտուրական կնետրոններում տեղական մեջ մտցնելով թյունից ռիոշ շեղում, արտասանության կամ ազգային բարբառի ճնչյունների 0րինավ՝Ճայախոս եղիդին մաժունը արտասանում է մաձուն, իմ անունը Ցոլակը մտցրեց ցուցակի մեջ, կարտաաղիրեջանցին՝ սանի՝ իմ անունը Սոլակըմասբես սուսակի մեչ. ռուս-մոլոկանը՝ ես տխանպետսվեբցբեսպախավ (էս տղան փնտս վերցրեց փախավ) ն այլ Ազգայինակցենտը Հայոց լեզվի ուղդաթոսության ամար այնքան ցայտուն ու բնորոչ չէ, որքան ռուսերենի Համար: Սովետական Միությանբաղմաթիվ ղդություններ ռուսերեն են խոսում

Շատ Հեշտությամբկարելի ւոարբեակցենտուխ: ուրույնազգային վրացի,ադրթնջանքե ո՞վ է ռուսերեն խոսողը՝ րել բոտ ակցենտի,

է

ցի,

ն մոնղոլ, Հրեա, ուկրաինացի

Հայ,

Հայոց աբտասանություն: 4.Տառացիգրային ոո մուլի Հիմկականու վերաբեր կում

անճշտությունները խոսության ն այսինքն, մ

)

արտասանությանը ռացի-գրային ա

են

անա

ր

աա,

թոր

վերա

երբ

ւոայ-

ու

աբտուՀ բառերն

արվում անարատ

խո"

սանության վտանգն անճաղթաճարելիությունն այն Համարում օրինակա ղի կառչում է բառի գրավոր ձենին, ն լեղվաբաններն պիտու նթե ված: անխոցելի ավանդական: են՝ աղջիկ, դարբին, մարդիկ, դատում են նրանք, գրում խ օԽ վերջ, արջ, աղբչ աբոն դար, որդի մարդ, վարդ, ա յդ արտասանել այլն: ուրեմն` գրվածի պես էլ պետք է նան րանի, որ ձայ, ի այն Այս երնույթը Հետնանք է այն է,

ու

ու

հր

«9-

Բ որո, ա

Ն "7 ո ընքացքում լեղուներիզարգացման իսլ ն, արտասանու է

մյուս

բնույ ավանդական-պաճպանողակա

լին ձնը միշտ էլ ունեցել խռսքի խոսակցական կենդանի, ես ետ է մնացել բանավոր, կենդանիխոսքի արտ ուստի հ ժողովրդի տեմպերից գացման տարբերվելէ գրային ձնից:

զար

բերումը

խանավոր

առնչվում

էն

'

սերտ

ախոռական օրինաչափությունները ն Հնչլունափռխության, կանոնների՝ իրավաե ուղղագրության ն բաղաձայնների ի ուղղ

ո

ձայնավորների, երկճնլյու ուղղախոսական շք «ո,Հենապես, ,

ախար

նոնների դեմ

քերականական Հարցում ա տաեմանքան կա-

մեղանչելը էր հարու

առաջացման անճշտությունների

առանձնաճատկությունները:

այլ ն:

պ

սության

արատների "

ու

ՅՑ

՝

ո

ՀՆՉՑՈՒՆԱՓՈԽՈՒԹՅՈՒՆ

ոո»

Բառերիփուխոխությանն բառակազմության ժամանակ շեշտի ազդեցությամբ, այսինքն՝ երբ բառի վերջին վանկի շեշտն անցնում է Հաջորդ՝ նոր ավելացած վանկին, որոշ ձայնավորներ ե երկՀընչյուններ փոփոխության են ենթարկվում, որը ն կոչվում է Հնչլու-

նափոխություն: `

Այստեղ Հարկ չկա կանդ առնել 4Հնչյունավոխության լեզվամանրամասներիվրա: Անչճրաժեշտ է նշել ուղղաառնչվող Հնչյունավփոխականմի քանի օրինաչա-

բանական բոլոր խոսության Հետ

վություններ:

ենթաոկձայնավոոը

ն

1. Քեբականությունից ճայտնիէ, որ ՈՒ րն վում է չորս տեսակհնչյունափոխության. ա) Փակվանկում ՈՒ-ն փոխվում է Ը ձայնավոբի. շրինակ՝ բուն-բնի-բնավեր, բուք-բքի-բքաբեր-բքաշունչ, գուն-դքալ-գթուլխուղ-թղի-թղենի, թուխս-թխսի, թյուն, դունչ-դնչի, դուռ-ղոան, քութ-թբի-քբաման, լուր-լրաբեր, խուլ-խլանալ, խումբ-խմբական, ծութ-ծխի-ծխական, ձուկ-ձկան-ձկնորս, ժուկ-մկան-մկնդեղ, նուոնռան, շունչ-շնչել, ջուր-ջրի-ջրկիր, սուգ-ադալ-սդավոր, քուն-քնելքնաբեր ն այլն: բ) Բացվանկում ՈՒ-ն դառնում է Վ. շրինավ՝ բու-բվի, կկուառու-աովի, լուլվի-լվածաղիկ, կկվի, լեզու-լեզվի-լեզվաբան, Բաքու-Բաքվի, կատու-կատվի-կատվախաղ, ձու-ձվի-ձվածեղ, մե-

օդաչու-օղաչվական ղու-մեղվի-մեղվապաճ,չու-չվելչվացուցակ,

այլն:

Որոշ բառեր, որոնբ վերչանում են ՍԾանոթություն.-ու-ուվվ,ձայնավորից առաջ պաճպանում եյ ոււի արտասանությունը. օրինակ՝ թեկնածուական, քարթուանալ, վաշխառուսկան, բուրժուական, ուրուխ, վերարկուի, վերակացուի, երկուական, ստնտուի, ներուի ն այլն,

դ)

ԻՒԻ-ն

սղվում է,

դուրս

է

ընկ

օրինակ գ) Մճում է անփոփոխ. ուժ-ուժեղ, ունտ-ուխտավոր-ու ռուս-ռուսակ յին, ուղտ-ուղտաւղան, այլն

նասնակերչաշուն-աշնան-աշնա

փրփուր-փրփրադեղ, ք

թոչուն նային,քմբուկ-թմբկաճարել, կա ծածուկ-ծածկամիտ երիկնաղեմ, տա մասուր-մասրենի, ճատկություն,

ու

այլ

են

նույնութ արտասանում

Հոլովելիսկամ ճոգնակի կաղմ

ձայնավուի հեշյունա աննջտությո հետեյալ

տեսչական, այլն:

ԲԱ

ւս)

փոխում,

քուրդի-քուրդեր

ն

այլն

ն.--

կան

որո

բուներ, թուր-թուրի-թուրեր, թուբ-թուբ խումբեր, շունչ-շունչի-շունչեր, փու

Սանոթությու

այլ

արտասանում են

ու.

բ) Քաց վանկում ու-ն ոչ

թն փ օրինա

օրինակ սո չեն Հնչյունափոխվում. ճուն-Հո կուռք-կուռքի, տունկ-տունկի, յ

նով,

Հ նում,

ն

.

ոտ ավ Հաշ լոն անփոփոխ ական ա որսի, օրինակ ոլաուն-ուք իսկ

արտամանո,

ձայնավորիանճշտություն

սխալ

է

քանի ի "Րոարար

Հայերենում է ձա

Փառանագակի

2.

Լ

աո հոր

Է

- -ով, Իո

3.

Ի

,

եմարո

ձայնավորիճնչյունափոխո

փակ

" ուստի ունենում վանկում, էրբ ե-ն դ սերել, վեճ-վիճել, զենք-զինել, կես-կի

դաճիճ-դաճճի,

մաճիճ-մաճ

Բ) Փակ վանկումի-ն սղվում է.

է ի-ն փոխվո ա) Փակ վանկում օրել-դրավոր»գիրկ-գրկել, թիՎ-թվել փի կրաջուր, սիրտ-արտոտ-սրտացավ,

քիվ,

ճաճճային, բաժին-բաժնի-բաժնենտտմսա, ղախին-աղախնի, մարմինչ-մարմնի, լուսին-լուսնի,ամուսինչամումնու հ այլն: ն գ) Բաց վանկում ձայնավորից ի-ն կամ աղվում է կամ առաջ՝ ,

է

|

էլ միանալով ա-ի ճետ, դառնում րություն, քշնամի-քշնամական,

յա

ա

կամ ե. օրինավ՝ բարի-բա-

:

հրկճնչյունը մի քանի բառերի մեջ արտասանվումէ որպե, ու. օրինակ՝ույժչուժ, անույշ-անուշ, քնքույչ-քնքուչ, տույժ-տուժյ աշխույժ-աշխուժ ն այլն: վգույշ-ղգուշ, բուլժչբուժչ Ուլ:

կենդանի-կենդանական, Թճրի-

ՁԱՅՆԱՎՈՐՆԵՐԻԱՐՏԱՍԱՆՈՒԹՅՈՒՆԸ

քնրանալ-թերություն,վայրենի-վայրենական,

գաղտնի-գաղտեաաճ, վրացի-վբացական-վբացախոս, Հոռրդի-ոբդյակ-որդեսեր, դի-Ճոդյակ-4ոգեբան, պատանի-պատանյակ, աղավնի-աղավելակ,

Պարիտարնվան,գիարաւթթ «ոզգիր-ուղնմաս այլը: Դ) չի ՀնչյունափԵ բ վերջացողմի Սար բացվանկով աոՄիովանկ օրինակ՝ ձիչձիավոր, քի-քիակ, ն

Ի-ն

մի-.ի, բում,

դի-դիակ-դիակառ ք, իշմիավ,լի-լիանալ, որդի-որդիա-

դան, շոգի-շոգիանա Շ

գյուղացի-գյուղացիական, քաղաքացիչքա-

ապի-սպիացում, արի-արիաբար-արլվություն Լորացի ավան, ե

-

ն

Ա

ձայնավուր Ը Հեշյուն ա"

Ա 7:աՀաթ ՀԱ զուն,

ընկնում է` սղվում բում, բերան.

Քրան չի ենթարկվում, բայց

ամոան,

անդադար-անդաղ-

ճակատ-քակմատ Ն ոա ոի,մատաղ ի կոճակ-կոճկել, շինաժ-շինծու, քաղաք-քաղքի-քաղքենի այլն: դաշ,

ծ.

Ցա

ն

փոխվումէ ե-ք.օրինակ՝ Երկննչյունը

ատլանչ-ատենակալ, առարյալ-առաքելական, մատդործունյա-գործունեաւթյուն,

ման

Հնչյոնափոխության Հետնանքով տեղի ունեցող ուլղախոսական անճշտություններից բացի, ձայնավորներիարտաբերմաիհժամանակ, Ճաշվի առնելով նան ուղղագբությունը, պետք է պաճպանել ճետնյալ կանոնները. 1. Լ ձայնավորը, գրվում է, զբեթն բոլոր դեպքերումարեթն տամսանվումէ. օրինակ՝ ընդամենը, ընդգծել, ընդգրկել, ընդմիշտ, ընդունիչ, ընտբել, անընդունելի, դասընկեր, նորընծա, անընդճատ, անընդունակ, դյուրըմբռնելի, ճեւզընթաց ն այլո Քառամիջումսովորաբարչգրվող ըր ձայնավորնարտասանվում է. օրինակ՝ բզեզ, բքամիխտ,բրդոտ, բլրակ, բոնել գզգզել, գթալ, գժվել, գժել, զրկել, դղում, դժբախտ, զղրդոց, դոնբաց, թշնամի, թոչել, ծանը, լծակ, լկտի, լպատել, լրջմտություն, ել ծլնվել, ծլվլալ, ծղրտալ: կլկլալ։ կչկչալ, կրկնվող, Ճնձել, նչլուն, Ճակել, ձմնոյ ճշգրիո, ճռճռան, Մկրտիչ, մկնդեղ, նշել, նվնփոալ,շշնլվել, չխչխկոց, պլպլան, պրպտում, ջրծաղիկ, վոտաճ, չրոնջալ, ցնդաժ, փսլնքոտ, քաղզդը, աստղ, արկվղչկայսր, վաղրե

իու,

ոլո»

եւնո այլես

սփ, շպ, Սկ, սք, սպ, մատննադարան-մատենավար-մատենագրություն, սննլակ-սեվյանր-կենաազրություն,

վայրկյան-վայրկննական-վայրթո .-» ս-վայրկննաբար այլե:

ծ.

ն

հյ եոկնեչյունը՝

ա).Փակ վանկում դառնում է ու, օրինավ՝ ցուցել, բույս-բուսական-բուսաբան,

|

ստ,

շտ,

զբ,

զգ

կապակցություններով

սկսվող բառերի սկզբում ր ձայնավորը չի գրվում, բայց թույլ կերէ. օշրինակ՝ սկիղբ-րօկիզբ, սկսել-ըսկսել, սյով արտասանվում սքանչանալ-րսբանչանալ, սթափվել-րսթափվել, սպասել-ըսպասել, ատուդել-րատուգել,սփոփել-ըսփովել, շպարել-ըշպարել, շտապելն այլն: ըշտապել, զբոսնել-ըղբոսնել, զգալ-ըզգալ Է ձայնավորը բառավերջում փոխվում է ն բաղաձայնի, հրբ Հաջորդ բառն սկսվում է նույն՝ սկ, սք, սրչ սպ, ստ, սփ, շպ, շտ, զբ, զգ կապակցություններովկամ ձայնավորով. օրինակվ՝մայրն սփուիում էր իր աղջկան, Արմենն զբունում էր դաշտումյ, ուսանողն շղաց թույլ տրված սխալը, ջուժակաճարն սկսեց նվագը, Ճճաշվապաճն ստուդնց փաստաթղթերը, պաճակն սրափվեց, բանվորն շտառլում էր ցործարան, զորամասն առաջ շարժվեց, օրն արնուռ էր, նա ճայացքն ուղղեց դեպի լեոները, արբննհլավ ն այլն: Հռետորականարվեստի ն բեմականխոսքի արտասանական պաճանջներիցելնելով, բառավերջում ավելի ճեշտ է արտասանել ր ձայնավորը, քան ն բաղաձայնը, որը ճաջորդ բառի երկու ն ավե-

ա, բույր-բուրել-րուրավեա, ի լույո-լուսավո լուսաքողարկում, խույլս-խուսավիել, ժույլ-ծուլանալ, կուլա կուլ: կան,Ճույս-Ճուսալ-Ճուսաճատություն, ապացույց-ապա-

1ուց-զեկուցել-զեկուցագիր, զրուլց-զրույել,

-

փույքփութալ այլն, ե

Որոշբառերում փոխվում է ը-ի. օբինակ՝ բույն-բնավեր, բույթ (բութ)-բրամատ, ճկույլթ-ճկթամատ, ուլն կապույտո-կապտա մեն պտույո-պաւոելչ Հնչյունափոխության կապակցությամբ ուղղախոսական Բ)

նճըշ. տություններ ալանում են Ֆ նբ կայանու րանում,որ այքաթող են արվում նրշված օրինաչաությունները ժո« ԻԻ կԿ բառե ն աբա Ս են բոատանվում առանց

ճամապատասխան Հեչյունափոխության,

լի բաղաձայնների առկայությամբ դժվարացնում է արտասանությունը: 0րինակ՝ դլուրին է արտասանել՝ ուսանողը սկզբունքորեն չառարկեց, բան ուսանողն սկղբունքորեն չառարկեց, որտեղ կուտակում. բացի գրալության մնջ բառավերջում ր ձաշնավորի ճամարյա աղատ է: ը ե ներկայումս

առ

48բաղաձայների Աննա ԿԱզբ դորժա-

Տաւքյուն

ունեն,

բայց

որ Ն բանի

մէկ ձայնավոր 4նյյուն, գրում նավորը բառասկվրինն բառաբարդման սանվումէ ե, իակ բառամիջում ն բառավերջում քեն է Ե տառով: 0րինակ՝ է էկ, էջ, գրմում շեն բեռ, բնրք, զեշ, գետ, մեկնել, մերժել, ն այլի: քարե, ր ուղե, երկաթն բաղե, արտաճայտում Լն

փաս-

տատանվում

էոթյուն

նետել, ւ.

այլն:

Քարդման դեպքում ե տառով

սկսվող

բարդ

ւ

իա

ն

Հետո արտասանվում չ է. օրինակ՝ անէրես բաղաձայնից իր անեբիույթ,աներկրայաներեր,խաչեղբոայր, մոռրերբայր, : խի կենթարկվի, չերեա, ձայնավորից ետո արտառան-

ճականդիսւտական,Հոշկաթերօրինակ՝ Լադա թան տիեղերք-տիեղերանանչոիեզլրադիտուէվրուլական, :

ջ

թյուն

0.

3.

»

ւ

այն,

ն

Ո

Հոեյաձն ո1

ով չհարբեր, րայց ըտտ էուքյան մեկ ձայնավոր ճընչյլուն արտաճայտող տառեր են, որոնցից օ-ն բրվում ն արտասանսմանդման վում է միայն բառասկգրում ն եե, դեռ"քում օ-ավ սկսվոլ բառերում. օրինակ աղիոյ օճառ, օշջախյ օսլա, օրենք, օր, օրացույց, օտար, անօրինակ, կ անօ զուտ, ասօքնան, անօրգանական, այոռը, ուկեդօծել, նախօրյոն, հւ:իոօրութ, ւոէննորյու, ճնղօրյակ ն չոյլէ: |

բառաբաշրզության ու

ծաթար

օ

-

Ուն

-

ո, րինավ՝ առմոնէ" ի"

բառասկզբում արտասաք 7 բառամիջում ն ոխ, բառավերջում ողծշուն։, ողելից, ողերի որ, հ, ոճրակ, ողնաշար, ոճ, տճարան,ոճիր, ու, ուին) Խո, բոլորովին, շողոքորը, սովոր, ,

" Բիո ոլո, հր 1ԹԻ6ա փողոց արիան

մ,

-

՛

»

՛

որբ

ո,

Մ»

լ

ե "իուքյուն: դրվում

բառերը:իը:

է:

լոքուն

ո

որոնք

:

այն:

են

են կազմում Բաղզառություն ով

ո-ով, սակայն արտասանվում

ն

են

ովլեւ 0:

սկսվող բառերը

ձն

օ,

իվ

արջաորս,

ՆՐԿՀՆԵՉՅՈՒՆՆԱՐՏԱՍԱՆՈՒԹՅՈՒՆԸ

Մեջ

Ճնանյու առերի յա արաագանվում երկճնչյունը է

երեժի». ծղիազար» նու-

Բենիամին, եղի, Անանրա,բամիա, կրիա» Ճեքիաթ, Մարիամ, խավիտը, օվկիանոս,

Բունիաք,

Զարուրիտ,

քիւուչ փասիան:

կամ աժանջավոր

ճականկեղն լ

ո-ով դնալքերում բաղաբարդման

ԻՍ

22»

երարաշիչտ,նրես

կի, ելնել, ելույթ, ելք, եկամուտ, եսամոլ»

`

ն

"

է.

|

.

յե.

ըանցման

վերաորանել,ամե ն այլն: մաոդրալի, ամենաողորմած, ճակառակրային

ւ

Սղաչ Ֆ. ռրինավ՝ դ ւ. տառըբառասկցրար արտասանվում

ու

մոլտեր,Վոլոդյա ն այլի:

որղի,լուսնոսկի,փղոսկը, դիմորոշ,

ձայ-/

դեռյրում Մ-

է, սակայն ե

ռով,

Ճրառ

Այս երկու տառերը թեն տարրեր գրեյաձն

տորնն

վոլտաչափ, գնալ, Վորոշիլով,Վողոպյավոլ»վորտամ, Վոլդա, վոլողղա, Վոբոնեժ, Վոլիով,

բեցմ,

ճետ" ձայնավորից քո. արտասանվում բազաձայնից անորոշ, ձղնորս» միջնորմ, բոկոտն, բ արձրորակ, Բրկնավ' Նո

Է, Ե

Չ.

սկսվելով վո կա. Խ թվով օտարազգիսայւսերենբառերն են. օրինակ` ն այդպես էլ դրվում արտասանվում պակցությամբ» վոդեիլ, վոլֆրամ, վոլյունթա` Փոքր

առնված բառերի լեզուներիցփոխի: Ռուսերենիցն եվրուղական էյա գրերի բոլոր աշխոարնաարտատանվում մէջ հա երկչճնչյունը Անղլիա, Ասի, եվատրա` օիինակ՝ ռրչսկանճաւոուկ անուններում. ("ումբ Սորվեգիայ Շվեդիա Խրուսիա» Ռոռչ Բուլուսրիա, աոմիտ, նան՝ ինֆորմացի» միլիարգ: ն հրու, Սլովակիա այլն, ի նշոլես մատերիա, Ջիլոլոզիաշ ավիացիա:այտոնոմիա,

պրոլետարիատ,

օկուսւզոչիցիա,

տնոմիա, օվացիրս, առիգնացիա,ֆրակցիա»ֆիզի ռնակստաղ իա, սիմֆոնիոչ ուեպրեսիա, պարի Ժոչեկու նացիա, զազա, մո չլառանիիգացիա, ութովոկացիտ, պիտ, սլոնղիա, պոլիգրախիա,

կոնվեն.

կոնատրակտացիա, կոնտուղիա, բիլիզոգիս» կոուլերացիա, ն այլն: կոալիցիա ս, պիտ, ըոմունիկացի են յա. օրիզրվում ն արտասանվում անունները Մարդկանց ք Վոլողյա Օֆելյա, Սոֆյ:", Մախլո, Ամալյա, Ժենյա, Վարլա, նակ՝

այլես

ւ. իա-ն շեշտված դրվում, երբ անունների վերջնամառ Լիտ, Մոորիսո օրինակ՝ մում է ի , ի մեջ իիա է «ր չյուն ջե արտասանլո: 0 տարաղդդիլ բառերի վանկում. օրինակդ̀իարագ: սույնությամբ» երբ ընկնում է ոռաջին դեալեկաիկա,Դիանա, ղիալոզ, դիազնուն ղիաֆրադմտ ն այլ: դիւմատ, դիաղացոն կազմվում են լի, հի, դի, Հայկական բառերի ՄԺեջ,երբ երանք ի: ա ներ ՀԻԼ դ վքումյ այժանհքմա ե

է

կՀն

"

"

Ար

փ: Արամին անա թի ԱԱ բո

ա

բառաբարդոա

Ֆը գրվում ն արտասանվումէ որպես իա: Օրինակ" լիաղոր, լիաատար, լիալուսին, լիաճույս, լիարժեք, լիարյուն, լիառատ, ճիահալ, Հիասթափվել, Հիասքանչ, դիակ, դիազննություն, դիակառք, ձիազուրկ, միաբան, ՓՔիակ,քիանավ, ձիավոր, ձիապան, ձիաջարշչ միաժամանակ, միալար, միախառնվել, միակ, միակցում, միամիաձույլ,միամիո,միավոր: միատեղ,որդիակուռ, միաճեժան, կան, արդիական, ճավաստիանալ, չարբչիական,ռուբլիանոցչ եոճիաժծաժկ,փոշիանալ, դյուղացիական, դրացիական ն այլն

դժվարություն չեն առափ ք թ ց, չ բաղաձայնները:նրանց գրու յացնումշնչեդ-խուլ՝ են միմյանց: Համապատասխանում արտասանությունը տեսակետից գրեքե Արտասանության

քյունն ու

նան խուլ՝ պո կ, Առանձին դժվարություններչեն առաջացնում ն բաղաճ բաղաձայնները:Նրանցից միայն ս. տ, 2» ծ, ն, ֆ, խ, ձայնը մի շարք բառէրում չի արտասանվում:

չթարտասանությունը ձայնեղ բաղաձայնների Հիմնականում ե ղրա 2ճետնանքով գրությանը նրանց Համապատասխանում առա-

անճշտություններ: չանում նն ուղղախոսական են՝ բ: բաղաձայններն ԶՁայնեղ

Յ

վ,

ՉԶԱՑՆԱԿԱՊԻ ԱՐՏԱՍԱՆՈՒԹՅՈՒՆԸ

թ. աղրիլի 4-ի ուղդաղրակունռեֆորմի՝ ձայնավորից ճետո լավող |1-ն բոլոր դեպքերում գրվում էր, քանի-որ ձայնավորների միջն այդ ) 4նչյունը շատ դեսլքերում լովում էւ տնսակետից դա միանգամայնՃիշտ էր, ն ներՈւղղախոսության կայումս կենդանիխոսակցությանժամանակ այդ | Ճճնչյունըլսվում է ինչպես այ ոչ նույնպես ն մյուս ձայնավորներիցՃետու Սրինակ՝ այսպիսի, այզելել, տղայի, ճանիաճայտյ կայծ, Ճոկայական, այո, խոլ խոյակ, Ճոյակապ, բոյ, բոյկոտ, գոյական, գոյացում, լոյալ, խոյանք, կոյուղի, շոլել, տոլա, մարոլի, Մարոլի, էլական, էյուԹյուն, միյություն, տիյեզերբ, գտնեյի, էյի լինեյի, ձիյով, միյաաին, մարդարելություն, Ննելիլի, կատաբածույի, վերարկույիէ այո թվի օդոստոսի 22-ի մասնակի բարեփոխության Ճետեվանքով | ձայնակապը որոշվեց գրելա նո ձայնավորներից ճիտո, բկ իա, իե, իռչ իու, եի, եո, եու, եա, էա, Լու հրկձայնավորննրի արանքում լսվող | ձայնակապըչզբել։ ճամարելով այն ֆ-երի անտեղի գործածություն:

Ձայնելղ բ-1

ա)

են

բադաձայններին:

իստ իրենց Բաղաձայններն

ձայնի երեք

Խուլ ն շնչեղ խու. րոտ արտաբերման տեղի՝ վին-սպայթքական, առաջնալեզվային-պայքական,

ետնալեղվային, շրքնատամնային-շփական, առաչնալեզվային-շփական,ոնգային ն

կոկորդային:

ձ, ղ

մ,

Ն»ն,.

օրինակ՝

է արտասանվում

ճաիփել երփ որփ

որբ

սրբել

որփել սուրի լրփորեն Հարվիուխ

սուիբ

լրբորեն Հարբուխ

արփունք

արբունը

ներփեմն երփնիցե

էրբեմն երբեիցե

են կազմում՝ դերբայ» արբանյակ,տարբերչ. բացառուրյուն

բորրոքել,

բորբ:

բորբոս,

բարբարոս,

ախտարորբոք,

բւրչ

էու

ԱՆ

ե

օրերի Շար օրերվանունները, Շարաքվա

է արտասանվում

զովում է

երկուշավփթի

քի

Բր ՀիՐ Ն իք Հորար՝

հրերշափթի չորհքշափթի

ր

հրերյար

ր

Հինգշոաւիիի

նդ»

ո

զրբաց»

արչունաբբուայլն: պարբերաբար, բ)

տեսակեն՝ ձայնեղ, լոք տիսակ, շրթնա-

բաղաձայնիցՃետո.

էրբ

ոռ)

վերաբերում

ո

Հարբել

ԲԱՂԱՋԱՑՆԵՍՐԻ ԱՐՏԱՍԱՆՈՒԹՅՈՒՆԸ

դժվարությունների

ժ, Ն

բ, պ, փ Շորնային-պայրական՝ փ է որպես շնչեղ-խուլ արտասանվում

է գովում

բառոչ

ու

Փ

1.

Համաձայն

Ուղղախոսական Հիմնականշեղումներն

ղ,

գ:

7:

ո

|

ուրփաք ն ՛ ափաթ

այլն:

դ) Բ... փ

է

խաբել

արտասանվում մի քանի

բառերոււմՐ

այլ

խանել

իբր իբր թե

իրրճ

«

Բշ Դ-ն ձայնավորից

պաճպանում Ժ. յ) բառասկզբում.շրինակ՝ բարի: բաղմոց, բաժին, թամբակ,, բանվոր, բեկանել րեմ, բիբ, բնաղղ, բնակիչ, բոցավառ: բահու. թյուն, բուրճունը ն այլն. բ) բառամիջում՝բարդության նրկրորդ բաղադրիչը բ-ով սկրսվելու դեպքում, օրինակ՝ գրկաբաց, ճոգեբան, լիարուվվո,լուռայբունելչ անբուժելի, ճամփաբաժան,ծաղկաբույր ն այլն. ղ) օտարազգի բառերիմեջ.օրինակ՝ արոնեժենտ, արոռլյուռ, տբսատրակցիա, արսուրդ, գերբ, շաբլոն, կոմբինատ. օրլեխոիվ, ն այլն: սուրլեկուխիվ գրական Արեմտաճայ

գրվող ջատ լնդվի Ժեջ պ թաղզաձայնու բառեր արտասանվում են որո լվհսձայնեղ բ. օրինակ՝ պտուսակբղուղակ, եռղաստ-նրառատ, ճարոլիկջարբիկ, պանսիու-րանսիոն,

տն այլն: դոնաոլաւն-դոնաբան,ոջհսոթէ-բետբթ Շնչեղ-խու փ բաղաձայնը դրվում ե իր զրային արտասանու. ն ղ բաղաձայնների Ճետո՝ Թյունը ոլաճղանում է մի բոնի բադ ռերում. օրինակ ափի, փոփուր,տաոփանք,նղփանալ,փողփողել հ այլն: Ր

-

դչ թ Առաջնալեզվային-պայթական Ս,

Ձայեհդ դ-ն արտասանվում է որպես շնչեղ-խույլ ճետո,օրինակ՝ ա) բաղաձայնիղ

թ

Բ

գովում է

հարդ ա

մարդ վարզ որղի

կարդալ

բաժանորդ արդար

ժողովուրդ անցորդ

արդյունք

ճորդորել, Հրդեճ, գերդաստան, ն այլի: Հորդա, արզ

իիր իփր թե իփրն նայ:

իր դրալին արտասանությունը բ-ն

են կտզմում՝ռարդգ, Բացառություն

՝

է արբտասանվում

Ի

արտասանվումէ օթ

դադար

նարդի,բարդի,

դաքար

քբ.

օրինակ՝

օրաչու

օդաչու

յ

դարդ,

խարդախ, կոկորդիլոս,

օդ

դդում

դրքում

Բագնու

Թաթնոս

ռաղայել

։պաթայել վառոթ վառորաման ե այլի:

ԲՈ

վառող

վառողաման

Բացառություններ բադ,

«ոդ,

ղոդել, մաճմուդղ, մեղեդի,

Գվիդոն, Աղամյան ն

այլն: բղամիդ, դ-ն պաճպանումէ. իր գրային արտասանությունը ա) բառասեզբում՝դանդաղ, զաճիճ, դաճուկ, դայակ, դաշտ: դոլրոց: դատարան, դեղին, դեղձ, գեպի, դեսպան, դիրք, դոշաբ, եա

դուրս

լն.

բարդության երկրորդ բաղաղրիչըՂ-ով «ըս: բ) բառամիջում՝ դավադիր, գործաղուլ, շրջա արտադրել, փելու դեպքում. օրինակ՝ ե այլն. մեղաղրել օրենողիր, դարձ, Հիմնաղիր։ դ) օտարազգի բառնբի մեջ. շրինակ՝ ւդնորո աղմինիստրաֆոնդ, օրդեր, կոմեդիա, ցիա, անհրողրոմ, աննկդուտ, լիղեր։ լորդ, ռեկոբդ, ֆասադ

ն

այն:

բաղաձայնըշատ դեպբերում արտատիկին-դիգին, տկարամիտ» տնկել-դեգել ե յլո դղարամիու,տաք-տաք--դաք-դաթ, մուռ Արեմտաճայէրի

սանչու

է ղ.

տ

օրինակ` տղեղ-ղղեղ,

դա

3.

էտնալեվվայինզ, կ, է, ղխ

բաղաձաննեիղ զ-ն ն կ-ն Համարվում են ետնալեզվայինք.3՝ չնչեղ խուլ, ղ-ն՝ ձայնեղ շփական,իսկ խ-ն՝ ւվաշքական, -՛ շփական խուլ: Հինդ բաղաՌողալտսական շեղումների տեսակետից այս

մարթ վարթ

Էս

որթի

.

կարքաղ

Ւ ն բյ ղ խ ձանները բաժանվում են հրկու խմրի՝ ա) գ. ն. արտասանական ղ-ն խմբից Աոռա-ին խմբից գ-ն, իսկ երկրորդ խախտումներիավեչի շատ տեղիք տվող Հնչյլուններ են:

բաժանորք արքար

ժողովուրթ անցորթ արթյունք

ճետո

քուրդ,

ն

Գ-ք

այլեւ

շրինակ՝

Հետո բաղաձայնից

շատ

արտասանվում է Է, դեսլքերում

դբվում է

ւ

երգ գովերգ

`

բայլերգ` միրգ կարգ

՛

է աբտասանվում

այլն: Է իր դրային ար0ռարազգի բառերի մեջ գ-ն. պաճպանում դենո, ւվանդարդլ օրդան, խուլիգան, օրինակ՝ սոսսանությունը. պ րոգրեա, ռեղլումմենտ կատեգորիա: էդոիղմ, դեմագոգիա,

կարք

բարեկարք քարքման

պարդե

պարքն

մարդարն

մարբարք

Մարգարիտ

Մարբարիտ Սարբիս ն այլն»

բաղաժ, ն

ձիգ

ականաձիդ ճոգի

բարնճոգի

ոդի շոգի շոգեքարշ ճագնել

անզուդական մուդ նորոդ

տուք

անօքուտ թաթավոր իքական ծարել ն այլի:

ախջքատ

աղքատ

աղցան

|

ախչիկ առոխչ

դեզձ

դեխց

մաղձ

'

՝

ողբ ողջ

-

շղթա

եղբայր պղտոր

արադ,

ոյի ցան

աղջիկ դաղձ

սրձաղգունք, բառին, դդվել, դադաղզյ Ճաղուրդ «եղդնանք,ճառամթագնել, լոգանքը,մոլեգին, պարագայ դայթք,ճառագել, ստուգում, ռիգաճեմ, տագնապ, տուղանք, իափագ ն այլն: ՏԵ

:

աղտ

մեղք կեղտ Թուղթ

ագաճ, ադարակ, ադի, անճագչ բացառություններ՝

է աբտասանվում ախչլյուր Վվպ ռյիոտ

աղբ

անղզուքական

ար-

տառանվում է խ. օրինակ՝

առողջ

ւն

կան

ետնալեղվային ձայնեղ-շիական ղ-ն բաղաձայնիցառայ

աղբյուր

ոքի շոքի շոբեքարչ Ճաքնել

ռուդ

ծագել

են

գ եէ

գովում է

ձիք ականաձիք Հոքի բարեճոքի

ղուգարան

թագավոր իգական

դործափոխարենն կ նգ բաղաձայնների

կարապետ-Գարաբետ, օրինակ՝ բաղաձայնները. կարեկցել-դարնգցել, կարգ-գարբ, գադաթ-քակարմիր-գարմիր, կապտագույնդործաղութկ-քործաղուրկ, քար,դանդուր-քանցուր, է այլն դարքադույն ֆական

առտասանվում է

մմուք հորոբ դուքարան

օգուտ

այլա

Արեմտաճայերիմոտ

տաղերգու, մարդ, արգավանղ, մնծարղդոն այլեւ Ձայնավորիցճետո գ-ն արտասանվում է Է. օրինակ՝

գովում է

է բարղդու-

դեպքում. օրինակ՝ օրաքյան երկրորդ բաղադրիչը գ-ով սկավելու անգին, անգութ, բաանգիր, գիր, օրինագիծ,փակագիծ, գրադծտ, կեզործ, բնագավառ,դինեդործ, դժգոճ, թանկագին,ինքնագլուխ,

Բացառություններեն կաղմում՝ անարգանք, արդասիք, բուրգ, դորդ, Գուրգեն, գուրգուրել, ղրամատուրդգ,նրզիծաբան, զարգանալ, ճամերդ, ժամերգություն, նախերդանը, վիպերդություն, բնարերգույ

պաճպանում արհասանությունը

տարագիրն սակադին,

բարեկարգ քարգման

Սարգիս

բր գրային

Գ.-ն

երք գովերք քայլերը միրք

սանդուղք

տաղտկալի

չղջիկ

դախց մախց մեխք կեխտ թուխտ ռիպ ոխչ շիքա եխպայր պլիտոր

ռանդուիք

տախտկալի չխչին ն այլն: Ց7

4.

ԵՐթնաատամնային վ, ֆ

Այս հրկու բաղաձայննե ղաձայններիցվ-ն ձայնեղ-շփականէ,

խոզ-ջփական,

Ձայնեղվ-ն արտասանվում է որպես խուլ ֆ-ը միայն բաղաձայններիցառաջ. օրինակ՝

հավորից

ճետո

ն տ,

Դ

իսկ

ա

ՖՀ՝

ձայ-

թ

գովումէ ավտո

ճարավ

րիշ»

ամբոխ

զ,

ժ,

անփայլ:

սորփու

ե

ամբուլատոայո

անփույթ անփառունակ,

մ բա-

ա-

շ

ա

ամպետըք,ամպարոտ, ամվփորձ,ամփույթ

ման,

բառերում արտասանվումէ

այլն:

շփականս, Առաջնալեզվային

ճ արտաամրար

-

2.

հ

այլն:

Կոկոբդային (ճագագային)

.

ճ

Հ րալաձայնից խուլ բաղաձայնը» մ. օրինավ՝ ական րինակ չի արտասանվու

Հետո

բ

մի

շարբ

աշխարճ

8.

լ: բառերում

է արտասանվում

է գովում

աշխար խորուրք

խորչտւրդ արձճաժարճել

արձճամարել

ճանասդար

Խար որակաղ

խոնարճել շնորճակալ

ր"

գային մ,

,

Վ. Աոաքելյան, Հայիրենի ճեչյլունաքանությունոյ «Ժամանակակիղ էչ էլի

շնորբով

շնորճքով

ճանասչարճ

ուղղա.

խորըրքակցել

խորչրդակցել

Ժոլիր"

անքշտու-

: ռոլիր

ն

ն-ն խորճել բառը, որ։ոեղ է կաղմում Բացառություն

արեր, մէն

ն

Բն

մ.

Լա.

ոմբաստանել, ամբիոն, ամբարտակ,

թամբ,թումբ, դամբարան: թիա» բամբակ,

ժան, անոլետբը,անստուղ,

Ուղղախոսականանճշտություն է տեղի ունենում, երբ

աֆտոնոմ

ավտոնոմ

շատ

մ

ծում

զաֆթել

դաֆրար ն այլի

ֆ-ն

մ

կ

ն գրվում ն առաջ բաղաձայններից նույն բ, պ, փ շրթնային է միայն ան նախածանցովկազմված բառերում. արտասանվում օրինակ՝անբաժան: անրախո, անբավյ անբավարար, անքարոչաւսնսլակասյ անսլայանբովանդակ,անբուժելի» կան, անբերրի, ն

այլն:

արտասանվում1

ւսֆտո

լաձայնիփոխարեն գորժ են ածում ն, օրինավ՝ անպ, անբար, քանբ»թունբ, անբաստանել, անրարտակ, անապրուլ, անբարիշ, դործ էն ն-ի փոխարեն անփովփելն այր եվ ընդճակառակը՝ ամբախտյ րան, ամբիժ, ամսլայշրինաւվ՝ բաղզափայնը,

ճարաֆ նաֆթ

նավթ

զավթել

դավքար

արամ փ.աարի փայտոն, ֆրոնտ-փրոնո, ֆարաջաչ«փարաջայ ֆերմա-վնրմա ֆոնդ«քիոնդ, 5.

Ս, զ շփականներըկոչվում էն նան սուլական,ռրովճետն երանց ճիմնտկան որակը սուլական աղմուկն է, իսկ 2 ն մ' շչական,այդ բաղաձայններնարտաբերելիսստացվող Ճատուկշչական աղմուկի պատճառով1: Ս, շ շփական բաղաձայններըխուլ են, ն տրպնս այդպիսին, արտասանության տեսակետից Ճճամապատտսխանում էե իրենը դրության,իսկ զն ժ բաղաձայնները ձայնեղ էն ն նրանց խոսական անճշտությունը կապված է ճնչյունավոխական սրա ոչ քն է ն ճնչյունի Հենո,այլ զուտ ֆիղիոլողդիական կանոնի քյունն առաջանում է ատամներիբացակայության, կամ ատամնա. ու Հետնան քով. այս շարի դես-բում անառողջ վիճակի վնասվածքի զ, ս, ն ժ, Չ բաղաձայններն արտաբնբելիս փրարից է որպես սսվե զղվելի բառը ճնչում ԴԻՐ «(ծլի իոմ ժ ժուժգալբ՝շուչ՝ վում կալ

6.

Շրթնայինբչ պ. փ բաղաձայններից առաջ գրվում ն օրինավ՝ ամպ, ամալուա, ամպրոպ, ամբար, Իր,

ոանվում է (

այլն" ճՀնչվումէ,

աբտասանությունը Զայնեղձ բաղաձայնի

որպես Ճիմնականկանոն, խիստ ազԲեղ բաղաձայնները, վրայ արտասանության դեցություն ունեն ձայնեղ բաղաձայնների քանի որ Ր.ից ճ նակ ձ բաղաձայնը: Բազառափյուն չի կաղմում է ց. արտասանվում ղ-ից Ճճետո գրվող ձ-ն, ժի շարք բառնրում, օրինակ՝

«Ք

գովում է

ւսրձակ

է արտասանվում

իր ձայնեղությունը պաճպանում է ն-ի ազդեցության տակ, ինակ՝ անձամբ, անձայն, անձավ, անձեռադոբժ,յ անձեռնաանձկալի, անձնագիր, անձնակազմ, անձեռոցիկ, անձն, անձրն, անձուկ, անսանձ, առանձին, դանձ, դանձակ, Չ.ն

արցակ

արձավազիր արցակել արցակագիր Հ». "գեկան, արձակուրգ արցագուրթ ինձենի, ընձեռում, ընձլուղ, իյանձր, քախանձել,ինձ, ո" անձատուն, արձակուրդային արցակուրքային խանձ, խանձարուր, կաղկանձ, Հանձնել, Հանձնարարել, արցան րար նախանձ, սինձ, սոսինձ, այլեւ Հնձել, ձանձրույթ, րան Ք բաղաձայնի Կրոագրոքքուն աբշտասանությունը Բարու անձ,

արձակել

ննձոր,

Փառանձեմ

ն

9.

բարց ե

բաղաձայնը,

վերը նշված նույն օրինաչափությամբ, ձայնեղ ջ բաղաձայններից ճետոյ արտասանվում է որպես լ. օիինակ Խար ԲՈՐ անվերջ-անվերչ, բաղարջ-բաղարչ, քրչել-Թրչել, Թրիոցարջ-առչ, բարձրարերձ բարցրաբերցՊ նրջանիկ-երչանիկ, մբջյուն-մրչյուն, վերջ-վեբլ, վերջաբանՔրչոց, ն այլն, վերչարան /-ն ղ-ից նտո արտասանվումէ ճետելալ բառերում ւբ աղջիկ Արո ախչիկ,աղջչամուղչ-ախչամուխչ,ողջ-ոխչչ ողջույն-ոխչույն, առողջխուրց առոխչ, զղջում-զխչում, զղջալ-զիդալ, ողջամիտ-ոխչամիտ, ողջաՃարձակվել ճարցակվել կել-ոխչակեզ ն այլե: Համարձակ ճամարցակ Ր / եւոր չ-ն պաճպանում ղ բաղաձայններից Էէ իր զրոյին ե ՐՑ Ճետեյալ բառերի մեջ, լուրջ, լրջամիտ, կամուրչ, արտասանությունը կամրջակ, անուրջ, անրջանը, շուրչ, շրջել, շրջան, շրջաբերական, մորամբարց չրջաղգիժ, շրջադարձ, շրջազգեստ, շրջակա, շրջակայք, որջ, Ճորթր փորց ն այլն: կան եղջյուր, չորջում, այծեղջյուր, եղջերաթաղանթ, ոնգեղջյուր, եղջեբացառությունն եր՝ մերձավոր, մերձակայ մերձավնոս, բու, շեղջ, շեղջաքար, չղջիկ ն այլն: գաղջ, Մերձբալցյան, ժերձենալ, մերձեցում, մերձթաղարային,մաչաԶայհավորից ճետո ջ-ն արտասանվում է լ ճետնյալ բառե մերձ,ճակատամերձ, լորձ, լորձաքաղանքը, լորձունը,ճորձանում,, րում, աջ-աչ, աջակցել-աչակցել, աջակողմյանաջակից-այակից, Ճորձանք, Դերձել, ճերձված, Ճերձարան, Տերձաքարն այլն աչակողմժյան,առաջ-առաչ անմիջապես-անմիչապեսն, զիջչել-զիչել, Դ-ից Հետո դրվումէ ձ, բայց արտասանվում է ց, շրինավ՝ իջնել-իչնել, իջնան-իչեան։ զիջում-ղիչում, նախիջնան-նախիչեան, տաղձ-ատախը,բողձալի-բախցալի, գեղձ-գեխը, դեղձ-զեխը, դեզէջմիածինփայրէջք-վայբէչբ, մեջչմեչ, մենջք-մեչք, մեչԷէչմիածին, ձանիկ-դնխցանիկ, դեղձաչիր-դեխցաչիր, ղեղձան-ղեխցան,դաղձբերում-մեչբերում, մնջոնզ-մեչտեղ, ժիջակ-միչակ, միչնորմ-միչդախց։դուղձ-գուխը, իղձ-իիոց։ եղձականչ-ըխյական, մաղձ-մախց: նորմ, միջատ-միչատ, միջին-միչին, միջօրե-միչօրե, Մղձավանջ-մխցավանջ, ջֆրաճեղձ-ջրաճեխց, շնչաճնղդձ-շնչատնխց, ն միջնորդ-միչնորդ, ոջիչ-ոչիլ այլն: ն այլնս ճեղձուկ-Ճեխցուկ, փղձկալ-փխցկալ Ճճետո քաջ, օջախ, անշեջ, շիջուցել, Բջիջ, բողբոչ, Ձայնավորից ձն արտատանվումէ գ. շբինավ՝ օձ-օ, բրքիչ։ Ճաջող» բարբաջանք, մարմաջ, խոխոջ, զչլել, ջոջ, քուջուջ, օձաբարոչոցաբարո, օձային-շցայինն այլեւ Մ-ն պաճոլանում ֆարաջան այլի: Հաջորդ, չ իր դրային արոս: նությունը բարդության ն հ Հէ, է իթ գրային արտաւաւերկրորդ բաղադրիչում, օրինակ՝ բանաձե, չն բաղաձայն, ճամաձայն, չինջ, ականջ, ական-։ Ժեկաձե, տձն, աղեղնաձե,Ճրձիդ, օրինակ՝ նաճանջ, նինջ, նարինջ, նությունը. կենտրոնաձիգ, ուռնձդություն, չարտչժ խխունջ, մունջ, ականջօղ, ականջափող, ապապնջական, անձեռեապճաս, անձեռնոու,միաձույլ:կարքաձող,օձաձե, օձաձուկ ն այլն: ն այլնւ տանջանք, վրնջալ լանջ Բ ղդեսլքումնույնպես չ-ն պառպանումէ իր գրա-

րարձիթող

թար լած

բարցիթող

բն

ՏՈՄ Դարցվածք

խուրձ

21րցակ

աո, արա

վարք

|

ա-

ժիջն-միչե,

՝

րացառություններ՝

-

պղպջակ,

պածալանում աղաձայնից :

բանջար լանջաթաղանթ,

առարարդման

6|

ռ

աջի, չ

ելթ

տա-

աք, տա

աի

ճաջաթ,

-

վին արտասանությունը. օրինակ՝ անջուր, անջրդի, ւնչնջելի, արին աջան, ժրաջան, գարեջուր, ջախջախել,ջրջրուկ, բնաջինջ այլն: `

ն

խուրչին,

Ա Ռոարագգի հաոորուն Է-ն

Ը

:

բաղաձայնների աբտասանությունը

Մ, խարջ, ւ բյուջ օրինակ՝ ությունը. , այլն: ֆիկ, պիջակ, Միքելանջելոն 10.

Ջայնեղ

բարդ

ռո-

մ ո մ միայնՐւճ են Րաֆֆի Հայերենում նն բուլե ե բառերերն են ակսվում բա ղաձայնով ն արտասանվումնն փափուկ: Բառամիջումն բառավերջումկրկնակոո ուննցող բառերը շաւո մբրիկ, օրբանյ, անդորը, տարր,-Քիչ են՝ բերրի, երրորդ, չորրորդ, »: ճույնալես արտասանվում են վափուկ՝ երկար են Օտարազգիբառերը բառասկզբում դրվում ն արտասանվում ո. ռացիսնալ, ռաֆինաղ, օրինակ՝ ռաղիո, ոաղիում, ռայոն, ռասա, ռելո։ ոնալիղմ, ոնակցիսս, ռեղլամենոո, ռեղին, ռեժիմ, ոժիսյոր, ոռնհպլիկա, ռեկլամ, ոնկորդ, ոնաբիլիտացիա,ոենեգատյ, ռենտա, ոհպլորտաժ, ռեստորան, ռեսպուբլիկա, ոնիզիոնիլմ, ոնոլյուցիա։ ոնֆերատ, ռեֆլեկոյ ռոնֆորմ, ոիքմ, ոիոկ, ոմ, ռեցիգիվիո ման, ոոմանս, ռոմանտիզմ ն այլն: Նմանաձայնությամբ կազմված բառերը գրվում ն արտասանՀոչճոաց, մումոալ ն գոդոալ, վում են ո-ով. օրինակ՝ դռոդոռալ, այլն: ո-ն

Ռ-ով վերջավորվողարմատի կրկնությամբ կազմված

0ու

սոռնհրի

դոռալ, զոռալ,

-

։

՝

,

ն

չի

վում մե մեջգրսլում է բայց արտասանվում Բայ է ո. եր Բորդո, բուրժուազիա, գվարդիա, ինտեր

"

ճանղիսլում ենք վվ կրկնատառերի

Բրազաոմն սլլալ ԴՊԿ ճոռալ, սղղալչ թշշալ, ն այլի

ԲԱՂԱՉՑԱՑՆՆԵՐԻ ԱՐՏԱՍԱՆՈՒԹՅՈՒՆԸ

ան պրոֆեսոր Ր ն այլն:

Ը,

դառնում |է Ի բայց այդ ճնչյունը մեջ քեն առաջին բառերի դրգիո-գոդիո, թբրբարբաո-րբաոբաո, տարբերվումո-ից, օրինավկ՝ / այլն: թիո-թոթիո,մրմուռ-մոռմուռ րի բառ տարազգի լոմբարղ, լորդ,

օրինակ՝

ԿՐԿՆԱԿ

չ քացիոնալ, ւր պարտիա, ացիոնալ, պարտ

տղզզալ, սս,

կկ, մմ,

ննն

բառեր քիչ կան կրկնատառ բաղաձայններով Հայերենում ա ճաեն: են: Բուն Իուն ռամ ն առ օտարազդի բառեր ված լ, դրանք մեծ մասամբ փոխ ն99 բառեր են, բզզալ վերեն կրկնատառ բառերը

ԲԸ,

Ն

փոխառյալ,

ւում նանՀայերեն նան ը ճայերեն բառերում: ինչպես Վերը՝ ձայնեղ Ը բաղաձայնիարտասանությանմասին խոսելիս ն բառավերջումկրկնակ ԻՐ ունեցող բաԽշվեց, որ բառամիջում

,

մրր ռերն են բերրի, երրորդ, չորրորդ, որոնք արտասանվում էն փափուկ՝ էրկ Սս կրկնատառ բաղաձայններ ուն փոխառյալ բառեր են. օրինակ՝ մասսա պեսսիմիղմ ն այլն: Այս բառերի մեջ են որւչես մեկ երկար ս: կրկնակ կ-ով գրվում են սովոր բիչլչ բայլադա, գալլ, դոլլար, ալլեդոր (ինդ, Շիլլեր ն այլն: կրկնակ |-երը ա ծրկար |:

Հայէրեն բառերի մեջ կրկնակ |ենթ չդգրվողը ձայնավորը. օրինակ՝ լլ իսկ սլլալ բառը արտասանվում է սըրլլա կրկնակ կկ բաղաձայններով բա

Մմ

,

,

օրինակ՝ ակկորդ, ակկրեդիտիվ, Ֆէնճռ ռաբարդված՝ երկկերոլ, երկկողմանը արտասանվումէ որպես մեկ երկար կ: Հայերեն կկու, կկոցել։ կկզել բա արտասանվում է ր ձայնավորը:

նն- ե

են

որոլես մեկ եր

կրկնակ բաղաձայններով բառ բառերիմ եջչ՝դամմա

ենք օտարազգի

կրկն

որոնք արտասանում ի

Եք

Աննա

Քեն Տր Բոր" եներ , Ճոզնա հազոավանը բառերի ԼՅ -եհրըսեղաններ, նատարաններ, դազ

ՍԵԱԼԼ ՇԵՇՏԱԴՐՈՒԹ

|

ներ ն այլն արտասանվում են որոլես Վվ գրվող ճայնրեն՝ Հովվերդու, լ թովվել, նզովվել, խորովվել ն այլ բա ռանվումէ որոլես մեկձրկար վ

ւ

ն,

Հայոցլեղուն, ինչոլես ն ֆրանսե լուն սիստեմ: Հայերենում, Հի որսլես վում է վերչին վանկի վրա: 0րինակ՝ եի" նադ է' ՛ն Հ զվարճ իվ, ղ, դույքայի ազնվացե այլն: Բացառություն են կազմում

կոմունիստակա՛նն սոցիալիզմ,

տ) սոյն բառերը, որոնք վերջանում են ը ձայնավոբով, որը չի օրինակ բաանա՛կըչ բանվո՛րը, ընտանի՛քը, Հա ' ույուտա-

2. Տանն նշտվում.

ն

ան

'

:

Ք) գաղտնավանկ,կամ մեկուկեւ վանկ ունեցող բառերը, որոնց վերջին կիսավանկում լովում է, բայց չի ԳըՐր ձայնավորը վում. օրինակ՝ դուստի, ճա՛մբչ լո՛դը»աստղ,վա'գր, ծո՛ւնը,

նեգր, ծանր, ուն, նոսր, ռա՛նը, քա՛ղցը, ա՛րկղ, կա՛լար, կա՛րծը,

են

ճռլովված ձնեերըչափազանց Հեշտությամբ բառերի Փոխառյալ ենթարկվում Հայերենիշեշտադրությանը ն այդ

օրինաչափու

ն

մե՛զր»ա'նգղ,բարձր,ցա՛ծր,տետր ն այլն.

Ա՛ֆրիկա-Աֆրիկայիցեկած բանվորությունը,

(ոնդոնի՛շուկան ն այլն: Օտարլեզուներից փոխառյալքաղաքականն գիտականբառերի վերցնում ճոլովված ձները նույնօրինաչափությամբ 9, օպովի օրինակ՝ ինֆորմա

|

ն

Վերչնաչեշտ ցիա--օպոցիա--ինֆորմացիայի

են.

այլն.

էն

վում

թյունը չպետք է դիտել որպես «միջին ճանապարճ»: եթե Լենին վրա, ապա նրա ճատուկ անունը չեշտը կրում է առաջին վանկի գաղափարը, կենինից օրինակ վերցնել, ձեր' (ենինի ճոլովված

շեշտադրության ենինի Խիանվել-- ճայհրենի օրինաչափությ օրինակ է: նույնը վերաբերում էն աշթարճագրականանուններին. Անգլիայի՛՞ց, Գնրմա՛դիա--Գերմ Արգլիա--Անգլիայի, նեզրերը, էո'նդոն-

դ) նույն կարդի այլ բազմավանկ բառկրի մեջ շեշտվում է նախավերջինվանկը. օրինակ՝ այսի՛նբն, ուրե՛ժն, երրե՛մե, առնըվաղն, մանրամասնն այլն. դ) մի շարք բառեր, որոնց շեշտն ընկնում է առաջին վանկի վրա. »շրինակ'մի՛թե, գրե՛քն, նույնիսկ, նա՛մանավանդ, ո՛րեք, նա՛ե

--դիալեկջախջախումը, դիալե զիցիայի՛ կտիկա--դիալեկտիկայի զարգացումը ե

ե) որոշ բառեր, որոնը շեշտն ընկնում է նախավերջինվանկի վրա. օրինակ՝ մինչե՛իսկ, իճա՛րկե,որպե'սզի.

ջի միա--քիմիայի տիկայի՛ց--դիալեկտիկայո՛վ,

այլն:

պ) փոփոխականչեշտ ունեցող բառերը, որոնբ երկու ձնով էլ շեշտվում են՝ երբեմն առաջին, երբեմն վերջին վանկով. օրինակ՝ ինչքան, որբան, այչքան, այդրան, այնրան, որչավի, այնչափ, ինչպես, այսպես, այսպիսի, նույնպիսի, որտեղ. է) կոչականնեիը ե Դա

նակ՝

դասական թվականները նույնպես շեշտօրի-

ձնով, այսինքն՝ առաջին կամ վերջին վանկով. երկու

վիթ-Դավի՛թ, Շո՛ւշան-Շուշա՞ն, Մա՛րտիրու-Մարտիրո՛ս,

աոաջին-առաջի՛ն, ճի՛նգերորդ-Հինդերո՛րդ, ո՛էրորդ-ութերո՞րդ ն

ն

այլն:

են, Թվարկվածբացառություններն առպլագուքում

որ

Ճճալոց

լեզվում կան մի շարք բառեր, սրոնց վերջին վանկը չէ, որ շեշտՎլ պետը է մոտենալ ռուսերենից ե եվրովում վ: Այս ճիմունքով պական լեղուներից փոլս առնված բառերի չեշտադրությանը: Ստար լեզուներից փոխառյալ րառերի շեշտադրությունը մեծ մասամբ պետք է ՌԴՂՆնույնը, Ճատկապես չսնունների, Ճատուկ քաղացքա-

կան, գիտական Ճանրածանոթն իա-ով վերչարող բառերը պետք է արտասանելայն լեզվի շեշտաղրությամը, ռիտնղըը փոթ են առնըված այդ բառերըո Ասի, երո դա, Ա՛ֆրիկա, Ամերիկա, 0րինակ՝ ինդոնե'զիա,Ֆրանսիա, Բրաղիլիա, կանա՛դա, Անգլիա,կո'ւբաս, Լենին, Վորոչիլով, Գյոթե, Շիլլեր, Պուշկին, Շո՛լոթով, է՛Լմա, իզա իդե՛այ ռնոլյուցիա, դիա, ինֆորդիալեկտիկա, դիաֆրա' մա՛ցիա, դեկլարացիա, գեոլո՛դիա,ֆիլոլո՞գիա,լիբրնտտու ոնառուրլիկա, ֆաբրիկա, ֆիզիկա, քի՛միաչ ֆե՛րմա, օպերա, օպոզի՛ցիա ն այլես

ու

:

ն ճոնտորականխոսքի 4ընչկուլտուրական-գեղարվեստական ման օրինաչավխություններնընդգրկում են բառասաշարի, ոճի, շեշտադրության ն ճՀնչման արտաճայտչականուուղղախոսության, ու Թյան չավխազանց Ճճնետաքրբրական բարդ խնդիրները: ՏՈՒ (Խոսբիոճական կառուցումը, առաչին ճերթին, կախում ունի նյութի բառապաշարի լավորակությունիցն ճարստությունից: Մեր ճայ լեղուն Ճարուստէ, գունեյլ ն բարեճնչյուն, ուստի լխուքի վարպետության ճամար պայքարը պետք է մղվի բառապաշարիՃարըստացման բնագավառում: Բառապաշարիարստությունը ձեռք Էէ բերվում գեղարվեստականն այլ դրականության,գիտությունների, ինչպես նան ուխոկյանքի բառարանների, մեր բաղմաղզանության Մ. Փորկին րության ուսումնասիրությանշնորՀիվ: ասել է. «Անճրաժեշտ է նան կարողանալընտրել ամննաճիշտ, ամենապարզ ն ամենաուժեղ խոսքերը»,-- քանի որ լեզվի իսկական դեղեցկությունը, որպես ներգործոն ուժի, ստեղծվում է նրա «ճշտությամբ, դու-

նհեղությամբ Ճնչունությամբ»Կ

Մօբեոմ, «Օ

ու

դքօ36»,

՛

Շօճք. ՇօՎ.,

1953 Ր.,

7.

Ճ3Մ,

օք.

387, 407.

զարգացմանբազմադարյան պատմությունը

Զնայած-բառապաշարի արստության արժեքավորությանը, այնուամենայնիվ նա չի կարող ապաճովելխոսքի կուլտուրան, եթե ձի մշակված խոսքից օգտվելու մեթոդը: Բառերըճասկանալը դեռ չի նշանակում ճասկանալմիտքը, առավել նս արտաճայտել այդ խոսքը դառնում | մտքի, զգացմունքի, կամքի արտաճայմիտքը: իչ միայնայն դեւլքում, երբ յուրացված են բառերի օգտադորժփան մեթոդները: ՅուրաքանչյուրՃռետոր պետք է գտնի ու մշակի իր խոսքի կառուցման ն օգտագործման այն ձները, որոնք մեծ մասամբ կախում ունեն խոսողի անչատական առանձնաճատկու-

4.

ՎԸ

Խոսքի ծագման

թյուններից:

:

ՀԱՆԵ

է տալիս, որ նրա.ճարստացման ցույց չափո մար մղվող պայքարը ճավասար խ վոր ն թե՛ գրավոր խոսքին: Բանավո արտաճայտչականներգործությունն է խոսքը այդ բացը փոխճատուցումէ մեծ ոճով»երն ոճը մեր մտքերկ տւ զգաց ստեղծագործականլուրաճատուկ ձնն է բովանդակության 4եւո, աղա բոլոր ժա է ազդեցիկմիջոց, միշտ էլ Ճճանդիսացել

ւ

Խոսքի 4նչման տեսակետիցթե՛ մ ն թե' վեճաղույն ոճը ենթակա նեն ուղ Խոսբիկուլտուրայի այղ տ կանոնների: սերտ կապ ունեցող բնագավառներիցլո ռանձինտւսումնասիրությաննյութ ճա նպատակնէ պարզաբանելխոսքի ճնչմ տուրային վերաբերող միայն. մի քանի Բանավոր,կենդանիխոսքը, որն ա մւոածվածժու զգացմունքով, մեզ դրավո մաբանությամբ, ոճի կառուցվածքով ն տոնալ-4նչման արտաճայտչականությ Խոսքի ճնչման արտածայտչ ճնարավորություններ,որոնք Ճռետորին քողին ճնարավորություն են տալիս ամե ն մեջ մտնելու ճանդիսականի շվման ճետ այդ շփումը ճոհտորին թելադ նների նավորումներինտալ պատկերավորութ ճետ այդ չականություն: Ունկնդիրների նակ ծնում է ճամապատասխանդիմախ ու

Ճարուստ կովմեր ունի, քա

Բանավորխոսքը, արտասանակա

վելիբարդ

՝

-

Բանավորխոսքը խոսողի կենդան դիմախաղով, շարժուձնով, անմիջակա դանի կապ է ստեղծում իր ն ունկնդիր խոսող ձգտում է իր Ցուրաքանչյուր որը բխում է նրա անճատական գծերից վածբից, մտածելակերպիցն այլն: Մեր սովորական խոսակցությու պանում ենք այն ճիմնական տոնը, տ Բայց գեղարվեստականընթերցման կա

ն

տալիս

որոշ

աստիճանի

արտաճարոչականություն:

Օրինակ,

ժամանակ այղ Հիմնական տոնլ՝ ձայնի բարձրությունը, ուժը, խոսքի արադությունը՝տեմպը, դաղարները սկսում են իրենց նորմայլից դուրս դալ. ուստի այդ տարրերի՝նորմայից թեջումը խոս-

Հաաբամ Կ Աաաա աի, ուրա համալ

սա

մեկի վրա, բղավումենք. «Դո՛ւրո...», նորմալ վիճակի Համեմատուքյամբ Հակադրական վիճակ է, ն խոսքի սովորական նորմայի

արտաճայտչականությունը:

խախտումով ուժեղանում է նրա դերն արվեստի մեջ շատ մեծ է: Խոշորագույն Հակադրության արվեստագետներիցշատերը կարծում են, որ.չկա արվեստ, եթե չկա Ճակադրություն:իրոք, երնույթների ճակադրումըարտաճայտչականության լավագույն միջոցն է: Խոսքի մեջ տոնալ միջոցների Հաջորդականությունը նույնպես

նա

ն ունի երկուկողմ արտաքին

նե

ն:

մենք կտես-

է. օրինակ՝ Ճճասկադրություն ձւսյնիուժեղացումից-թուլացումչ բարձ-

որ

խոսքի դինամիկան է

աա արված չ շչեշ-

բացումից-իջեցում, արադացումից-դանդաղեցում: ենթարկելով խոսքը, Ուշադրությամբանալիզի նենք, ր

որը

ի աի Արտաքինը

տադրումից

ե

դադարը

շարժում զարգացումը, այսինքն՝ Խոսքի ֆիզիոլոգիական երա ուղղությունը կախված է խոսքի ներդաշնակությունից, խոսքի սրադգությունը՝դա" նրա տեմոլն է, իսկ խոսքի շարժման ընդմի-

ջումը դադարն է:

|

տնմլերադգայմուըը,

ներդաշնակությունը,տեմպը, չեշտր Այսպիսով, խոսքի աբտաքինբաղադրիչներն են: Խոսքի նեոքինբաղադրիչներնեն՝

աաա

2. Շ-ք.

հակամ

ԳՈԼԸ

:յտերյքճ

եանն

ս.

անին

|

7որոօն

քշգա»,

բաղադրիչները րջանապես արտաքին

(ոեր),

89--95.

ՖյաղօՑ, «ԹեաւլքՅՅարճ ղթօճ Ր.,

' մենտը, կամքը ն միտքը: ձրդԽոսքի ներքին ն են ձուլվել, տում զոդվել, բստ որում արտաքին բաղադրիչները Հակում ունեն սպասարկելու ներքին բաղադրիչներին, նկատվում է, որ արտաքինլուրաքանչյուր բաղադրիչ ձգտում է իր սիրած ներքին բաղաղրիչին։ 0րինակ՝ միտքը ձգտում է դաղարին, քանի որ:լռելը ճամակենտրոնացվածներքին խոսքն էչ Ցուրաքանչյուր մարդ պետք է տիրապետի լռելու դժվարին դործին, մինչե որ կՀչասնի նրա խոսելու պաճը: Խոսքի ներքին բաղադրիչ զդացմունքը ձգտում է արտաքին բաղադրիչ ներղաշնակությանը, կամ-

ւմ. 1ՈօՇԽոՅ,1946

ԽՈՍՔԻ

ԲԱԲՐԵՀՆՉՅՈՒՆՈՒԹՅՈ

ե

Խոսքն ավելի արտաճայտիչ է դ Հնչում միանման, միապաղաղ, այլ բ այդ երանդախ

ղեդու կամ ժելոդիայի

Քարեճնչյունությունը լինում

բառեճնչյունություն: է որը վերաբերում է ա) նոբմալ, Խորեն հորմավորված խոսքին ն որն ճանդիսանում Բ) կենդանի, դական 4ամակցության արդյունք ն ը նորմալ բարնեճնչյունությանկանոն

մե նորմալբարեճնչյունությ

ծրի բարձրանո

ձայնական որոշակիելնեէջներ Խրոշա ոնի ուժ ստացած դեպքերում. Խի բարձրանում է, վերջակնտից.առա ն այլն «րս զդալիորեն այս ստանդարտ կնքացքը, քեն դպ է բոլո հրանդ ունի, բայց պարտադի մորա առնչվում է բարեճնչյունության սա

օրգանապես կապված է կետադր ն ընդգծելու են ցույց տալու

կողմերը՝ Հարցը, բացականչություն

կոչված

կենդանի խոսքի բարեճնչյունութ Հետնանք է: Որչափ մենք պարզ պա այնչափ ճարուստ ու դեղաճնչուն կլի զանց կարնոր դեր է խաղում բարեճ դերը: եթե նորմալ բարեճնչյունությո դարտային է, ապա Բողեբանակբ է ն Հենվում է նի-ստեղծաղզործական

վրա, այսինքն՝մարդու ներքին դիտ տեքստում ճաճախ չեն արտացոլվում թյունն ավելի մեծ ուժով ն ՀՃամոզ է կամ ճռնե Հույզը: նքե դերասանի նա չի արող վարակել ե ուզել ապա

Քը Ճարուստ է ձայնական ելնէջներո ուժեղացման կամ թովացման, բար ոլես նան առանց խոսքի տեմպի արա չի կարող ստացվել ճուզական խոսք Խոսքի ներդաշնակությունը, ինչ

կտս՝

ունի ձայնի ելեեչեերի, տատանումների Ճետու

Մոսի»նախադասության ղանց ցայտուն է

«Ամո՛թ,քեգ

մեջ խոսբի ներդաշնակությունը չափահառում, որտեղ ա ձայնավորի «ամե«ամոթ»

ձայնավորը ճնչում է գրերն մել շկտավա բարձր Հոնտորիե դերասանըպետբ է ճամարձակ կերոլով օգտվեն իրենը ձայնաժաղվոյից:Որչափ մեծ լինեն տատանումները ե ըստ խոսքի իմաստի անճչրաժեշտձայնական փոփոխությունները:այնչավ ցայտուն ն Ճուղական կլինի արտասանությունը կամ ճոնտոչ րական ճառը: ի՞նչ 1ո1 թողելմենք, ոբ կաբոտան«Քայլի՛»,Ֆաշավանչ մեբ քով ցանկանք դարձը»--այս ոգեշունչ բանաստելժականխոսմիանգամից քափ առնելով Բր մեջ կենդունի ննրղաշնակությունը՝ ձայնավորի վիա իր դադարնակետինէ ճաս«Լայլի՛ր»բառի ի ենք» նում բառի դարձյալ ի ձայնավորիվրա, իսկ ետո, «ի՞նչ ճանդարտ, աճելով, իջՃաջորդ բառերն արտասանելիս ձայներ նում է: Գծագրական սխիմալով կստացվենճեռնյալ սլատկերբ. մատությամը

ո

2այյր

Որեէ նախաղասության վերաբերող ներդաշնակությունըամճառին: բողջությամբ վերարերում է նան ամրողջ կտորին կա Զառի մի մասը կարող Լ գնալ ցածր ձայնով, մի որոշ մասը՝ բարձր, ապա միջին, նորից րարձր ն այլն: Դրանովիրագործվում է ամրողջ ճառի երանգավորմանկոմպոզիցիան կենդանիբարեճնչյունությունն ավելի ակնրախ է Հճուղական խոսքի մել, որի բնորոշ կողմերն են ձայնական ձճամարձակն Ճուղական հրանդգա-չ երենդ ճամաղպատասխան ցայտունելեկջները, վորումներով. օրինակ՝

,

Աս

սերը ւպաճանջում է քնքույշն կրքոտ ձայն, սրընթաց, չոր խիստ ընդճատվող, բառկությունը՝ վիշտը՝ խորտակված, դանդատվող, ճառաչող, քեքն, Ճուզված, ուբրախությունը՝ ատելությունը՝կժու, խիտ, աշհամաբհանիը՝ քերն, Հեղնական,. շշուկ, խորճչրդավորն այլն, գաղտձճիքը՝

բնոիոբնդճանուր դնոլքում՝ Հակառակ թյաններդաշնակությամբ, շումները շտամ կստեղծեն:: խուքի մեջ տարբեր բնույթի Զնայած բարեճնչյունությունը ու զգաց դերեր է կատարում հ արձագանքումմտքին, կամքին նա է արտաճայտում: զդացմունբ մունքին, բայց Հիմնականում ձոգերանականդերին ղուղաճեռ նա իր տրամաբանակսն դերր ընկերաբար օգնելով ե՛ շեշկատարումէ ճբստ ճապմատեղուքյան» տին, հ դաղարինյ)սակայն իր Հիմնական էներգիան նվիրում է ճույզին: ՝

ԽՈՍՔԻ ՏԵՄՊԸ

կոչվում Խոսքիարագությունը

է

տեմ: ծեմպը կարով է լիհել՝

. խոսքին: Որչափ ծեմոլըչուրաճատուկէ բանավոր

դանդաղ, միջին,

արագ

ն

շատ

արադ:

խոսքր

այնչափ բաղմազան է տեմպը: ժամանակ լուրաքանչյուր անձՍովորականխոսակցության ունի իր խոսելու նորմալ տեմպը: Գեղաբվնստական նավորություն շեղումն է: ն Հոնտորական ճառը նորմալ տեմպի ընթերցումը ա) բարձբալժակ. Ըտտ Բենեդիկոի՝ տոնը ունի երեք զույգ ե դ) արագացում-դանբ) ուժեղացում-թուլացում ցում-իչեցում, նմ ալի լժակը երրորդ մեջ վերջին՝ խոսքի կենդանի դաղեցում: լծակն է ն նա է, որ աշխուժաղնումէ խոսքը: Տրամարանականխոսքը դլուրրմբոնելի է դառնում ղաղարնեխոոքը՝ շեշտի, իոկ ճուղական կամք արտաճտայտող րի միջոցով, հնչ վերաբերումէ տեմպին, միջոցով: խոռքը՝բարէճնչյունության է մեջ կատարում տեսակների նա խոսքի վերոճիշյալ երեք աղա խ ոսդեր:Տեմպի դերը տրամաբանական մւղասարկու-օժանդակող Հասնում, կամբ արտաճայտողխոսքի ժեջ՝ է քի մեջ նվազագույնի չափի, խոսքի մեջ՝ առավելագույն իսկ ճուվական չասիերի, զգալի բառերի Տրամաբանականխոսքի մեչ, որտեղ գներակշոում

բարդ

/3,

2261մըչ Հարա»: ՀՆ

Այս բնռիոշումներըպայմանական են, քանի որ Ճուղական ն լուրաքանորեէ տիպի խոսքը չափազանցշատ հրանդներ ունի նրանդ պետք է արտաճայտվիձայնական մւսբբերբ նբբուչլուր

էչ

իմաստը:տեմպը

հ

դադարը

իրաի ճակադղիր ոյւաջին Հայացբից

ն դաղարից Ճետու դադարը թվում, բայց ն արտլաճ մյ տիչ դարձնողձնեբից մեկն 1: այդ խոսքն ուժեղացնող է սիբձանո լոությունը, ոբ կաշկամեցչում այե Չրինակ՝«Տիրբեց մեծ տագէ այն տը ն լեզուն,երբ խոսքըդառնում անզոր ասելու ոբ մ ի ու է մառդկանց ճակատագրական տիբում նապն ճուզումը, գուծ սկսելուցառաջ» (Դ. Դեմիրճյան,«վարդանանք»): են

Խոսբի տեւմոալը,մինչն

:

են

Շեշտը Հանդիաանալով մեր

կամքի արտաճայտությունը,խոսքին եռանդ, էներգիա է տալիո» Շեշտըկարելի է նմանեցնել լապտերի, որի լույսով մթության

է որնէ բառի, կամ բառախմբի վրա:

իմաստավորվում խոսքիյ1եջ տրադիուրըմբոնելի: էն դտոռնում մաբանականշեշտըդա ձայնի՝սովորականից ավելի ուժեջ Հնչումն

է բառի որեչ վանկի ձայնավորիվրա, տրամաբանական շեշտը դրվում է նախաղասության որեէ ասլա բառի վրա հ շնշտվող բառի օգնությամբ նախադասության միոքն

ծքն բառաշեշտըդրվում

վաժգլխում,

Ժեւոք է տարբերել բառաշնշտը արամաբանական չեշտից: Հայոց չեղվի ուղղախոսության ծիմնական կանոններիծամաձայն՝ բառի մեջ շեշտը դրվում է վերջին վանկի վրա/ կան մի շարք բաորոնց մասին նշված է ուղղախոսությանը զառություններ,, նվիր-

ՇԵՇՏ

այն բանի, որ տեմպը խոսքին կյանք տվող, շունչ տվող կողմ է, առանց որի խոսքը կդառնա անկենդան ու դալուկ:

Մյաղպիսով տեմոի դանազան ծատկությունները ցուցանիշ

«Աշդյոք ճիշո՞ւմ ես. անտառ էր, առու... Հեքիաթիպես էո -- երազինման. Խաղաղ եբեկոնխոսում էր անձայն, Առդյոքհիշո՞ւմ ես.--Բեռո՛ւ էո, Բեռո՞ւ...» (Վ. Տեշբյան,«Սենտիմենտալ երգո)-

Քարեճնչյունության մեջ տեմպը կատարում է օժանդակ-ապասարկողի դեր, բայց ըբնդճանուր առմամբ, Հատկապես դանդաղ ե շեշտված խոսքի մեչ, տեմպը նրան Հաղորդում է սաճունություն, մեճություն ն գեղաճնչունություն: Օրինակ՝

ու

նման ճամուռ բաստա՛տ»: Հավերժի (է. աբհնց, «Դեպիաոզագանու)

ինչու է իմ ձայնն այսոր

է երգս հաղթական, թե ինչո՛ւ

Աճա՛ թե

«ԱՔա՛

Տեմպի առնչությունը շեշտի Հեւո արտաճայտվումէ նրանում, որ շեշտը, ճանդիսանալով կամքի արտաճայտություն, շփման մեչ ճետ, տեմլի տալիս է Հոգեբանականվեճություն մտնելով խոսքին ն լայնություն նման դեպքերում տեմպը դանդաղումէ ի ալրսոասանվողցուքաքանչյուր բառ շեշտվում 4, Դրա շեշտվող ճետնանքով հ բառը դառնում է ցայտուն) արտաճայտիչ երաժշտական:Օրինակ` հ

նախա

տուքյան անպարտ զինվորնե ցավ: Աբա՛մ, արդեն ուշ չ'

ու

8. ՍեռականՀոլովով գո ճոշղի դերը, ուսանողիվարքը 8. Ածժականներն մակ շարժում, քար գյուղացիական 4. կոչականն բացականչ

ծանղիսանալով գլխավոր ա դառնալշեշտված բառեր: Մեզ վայ դեպքում, որին աուսջնու կեգինբնակարանը,այստեղ Թյունը, ուստի կ շեշտվում է ցավ զինվորներին. ցանկանո մանատաբնէ, ուստի հ շեշտ

մեջ է. նախադասության

շեշտըչ Տրամաբանակա

ու

ըմբռնելու ճամար պետք է շեշ քանի որ ճետագանախադա բանել է, որ քեն Լեոնի մայր իրար հր Հերթին մորը, բայց ոխնքների Հանդիմանությ պճագին վիճ էր առաջացել, ո բերգականվախճանի պատճ

Արտիստը»): Այս

ձգտում

մենք, սաճելով օժանդ ենք գլխավոր, կենտ նախադա անեի մեջ շա մաբանականչեշտը ո՞ր բառի դրվի: նախադասությանմեջ ճարոխ մեր կամբի, տրամաբ թյան ճիմնական միտքըն ձ լու բ մեջ Հշեշտվող սության ու տուն Օրին արտաճայտիչ հրենց ճարազատ զավակներ

քեր,

ոթորակարգություն՝ կարնոր

առարկ

Ժեջ,սովորաբար, տրամաբան վրա բայց այդ չի նշանակու ռերը, բանի որ նախադասու

մեջ լուսավորվում է

Հարց պարունակող բառերը.

ռալչ

ն

Բ

նոր իմաստ ճաղորդող բառերը. խոռբի

Հարադրական

Իտ

քեղ

ինչպե՞ս մոռանամ,

կրակին,--ես քեզ ինչպե՞ս մոռանահ

14.

ձայ, վբացի բանվորներ:

։

քանակը

հե... այժմ, հախ, այսուճ ե աստիճանը՝ բազմիցս, նռակի, չափազանց, ավելի հ յլո: նս,Քիչ-քիչ չս լինելուց բացի, ունի մ Շեշտը մեր կամբի արչտաճայտությունը

ճիմա, ժամանակը՝

կերքուաւռ, սարնիվեր... տեղը՝ամենուրեք,

կրկր եմող բառերը. օրինավ՝ո՛չ, ո՛չ, դա անճնարին է։ ն է, բավակա՛նէ, դուք ինձ ձանձրացրիք: Քավակա՛ 15. Դիմում, որով սկսվում է նախադասությունը. օրինակ՝ քաղաքագի՛դասռավորներ,ընկերնե՛ր,սիոբելի՛սն այլա 16. Մակրայները,որոնք ցույց են տալիս բայի գործողության կամ եղելության ձեր՝ ուժգին, դարձյալ, նորից, շարունակ, իսկույն...

ոուս,

11. Մի Հայտարարություն արտաճայտողբառերի վերջինբաժողովրդական ռր. օրինակ՝ վախճանվեց ՍովետականՄիության արտիսոյ դրամատուրգ ՎաղարչՎաղառջշյանը: 12. չանրագումարիբերող բառերը, օրինակ՝ ամեն ինչ վերացավ, այսպիսով ամփովելով մեր միտքլո 13. Թվարկվողրառերը. դորժարանումաշխառում էին օրինավ՝

) (Սաոմեն, «Գազել մանկությանը

Կաբոտ խինդի

Ցավովլցրիր իմ ճոգինչ--նես քեզ ինչպե՞ս մոռանամ: ճանգարինչպես որբ մանուկ, Դեռչձաղկածթոշնեցիր,

իմ քնքշաղին, նս Մանկություն

Օրինակ,

անծա-

մեջ արդեն շռ-

չափված բառերը չեն շեշտվում, բայց այն ինչ նոր է, դեռ նոթ է, որի մասին դեռ չի խոսված, շեշտ է պաճանջում:

10.

9.

մեջ չեշտվում է նախարդ բոզորոխյումների օրինակվ՝ թո'ւյլ վե՛ կենալ, սի' անել, մոտ բաղադրիչը դալ, լողյս ընկնել, կտոե՛լանցնել այլ

՝

ռեակցիան:

հս

օրինակ՝ ո՞ւր ես գնում, եա քեղ ապաատկե՞ց, ի՞նչ ուղում ղու նրանից: ` 6. Բայի ժխտական ձնը. օրինակ ես չեմ երգիչ դու չեսխոէ ռի, նա չի կարդա, նրանք չղիմացանգրոճին: 2. ձամեժատվող բառերը. օրինակ՝ սպիտակ, ինչպեսձյունը, սե, ինչպես ածուխըո հա մեկնեց ոչ քե աջ, այ բառերը, օրինակ՝ 8. Հակադիր ձախ ձեոքը: Դեմոկբատիզմի երկրում ծավալվեց փոխարեն 5.

:

դեր: Հոգեբանա ճոգեբանական

կոչվում են այդ ընդՀատումները

անընդճատ ճնչ

դադար

ու

Խոսքի մեջ դաղարը նախ ֆիզիոլ Հնչում է արտաշնչման ժամանակ, պետք է լռել: Խոսբի կենսաբանակ բանորեն Հարմարեցվում են խոսքի է տալի ներին:երբ խոսողը նբ, մյուս կողմից էլ լսողի ական սաններն ու երգիչները գիտեն դնաճ դիոտըոԽոսողը դադարիժաման կենտրո այլե ժամանակ է ունենում մտքերը, կապ է ստնղծում խոսթի

չն

Խոսքը Վի կարող

ԴԱԴԱՐ

կարող ենք ասել, ո Ափովելով, Հայտում է մեր կամբը, Ճամոզմուն դիան, որով ն նա խոսբին տալիս է ակտիվություն ն Ճուլականություն:

գաթնակետին:

հոլերատումորոշ դադարից Ճճետո Ճո սանված «բայցը», կարող է ճուղզա

Հուզականություն, ուժեղացնում է Հռ չեշաը ճաճ զորդումը:Հոդեբանական բանական շեշտի կանոններին,այլա տրամարանականմիտքը իմաստավո շեշտը Ճեւռաղնդում է ոչ քե խոսքը ճ այլ նրանբարձրՀուղականություս ռակա մի որնէ շազկապ՝ ն, բայց, թեն, ռատի ն այլն՛իրվրա վերցն Քի դարձնում է վերինաստիճանի լա ձրկարատն դատավարությունիցՃճետ գործին մասնակցողդատախազըավ ռի, պաճանջումՎ՝ մեղաղրյալին ղա լագույն չափի՝ գնդակաճարության... ռր Ճանցանբըկատարելու ժամանակ ցաժ չի եղել, գնդակաճարությունը 15 տարի ժամանակով: «Դատասպ ռերկ արտասանելուցն դատականդա

եան

ռրոշվում պար-

է կե-

Հիմնավորված դադարներըխոսքը

դադարների

դարձնում են անըմբոնելի ն անիմասո։ւ Հոռհտորհերը, դերասանները, ասմունքողները ն ճաղզորղավարներըճամախ խախտելով տրամաբանական կանոնները, իջեցնում են ճառի, արտականության ն ընթերցանությանգեղարվեստականորակը: ն Տրամաբանական քնրականականդադարները մեծ մառամբ են, Ճամընկնում բայց Խոսքի մեջ արծարծվող մոբին ձամեմատ՝ տրամարանականդադարիռնողությունը կարող է տարբեր լինել կ չճամընկնել Քերականականդադարի ճետ Դադարը, բացի տրամարանականից, ունինան հոգեբանանան դեր.խոսքի մնջ ճոզերանականղադարբ արտասանած նախկին խոսքի ճոդեկան ապրումների դադարն է ն Խոր Հոգեբանական կյանքի ծնունդը: կյանքում, ինչպես ն բեմում, ամենակրքոտդիալոգները Ճաճախ ավարտվում են լոությամբ, ն այդ դադար-լոու-

ոչ ճիշտ, Տրամաբանական

«Յոթներորդ ացրբուրբ»)յի դադլան,

կացին մի կանաչ ծել պաաած,Մ ճախլում էր / վարպետՄարզարի մտքերի նման, Մ սյանում Մ դեպի դարերի (Մ. Խաջխորբը»

բանական Փրինակ «Քետտալած աղավնինՄ ճախրումէր՝ Մ միչո.ք:

Ֆրան ճաղորդում

բնրականական դաղարն է, իսկ նրանից շեղվելնբնդդժում է խոսքի գեղարվեստականկողմը,որը կատար: վում է որամաբանականկ Ճոդեբանական դադարներով: դաղարբը մի ննրգործիչ միջոց է խոսքը ե Տբամաբանական նրա իմաստը տրամաբանորեն ճարստացնելուճամար: Տրամաբանական դադարի դերն այն է, որ նա խոսքի մն, ստորարաժանման սկղզոունըէ մտցնում, որն ապաճովում է խոռՔի Ճոտակությունը, պարղությունը ն ճասկանալիլինելը: Դադարի միջոցով նախադասությունըմասերի բաժանելով, մենք իշխում ենը դարձվածքինու խնլացի, ընդզծված ն տրամա

նորմալ դաղարը

աստիճանին:՝

մանականընդունենք մեկ վայլրկլանի դադար, ապո: տկողության միջակետի չնողությունըճավասարկլինի Հ վայրկյանի, վերջակետինը՝ 8-ի, իսկ բաղմակնտիու կախման կետերի տնողությունը՝ Հն ավելի վայրկյանի, նայած զգացմունքի ու ճուղականության

նշաններով. եթե ոտորակետի ն բուքի ճամար տադրական

դաղարննրիտնողությունը Քերականական

՝

|

լինում են՝ քերականական, ժադարները տրամաբանական, ձնական ճնֆիզիոլոգիական: Ճոգերանական, դադաոբնեոը լինում են գրավոր Խոսբի մեջ. ֆեբականական որտեղկետադրականնչանների միջոցով խոսքը վերածժեմասերի լով, կարողանումենք ճասկանալայն ն իմաստավորեր̀

:

չափածո տողի յուրաքանչյուր

(Լ. Տերյան,«Անդ

օտար

Հեղձության, աճաբեկման, շփոթվ

դադարը, ինչ Ֆիզիոլոզիական տնանքէ ֆիզիոլոգիական դրու

ռողում:

որ լսողի ճաժա անվի այնոլնայ սելիլինի, որ միտբը պետբ է շա

ձ նթե առաջին տողավերջո կ կարդ բանաստեղծժությունը ապա քո «ՍՐերիփոշինդեռ չի աղոտել առը պաճպանելու ճամար, տող միասին, «Օ՞եոիփոշին»ձայնակ

։

Մենք

ենք բաժանված Դեռ չի աղոտելքո դ Եմ Բայց ես Ուրվեճ ԷԸ եբազն ու

Հպաճպանվի,առա ոտանավոր կ տողի ճ եթե բանաստեղծական ձայնական տվյալներով պետը է ը Չրինավ՝

վու

պաճպանելու ճամար տ սռանձնաձճատկությունը:եթե տող

ժար

ճամար մեջ՝ ընղդդժելրու Թժյունների

Զեականդադաշը 2իմնական

պրտաճայտիչ:

Այստեղ բանաստեղծը ճակադ գաղարներովընդդգժումէ իր փոթ տրամաբանական Այսպիսով, դարձնումեն ոչ միայն ըմ Խոսքը

«Աբ (Ավ.Իսաճակյան,

Լպուջին՝Մ Ճանճար,վախկոտին՝Մ

:

Հարուստ չէ Ճոդեբան աշխարը՝Մ ուր հզոր ոսկ դպիրատ տան հա

ժյունը դիալոդի ծայր աստիճանիլ Թյունն է: ՈրքանՃճուղական,խորի,

ե

այլն: ն

դեւլքնրում ւլքոր մի կանոն, բանի որ

Նման խոսո

Դ

ճամա ր

ոլություն գոյ

ֆիզիկական

ոո

:

ու

/ւժիչ այսինքն՝ դինամիկայի ն տեմպի, այսինքն՝ ժամանակի օրինաչափ ճամաձուլումը տտեղծումէ ռիթմ ն այդ ոիթմը Ճիշեց: նում է երաժշտականխաղ, որի մեջ տեմպի առանձնապղեսկ»ընոր էչ Ռիթմը նախազդուչացնում կարգավորումէ խոսբի ան. տեղի ն անպատեճ արագացումն ու դանդաղեցումը: նախադասությանմեջ կարնոր տեղ է դրավում տրամաբանական ոիթմը: Ինչպես տրամարանական չեշտադրության ժամանակ, մենք ատաճելով սպասարկու հ երկրորդական բառերի վրանհ կանդ վով, ձղտում ենք դեպի գլխավոր, կենորոնական բառը առնում ենք նրա վիա, նույն կենտրոնաձիգ «կղբունքի կիրառմամբ ստեղծելով տրամարանականռիթմ, խոսքը դարձնում ենց. ավելի ըմբռնելի, զգացմունքային ու ճուղական։ նրինավ՝

Տխուր մեռան կապուտաչյա եբազնեոըեբկնաշող.-ես ցած իջա Գագաթներից սիոտ մաշող... անդունդնեոը (Վ. Տերյան,«Տխուր մեռան...)

ու

Ռիթմ կոչվում է վանական տնողության ճնչյունների ճաջորդականությունը, որը կազմվում է առանձին ուժեղ ու թույլ «բն: շեշտերի ու ձայնականելեէջուժեղացմվամբ՝ չլունների--վանկերի նների օգնությամբ: Ռիքմբարտաճայտումէ մեր վերաբերմունքի դեպի ճաղորդվող մտքերն բազգացմունքները: իր ճՃամաչավփ նա կենդանացնում է խոսբը:. բախումով մեջ, որտեղ Ռիթմըցայտուն ձնով երնում է այլն ուռանավորիխ չափի միավորն է բանատողն իր օրինա չասիսոնողությամբ, շեշտներովն ճապաղումներով։ 0րինավ՝

դրբերա...7:

Մ Այիկեֆցշունը, Մ Ս մամա"... դեպի մաղրը՝ճչալով, «Մամա՛... 17շունը... սիոշոտհց... շղ ան... ՆՄվա՛՛լ...պալուսակս... ՆՄ քրքըհց-:.

չունի դադարի ոչ

ն

ճոդեկան նորմալ վիճակի խանգարմանճետնանքով խանգարվում Լ նան խոսբի բնական ու սովորական ընթացքը ե դադարներն էլ արվում են պատաճականձնով, անկախ մտքի պաճանջներից: 0րինակ՝ դպրոցից տուն վերադառնալու ժամանակ փոբրիկ Արմիկընկատում է, որ ճարնանի պոկվելով, վաղում է դեսլի շունը, շղթայից իր կողմը: Արմիկը, պայուսակը նետելով, խելակորույս վազում է

աժծության

Ջայներանգիմասին

ձեքարաժնում:

:

տես

նան

Ամփոփելով խոսբի ճնչման բադիված այս բաժինը, պետ ճնչման վար գեղարվեստական

Հանջներիցը:

ժիմնական ձայներ ներանդին: ի օդտադործել, ելնելով կոնկր

բանական ձայներանգը: Հոգեբ անձնավորության ճոգեկան առ չությունը,Հիվանդությունը, բա բնկճվածությունըանդրադառնո Սովորաբարասում են, որ րը, երգիչը ունի ճաճելի՝ թավշյ Հիմնականումպետք է ամեն մ

Մենք ունենք մեր ֆիզիկա գը1, որից շեղվելը մեղ տանում

ԶԱՑՆԵ

Ռիթմը,այսպիսով, մի դաս բասանի ն ասմունքողի ճամար, ուշադիր լինել դեպի խոսքի արտ որ ռիթմիկ խտսբը արտաճայոչ ծնարավորություններ է ստեղծու թյան լավագույն ցուցանիշն

Ինչպիսի՛ճեռբոս ընկ Մեռա՞ն՝ չկոբ Կբա՛կնէր ցայտու Շանթը՝ շոթու Երբ խոսում էին ծով Վիշտ ու կար ՎՐեժի,ցասմանճբով Նրանք բեմ ել եվ բեմը դարձավա ոճերի սեղա Ինչպիսի՛հեբոս ընկ (Հ. չակոբյան,«

վեց տարրձրի՝ բարեճնչյունության (մելոդիկալի), տեմպի, շեշտի. դադարի, ռիթմի ն ձայներանգի (տեմբրի)օրգանական կապ,րստ

գեղավեատական-ստեղծագործական այդ կառպօղակներում վուրաքանչյուրտարրը դրանորվելովորաես առաջատար, պետք էիր Հերքին ձնքարկվի տեքստիՀիմնականիմացական-ճուղական զյա. ճանչներին, ձայներանգում արտացոլելով տեճրատի դեղարվեսոթորում

կան

մեկնաբանությունը:

(ՄԻՄԻԿԱ)ԵՎ

ԴԻՄԱԽԱՂ

ՇԱՐԺՈՒՑԵՎ

Խոսելիս մեր մարմինն ապրում է Հուղական լարում ն նույեպես ձգտում է «խոսել: Դա խոսքի երրորդ ձեն |՝ կինետիկ խոսն ը` դիմախաղի շարժուձնի (ժեստի)խոսբը:Մեր մտավոր արձգտում են ֆիզիկականձների: Արտաճայտիչ տաճայտությունները խոսքի ե արտաճայտիչ ֆիզիկական շարժուձնրըմիմյանց օգնում են, Ցածր մարդկանց դիմախաղն ու շարժուձեր գեկուլտուրայի բակշոող են: Ուշագրավ է, որ կուլտուրականմֆրդկանց դիման Ըստ Դարվինի՝«մեր խաղի շարժուձնի լեզուն չի անձչետանում: մասն այնքան սերտորեն է ղգացմունքների (կրջերի) մեծագույն որ նրանք կապված նրանց արտարին արտաճայտուիյան «ետ, աներնակայելիեն, երբ մարմինը գտնվում է ճանգիստ գրու:

թյան մեջ»

Այդ տեսակետից արտաճայտիչդիմախաղը ծնում

է

տայտիչխոսք:

արտա

-

Հայտնի է շարժուձնի երեք տեսակ՝ մեխանիկական, նկառա-

ճոգեբանական: գրական,

շաբժուձեր իրենից Մեխանիկական

ոչ

մի Հետաքրքրություն

չի ներկայացնումնյ որսլես վատ սովորույժի արտաճայտություն, պետք է պայքարել նրա դեմ, քանի որ նա ստեղծում | շտամ:

0րինակ՝ շատ

Հնում մաղերը:

ճոնտորներխոսելուց

առաջ

ճարդարում

են

իրենը

ունեցել է իր արդարացումը. Հոդեռրականների կրոնական քարող ասելուց առաջ ճՃարդարումէին իրենց երկար մազերը, ասես ստուդղում էին նրանց կարդին լինելը: դա

Միբանիկական շարժուձն

Համարվում՝ աչքերի Հաճախակի կամ դրական իմաստով շարժելը, Թարթելը, գլուխը բացասական Ճճոնբերը խոժոռելը,լեզուն բնրանի մեջ շարժելը, ծամելը, ատամ. ները կրճտացնելը. լեղփով ճթթացնելը, բնրանը չսպացնելը, չրիականջներըշարժելըլ ճաքունքներըլիզելն ու կժելը, ունքներն են

ու

՞Ցլ

ճախակի ու անտեղի ճազալը, տեղում օրորվելը, ուտբերիմատնեճենարի վրա բարձրանալը, ծնկները դողացնելը, գարշապարը շարժելը, ոււերի շարժելը, ձեռքերը

ո հրին

Ան մի

ախի

քոբողներ,որոնք կան, ապապեսկոջվաժ, իշենց

խաղո ոլը

:

/ (

ց

ցլ

չ| ք

՛

վ բու Ք Ը

,

ական ջԷ

ձայի:

անտեղի բոՔիթը,աչբի ճակաոը,

կան նան

մազեր ոլորողներ, բեղեր կրողներ, ձեռքերը, մատննրը ն եղունգները չփողներ, բիք մաջրողներ, բռունցք ռսեղմողհեր, ձեռքի ամիրքորողներ, ճաղզալիսձեռքը դեպի բերանը տանողներ, ձեռքը միապաղաղմի ուղղությամբ շարժողներ, ձեռքերով Հաճախակիիրենց աղդրերին խփողներ հ այլն: էլ սովորություն ունեն բռնել խոսակցի ճագուստյր Շատերն կոճակից ձեռք տալ նրա ուսերին, կրծքին ե այլն: Հռնտորի մեջ արմատացած մեխանիկական շարժուձնր նրան անճարմարհ նույնիսկ ծիծաղելի դրության մեջ է գնում Հոնտորը նկաբագոբական շարժուձնով ձգտում է նկարագրել պատկերել այն պոարկան, որի մասին խոսում |: նրինակ՝ ձժնրուկի մասին խոսելիս ձեռքերով կլոր շարժում անելը, կա իր գլխի, սրտի, ատամոբսի մասին խոսելիս ձեռքը դեպի գլութը, սիրտր, աոամոքսը տանելը: ձանձրալի, ավելորդ շարժումներ են ն անվրաբոլորը Դրանբ ռաճության արդյունք դեպի խոսքը: շարժու ձնը արտաձճայտումէ մեր ղղացփունքՀոգեբանական հ Ճարոտացնում խոսքը: Հոդեբանտկան ենիը ժեռտը դալիս է ննքատերարխը, իսկ ննքատեքատըիբոսքը ճարստացնում է բարեՀնչունության միջոցով: Հոգեբանական ժեստը կարող է նախորդել խոսքին ն ճամբընկնել նրան: ընդդրկում է դիմախադը։ մարմնի դիրք Դիմախոսությունն ժեստերը, անդամ լացը, ծիընդունելը, նրա բոլոր շարժումները, ձաղք ն բազականչությունները: ՛ Բանականություն, կամք, ցասում, բարկություն արտաճայրելիս ունքերը ճավաբվելուվ իջնում են ն ճակատի վրա առաջանում ձն ուղղաճայաց կնճիռներ: կամքի թուլացման, տատանվելու, զարմանալու դգեպբերում ունքերը բարձրանում են կ ճակատի վրա ճորիդոնական կնճիոներ են առաջանում: Ակտիվություն, վճռականություն, ճիացմունք, ցանկություն, աղաչանք, սոլառնալիը արտաճայտելիս ճարմինը ճենվում է առչեի ոտրի վրաչ առաջ շարժելով նան գլութբ: ։

՝

ու

վախ, զզվանք, կասկած,արճամարծանք Անվճռականություն, վրա ճենվում է ճետին ոտքի դեպքում ուսերը վեր տարակուսանջի

մարմինը արտաճայտելիս ն

ար ճուզմունքի

արձրանում: բար

Լ Մարմնի շարժունննուսումնասիրել

21821 յ կան մանկավարժԴելսարտը(1811

ե Ի»ում Նիտեկ

ֆբանսիացի

ի Լստ

:

դեպի 4

/

մ.

երս եր

ե

ր

չո յ

չն

նա ւմ

իսկ էքս-

9) էմ սցենտբիկան(ոս ՔԸ բարձր ակտիվություն, խոսբի ակիվուք

է ձգտումը դեպի առաջ, ընդգծում ո տրամադրու ե ո եւմ անհրամենտւ ա ում, ցանկություններիկենտրոնաաան

(ոա շարժուձնը նպաստում աքա դիմախաղըսակայն մոռանալ չպետք

ի կԱ տ

առուղոււ

գ

ն

արտաճայտչականությանը, նհ

է

խոսքի մի ճիմ-

են

լինել չափավոր հական կանոն՝ դիմախաղի շարժուձնի մնջ է Հազվադեպ Հափեստոյ ն որպեսզի դրանք ներգործողլինեն, ոլեւտք

դործաժվեի:

ու

Հառում: Անդամ ամենաճմումտ

սե.

ճոնտորը այդպիսի

պայմաններում

են, որ խոստովանում Բոլորդերասանները թատերասրաճում նրանցխոսբն կիսադատարկ

բան է կորցնում:

չրի, առավել հս ու խակը միշտ ցածրորակ է լինում, որը «ոծ ճաժարակութ յուն Ճետ շփմակ կապի է| լիիվ Ուշադիր ճետնանք ճասարոկությունը ռչ ներգործություն ունի Հոհտորի ն դերասանի վրա: մագնիսական ն Համակենդանի, զգայուն, պաճահջկուտ,փնտրող, պայքարող Հայնող ունկնդիրը ճռետորիխոսքի ճարստացման մեծագույն զոր-« ծոնն է, քանի որ նրանբ՝ ալդ ունկնդիրներն են, որ ՃնարավորուՔյուն են տալիս ճոնտորի կենդանիխոսքին դառնալու լոարանը: գրավելու ն ճպատակեցնելու Հոնտորին լսարանի միջե շփման Հիմնական, անմիջականձեն միջոցը Ճոնտորի աչքերն են: Շատ քիչ դեպբերում միայն «ռնճառի ժամանակ կարող է իրեն բաւյլ տալ մտածմունքի մել տորը ընկնելու ն իր ճայացքն ուղղելու դեղի ոբնլ չեզոք առարկայ Դա անուշաղիրն ձանձրացեոդ ունկեղրիճամար ճռետորից ամբողջովին կտրվելու ճարմար առիթ է: նուրբ ձե է, Լաարանիճետ թաքնված շփումն ավնլի բարդ քանի որ շփման այդ ձենըՀոնտորին չի պարտավորեցնում անմիչականորեն մշտապես նայելու լսարանին, այլ ունկնդիրների ու է ճառի կենտրոնացվում մտքերով բովանդաուշադրությունը է պաճում լսախճարկե, իր տեսաղաշտում կությամբ: Հոռնտորը, բանը հ, չկտրվելուվ|նրանից, ճողեբանորեն վստաճություն է ցույց տալիս ունկնդիրներին, որ նրանք իրոք կլանված են իր" Ճոնտորի արծարծած մաքջրով: ճետ Հոնտորի շփումն կենդանիկապն ավելի սերտ ձոարանի է դառնում, երը Հոնտորը ոճական ձների մեջ գոբծ ( ածում այլաոչ

ու

ՀՌԵՏՈՐԸ ԵՎ ԼՍԱՐԱՆԸ

ոկզբնական ձեր դիալոգն այսինքն՝ ԲԱԿԻ իջական կալը խոսակցի Հեւու Այս Հանգամանքը ճ. ջոցով

է,

զրույ-

ա

է ուիԱՄ «ւսաը լ աար Աո, Բո տալ: հսկ եթե մեր ունկեդիրը կո2 յ եա Գաասխան դիմում ենթ լսարանին, փոխաՆՄ

բացառիկ ուշադրություն դարձնել խոդիի միջ դաժ փոխադարձ կապի խնդիրներին: (ով ի է լինի ե չավ բող, չպետք լավ ունկնղրող, քանի որ խո"2 լոմ ճասկանալուց Հետո է, որ մարդ կարող

.

ոս

:

ս,

եիբ

գարձմ

Ք

ապա

այդ

կապը դառնում | էլ ավելի պատասխանատու: . ֆրանսիական դարի է նշանավոր գիտնական գրող Մոնե. Պեճր նշելէյ որ կենդանի խոսքիմխայն կեսն է պատկանում խոսռղին, իսկ մյուս կեսը ունկնդրին է,

Ը.

Խոսձլու ընքուցքում լսարանի

ճեր

մշտական ու

անմիջական

ակտիվացնհում, աշխուժացնում Հարստացնում է խոսքր: զնդիրենրիպաճանչջկոտությունը, նրանց երրեմի ուժեղացող,երԲ եժ թուլացող ուշադրությունը, նրանց անսքող անվատաձությունը ղեպի ճռնհտորը, դերասանն ասմունըողը, անսխալ կեիու

,

ու

պով զգացվում է խոռելու ընթացքում, ե այդ րոլոր վույթները ուրախացնում ձե կասա կամ զդում թե՛ խռոշի որակի ն թծ' խոժողի վրա:

երկյուղ

Խի

Խոսքիժիջոցով չ, Ճոնտորըլսարանի ճետ ստեղծում է «բարի դրացիական» Հո. րաբերություններ ե ճառիըբնքացքում ստիպված չ լինում վերամառուցվելու,փոխելու իր խոսքի բնույթը ն Հատկապեսնրա արտաճայտչականձեձրը: Դրա փայլուն օրինակն | սղագրվածճառր ռրի մեջ դուք չեր գտնի այն կենդանի, ներազդողշունչն ու որ լինում է կենդանի խոսքում 7

ոգին,

"

նկնկատվում է նան

ոշ ինրոֆ» Մամ ի

ապարատի՝ մագնիտոֆոնի

մ

եի

Ջ

լոսրա

ու

ու

ու

ու

ն Հումորչշ բանություն ժամանակիիմիտը՝ ։

ռր

Նույն բանըը

միջոցո)

ձայնագրող ։

արտասանած

՛

ուշադրությունը ոեգլամենոը( (սարանի

եկն է։ Մտավոր մակարդակի չթուլացնելու կարնոր ղզործոններից ռեսակետից լինում են տարբեր լսարաններ: Ունկնդիրներիուշագրությունն անկայուն է, ն ոչ բոլոր նյութերն են, որ կարող են լսարանի ուշադրությունը գրավել երկար ժամանակ: Ճառի բովան: դակության ն ժամանակի լիմիտի տեսակետից տարբեր, օրինակ՝ գիտնականների, ուսանողների, բանվորների, կոլտնանսականների, ն այլ լսարանների ուշա4 տնտեսուճիների, ման: զորակոչիկների / տնային դոուքյունը գամված պաճելու տեողուքյունը չափազանց տարբեր մասին գիտնականհ ուսանող ունկնդիր12 առտրոֆիզիկայի ենրիուշադրությունը դասախոսը կարողանա կենտրոնացվածպա«քլ մեկ ժամվա ընթացքում, ասա նույն րանը դժվար է անել, ա-.

ւ

ոննք, բանվորների, կոլտնտեսականների կա

ոնաաա Հաաը Հաաա ի

ուր

րմ

պետքէ նրան "

ե

զգույշ

շատ

քո

ւռ

դիտելով վանա

րգա

«զոք Է

Քի

բանակայինների Պատրաստաղո ւ

ն շարժուձեի կիրառման խնդրում Հռետորը տա, չպիտի թույլ որպեսզի լսարանը '

լինի աչվի: :

ն

՛

. "

ճ ն ջ սողզը պիտի ձգտիակտիվացնել ունկնդիրներիլսողությունը ն վառի նրանց երնակայությունը՝ ճուզականորենվերապրելու ճաղուլ արծարծվող մտքերը ն ըմբռնելու նրանը խմաստլո է Համարվում Ճռետորին լսարանի այն կապը, հդեալական երբ ճռետորը կարծեք դառնում է անտեսանելի, ձուլվում է իր ճառին, կապը վեր է ածվում լսոլական ներգործության:5 մառի ժամանակ ճռետորիտեղր կարկոր նշանակություն ունի: Գոաք է նախարոքունքնալ արիան անկան արեր լուսավորու» (ա թյուն, ճաշվի առնելով նահ դա:չլիճի 2ճնչականության ծավալը՝ ուստիկայի) տեսակետից, ելքի ու մուտքի դոները, ունկնդիրենըի ելումուտը: Այս րոլոր փանրուբները ճառի Ճաջողությանըհպլաստող կամ տաղպալող Հանգամանքներեն: Առանձնապեսնշանակություն ունի Հռետորի ոգեբանտկան վարքագիծը: Ամրիոն բարձրանալով, նա պետբ է կենտրոնանա, նա պետք է թույլ չտայ, որ որեչ պատաճականություն լինի լուրջ երեն շփորեցնի: նա չպետք է շտապիխուբն սկտել: ձոգեբանական դադարն այստեղ մեծ դեր է խազում: Ներբին Հանգոտությունը Կ անմիջապեսճաղորդվումէ ունկնդիրներինն ինքնավատաճությունը դա ճաջողության առաջին դրավականն4: Հռետորի ճառն սկսելուց առաջ գրեթե բոլոր ապրում են Հունտորնեբը ճառը, ես տարրեր վիճակ: Ցիցերոնըիր մասին դրել է. «Մկահլով էր, Ճուզվում էի ու դոՀաճախ երկնչում էի, դեմքս զունատվում ղում»: եթե Ցիցերոնինման փորձառու ն տաղանդավորճռնետորը, ճառն սկսելու ժամանակ այդողիսի Ճճուղմունքու ապրումներ է ուննեցել, ապա ոկսնակ Ճոնտորները առավել նս պետք 1 Հիշնն, որ իրեն այդ վիճակը ճաղզքաճարելու միակ միջոցը ինքնաներշնեչմամբ սառնասրտությանըվարժեցնելնէ: Ճառիըառաջ վախը Ճաղթաճաբճլու, ինքնավատաճլինելու Համար շատ Ճոռետորներդրում են Ճառի առաչին նախադասություններըն աննկատ օգտագործում: սարանի ճամակրանքըգրավելու ճիմնական միջոցը ճոհտոբական տակտն է, ճռետորի ճարգզանքըդեպի ունկնդիրները,վերաբնրմունքը, որպես «ավասարների, առանց քնրադնաճատելու նբթանց կրքական մակարդակըն ոչ էլ իր խելոքությունը մեծամտոբեն ցուցադրելը: հր բազմամյա փորձից ելնելով, Մ, հ. կալինինը լ

նշում է,

որ

շարքային բանվորը ն ընդճանրապես

թ աոկաԱ ոեր րենց

լոջությու

հն

Բասո

դասում,

շեշտու

եր

Հոնտորական այդ նախաղգուչությանմասին Քվինտիլիանը, ւ իր բերելովՊերիկլնաիօրինակը, ասել է, թն ղարդացրել Հոնտորականնախաղգուշությունը, որ Պասձր, թե իր մտքով անգամ լի անցնումժողովրդի գանգատվում ն գուցե մասամբ ճենց ցեն որե վիրավորականխոսք ասելը, նա: րանով Լ բացատրվումոովրդի սէրը դեպի ր Ա.Ֆ. զոնին, իր Ննա խորճուրգ է թյան մեջ նշում է ճռետորի Հագուստի մասին: Ճագնվի պարզ ն վայելուչ: Հագուստը տալիս որպեսզի ԴՀոետորը ու դույնի ն ոչ էլ կեղտոտ, չպետք է լինի արտասովոր տարազի տճաճ տպավորությունէ թողկամ փնթի Հառնված, քանի որ ղա Հիշել, որ ունկնդիրներիՀամար ճոդեկանազՊետք է միշտ մինչն ճառը, այն պաճից, երբ դասախոսը

ա աա

ւ:

Ք

աջխանո այախոսներին» Խորձուրդներ

նում:

ռկավում է եցությունն

Լ ՝ տէ թճամ

Հ առա

Ր

Ր ակութ է' / ան

`

՛

ու ճասարակությանզանազան խավերի ներկայացուսակարգերի

կողից ցիչների

ՀՌԵՏՈՐԱԿԱՆ ԱՐՎԵՍՏԻ

իրենց մոքերն քաղաքական ճայացբները կերպով արտաճայտելուճնարավորություններըճարտասանուվատ թյան զարդացմանճամար մեծ ազդակ Ճանդիսացան: արվեստր Արենքում մեծ դղարդացմանՀասավ Հոռնհտորական / դարի վերջերին ն գլխավորապես 1՛ դարում (մ..թ. ա.), տալով մի շարք տաղանդավորՃռնտորներ,ինչպիսիք են' ճարտաանության ուսուցիչ հսոկրատը, Դեմոսթենեէիսիոսը, Գերիկլեսը, հն սբչ էսքինեսը ուրիշներ (Դեմոսքենեսի ճառի «խաղաղության

ՏԵՍԱԿՆԵՐԸ

Հոնտորական արվեստը, ըստ խոսբի նպատակի,րովանդակու-

թյան

լսարանի, է րաժանել Ճեւտելալ կարելի տեսակների,

7. Քաղաքականչ-պառլամենտական, Հ. 4.

4.

Դատական,

,

Գիտական-դառսախոռական, Քնմական-գեղարվեստական,

9.

ե

մնի" ։ «ոնի եչ

ֆեոդալականիրավակարգի Միջին դարերում,

որարմանեկրո

Խրախճանբիչ

ՔԱՂԱՔԱԿԱՆ--ՊԱՌԼԱՄԵՆՏԱԿԱՆ

Հնագույն ժամանակներից սկսած ոչ մի բնագավառում 4ոռնոոիական արվեաոն այնոլիսի կիրառում ու զարգացում չի ունեցել, ինչես քաղաքական կյանքում: իշխանության ու փառքի

ճասնելու

ճամար եղել է մի Հզոր միջոց: Բոլոր ժամաճարտասակությունը ժողովուրդների առաջավոր մարդիկ միշտ էլ բարձր են գնաճատել այդ մեժ արվեռւի ուժը: դժվարին Հռետորական արվեռոինախնական Հնագույն ձներիցմեկը Քաղաքական ճարտասանության ճյուղն է, Չետական կառավարման ոնսպուբլիկական-դեմոկրատական՝ բնույթըմիջո էլ նպաստել է ճոհտորական նակների

ու

ու

ու

արվնոատի ծաղկմանը: Վ, Գ, Բելինոկին ասել է. կառավարման ռեսպուրլիկական ձեր ճՃարտասանությունը դարձե րեց ամենակարնոր ամենպանճրաժեշտ արվնստը...»: Ց...

Հռետորական արվեստի օրորանը պիտիճամարելՀին Հունա տանը ի, ճատկապես,Աթենքը: նոլոնի,կլիսքենեսի, Պերիկլեսի ռեֆորմները, . երկրի կառավարման ձների

ոհապուրլիկայի

Հողածվում էր:

ներբողական, Դամբանական, 1.

մասին» տե՛ս գրքի ճավելվածում): Հեն Հռոմումնույնպես Ճռնտորական արվեստի քաղաքական մ ճյուղը զարգացավ գոյության որոնց մեջ ամենից ավ ականավորճռնաորներ, «քի ինր նում Ացիպիոնը, կատոնը, Գրաքուհղբայրները, Հորտեռիասըվ հ վերջո ճոչակավոր Ցիցերոնը (նատիլինայի դեմ նրա առաջին ճառը տեռ գրքի ճավելվածում ):

անկումից ետո, ճռոմեական կայսրբների Ռեսպուբլիկայի ժամանակ, քաղաքական ճարտասանությունը այլնս Ճարդի չէր ե

5. Ռազմական, 6. Հոգնոր,

7. 8.

ա-

ու

դեմոկբատացումը, դա-

Հոետորական արվեստը խոր անկում էր ապրում, Միջնադարը նկ աստվածաբանության գերիշխանության ժամասխոլասոտիկայլի նակաշրջանը, քիչ թե շատ աչքի ընկնող քազաքականճոռնհտորներ չովեց: Այդ շրջանի ճոնտորական արվեստն իր դրսնորումը գտավ ժիայն մի նեղ առսլարեղում՝ ճՃոգիորճառերի ե հկեղեզականքաողնն Դ

նագավաոում:

ո ԱԱ

այսինքն մինչհ պառրոմենտական4վո1նարկների ծադումը Անգլիայում, բաղաքականճարտասանությունը Ճեւո միասին ճեւորզմռոացության էր րված: Պառլամենտարիզմի Հերն տիպիճարուսաքաղաքականպառոլամեննոական դարգացավ խությունը, տալով այնոլիսի նշանավորՃռնտորներ,ինչպիսիք էին կրոմվելը,Պիտոը, Բրարոը, լորդ Ջոն Ռոսսելը, Գլադստոնը,Պալմերսոնը, Պիլը, Դիզրանյին,Պառնելը,Չեմբեռլենը, Ռ, ՄակդոնալՉը, կլոյդ Փորջը, Չերչիլը ն շատ ուրիշներ: Ֆրանախայում քաղաքական ճարտասանության զարգացումը Հետ, ճամբնկնումէ բուրժուական ոնոլլուցիայի ժամանակաշրջանի տալով քաղաքական այնպիսի Հոչակավոր ճոհտորներ, ինչպիսիք ճն Միրաբոն,Դանտոնը,Մարատը,Ռոբնսպինրը, ճովիսյան միապետությանժամանակ՝ Գիզոն, Թիերը, Լամարտինը,ծրիորդոհս-

ուշ՝Ժորեսը, ժաժանավ՝ Գամբետտան, ավելի կլեմանպուբլիկայի

(աֆարզը,Բրիանը,Պուսնկարեն, Բլլումը, Մարսել Կաշենը, Մորիս Թորեղը, ժակ Դյուկլոն ն ուրիշներ:

ու

ու

70ղաոգօճ, «ՕՅ

Գոոկի, Երկեր,

4. Մ.

«

-

Հ.

|

22,

էջ

194:

օրտ1օքընՕհք ՇԽՇԸՐԻԸ»,

ՌԼՕԸԽՑՑ,1958

.,

Ըւք.

8.

ղարգազման ասալարեզում քաղաքական Ճոնտորների ավանգարդումն էր Վ. ի, (ննինր, որի ճառերըՃաղեցվածէին ոչ միալն ամենապրոդրեսիվ,ոնոլրուիոն գաղափարներով, այլն իրենց խոր գիտականբովանդակությամբ, չափազանց սլարզ էին, մատչելի ե ճամողիչ, Մ. Փորկին (ոնդոնյան Համադումարում կենքնիունեցած ելույթի առթիվ դրել է. «նո առաջին անդամ էի լսում, ռր բաղաքականությանամենաբարդ յ խոսելայդալես չղարզ) 2: մասին կարելի ճարզերի Ականավորբաղաքական ճոնտորներ են եղել Ավերդլովը,Վո լոդարսկինչ Ձերժինսկին,Կիրովը,Օրջոնիկիձեն, Ս. Շաճուժյանը, մ. Սոպանդարյանը, կունաչարսկին,նալինինըհ ուրիշներ: Բուրժուականերկրներում, որտեղ պառլամենտականկարգեր

Հետադալում մարքսիղմի տարածման

խանովը»

ս

արտաճայտելու մեծ ընդունակությունը, բացի, ոչ ոք չուներ:Լեզվի նրանից պարզությունըարդյունք է պարզ դատողության, իսկ պարզ միտքը ւնխուսափելիորեն ւպայէ ձնի չլարզությունը» 1: մանավորում Սուսաստանում, դարի վերջում, ոնոլյուցիոն շարժման զարգացման Տեխ միասքն, զարգանում է նան մասսաների քաղաբական գործունեությունը, Մարքսիզմի գաղափարների պրոպադանդման ասպարեզում առանձնապես աչքե է ընկնում Գլք.

Մարքսիմաին քիբկնեխտնքը Ճիշողություններում դրում՝

«...իր միտբը լարզ

է.

կ.

Բերելը:

մ.

ցին մբ

ն

բուրժուա-դեմոկրատականճեղափոխությունները հրեան բերեճռետորներ, որոնք իրենց քաղաքական ճառերով կաշարք բողանում էին մեծ տպավորություն գործել: 0րինավ՝ Գերմանիալում ասսալը,նիա ճակառակորդ Բիսմարկը, հոյխալչդեմոկրատ ն ուրիշներ: Բեբելը Բանվորականդասակարգի առաջեհորդներիղեկավարների միջից ճանդես են դալիս ականավոր ճոռնռորներ,որոնց ձեղինակությունն քնդունում էին անգամ երանց քշնամիները: ն. Մարբսից ն Ֆ, էնգելսից բայի մեծատաղանղճռնտորներ էին Ֆ. Լասսալըե

հտալիալում, Գերմանիայում, Ավոտրիայում,որտեղ բուրժուական

ւով

դարում քաղաքական ճոնտորականկարվեստը լայն կերզարգանում է Արեմտյան նվրուղայի մի շարք երկրնեհրուՐ

սոն, Գեղը,

այդ

ու

ու

ու

Հասկանալու ճամար սլաճանջվում է լ գգացմունբքիվրա ազդող արտաքին արվեստ ելնելով Հոնհտորական նման ճառհրի ստորաբ քաղաքական մեր ժ քանի որ արչձեստական, ճամպը արտասան չայն մասսաների մ ճիմնավորվածլինեն ավելի շատ գույցներով, բան ճարտասանականռ ՍՍՌՄ Գերագույն Սովետիհ ռե վետների սեսիաներում ղեպուտատն ռվում է, քե պետք է րստ ձնի Հիշ տորներիճառերը, սակայն կլանքն լիս, որ մեր պեոականչ-սոցիալիս իք, գաղափարախոսությունըե քնտ վըրդականդեպուտատներիկողմից ճարցերի բովանդակ Հասարակական դաղափարական ճագեցվածությամբ

«արանհերի կարժիրով, այղ կարդի դածր մակարդակի վրա են կանգնած Կաճանջում Լ ոչ ալնքան խորիմա

կառակը, ժողովրդականլայն մասս

Քաղզաքացիական-րաղ

ու

դրվում պառլամենտականն աբտաս վերջիններս կոչվում են քաղաքացի ուն Պառլամենտական Ճա:ունրի մինիստրնեներ պատգամավորները, նրանց մեծադույն մասը կրքված, անձինք են ի այնքան էլ քրծվածժ ճարտասանական ննրգործության ետք է կարողանա ճատմոզել ունկն սակհտի ճշմարտացիլինելը: ն երբ առնում է, ասլա միայն կարող է դի Հաղթանակ տանելու ճամար: ՊառլամենտանանՀճռետորնեբ խոսությունն է: Պետք չ Քիչ խոսել, "լառլամենտական լուրաջանչյուր ճ ծիմնավորված,փաստարկումներն կշիո ճամողիչ:

ն

տիրում, քաղարբականճռետորնե

լաղլամենտարիզմիբովով,

ձն

թյամբ էաղես տարբերվում հն պատգամավորներիճառերից: 2.

բուրժուական

սառլամենտների

ԴԱՏԱԿԱՆ

.

Ճռնտորական արվեստիերկրորդ ն ճիմնական ճյուղերից մեկր

դատական ճՃարտասանություննէ, որը զիջում է միայն քաղաջական ճարտասանությանը: Դատականճարտասանությանօրորանընուլնւվես ճամարվում է Հին ծունաստանը՝սկռած Սոլոնիժամանակաշրջանից: նախա Հայրն է Հաժարվում Հունաստանի լոք իմաստուններըցմեկբ' Բիաորը եղել է իրավագետ: Դատական Ճոնտորական «ը, պերճախոս ու արվեստի տեսությամբ այրակտիկայով զբաղվել են նան Թե. միստոկլեսը, հոբակոր, Տիզիոսը, Գարդին,ինչես հան բաղարական ականավոր ճոետոր Պերիկլեսը,որը մասնակջել է երկու զատական պրոցեսների. առաչին անդամ նա պաշտսղանումէրիր ու սուցիչԱնաքռադորին՝աստվածներին չչարգելու ծանը մեղագրանջով, իսկ երկրորդ անգամ՝ ականավորքաղաքական գործըչ, իր «իբուի Ասպազիային։Զնայաժ Պերիկլեսիքաղաքականբարձր ղիրՔին, նրա բոլոր ջանքերն իզուր անցան ն Անաքսագորի ռառապարտվեց Աքենջից արտարաման, իսկ Ասպաղիայիպաշտպանու: թյան ժամանակ, Դերիկլեսը, արտասուրն աչբերին, դատավորնե-` ն րին խնդրում էր ներողամիտ լինել, «Զգացված այղ անստրանից են բավարարված նրանով, որ զոռողամիտ Պերիկլեսին տեսնում իրենց ոտբերի մուտ, դատավորները արդարացիին կուրտիզանուՀուն»

Մ

Դատական ճարտասանության ուսուցման առաջին դպրոցը նա, որպես լոդոգրաֆ, ոչ միայն ճառեր էր բացեց Անտիխֆանը: դրում կլինեոների ճամար, այլե իր աշակերտներիճամար կաղմում ձր վարժություններ, ալսպես կոչված տետրալոգիաներ,որոնք բաղկացած էին չորս ճառից՝ մեղաղիական, պայտսլանականն էրկու

ռեպլիկաներից:

մեղադրյալն իիավունք չուներ պաշտողան վարձելու պարտավոր էր ինքն իրեն պաշտպանել, ուստի ն լողոկլիննտների«ճամարպաշտպանականճառեր էին դրում: գրաֆները վավագույնլոգոգրաֆ էր Համարվում կիսիոռը, Ցիցերոնի ժամանակակիցը, որի Ճճամբավըանճանդառացեումէր վերջինի

Հին ձունասատնում ն

14.

ս Ի. Ոջ6օոռ, «Ըֆոշճաբ օքճրօքի մմօռքաոտժ

Շ.-ԱՇ-ճքճՄքը, 1898 Ր, ՕՉ

ԸՐբ. 12.

ո

քճռսօմ

Խփբճ».

ոթի ճարտասանականդրոցն ոգոգրափ էր նան հսոկրատը, ավարտեցինժի շարք ղատական Ճոնտորներ: Համար դատւսկանճառեր էր գրում նան Հռչակակլիննտների դատական ուսուցիչ, լոգոգիաֆ հսիոսը,հիր վոր Դեմութենեսի մտցրեց նոր ձիեր մնջ ոճաբանական ճարտասանության Դատականճարտասանության լավագույններկայացուցիչներից ն օրենսդիրկիկուրգոսը, նան ղործիչ ճեզնանքաղաբական մեկն էր Հմուտ ու վարպետը: սարկազմի ցի մասնակ նշանավորլոգոգրաֆ նճոհտոր ՀիսլերիդոսըՃճաճախ նա այն տասը Ճռետորկում էր քաղաքական խոշոր պրոցեսների: Դեմոսքենեմեղադրել ներից մեկն էի, որոնց Ճանձեարարվածէր

Գարսալոսիմուք գործի Համար Դեմոսքենեսիժամանակակիցնու Հակառակորդնէր էսքինեսը: ճետ կապված մի Աթենքում տիրող բարքերի այլասերվածության ժամանակ էսքինեսը այնպես բնութագրեց դատի դատավարության Դեմոսթենեսը Տիմարկին, որ նրա սաշտապան արված այլասերված ն պաշտպանելմեղաանդամ չճամարձակվեցտեղից վեր կենալ չըրյալին։ Մակայն «Պսակիմասին»իր ճառով Դեմուքթենձսըայնպես ջախջախեցէսքինեսին, որ նայ որպես մեղադրող, չկարողաայ| ստանալ, ըստ դործող օրենքի, ձայների անգամ մեկ ճինգեն Հարկադրվածեղավ աքսոր գնալ: ռորդը ոգնորությունը:նրա քամին Դեմոսթենեսի չուներ էսբինեսը Մինչն դատական էր: մակերեսային կրթությունը հրավարբանական է շատ զբաղավելի չւետոր դառնալը էսբինեսը եղելէր դերասան փել էր գրականՀարցերով: ՀոռեՀին չունաստանի դատական քաղաքական Այսպիսով, է Դեւմութենեւ պատկանում աորների մեջ առաջին տեղը իրավամբ երբություններովեկարասին,որն իր ճառերի մեջ չգերազանցված ն, լինելով մեժ ճայրեբարքերը «րել է Աթենքի Հասարակության ճառերում սասհր, Փիլիպոս Մակեդոնացուդեմ իր քաղաքական «ին:

ոմն

,

ու

ու

խարազանելէ իր

դավաուխտադրժությունն Հայբենակիցների

մանությունը: մաշից Դիմոսքենեսի

ու

Հետո

ն 22 քաղաքական թե՛ դատական

ան-

Հին Հունաստանում արագ քատփովդեպի մարտասանությունը զում է գնում, Աքենքի Հասարակությանքաղաքականազատության

արվեստը: կորուստովկորչում է ն ՃՀոետորական ն Հունական իրավունկարգերը ոնսպուրբլիկական չոմի Հին Լազարգացավ ժաղկեց վրա որի քը ճանդիսացան այն բազան, ղ Հոհոորական արվեստր: դատական ռինական ճետ ճՃարտասածանոթանալը Մինչն Հունական կուլտուրայի ու

հությունը

Հռոմում

(մ. Թ. ա.) սկսվում մի վրա

ղարդացաժ չէր: երրորդ դարի երկրորդ կեսիդ ձոու է Հունական կուլաուրայի աղդեցությունը

`

:

ժռոմում Ռեսպուբլիկական

բոլոր

պաշտոնյաները, ակսած

պաշտոնյալից մինչե պրովինցիայի Ճճետինծառայոառքենաբարձր

իրենց գործունեությանճամար ճտոշվետուԼին ժողովրդի Հռոմում լուրաքանչյուր քաղաքացի Քրեական դատարանի ռաջ կարող էր Հանդես որսլես մեղադրող, անգամ մեղադրելով ժողովրդական տրիբունների, կոնսուլների քաղաքական գորչծուննությունը ն պրովինցիաների կառավարիչների վարչական կարդադրությունների: Այդ ամենը կատարվումէր ճրապարակայնորեն,ժողովրղի առաջ՝Ֆորումում: Հուուքում փաստաբաններըխոսում էին բաց երկնքի տակ, ճրա: ն պարակում դիմում էին ոչ թե դատավորներին,այլ ժողովրդին, Այդոլիսի պայմաններում ճոհտորի ժեստերը, ձայնը ն պերճաոչ թե անճրաժեշ:ո պայման չին, այլ ճոհտորիգԻլխոսությունը խավոր արժանիքը: Հռոմիբոլոր տաղանդավորմարդիկ,Ճոչակավոր ղորավարքաղաքական դործիչները իր ժամանակին եղել են խփասոաներն բան. օրինակ՝ Պոմպեոսը, Հուլիոս Կեսարը,Անտոնիոսը,Կրասոսը, ն ուրիշներ: կառտոնչավաղի Այն ժամանակ փաստաբանականկորպորացիադոյություն չուներ: Պաշտպանությունըկատարվումէր ձրի ն վարձատրվում էր Համբավով կ պետական-Ճասարակական պաշտոնենրի նշանակումով: Բարձրպաշտոնների ճասնելով, նրանք չէին թողնումաղվոկատուրան, այլ խոշոր գործերով ճանդես դալով ֆորումում, միշս: փայլում էին իրենց պերճախոռուցյամր վայելում ժողովրդի ռերն ճամակրանքը: Ադվոկատուրան Ճճանդիսանում փր բաղաքական կարինրայի նախադուռ Իր Այդ տիպի դործիչների ամենափայլուն դեմբնէ Կատոնը: նւ ժամանակի ճամար զարդաղած ւեձնավորուբազմակողմանի թյուն էր՝ մեծ ճռետոր, իրավագետ, պատմաբան,բարոլախու ե ադրոնուննւ անղուլկերով ճետասլնդում էր չարաշաճությունդիրբից, որի ղատներն ու չարաշաճողներին, անկախ դեմբից ճառով շատացրել էր իր ըշնամիների թիվը, որոնք անընդճատ մեղադրանք էին չարուցում նրա դեւ անգամ եպ Քառապունչորո նատել է մեղադրական աքոռին ե միշտ արդարացել |: ԴրաՀամար նա պարտականէր ո՛չ միայն ճամաժողովրդաիր ազնվությանն կան վատաճությանըի, այլե իր Ճոնտորական տաղանդին, ուստի ն ձր լատինական պերճախոսության Ճճայրըո Համարվում ղի,

ա-

ռաջ:

ա-

գալ

ու

ու

ու

ու

ու

զգ

ն Դատականճռնտորների մեջ նշանավոր էին Անտոնիոսը Կրասոսը: Հռոմը չի ունեցել մի կատարյալ ադվոկատ, որն այնքան նվիրված լինեբ իր կլիննտներին, ինչպես Անտոնիոսը:նա կլիննախ գործի Ճաջողությանճամար նույնիսկ ծախսում էր իր անձնա-

կան միջոցները:

կրասոսը, որպես քաղաքական ճռետոր, գերավանցգում էր Աազնիվ անդրդվելի ճամողմունջների տեր, տոնիոսինչ էինելով նա աներկլուղ պաշտպանում էր իր կուսակցության շաճերըո Մինչենձիցերոնըչգերաղանցված ճոնտոր էր Հորտննսխառը: ճամեմատում նրա պերճախոսությունը էին Ֆիդիասիարձանների Հետ, նրա միայն երնալը ղարմանք զմայլանք էր առաջ բերում: արտաջինըիր կանացի դգեղեցկությամը, ճաճելի Հորոնհնսիասի ձայնը ն արժանավայել Ճկուն շարժուձնը միանգամից գերում էր Ճճետո, տասներկու Հասարակությանը: Ցիցերոնիճանդես գալուց ու

ու

ու

ճետ միասին տարի շարունակ նա Ցիցերոնի էր նշամասնակցում նավոր ոլրոցնոներին, րայց Ճետղճետե, իր արտաքին դեղեցկության Ճետ միասին, կորցրեց ճռետորական ճմայքը ն այլնս չէր կարող ՑիցերոնիՃճակառակորդը լինել:

Հին Հռոմում

տական

Ցիցերոնըմնում

է միակ

նա

ու

չգերազանցվածդա-

քաղաքական Ճոնտոր։ հր Ճարտասանականրնական անինդճատ էր անխոնջաշխատանբնդունակությունը դարդացնում նն բով: Մեղ ճառած նրա մուտ երեսուն դատուսկանճառերը ցույց տալիս, որ Ցիցերոն|, մեծությունը արտացոյվաժ է նրա դատական ն. նա ոչ թե Փաղաքական ճառերում: հր քաղաքական կարիերայով պարտականչէ փաստաբանիիր պրոֆեսիային: ու

Ցիցերոնըիր բարձր ճասակով, առնական ղիմադժերով, արտաճայտիչ ժեղ ն ճաճելի ձայնով, կատարելության ՀՃասցրաժ, ու-

չափավոր շարժուձնով, անդերազանցելի լատիներենով ե տահ տրամարանական փաստարկումներով ՃւաւսսրակուխԽորտակելի առարկա էր դարձել: Մլան պաշտամունքի բովանդակությունը Համարժեք էին: Ցիցերոնիճառի ձեն կեսարի դեմ դավադրուկիգարիուսըդատի էր տրված Հուլիոս թյուն կազմակերպելու մեղադրանքով: էիգարիուսիպաշտողանուՌյունը ճանձնարարվածէր ծիցերոնին։ Կեսարը դիմելով իր ընու

ու

«Մեզ ի՞նչն չ խանգարում լսել Յիցերոնին, կերկերին, ասաց. «րին մենք վաղուց չենք լալ: Հիգարիուսը, այդ Ճայտնի ճանցաՍակայն գորժն մեր թշնամին, աբդեն դատապարտվածէ...» ու

սը կառ...

14.

ս Ի. 11266կ., «ՇՆՈՇԾԵԼ ՊԱռքատտ0

Հ-ՀՄԲրճըճաքը,

ո,, Ըւք.

օթոյօրել

ղքճորտոք

ամքճ»,

100.

Ցիցերոնի ճառի ժամանակկեսարի դեմքի գույնը մի քանի անդամ` փոխվեց, նա դողաց, կորցրեց ինքնազապումը,թղթերն բնկան նրա 1, ձեթից: ի զարմանք բոլորի, նա ներեց կիգարիուսին մասին Քվինտիլիանն ասել է. «նբկինքը Ցիցերոնին. Ցիցերոնի նրթկիրէ ուղարկել, բոտ երհույթին, նրա ճամար, որպեսղի նրանով օրինակ տա, թն ինչ աստիճանիվզոբեզկարող է լինել խոսքը» 3: Ցիցերոնի մաճից ետո լատինական քարտասանությունը . արժանի են Քվինտիլիադեպի անկում է դնում: Հիշատակության նը, որը Ճատուկ դիրք զրեց Ճռետորականարվեստի մասին, ն Պլինիոս Կրտսերը,որն իր փաստաբանականպարտականությունները ու կատարում էր մեժ բարեխղճությամբ անչաճախնդիր:Դատակաի ճանձինս Պլինիոսիկորցրեց եր` վերջին ճարտասանությունը ազնիվ ներկայացուցչին, չճաշված Ռեգուլին, որը Դոմիցիան կայսեր ժամանակ ճայտնի էր որպես մատեիչհ ճանդես էր գալի» ոիպես Գլինիոսի ճակառակորդ: նման մատնիչ-փաստաբանննր այդ ժամանակ չատ կային, ռրոնց Տակիտոսը,մերկացնե. Հռոմում լով: ասել է. «Չկա ավելի անարդ բան, քան փաստաբանիուխտ ու

ւգըրժությունը»

երրորդ դարի (մ. Ք.) սկզբներում ճայտնի իրավագետ Ող. պիանիժամանակ, ադվոկատուրան ժամանակակիցիմաստով ձնակերպվեց որպես ինքնուրույն կորպորացիա, սակայն այդ ինոտիտուտը այլես չկարողացավ տալ ալնպիսի ներկայագուցիչներ. որոնը կարողանայինճռչակելՀռոմբ: աե

էին

«

նույն տեղում, էջ

113:

էչ նույն տեղում, էջ

113:

Նույն տեղում,

115:

տվեց զարգացնելու Հնարավորություններ վարպեթներին ճարտառանությունը:

դա-

տական

քության բուրժու-: բո" երդվյալներիդատարանը Ֆրանսիական ն ոչնչով չէր տարբերվում լուս կաՀիմնարկ էր կան դատական երկրների նույնատիպ դատականՀիմնարկների ց: պիտալիստական մի շարք ռեֆորմների շարքին էր պատԲուբժուա-զեմոկրատական մինչ այդ որը կանում նան երդվյալների դատարանիճիմնումը, առաջադիունեցող դատարաններիՀամեմատությամբ ղդոլությու, էր կոչված բայց պաշտպանելու դեմոկրատական, մական էր շաճերը: բուրժուազիայի նոր դասակարգի՝ շաճագործող ՖրանսիականդասականՀռեհտորներըկարողացան օղդտագորորոնք,Հին Հունաստանի ճառերը» ձելքաղաքականճոնհտորների ճետ միասին, նրանց ճաճառերի ճռհտորների Հոոմի դատական ու

ու

լավագույն դպբոց: ճարտասանության միջ ֆրանԴատականճռնհտորականարվեստի պատմության

ժար ճանդիսանումէին

սիական իրավաբաններն խոսքի վարպետներըաչքի ընկնող տեղ են գրավում: Դեռ 171 դարում ճայտնի էին եմետրբ ե Պապտրյլուն, դա37111 ղարում՝ դե Սասին, ղե Մոլեոնը, Ժերբյեն, Կոշենը, ու

կաբորում՝ Տուրյեն,Տարժեն,Տրոնշեն, Դ. Անդրեն,Բաբնավան, կաշոն, Շե դ էստ Անժը ե րին, Մանոն, Ֆիլիպ Դյուպենը, Մորնարը, ուրիշներ 1

Հոռնտորականարվեստի զարգացմաՖրանսրականդատական նան կորպորացիայի փաստաբանների նր զգալի չափովնպաստել է ն ոյետական Հիմնարկներից դատական որպես կազմակերպումը, մ ի կազմակերպություն, ճասարակական ճամեմատաբար անիախ տվեց Հնարավորություն փաստաբաններին որը ֆրանսիական դատարանների, փելիՀամարձակ սկզբունքորեն քննադատելու դործողությունսխալ. ու օրգանների ուսոիկանական չական ա-

ԴատականՀռետորական արվեստի ղարդացմանճամար ժիչ. նադարը մի անապատէր, որտեղֆեոդալականբոռնասլետություննեդարձնում դատապրոցեսներն անճնարին թը ն ճիզվիտական ճարտառա: պաշտպանությունըն դրանով իսկ խեղդում դազյական ճղռետո. ճոռգնոր ստեղծելով ճնարավորություններ նությունը,լայն ե բական արվեստի ճամար: ճռետորականարվեստը վերածնվեց Դատական Ֆրանսիայում 17111 դարի վերջին, երբ Ազգայինժողովի 1791 թ. սեպտեմբերի 16-ի ակտով ճիմնվեց երդվյալների դատարանըկ Քրեական գորՓերի քննության մրցակցական ձնբ դատականխուբի ֆրանսիտա.)

կան

՝

'

ու

Բոր ՐԸ:

բեղմնավորազդատականճարտասանությունը Ֆրանսիական զարգացման արվեստի դեցություն գործեց մյուս երկրներում նույն

վրա:

իրավաբաններն Մինչե 117 դարի երկրորդ կեսը ֆրանսիական չէին դարձնում մենժ ուշադրություն իրենը ճաղերում սովորաբար

անալիզի ն ներբին պատճառների Հոդերանական ճանցագործությա Այդ ձերը Համնմատություններից ն գրական դիմում չէին վրա ներկայանրանք սկսնցին կիրառելդուտականդպրոցի ւսկանավոր ե.Ֆ. կոնիի ազդեցությամբ: ցուցիչ ՃԲ 8ՇԵԶ»,8ՂօՇԽՓբրճուոը Օքորօքեւ ղք Լ «ԸՆՈՇՀԾԱուճ ԵՀ,

ԹՕքՕԴԵՏԱԽԱԿ,

Ր., օք.

10--11.

ժփարամարս Հարցերի մասին ըստ

տական ցարական Ռուսաս-` Հոնտորականարվեստի բոլոր չոնհսակները Դետական ուշ կառավարման զարգացան: ավելի մբապեչ տական ձնը քաղաքականճարտասանությանլարդացման ճամար, ոչ մի ասպարեզ ու ճնարավորություն չէի ստեղժում, իսկ դատական ճարտասանությունըսկսեց զարգանալմիայն 1864 թ. դատա-. կան ոնֆորմից Հետո Մի բանի տասնամյակի ընթացբում երնան եկան ղատական Ճռհոտորական արվեստի ճոչակավոր վարողեւոներ՝ Ս. Ա. Անդրենսկին,Վ. ի. ժուԱ. Ֆ. Կոնին, Պ, Ա, Ալեքսանդրովը, Ֆ. ն. Պլնակոն, վ, կարաբչնսկին,

Պ,

Ա.

Վ. Դ. Սպասովիչը, Ա. Ի. Ուրուսովը, կ. Ֆ.

Կով թոլոը, րաուդեն, մ,

կ,

Ցադինը ն Չու էէյ

Ա. Ի. Ծ

Մակլակովը,

Խարտուլարին,ն. հ. |. Ցա. Վիշինսկին,ի, Դ. ժամանոկատշրջանում՝ Ն. Վ. նաղնաչեկը, կոմողովը, Է. մ, Ռիվյլինը, ուրիշներ, իշկ ՍովետականՀայաստանում`Գրի-

ր

ատական ուսական ւս Դ

Ան ուլացու

ե մասին ցիչների

ու

անընդճատ դասախոսն լսարանի ազոապե տրամադրությունը, ունկնդիրների ունի Հաշվի առնելու

ե ճոռհ ն արվեստի ռետորական

առանձին ճերւ կանդրադառնանք «Դատական խոսբ»

Յ. ԳԻՏԱԿԱՆ-

«

քիր

ԴԱՍԱԽՈՍԱԿԱՆ

ճյուղը ծաՀոնտորականարվեստի դզիտական-դասախոսական դել դարգացել է դիտություններինզուգբնքաց: Հին Հունաւստամատերիալիստական նի փիլիսորաներն իրենց իդեալիստական ուսմունքները աշակերտներին րացատրելիս, ակադեմիայում ն ապա լիցեյում դասավանդելիս, իրենց մաբերը գյուրբմբոնելի դարձնելու ճամար, դիմում էին «ոնհտորական արվեստի օգնությունը: Գիտությանճյուղերը լազմաղզան են հ յուրաքանճյուղի առանձնաճատկությունների, իմունջների, սկրղչյուր բունքների մասին խոսելիս դասախոսի կողմից պաճանջվումէ մտքերի արտաճայտությանճշտություն, Ճատակություն։եթե Սոկբատր իր ուսմունբը աշակերտներին ճաղորդում էր զրույցի ձենով, ապա Հետագայում Պլատոնը ն Արլատուռելըզրույցի այդ ձենին սկսում են ակաղեմիականբնույթ տալ: Գիտական Հարցերի մառին դիույցի ձնով խոսելն այնքանէլ դյուրին չէ: նյութին լավ տիբաւալնտելըն ճարցերին պատասխանելիսչամոզվածություն ցու-. ցաբերելը դասախոսի Ճաջողության Հիմնականգրավականն է: ն Դասախոսի ունկնդիրների միջե կենդանի, անմիջականկապն ու շփումը կենտրոնացնում է ունկնդիրներիուշադրությունը, իսկ դի-

ուք պաճանջները:Բավականէ կտրվել ունկնդիրուք "2ա քավել թղթերի մեչ, միապաղաղ կարդալ գրված նյութն կապը կտրվում է, ամենաչետաքրքրական ոտութ ձանձրացնում կամ ուշադրությամբ ոի որ վում է ցրված ի կբն, ժամանակ միշտ աչքի Ղերնբ ասախոսությունների խբ խոսքը միշտ էլ ձգտել ձչ է ունեցել ա Հանգամանքը վո

ուն

ունն

Նո

ու

ղառա-

ունը,

ե

ուն-

ՖՐ

:

.

առաչ

որ

ն

լինիՀասկանալի, պարզ

ու

մատչելի:

կլյուչնոկին ՓատմաբանՎ. նրանց անկախ ռիմ Կկովալեսկին, . Հան անդիսացել պատկանելությունից» 0.

Մաքսոցիոլոգ իրավաբան, գաղավփարական-պարտ

ե

ո

ասախասա լան-

դիտա

դ

դասախոսություններն նրանց տրպի լավագույն Հոռետորներ: ու գեղարվեսչպարզուժյամբ ճաղորդման մտքերի Հարստությամբ, ն ունենում ունկնդիրների կողտականությամբմեժ լսարան էին մից լսվում էին

մեֆ

ուշադրությամբ

ու

իրենց

Հափշտակությամբ:

ՔՆՄԱԿԱՆ--ԳԵՂԱՐՎԵՍՏԱԿԱՆ

4.

ու

ու

ճնարա-

ճետ,

է

ը

:

Ւ

ու

տիամադրումէ ճետաբիքրուՀասկանալի խոսելը ունկնդիրներին կենդանի լահլ դասախոսությունը: Հափշտակությամբ ր թյամբ լաադիմումը անմիջական սնեռուն Ճճալացքը» ասախոսիխ

դանում

Ն, կովակին,

Հնարավորին պարզ

պատմությունը բազմադարյան ղարդացման Խոսքի ծագման ն կատարհլաղործման է տալիս, որ խոսքի Հարստացման ցույց ու ճավասարչափով ուղղությամբտարվող պայքարն աշխատանքը ն խոսակցադրավոր խոսքը ընդգրկում են նրա նիկու ճլուղեիը՝ կան, բերանացիկամ բանավոր խոսքը: են' Հոնհտտրականը ն Բանավոր խոսքի ամենացայտուն ձներն ՀւանսլատՀոնտորն իր ճառի ու

(դեկլամացիոնլը): արտառանականը ) կամ ճառի տեքսթի Հեղիրաստից առեղծողնէ (իմպրովիզատորը ւարտաճայտչվա(դեկլամատորը) նակը հ կատարողը: Արտասանողը կան ձենրով արտասանումէ ուրիշի տեքստը: էր Հին Հունաստանում Հոնտորականարվեստը կապված

նան

արդեն ՃիշաՀետ: դատականպրոցեսներիՄեղադրյալը, ինչպես չուներ օղովեժամանակ իրավունը ռակելենք,դատավարության ն ծառայությունից ինքը պետք է արտասալու դատապաջոպանի ներ իր

ճառըո Ս ոփեստները պաշտպանական

ե

լոգոդրաֆները

նախօրոր գրում էին այդպիսի ճառեր ու վաճառում. օտացվում էր, որ ճառի Հեղինակը ե նրա մարղիկ էին:

Այսպիսով

կատարողը տարթեր

խոսել» Այս վերնազրում կարողան ճին բնակիչները Փոքր Մոսկվայի 1:

արդեն

չատ

րան է ասված:

քոշտբոնը անվանել Լն ճխոսքիՀամալսարան»: Այղ թատրոնը տվել է բեմական խոսքի այնպիսի նշանավոր վարպետներ, ինչպիսնք Լն Սաղովոկաչան, Արտասանության բնագավառում ճակառակնէ տեղի ունեցել: Ֆեղոտովան, երմժոլովան, Լենսկին,Պրավդինը,Յուժինը, Սստուժեր Հունաստանում առաջին արտասանողները եղել են բանաստնեղծնեչ ն ուրիշներ: իը, որոնք արտասանելեն իրենցը իրենը բանաստեղծությունները, ՄոսկվայիԳեղարվեստական քատրոնի ուղին այլ է էղել նա տեքոտը: ձետադայում քաղաքական կլանը չպ աճանչել է, որ ճռեկենդանի Հետապնդել է բեմի վրա կյանքը ճշմարտադիորեն ու իրենք լինեն իրենցը տոբներն ն կիճառի չռնքոտիկատարողները «եղինակի տեքստըչ կերպով պատկերելու նպատակը, չանալով րառէն ճառի Հանպատրաստից ձները, իսկ րանասոնհղժ-արմտաայամտբերը, զգացմունքները, դիտավորությունիերըրացաճաշտել«Լննողը, մեկ անդամ մշակելով տեքոտըյ դադարել է դառնալ ճանտուժել է խոսբի բանաս թատեքրատնրով»»,որի Հետնանթով ջ 1: չորւ ւո պատրաստից կատարողն այդ տեքստը սկսել են օգատադործել տեղծական կողմը: Այղ զգացել են նույն քատրոնի խոշորագույն արտասանողներըչ արտիստներ ձնայալովը, եոնիղովը, Մոսկվինքը ն ուրիշներ, ժամանակ խոսքի զարգացման ընքացթում Արտասանության որոնք պաճանչում էին խոսքի մշակման վրա մեծ աշխատանք ե ամենից չատ տարբերություններ փոփոխություններեն դիտվում քափել: կենդանի, բանավոր խոսքի մեջ, գրավոր խոսքի մեջ այղ Անցյալում Հայ բեմի ռրոչ ներկայացուցիչներ, ճատկապես փոփոխությունները շատ ավելի ղանդաղ են կատարվում: ն. Պոլսից նկաժ դերասանչ-դերասանուճիները,խոսքի արտասաենդունվածդրական լեզուն, որից օգտվում են միջին ն ավելի նության բնագավառում տուրք են տպել խոսրի երզայնությանը, բարձր կուլտուրական մակարդակի մարդիկ,ամենից ավելի ճիշտ ընդօրինակելովֆրանսիական բեմի տրաղիոիաները:Սակայնոուէ ճնչում բեմից, քանի որ բեմական արվեստն է, որ Հատուկ ուշասական բեմի խոչշորագուլնվարպետների առդեցությամբ ազատադրություն է դարձնում խուքի վրա: Բեմից Վ, որ ճնչում է դիվել են բեմական խոսբի արտասանությանայդ ոչ ռնալիստական խոսքի մաքուր ու ճիշտ արտասանությունը: Բեմն է, տր Հավաքում ձներից: պաճպանում է արտասանության տրաղիցիաները: Հալ րեժի մնժատաղզանդդերասանուճի միբանու:շը,խոսքի ու Դիդրոն, Գյոթեն, զպուզակցվածիր բան ճշմարտագիության ճետ անկեղծության Պուշկինը, Դոգոլը, ուրիշ Ստանիսլավսկին խԽոչոր մի շարք հրաժշտական տվրոլներով, արվեստագետներ ցառիկ արտաճալտչականչճուղական ճետարրբրականմարնի են արտաշայանլդերասանիխոսքի մասին: 111 դարի երկրորդ կեսի բեմական խոսքի անգերազանցելիվարպետ էր: չանճարեղ Պ. Աֆրանսիական դերասան կոկլեն-Ավազը նշանավոր ղամյանը Ճամարակությանը գերում քը խոռըբ իմաստավորելու ն պաճանջում էր, որպեսզիդերասանըբեմի վրա ոչ թն խոսի, այլ «արտասանիռ: իր մԼժ ընդունակությամբ: ժաՃուզականությամբ արտասանելու ն խբրենցճիշողություններում ճիացԱյս տեսակետն է ղարգացնում նահ ռեժիսյոր ն. մամուլում մանակակիցները եր Ժորչակովը՝ մասին» գրքում1 «Զրույցներ դեժիսուրալի մունքով են խոսում ձամլետի«Լինել, Ոէ՞ յ»/ինել» խոսբերըբ արԱրտասանությունն պետք այստեղ | ճասկանալ տասանելու ժամանակ այն աննկարագրելի աղղեցության մասին, ո՞չ թե նրա կեղժ-դեկլամացիոն 4եվերով, այլ խոսքի կենդանի, որ վաղամեսւմեծ արտիստը թողնում էր ղաճիճի գերեզմանային ճշմարիտ մատուհրաժշտական ցումով: Ռուսականբեմի ճոչակավորոնժիսյոր ն դերասան կ. Ս. չռության մեջ իր լուրաբանչյուր ճնչյունը կլանող «ասարակուՍտանիսլավսկին իր ստեղծագործական քյան վրա: ամբողջ կյանքի ընթացքում միշտ էլ վբաղվել է բեմական խոսքի ժշակման ն ծայ բնմի սյուն Հովճ. Աբելյանը իր ծավալուն ձայնով, խոր ճարցերով իր «իժ կյանքն արվեստում» կրքեր, այլն ոչ միայն արտաճայտում էր մեծ Հուզականությամբ աշխատության գլուխ է նվիրել այդ ճարցին Հետնյալ վերնագրով. «Դերասանը պետք 4 լիրիկական ճույզեր: 2 ո

'

՛

'

այնինչ

ու

ու

մեջ Հատուկ

.

Հոգեատա

ա---առա--Կռակատաա

ւ

8.

2.

ԽԱԾաՃՑՃ,

Ք2առօՕ:,«ԹելրոտարԸղե

06 ՎՂՇԵՎԸ

.,

օք.

39.

կ

ԽՂԵաՄթն

5Շրաօմ

բՇԿտջ,

ք.

Ը. ՇԱՌԱՇ ՊԱՌԸԲԱՑ. «իՂՕՎ

3ՔԵՅԱԵ

ՃԸԽՄՇՇԼԻՇ».

)

հԼՇՇԽոՑ, 1939

Ր,

Հ1ք.. 647.

իր լիրիկ, երաժշտական ձայնով խոսքի վարպետ էր իսաճակ գեԱլիխանյանը:Աբեղայի դերում նա առնական Շաճխաթունուն րազանցում էր իր ձայնական, արտաճայտչականելնեէջներու: Ադամյանի խաղը Ով բախտ է ուննցել տեսնելու Սաթենիկ Սեդայի(«Հին աստվածներ»)դերում, երբեք լի մոռանա այն ճմամիչ ազդեցությունը, որ նա թողնում էր «իջե՛ջ, իջեք երազներ» մենախոսության ժամանակ: Արուս Ոսկանյանը երեանիթատերական ստուդիայում իր մանկավարժականդործունեությամբ բեմական-գեղարվեաուսկան փորձը ճաղորդեց դերասանախուբի վարպետությանիր Ճճարուսյտ կան երիտասարդսերնդին: ՔոԳեղարվեստականասմունքի խոշորվարպետ է Սուրեն նան բեըստ արժանվույն դնաճատելէ չարյանը,որի ստաղանդը մական-գեղարվեստական խոսբի խոշորագույն վարպետ կա`

Հոլ

ովը:

՛

Գեղարվեստականասմունքի բնադավառում գղգալի նվաճումե 1իլիկ Գարագաշները,ժան ներ են ձեռը բերել ձայկուճի էլոյանը, Պաճարեն, Թամարա եմժուրլանը, Հրաչումի ԺՖինանյանը, Գ. Խաժակյրանը, Ալ. Ադամյանը, Բ. ներսիսյանը, Մ. Սիմոնյանը ն ուիիշներ: 8.

ՌԱԶՄԱԿԱՆ

Թիվո այլ դոբժոնների, ձեռք էին բերում նան շնորճիվ ռաղմիկնեբին մարտի ննրշնչելու իրենը Ճճոռնտորական ընդունակության: Մեժ զորավարը միշտ ճետաքիբրվել է ռազմիկի կյանքով, Ճոդաղել նրա մասին, շփում ունեցել երա ճետ, նրա խոսքը Ճարդվել է զինվորի հողմիդ: Ամչնաճին ժամանակննրից սկսած մեծ մակաւտամարտերիդառաջ ղորավարիռազմաշունչ ճառով դիմել է իր զորարանակներին, ոգեշնչել ռազմիկներին, փռել նրանց ճայրձմարտական ողին,կոչ արել խիզանասիրությունը, բարձրացրել խության, սխարադործության: Ավարայրիդաշտումճայկական զորքերի ասլարաը նտ Վարդան Մամիկոնյանը, փիսո եղիշնի,սկսեց խոսել զորքի ետ ե

ամաց.

«Շատ

պատերաղմներեմ մղել ես ն դուբ էլ ինձ «եւ. տեզ կար, որ քաջաբար ճաղթեցինը թշնամիներին, տեզ էլ կար, որ նրանք ճաղթեցին մեղ. բայը ավելի շատն այն է, որ ճաղքող ենք դուրս եկել Է ոչ քն Հաղթված: ...Արդ, աղաչում եմ ձեզ, ով իմ

մանավանդոր քաջնիզավիցներ. ն

ձեզանից շատերը քաջությամբ Հայրենական գաճի ինձնից ավելի լավ եք կամբով ինձ կարդեցիք ձեզ առաջ" ճոժար երբ ձեր բայց բարձր. ախորժալուր ն բաղձալի խոսքերը Թող իմ նորդ.ն զորագլուխ, թվան մնժերիդ ու փոքրերիդ ականչներին:Ջերկնչենք ու չվախնկ ոչ էլ մաճկանացումարդու բազմությունից նանքՀեթանոսների ռրպեսզի տերի ճաղաճագին սրի դեմ Թիկունքներսդարձնենք,

պատվով ավելի

ոչնչացնենք նրանց զորությունը, կողմը.իսկ եթե ճասել է պեսզի բարձրանաճշմարտության

մեր թությունը

ձեոքը

տա,

որ-

ժա-

պատերազավարտելուայս մանակը մներկյանքը սուրբ մաճով մում, ընդունենք ուրախ սրտով, միայն թե արիության ու քաջուխառնենք:սշ.մախըթերաճավատության մնջ վախկոտություն մենք վաղուց ենբ մերժել թյան նշան է. քերաչավատությունը ճետ խորթող վախն էլ փախչի մեր մտքերից մեզանից. նրա ճուրդներիցը ս Ռուս ճանճարեղ զորավար մ. Վ. Սուվորովը եր «ճրաշագործ Շվեյցարական Ալոլերը ճաղթաճարեց ն նադյուցաղուններով» մատնեց չնորճժիվ իր գեներալներին պարտության պոլեոնյան ստրատեգիականմեթոդի ն խրախուսականու քաջալերիչխոսքր Մեծ պատերազմի ժամանակ մեր միլիոնավոր ձայրենական խրախուսվածիրենց ղորավարնհերիճայրենասբզորաբանակները, եայրենիքի։ րական կոչերից, մարտի էին նետվում ճանուն ու

Թշնամուն: ոչնչացնելով բոսաբար 6.

ՀՈԳԵՎՈԲ

ռեսպուբլիկական կարգերի Հին չունաստանում ն Հռոմում ճետ միասին, սա4շմանման կարգերի վերացմանն միապետական արվնստի ճետզճետեսկսեցին թուլանալ վերանալ ճռնտորական ն դատական ճյուղերը: քաղաքական ամննակարեոր՝ մեծ քափով Քրիստոնեությանտարածման կապակցությամբ նոր կտակարաչ սկռում է զարգանալճոգեոր ճարտասանությունը: տարածման ՝ նում առաքյալներիը քրիստոնեության Հիշատակված որի է առաքյալի» Ռողոս դեր խաղացել ամենաակոիխվ գործում աււոծոմասին Աթենքի արնուագի առւմջ խոճառը անտեսանելի գոյուառաքյալի Պողոս Անկախ է ցնցել աթենացիներին: րապես նոր կտթյան ն նրա գրականժառանգությանճշմարիտ լինելուց, ու

-.

վան,

Եղիչե, օվարդանանցպատմությունը»,թարգմ.

ք., էչ 176--179։

ե.

Տեր-Մինասյան, երե103

կարանի մեջ նշված նրա թղթերը՝ ուղղված քրիստոնեական եկեդեցիներին առանձին անձանցյ, ճոդնոր Հռետորական լավագույն նմուշներ հնչ Ավարայրիդաշտում Վարդանզորավարի դաղզմականմքառից Հետո, Հոգնոր ճառով ճանդես գալով, Ղեոնդ ձրեցը առաց. «...Հիշնցնք հորաչելիրոլոր նախկին զորավարներին՝ Հեռուին, Գնդեոնին, նփքայային ր բոլոր մյուսներին, որոնք ճշմարիտ ճավատ ունեին: նրանք ջարդեցին-կոտորնցին Հեբանոսների ն երկիրը պիղծ զորքը կռապաշտությունիցմաքրեցին: եվ իրենց

ատ

արվեատի

ու

ու

ճամարեց:

...Այս դիյոենալով,եղբայրներ, չթուլանանք չվճատվինք, պինդ սրտով ն ճառտատուն ճավատովճՃոժարակամճարձակվնե աչն խշնամիներիհրո, տր վեր են կացել--գալիս 27 մեղ փլու: Մեր Ճույար կրկնակիէ նրհում ժեղ. եթե մեռնենք՝ կապրենք ն նթե մեռցնենը՝ միննույն կյանըն է կանգնած մեր առաջ: ...Դուք բոլորդ դիտեք, որ առաջվա ժամանակները, երբ դուք պասոհրազժ էիք դնում, քեպետն ռովորություն ուներբ թաճանանեբին ժիշտ բանակում աճել, բայդ ճակատամարտի ժամանակ ձեղ ճանձնելովնրանց աղոթքթին՝ որնէ ամուր տեղ էիք քողնում նրանց. հ երեցներն ու իսկ այսօր հաղիսկույոսները սարկավագները, ուասղու մոսերդուներն դրակարդացննրը,ամեն մեկը սաճմանված կան սլատնրակտի նոնով իբրե տպառաղինված ւշ աւորաստված՝ կամենում են ձեղ ճետ միասին ճարձակվել ջարդել ճշմարտության ու

ու

քշնամիներին...» ն Հողնոր նշանավոր շարթըն ճռւետորննրի

պատկանում

չով-

Ոսկեբերանը,Ֆրանցիակի,Թոմա Աջվինացին, էյութերը, կալվինը, Դրիգոր նարեկացին,ներսես Շնորճալին, 8մինգլին, Հովն Գրիգոր Որոտնեցին, Խրիժյան Տաքհացին, Հայրիկը ուրիշներ: ճան Է

Ծղիչե, «Վարդանանց պատմությունը»,քարդ.

Իր էջ

'

180-ԵՐԹԻ

|

է չափազանցության, կամ Հասցվում

երբ ճառում գերակշռում է ստրկամտորեն շողոբորթելու քծնելու դիտավորությունը: ներկայումս ներբողական ճառեր նն արտասանվում քաղաբա-չ կան, ճասարակական,գրական, արվեստի դործիչներիճոբելյանական ճանդեսներին, ստեղծապործություններըքննարկելիս, ղանազան կոնֆերանսներում ի բանկետներում: կ

8.

ԴԱՄԲԱՆԱԿԱՆ

'

նախնականձնր ներբովլականեէր, երբ դովաԴամբանականի ն Հետղճեփառաբանվումէր մեռածի գործունեությունը: բանվում

տրադիցիադարձավ կենդանիմարդկանցմասին ներբողական Ճառեր ասելը. մեռածների դագաղի կամ գերեզմանիվրա արտառանված ճառերը կոչվեցին դամբանականհ մաճախուտկան կամ նեկրոլող, եթն ճՃրաարակվումէին մամուլոււր չպետք է լիաոռճասարակ, ընդարձակ ճառերը» Դումբանական տե

են

ճան

ներբող, ներբողական կամ պանեգիրիվկ՝ ճռետորականարվեսն Հռոտի մի ձն է, որը շատ էր տարածված Հին Հունաստանում մում: ներբողականճառերում ճոնտորներըգովարանում փառավ բանում էին ճերոսի սխրագործությունները,ճայրենասիրությունը, նախնիներիքաղաքացիականքաջություններըն այլո Հռոմեական կայսրների ժամանակ ներբողական ճառերն սկսեցին կրել չափիաղանյվածզովքի բնույլք, զարդարված ճռնտոզուրկ իսկական ներշնչանքից, բայց րիական ւաճունանքներով, արտասանվում էին կեղծ ոդեորությամի ն նրբաճաշակ ոճուր դատականճոնտորների ճառերի սկիզբը յուրա Ֆրանսիական տեսակ պանեգիրիկէ դատարանիկազմի (երդվյալների)ճասցեին: դովաբանվում է ատենակալների անշաճաՃառի այդ մասում խնդրությունը, սրախավփանցությունը,զթասրտությունը ն այլ Դատավաշտպանկաշոն Պոմերեիխ գործով իր պաշտպանականճառն «ես սկսել է այսպես. ձեղ ուսումնասիրեցի, ես ութ օրվա ընթացջում տեսնում էի ձեր անվրդով սառրնասրտությունը նի դեմո այդեւ կարող եմ ճանդգիոտ լինել» ն «զիսիդատավորների, են անՆերկա ժամանակաշրջանում4ելնանքով պաննհդգիրիկ վանում այն ճառերը, որոնց մեջ որնէ անձնավորության գովքը `

ու

այլ

ՆԵՐԲՈՂԱԿԱՆ

ու

արդար դործուննության ճամար, որ աժեննին չերկմտեցին իրենց մտքերի առաջ, արեդակն ու լուսինն՝ ականչներ չունննալով՝ լսնցին ու կատարնցիննրանց Հրամանն ուխոսՔը. ժուն գետերը՝ ճանապարճբաց արին նրանց առաչ՝ Ճակառակ իրենը սովորության: եվ Երիքովբաղաքի րարձր պարիսպները լոկ ձայնից ընկան կործանվեցին՝արղարությանօրենքների վրեժխնդրության ճամար: եվ բոլոր ժյուսննրը, որոնբ յլտրաքանչյուրն իր դարում Ճավատի ճամեմատ բաջություններ կատարեցին, գովարանվեցին մարդկանց կողմից են Աստված էլ նրանց արդար

Ճասուողւն

7.

ե.

Տեր-Մինասյան, նրիան,

չամառոտ

նեն: Լա

աա

Լ

Ք2,

Ք. 2

ա

կենսադրականտվյալներից ճետո

80076626,

«ԸՊոՇԾԿԱԵօրձ1օքեւ Փրջոաի

կամմեջընդմեջ Ճ1Լ

ոաժճ».՝

06:-

1989 Ր., ՇՂք. 15--16.

պետք է նշվեն Ճանդգուցյալի գործունեությանայն դրական կողմն որոնց քաղաքական-Հասարակական ծշանակությունը ճանրա ճարտ էչ Հանգուցյալին այնպիսի արժանիքներվերագրելը, նա շատ Ճեռուէ եղել, ունկնդիրների մնջ ակամա ճեգնական ըը,

որոնցիլ

կարող է առաջացնել:

ժոլիս

'

ճառ Դամբանական արտասանող ճոնհտորըպետք

աշխավ այդ բավական դժվար պարտականությունը, որից շատերը խուսա. ճա ունյ փումեն, կատարել լրջությամբ, պատշաճ արտասանել Ճուն լեզվով, ն զգացմունքով որոշ խորճրդավորՀանդիսավորուէ

թյամբ:

Դամրանականճառի լավագույն օրինակ են էնդելսի ճառը Մարքսի գերեղմանի վրա (տե՛ս «Հավելվածում: ), Գոլ(աֆարգիե

վ. Ի.

Լենինիներքնում բերված ճառերը: Պոլ աֆարզի դամբանականճառը էնգելսի դագաղի մուռ.

«Գնաս

բարով, թանկագինընկեր: ես երբեք այլես չեմ գտնի այդպիսի քնքուշ, րարի ու ճամբերատար բարեկամ: Մարքսի ճետ միասին դու մեզ տվեցիր «կոմունիստական Մանիֆեստը», Մարքսի ճետ միասին դու տվել ես նան ֆրանսիականրոլետարիատին մի ծրագիր, որը մեր մեջ արքնացրել է դասակարգայինգիտակցություն ե մեզ ճամար որպես մշտական ուղեցույց է ծառայում բաղաքական իշխանություն նվաճելու ճամար մղվող պայքարույ

Գնեոս բարով, Ֆրիդրիլա էնգելուՖրանսիայիբանվորներըերբեք չեն մոռանա այն լոզունգը, որ դու Մարսի Հետ տվեցիրմեզ 1847

թվականին, բոլոր «Գրոլետարներ

երկրների, միացե՛ք»: Դուք մեզ

տվեցիք պայբարի ասպարեզ, դուք մեզ տվեցիք զենք ղունդներ։ Մենք կպայքարենքե մենք կճաղթենք»1:

Ցույց

Վ, Ի, րա

1ենինի դամբանական ճառը, արտասանված Գոլ ե

(աֆարգների թաղման ժամանակ.

ն լո-

աու

«Ընկերներ: ես

խոսք եմ վերցնում, որպեսզի ՌՍԴՔՊ անունից արու ճայյտեմ խոր վշտի վգացմունը Պոլ ու Լաուրա աֆարզների մաճվան առքիվ: Ռուսաստանի բանվորները | բոլոր սոցիալչդեգիտակից մոկրատներըտակավին ռուսական ռկոլյուցիայի նախապատրառտության չրջանում առվորեցինԽորապես Ճճարդել հբրե (աֆարգին, ՀԶՀ

«Հիշողություններ Մարքսի Էնգելսի մասին», երնան, ն

է.»

409.

մարքոիզմի գաղափարներիամննատաղանդավոր խոր տարաձողներից մեկին, գաղափարների,որոնք այնքան փայլուն կերպով մեջ ռուսական ռեոլլուցիայի ն կոնտրոնոլյուցիայի Հաստատվեցին պայլբարի փորձով: Այդ գաղափարներիդրոշի դասակարգերի ենրքո Ճամախմբվեց բանվորների պոաջավոր ջոկատը, իր կազմակերպվածմասսայական պայքարով ճարված ճասցրեց աբսոլլուտիզմին ե պաշտպանեց պաշտպանումէ ռոցիալիլժի գորձը, ոնոլյուցիայի գործը, դեմոկրատիայի դործը, ճակառակ լիբնրալ բուրժուազիայի բոլոր դավաճանություններին,երերումնեու բին տատանումներին: ի դեմս մտքերում միա(աֆարգիռուս գ.-դ. բանվորների ռում էին երկու դարաշրջան՝ այն դարաշրջանը,երբ Ֆրանսիայի ոնոլյուցիոն երիտասարդություն ֆրանսիական բանվորների Հետ, ճանուն ոնսպուբլիկական դաղափարների, դնում էր զրոճի ընդդեմ կայսրության,-- ն այն դարաշրջանը, հրբ ֆրանսիական ու

ոուս

ու

--

--

սակարգային պայքար էր մղում ամբողջ բուրժուական ճասարակարդի դեմ, պատրաստվելով վերջին պայբարի ճամար ընդդեմ բուրժուպղիայի՝ Հանուն սոցիալիզմի: Մենք, ոուս սոցիալ-դեմոկրատներս,որ զգում ենք ասիական ամբողջ ճնշումը ն բախտ բարբարոսությամբսնված արբսոլլուտիղմք նրա ընկերների երկերից քաղելու անժիենք ունեցել (աֆարդի ջական ծանոթություն եվրողական բանվորների ոնոլյուցիոն փորձի ոնոլյուցիոն մտբի ճետ, մենք առանձնապես ակնբալ կերտնսնում է այն ենք ճիմա, թե ինչպես արազորեն մոտքնում պով ու

ու

նվիրել էր իր կյանքը: Ռուսականոնոլլուցիան բաց է արել դեմոկրատական ոնոլլուցիաներիդարաշրջան ամբողջ Ասիայում,--ն ին ամբողջ այժմ 800 միլիոն մարդ, իբին մասնակիցներ, մտնում քաղաքակիրը աշխարճի դեմոկրատականշարժման մեջ: իսկ նվրոպայում շարունակ ավելի են բազմապատկվումայն նշանները, թե ժախճանին է մուտենում այսպես կոչված խաղաղ բուրժուական պառլամենտարիզմիտիրասետության դարաշրջանը, որպեսզի իր անղը զիջի մարքսիղմի զաղափարներիոգով կազմակերպված դաստիարակվածպրոլետարիատիոնոլյուցիոն ճակատամարտերի դարաշրջանին,պրոլետարիատի, որբ կտապալի բուրժուազիայի տիրապետությունը կճաստատի կոմունիստուկան Ճասարաու

ու

կարգըԷ Է

Վ, Ի.

Լենին, Երկեր,

4.

17,

էչ

371--372։

9. ԽՐԱԽՃԱՆՔԻ

ճառերը կամ բաժակաճառերը՝ ճաշկերույթների, խրախճանքի պաշտոնականընդունելությունների,ճանդիպումների, ճոբելյանական բանկետների, պարգնատրումների,դիսնրտացիաներիպաշտՀ պանության, միչնակարգ դպրոցը, տհխնիկումըկամ ԲՈՒՀ-ն վարտելու, ձնենդյան,անվանակոչության,նշանդրեքի, Ճարսանեկան ն կման այլ առիթներով արտասանվող ճառերն են: Ռչ բոլոր ՃոնտորնէրնԼն, որ կարող են «սեղան կառավարել»ն լավ կենացներ առաջարկել: Բաժակաճառերիմուտ մասնագետները խրենը շրջապատի կողմից ճանաչված մարդիկեն, որոնց մշտապես «թամադա են ընտրում: (ավ թամադան խրախճանքիողին է ե րախության տոն տվողը: կինում էն տարբերթամադա-Ճոնտորներ. ոմանք լուրջ էն ու պաշտոնականն իրենը բաժակաճառերնասում են խիստ սլատշաճ Ճճաջոիղականությամբ, չեն սիրում ավելորդ ն միջամտություն: Ոմանք շատ սրամիտ նն աղմուկ կատակաեն անհեկդուսննրով, բան, իրենը ճառերը ճամեմում կատակներով» սրախուսությամբ ճաճոլախոսությամբ, ճոդ են տանում, որ կենացները «ծաղկեցվեն» երգերով, արտասանությամբ, պարերով ու հրաժշտությամը: ա-

ու-

ու

ու

ու

Բստ ավուր պատշաճի, տարրըերությունկա կենցաղայինխը-

րախճանքին պաշտոնական բանկետների ժամանակ արտասանվող ճառքրի մինե, Վերչին դնալքնրում ճառերում կարող են շոշափվել 4արգիտական-դեղարվեստական քաղաքականչ-Հասաիակական, զեր,Բանկէտնէրումարտասանվողճառերը ավելի զուսպ են, մըյոածված, Ճաշվով ն Հեշտությամբ ներբողականիեն վերածվում: կենցաղաին Սրախճանքի ճառերը, ընդճակառակն,ավելի անմի չական են, սրտաբութ ն Ճուղզական:ճառերիթեմաները ե՛ սատնեն արտասանդարտ են, ե՛ երբեմն էլ անսպասելի: Բաժակաճառեր վում ճավաքո չքի պատճառի, օջախի զքոթուկի», ծնողների, զավակների, մերձավոր հեՃեռավոր բարեկամների:սեղանի շուրջ դտնվող էրի տատո'րդում յան, բարեկամության, ճայրենասիրության, աշխատանքիճերոսների, պարտիայի ու կառավարության դեկավարների, բ աղաղության, ճաշտուփթյան, լիության, Ճաջողության մասին, Հաճախ Ճճարղվումէ Հչայրենական պատերազմում ճերուստբար վոճվածներիկամ պաշտոնի աշխատանքիկապակցությամբ անձնազոճ մարդկանց Ճիշատակը: Թեմաների բազմազանությունը, սեղանակիցնէրիխայտաբղետությունը,նրանց «խաթրին չդիղչեչ լո» վտանգը, խրախճանքըղեղի դագարնակետըտանելու մտաճոգությունը ճոնտորականարվեստիայս ճյուղին պատկանողանձանց ու

կրթություն ստաՔիվը դարձնում է սաճշմանափակ Բարձրագույն կա՛մ չեն կարողանում խոսել» մարդիկ սեղանի 2ուիչը պած շա կա՛մ, բրտնելով, կարմրելով, մի կերպ մի բանի կցկտուր նախադասություն են ասում, ապա կատում ն թաշկինակովշտապ երեսն նույն անձնավորությունները ճակատը սրբում, չնայած այդ նրենց գիտական,մասնադիտականճարցերի շուրչը կարող են լուրջ դասախոսություններկարդալ: ներկայումս զանազան առիքներովկազմակերպվողբաղաքական բնդունելությունների ժամանակ արտասանվումեն բաժակաճառեր ն շատ քաղաքականճոռհոորներմեծ ճմտություն նն ձեռք բերել արդիականքաղաքական ճարցերի մասին խոսելու բաժակաճառերին յուրաճատուկ ձնով՝ երբեմն զուսպ, եիրեմն զավեշտական շտրիխներով, ստեղծելով ընկերական-բարեկամական ջերմ, ճաճեու փ բարձր տրամագրությոմո ու

նես

ՔԱՂԱՔԱԿԱՆ ՃԱՌե ԿԱՌՈՒՑՎԱԾՔԸ

Քաղաքականճառը, լինի

՛

պառլամենտական, դիվանագիտական, պրոպագանդիստական,թե ազիտացիոն, ճիմնականում «զետք է բաղկացած լինի երեք մասից՝ ներածությունից, շարադրումից ն ձզրափակումից: Արիստոտելիբաժանում էր Տ մասի՝ ներածություն, առաջարն եղրակացություն: դություն, շարադրում, ապացույց դա

ու

Դիմում:Հռհտորը պարզապես դիմում

է լասրանին որեվ

նախադատությամբ,

Քառով կամ կարմ Օրինակ՝ ընկերնե՛ր», քաղաքացինե՛ր», «Գերագույն Սովետի բնկեր ղեպու«Հարգելի

տոսոներհ, մեժարդո «Համադումարի պատգամավորն հ'րջչ

Ընկերսպանե՛ր,գեներալներե ժովակալնե՛ր: Արտասաճժանյան մեր թանկագին ճլուրե՛ր»ո Դատական ճառերի ներածություննսկսվում է պարզ դիմումով. «Գերագույն «Քաղաքացիդատավորնե՛ր»,«Ընկեր դատավորնե՛ր», դատարանիքրեական(բաղաքացիական)կործերի դատական կոլեդիայի Ճարդելի անդամնե՛ր»,Զինվորական տրիբունալիմեծար| այլն: զո դատավորնե'ր» 2. Ժամանակագբական հարցադբում:Հռնտորընշում է պատ-

մական այն տարեթիվը, երի տեղիէ ունեցել դեւղբը՝ ոնոլյուցիան, ապոտամբությունը, բանվորական կամ գյուղացիական շարժումը, ծնունդը, մաճը ն այլն: Օրինակ՝դչեկաբրիստների աղատամբությաԳ. Վ. է Պլեխանովըսկսել այսպես. նը նվիրած բր ճառը

«Ուղիղ 25 տարի առաջ, 1885 թվականի դեկոնմբերի 14-ին, դեպք մի տեղի ունեցավ Դ ետերբուրդում, որը խորապես ճիացրեց ժամանակակիցներինհ արժանիէ սերունդներիլիակատար ուշադրությանը»: թվականի ճուլիսին Փարիզում,երկրորդ ինտերնացիոամեն նալի 1-ին կոնգրեսում, Պոլ (աֆարդի առաջարկով որոշվեց մեկը», տոնը՝ Մայիսի միջազգային տարի տոնել աշխատավորների ն այլն: «1889

Լսարանիուշադրության կենտրոնացումը Հիմնականում կախված է Ճաջող ներածությունից: Ունկնդիրների վրա ճոնտորի թողած առաջին տպավորությունը, եթե անդամ չունենա վճռական նշանակություն, ապա ճամենայն դեպս ճառի ճաջողության Համար կաբնեորնշանակություն ունի: Հնում ճոնտորներըգործածում էին ներածությաներեր ձե՝ արՀեստական, բնական ե ճանկարծակի կամ անսպասելի Արճեստական ներածության դեպքում ճոնտորը ունկնդիրներին աստիճանաէ դյխավոր թեմային: Բնականներածուբար նախապատրաստում թյան ժամանակ խոսողը, առանց որել նախնական խորճրդածուուղղակի սկսում լ շարադրել իր ճիմնական մխոքլը թյունների, կամ անաղզասելի ներածության դեպքում ճռետորը, Հանկարծակի իրեն ճամակող Ճճուղված իր ճառն սկսում է խոր ղդացմունքից, միանգամից, ուժեղ ցնցող արտաճայտություններով: Ներկայումսավելի գործածականեն ճետնյալ ձենրը, Ջ

'

Մբ այլ օրինակ.

ՆԵՐԱԾՈՒԹՅՈՒՆ

1.

սերժանտնե՛րն ավաղ«Ընկերզինվորնե՛րմ նավաստինե'ր,

ընդգծում:Դանտոնն իր նշանավոր Հարցիկաբեոբության

3.

ճառերից մեկը սկսում է ճատկապեսշեշտելով շոշափվող ճարցի

կարնորությունը: «ես

առաջարկում արմ

բոլոր եւմ բոլոր

ազնիվ բաղաբացիներինչճնոանալ ի ազնիմ

հրենց տեղերից... (բոլոր ներկա եղողները լուռ մնում են իրենը ինչպե՞ս թե, քաղաքացինք՛ր,մի՞թն աճեղ պաճին... դուք կարող էիք ցրվել առանց վճռականժիջոցառումնեւաճանջում է ժողովրդականգործի փբբ-. բի, որպիսիք Թե որքան կարնոր է ժամանակին ձնոք աոորոնք ւզաւո ժելու են կոնատրունո-, նելայնպիսի իրական միջոցներ: է նրանց անճրաժեշտ լյուցիոներներին, որովճետնետրիբունալն

վտանգի

տեղերում):

.

ձեզանից կությունը: Հասկացե՛ք, Համար»Կ 4. պարզ,

Հ.

առանց գես Պառզներածություն: ձռետորն

ընկնելու,

դեն Հասարակ, անկաչկանդձնով սկսում է իր ճառը, ունկնդիր»... արվեստ», երնան, Ասլանյան,շ«Հոնտորական

ու

թ.,

էչ

14-15:

111։

ն ճառի այս ներաության ներինԳարանելով իի նպատակի թեման, ձեր կիրառվումէ այն դեպքերում, երբ շոշափվող արցը շատ

է, կարնոր, այժմեական, ճռնտորը վստաճ է, որ ունկնդիրներն իրեն ուշադրությամբ կլսեն: Օրինակ՝«Պարոննե՛ր։ես 4րավեր ստացա ճառ ասելու այս Հարգելի ժողովում ն ընտրեցի այնոր: պիսի նյութ, որն ինքնին պետք է գրավի ձեր ուշադրությունի: ձուպես ամենաարդիականՀարց: ես կրոսեմ թյան մասին» (Լաստալ): պարղ

ՇԱՐԱԴՐՈՒՄ

ճառի կամ առճասարակՀոհտորականորնվ խոսՔաղաքական քի Հիմնական կարնոր մասը ճառի շարադրումն է: Հոնտորը իր

.

ու

խոսքի այս պետք է շոշափի բուն նյութը, Հիմնական թեման, ունկնդիրներին ճամոզելու ճամար պետք է Ճանդես գա իր ողջ պաշարով: մտավոր, տրամաբանական,ճարտասանական Ճառի այս մասի Ճաջողության գրավականը,առաջին Ճերթին, Ճռնետորիկուռ տրամաբանություննէ: երե բերվող փաստարկումները Ճոնտորի կողմից միայն թվարկվում են մեխանիկորեն, կապի, ճառը ունկնդրինչի այդպիսի մասում

կոնատիտույիայի

5. չանդիսավոո ներածությանայս ձեր կիրաոնեբածություն: վում է որել անձի կամ նշանակալիցճանդիսավորիրադարձության առթիվ ե ներբողականբնույթ ունի: Իր ճառի ներածություն սկսող

լինի, քանի

որ

նա

իր

խոսքնուղղում

,

Քաղաքականճառերը, բացի կուռ տրամաբանությունունենալուց, սլետք է լինեն նպատակասլաց: ծին Հունանի ճոչակավոի Դեմոսթենեսը իր Հակառակորդէսջինեսինասել է. ճոնտոր «Բայցչէ՞ որ, Իսրինեսյբառերը չեն ն ոչ էլ ձայհի Հնչունությունն է, որ կազմում է ճոետորի փառքը, այլ նրա քաղաքական ուղղությունը, որ պետք է Ճամապատասվխւան լինի մեծամասնու թյան ցանկությանը, ն սերը կամ ատելությունը դեպի նրանց, ում

է նույնպես ճեղինակություն

սեր վաոլելող՝քաղաքական,ճաստրակական,գրական, հրաժը2տական կամ բեմական որեէ դործչի՝ նրա ճոբելլանական ճաանդեսի ու

..

հրատան է ձեի

ունչս

ըրլրում 6.

ճանաչված

ն

ճմոււռ

Ճռհտո

կարող ռչ

ԿԱ

ժիժազ ձախողել ելույխը:

ողմից

Հենո

ներածությա ն

իրեն շփոքեցնել ձանկարծակի կամ անսպասելիներածություն:կիրառելի է

ավիրումկամ

ու

Զառի Ճանկարծակիներածությանկլասիկ օրինակէ 8իցերոնի կատիլինայիդեմ: «Մինչն ե՞րբ պիտի, վերչապես, չարաշաճես միր ճամբերատարությունը, կառոիլինա՛չԴեռ երկա՞ր պիտի Ճամառես ջո վայրի ե՞րբ իտի, վերջապես, մոռանալով ամեն չափ խելագարությամբ: սաճման, դադարնեսամբարտավանալ քո սանձարձակճանդգնուառաջին ճառը սենատում՝

ու

քյամբ»: առաջին կոնսուլը ճիանալի օդտագործեց սենատորների Հոռոմի .

զայրույքը Կատիլինայիդեմ՝ նրա Հանցագործության առթիվ, իր անսպասելիներածությամբ էլ ավելի բորբոքեց երանց ցասումը Դ ւ.

Շլք.

42.

7.

տՄավոսմ,«Շֆրօճաօօ

եքտոոօքզաճ».

Ը.-.Ա6-օքճքը, 1913

-.

փքուն Ֆրադներովլի ճառը հրբեք իր նպատակինչի ճասնիո Ցիղերոննասել է. «խոսքիարվեստը անճնարէ, երբ խոսողը լիովին չի լուրացբովանդակությունը... իրոք, ի՞նչը կաբել ընտրած թքնմատիկայի րող է ավելի անճեթեր լինել, քան խոսքերի դատարկ ճնչյունը, Թե. կուղ Հենց ամենարնտիր ն ամենագեղեցիկ, բալց որեէ մտքի, գիտությանճետ կապ չունեցող խոսբերի»: Վ. Ի. Լենինը իր բոլոր աշխատություններում ն ճառերում աչՔի էր ընկնում փաստարկումների ուժեղ տրամաբանությամբ: Ա. Ա. Անդրենը Վ, ի, Լենինի մասին իր Հճիշողություննենրում դրում է, «...նա միշտ խոսում էր գլխավորի մասին, ընտրում էր էր ամբողչ ուշաՀ Հիմնական օղակը, որի վրա ն կենտրոնացնում ճառն նրա ամբողջականէր, կուռ միաձույլ:նւս դըդրությունը: ն նում յուս Ճարցերը, որ նա չոչ էր Հիմնական խնդիրը, բոլոր ճետ գտնվում էին միացուշափում էր, նլուլթի գլխավոր թեմայի սնրտ, անխզելի կերպով թյան, սերտ կապի մեջ, մեկ թեզիս ու

կապված ր մյուսի Օարզ է

է ճայրենիքը»:

ատում

դատարկ, Անբովանդակ,

միայն այն դեպքերում, երբ ճռնհտորը ճամողված է, որ ունկնդիրները զայրացած են, բողոքում են տեղի ուննցած անարդարության կամ վայրագ գործողության դեմ ն անճամբեր սպասում են, որ Հանդիստկաններիցմեկնումեկը արտաճալովի, ինՑքացը տա ձնակերպի այդ ցասումը:

հ

ապա

ռող Անան

4.

Լ.

որ

Հ Պետ»

մբի

դառնում այդոլիսիկենտրոնացումը

4ոծք668, «80Շոօեւեճում

օ

8.

Բ.

մտոսոծ»,

7.

է Փզոթ

2, շԴք. 32--31. :

ուժ,

որն իր ճանապարձինՃաղքաճարումէ

ամեն

մի խոչընդոտ,

որնա ճարցի կարնոլությունը, ճշմարտության շիտակությունը, ուժը, խոր

ու-

ճամոզմունքն կիքուտությունը՝հրա աշեձնական ճմայքի Հետ : միասին, նրա ճառերը դարձնում էին Համողիչ գրավիչ: իր մտքերը կարող է շարադրել երկու ձնով՝ անալիզի Հռնտորն ն սինթեզի միջոցով: Հոնտորիճիմնական նպատակնէ` Համոզել ունկնդիրներին, աղդել նրանց զգացմունքի կամքի վրա ն Հասնել հր առջե դրված նպատակին:Ունկնդրի ուշադրությունըսրելու ն այն ճառի մեջ շոշափվող կարեոր մաքերի վրա ուղղելու Համար Ճռետորական արվեստի կողմից ճանձնարարվողանալիտիկ կամ աինթնտիկժերոդի ընտրությունը կախվածէ ճառի բովանդակությունից ն ունկնդիրների կոզմից: ու

ու

՛

ու

'

Մնալիտիկ-վերլուծական մեթոդը ինդուկոիխվ մեթոդ

ն

տա

,

ու

դա-

ոողության ժամանակ մասնավորից գնում է դեսլի առանձին փաստերից, մտքերից՝ դեպի ընդճանբացումները: Բվարկելով եզակի դեպքերը, ծրեույթները ն փոտատերը, Հռետորը իր Հիմնական միտքը պարզարանելու ճամար ունկնդիրներինՀետղճն-

ընդճանուրը,

ան

ճետնել իբ մտքի զարգացմանը, միանգամից ունկնդիրներին ճրամցնում է իր բնդճանուրդրույթը, որպեսզի նրանք կարողանան ավելի արագ ու դյուրին կերպով ըմբռնել Հիմնական միւոբը ն շադրությամբ Ճնտնեն մասնավորփապստարկումներին: Վ. ի. Լննինը, լինելով լավաղույն պրոպագանդիստն ազիտտտոր, միշտ շենշչոում էր դրանց միջն եղած տարբերությունը, նշնլոխ որ պրողագանդիստըպետք է շատ գաղափարներո,իսկ ազիտատորը՝մեկ. ուստի օպրողագանդիստը դորժում է դլխավոչ րաղծս տպագիր խոսքով, աղիտատորը՝կենդանի խոսբով: Պրոսլագանդիստիցսլաճանջվում են ոչ այնպիսի ճատկություններ, ինչպիսիք պաճանջվում են ազիտատորից:Սրինակ՝ կաուցկունն կաձարգին մենք կտնվանենքպրոպագանդիստներ, Բեբելինն Գեղին՝ ագիտատորներջ1: հնչ մեթոդով, ինչ ձեով էլ ուղում է Ճոհտորի արտաճայտի միտքը, նա պետք է ճաշվի առնի, որ Հճիմնավորիիր ճիմնական ճառի շարադիման բաժնումն է, որ նա պետք է ամենայն մանբամասնությամբ բացատրի, Ճիմնավորի այղ միտքի, ապացուցի, ճերքի ճակառակ կարժիջները: որ այն ճշմարտացիէ, ապա երը ճոնհտորըզգում 1, որ ունկնդիրներ բավարար չափով են ընկալելու իր ճիմնականմիտքը, նա իբ ուժերը պեւթ պասորաստ է կենտրոնացնի ունկեղիրների զգացմունքը շարժելու վրա, նրանց վարակելով իբ խոսքի ճուզականությամը անկեղժությամբ: ճառի այս պաքետիկական մասը եիկարատեչի կաբող լինել, որից ճնետո պետք անցնի եզիափակման: է .

Վ. Ի. Անինի ելույթները լաողնէրը միաբերան վկայում էն,

նախապատրաստում է Ճետնության:

Սինքետիկ-Համադրական մեթողը դեդուկտիվ մեթոդ է՝ ընդՃանուրից գնում է ղեպի մասնավորը՝ընդճանուրդրույքնէրից դեւի մասնավոր եզրակացությունն երը:Հռնտորըսկզբում Հայտնում չ Հիմնական միտքը, իսկ Հնռո բերում է այղ միտքը Հիմնավորող

ապացույցներ: Տրամաբանական այս մեթողով՝ զանազան փաս տերի,եիեույթների մւոքերի ուտացվում է ամՃամադրությամբ,

ու

.

ու

բողջական պատկերացում:

Քաղաքական ճառերի

ն,

ԵԶՐԱՓԱԿՈՒՄ

Ճճատկապես, պրոպադանդիս տական

աղիտացիոնճառերի ճամար ո՞ր մեքոդն է ավելի շատ կիրառելի: հնչպես ճայտնի է, պրոպագանդանընդգրկում է դգաղափարների ավելի լայն շրջան, առավելապնս տեսական բնույթի, ն պաճանջում է խոր մանրամասն ուսումնասիրություն, քաղարական լուրջ պատրաստականություն ճռհտորին որոշ չափով էլ ունկնդիրների կողմից: Այաառումով անալիտիկմեթոդն ավելի շատ կիրաու վում է պրոպագանդիստական ճառերում: Ագիտատորներն իրենց ճառերը կառուցում են սինքետիկ մեՔոդով,քանի որ պրուվագանդայի ազիտացիան ճամեմատությամբ ավեի մասսայական է ն ենդգիկում է գաղափարների ավելի նեղ, շրջան, ուստի Հմուտ աղզիտատորը, կոնկրետ Ճաշի առնելով, ռր բազմամարդլսարանի ուշադրությունը նելարվածությունը հրկարչի կարելի աճել ն զգալով, որ Ճավաքվածմասսան ի վիճակի չի լինի ու

ու

.

14.

"

եզրափակումըբաղաքական ճառի վերջին ն ամենակարտր կամ անճայողումասերից մեկն է: Հաճախճառիճաջողությունը Շատ է երգիչներ իրենց երգը վերջացնում թյունը կախված դրանից: են բարձր, Հնչեղ նոտայով: նրբ խզվում է այղ նոտան, ձախողվում է երդի ամբողջ կատարումը: նույնպիսի վիճակ է տպրում նան ճամար անճրաժեշտ է քաղաքական Ճոնտորը: կավ եղրափտկմանկ ճիշտ ընտրել այն պաճը, նրբ անճրաժեշտէ վերջացնելճառրո Շադ ՀաճախՀոնտորներըտարվելով ճառով, վերջում ճամապատասխան ձն խոսբեր չեն գտնում ամփոփելու ն եզրափակելու ճառը: կան կրկնություններ: նման Ճռնտորներ, որոնք սկսում են թույլ տալ էեն ճոնտորների մասին Ցիցերոննասել է, որ նրանբ իշեցնում ու

ւ

Վ. Ի.

Լենին, ծրկեր,

4.

5,

էչ

548:

: իւ ր ձին

եր զալարումները վերջացնում է նրանով,

,

խայքում,

որ

իղրափակումը ճնտապնդում է Ի 74Ը:

.

երկու նոլատակ՝ ճամողել ն" . Ճուզել մարդկանց: Համողելու ճամար պետք է ուժեղ, տ Համառոտ գուլներով ն վառ վաո ճիշեղնել ճ Հ գովերով ճիշքցննլ ճառի Հիմնականփաստարմները, ի իսկճուղելու ճամար պետք է լարել բոլոր կումները: ուժերը, կին, բոլոր միջոցները ինչպես ասել |

գեղեցիկ,

Բալ րաաանոյան «...Իացել ձգել պերճախոսության

Ա

ը,

ԲԸ

դ առր

ու

բոլոր

վար

նշանավոր քաղաքական վիպասանիասուլթով կամ կոչով: դոր հծ պատերազմի օրերին ճայ ժողովրդի կոչը. . Պո ում էր Հետնյալ բառերով, : իշեցեք մեր ժողովրդի իմաստուն խոսքերը. «Զդիտակցված մ է, գիտակցվածմաճը՝ անմաճություն»: Հանուն Հայրնբ՝ ճանուն էջի, երջանիկ կյանքի արճամարճեցե՛ք մաճը, Հիշեցեք մեր լի զավակի Մբքայել ՄիքայելՆ նալրանդյանիխուչ

.

չի,ո Ո: ԱՐ ր

է»

Նո եռ ժողովրդի պանծա ԱՄ

`

Ք՛ՐԸ-

Թ. օդոստոսի

ր

տ րեչ ո

նկատարու

Ամեն

ր

վ

ւ

Կառովցը

-

ով:

բառերի '

են:

Հարուստ

բառապաշարը:

Ա /Դ

Հարստությունը: ների վրա կանգնածմարդկանցբառապաշարի վայրենին իր պարզունակկովլտուրայիպատհրրՄաքս Մյովլերը ճառով գործ էր ածում մի քանի տասնլակ բառ: անգլիականանգրագետ գյուղացու ամ դարում ուսումնասիրելով նա գործածումէ ոչ ավելի, քան գտել է, որ բառապաշարը, կենցաղումգործածումէ

ինտելիգենտը ժամանակակից

բառ:

ստեղծագործություններ Գեղարվեստական 2.000 բառ, Միլոոնը՝88.000, Հոմերոսը Մոլինրը՝

բառ

են,

լ

Ամենաճարուտ 10.000 մոտ բաո: Պուշկինը՝ շկինը 15.000, իոկ բառապաշարնունեցել է Շեքսպիրը,դործածելով 24.000 բառն ոմանց Ճճաշվով՝մոտավորապես ն 9.000, վելիքան

այե

ու

Ս.Ս0Մ,

ՍՎ մ. 9. Քոսոօճ, ԻԼՉԸՃՈ, 1946 ո., Ըք.

օչայ ժողովրղի խոսջբ ռազմաճակատումգտնվող իր զավակներին», Հալ33»

սպառում, դրա ճետ միասին չեն արտաճալտումայն զգացմունքը, ճետյ խուքը ււռացվում է սու ռրը սերտորեն տոնչվում է այդ ւքի վորական ու տաղտկալի Համապատասխանբառերի ընտրությունբ շատ է թեթնացնում մտքի ճիշտ դրանորումը, Բայց այնպես շաղկապել ր դեո ջիչ է. պետք է այդ բառերն " նատրությունը որպեսղի թե միտքը ճիշտ արտաճայտվի,թե դյուրին լինի արտասանել ն ճաճելի լինի լսել: Այս 4մտությունն այնքան էլ Հեշւտու-

դործածել

մբ

պետճրատչ1943 ք., էջ

նպատակն

է: լավագույն ձնով մի Հոնտորի Հիմնական ու կամքը: Նկատված իր մտքերը, զգացմունքներն արտաճայտել ժոշրջապատում, երնույթ է, որ շատ անգամ նեղ, ընկերական ձեով արտաէ Համապատասխան դժվարանում խոսողի ղովներում լիովին չեն միտքի այդ բառերը Հայտել իր մբտքը, քանի ոի

1000--1500

քա

մ մարդու ճամար պարղ է, որ սովետա-ամեողջամիտ ե ննե է ԲԻՎ/ կշաճեն ոչ միայն Սո-: րարերությունները բարելավվելուց կլանՀարարերո վետական Միության ն ԱՄՆ-ի ժողովուրդները, այլն բոլոր մեծ

ՋԵՎԵՐԸ

Ավստրալիական

րի,«րոնք ոափոցաոոաո Անո

Է: բային , լա անրադմիջ»

ցանկանում

չափաղան ճետեսակետից ց չափաղանց ցուցանիշ ցուցանիշէւ կուլտուրայի կուլտուրայի է ճամեմատել կուլտուրական ղանաղան աստիճանտաբքրբիական

ա

աան

ՔԱՂԱՔԱԿԱՆ ՃԱՌԻ ԼԵԶՈՒՆ ԵԺ ՈՃԱԲԱՆԱԿԱՆ

արձր բարձր

ես

ւիյա

՛

՝

կառուցվածքի աղլուսները բառերն

Ն. Ս.

ես վերջացնում վերջազն եմ Ընկերներ, ըներ, իմ ելուլթը։ Ուզում եմ մեկ հռ ընդգծել, որ ղամ նմ գնում ԱմերիկայիՄրացյալ նա4շանդներ լավ մտադրություններով,միջազդային լարվածությունը վնրացնեՄեն Ք դործում պատշաճ լումա մտցնելու չերմ ցանկությամբ: լու ր Ս ն մ չի ենք վճռականությամ կօգնեն ըերին Հնարավարություն 7 Քաշելու: մոք շունչ մուզննայի Հուսալ, ԱՄՆ-ի ռավարությունը առաջնորդվումէ նույն է

նրանք չեն

ու

մեծ բառապա թյամբ ձեռք չի բերվում: Հոնհտորընախ պետք է Բուալոն ասել է. «Բառերի ընտրություննիսկ սլետք է շար ունենա: Ճամաբ դա շատ կարնորէ, ներդաշնակությունստեղծի»: Հոռհտորի ռտացվում է կապակցությունից քանի որ բառերի բարեՀնչյուն ճառի ոռնտորի Այսպիսով, ներդաշնակություն: դարձվածքների

«Ամենայն տեղ մատըմի է, Մարդմի անդամ պի մեռնի, Քայց երանի, որ լուր ազգի Ազատությանկղոչվի» Կ 30-ին Վեշենսկայաստանիցայում ք իր ճառը հղրափակեց ւ.բուշչովն այսպես.

որ

են կայուն տնական խաղաղության: այլ ծարավի պատերազմ, մեծ ճաջողություններեմ ցաննոր, ձեղ Թանկագինընկերներ: մեր մեծ Հայրենիջիչ։ ի բարօրություն կանում

Ամեն

առա-

է եզրափակել որեէ

ե լի

փոքր երկրների ժողովուրդները,քանի

:

:

,

«Ծաքշյուծտեւս6

ՎԱՅ

Մ

ԽՄԵ

ըՃ

ՆՇՐԱՕԼըճվք»,

16. ո՛

Հալ գրողների բառապաշարի մանրամասն բյունը մենք չունենք, բայց թե՛ ճայ կլասիկ ն 22

ումումնապիրու-:.

ժամանակակից

գրողների՝Բաֆֆու, Շիրվանզադեի,նար-Դոռի, Թումանյանի,իսաՀակյանի, Դ. Դեմիրճյանի, Վ. Տերյանի, ե. Չարծնցի, Ա. Բակունպի, Ստ. Զորյանի, ն. Զարյանի, 4. Շիրազի, Պ. Սնակի ն ուրիշնն: բի բառապաշարը րավական ճարուստ է:

բառապաշարով ճարումտ լեզուներից մեկն է: ճնարավոր չէ Ճաշվել մաթեմատիկա-. «Ոչ մի լեզվի քառապաշար կան ճշտությամբ, որովճետն, նախ, աշխարճում ոչ մի բառարան չի կարող լրիվ ընդգրկելիր ժողովրդի գործածած բոլոր բառերը ն, հրկրորդչ լեզվի բառային կաղմը գոնվում է անընդճատփոփոխուքյան մեջ»-- ճիշտ կերպով նչում է Մ, Ասատրյանը4 Բայը մոտնսաժ` ւռավորապես պարզված է, որ Դաղբաշլանի1911 թ. լուլս մոտ Հազար բառ, իսկ «Արղի Ճալերհնի բառարանն ընդգրկում է բացատրական բառարանը»՝ մուռ 90--100 ճչազարբառ, չճաշված ու դիաության տեխնիկայի առանձինբնագավառներիբառերը: կավճռետորըլեղվի այս Ճարուստբառապաշարի շոտնհմարանից պետը է շատ րառեր վերցնի ե լուրացնի: Բոնչ-Բրունիչնիր Ճիչողություններում նշում է, տի Վ. Ի. էենինը«միշտ ուոումնասիրում էր Դալի ռուս լեզվի բառարանը»: Հոնտորն, ունեխալովբառապաշարի մեծ ֆոնդ, ճեշտուքյամբ կկարողանա«այնտեղից ընտրել ամենաճիշտ, ամենապարզ ե մենաուժեղ բառերը», ինչպես ասել է Մ. Գորկին: ՄեԺ ուննդողը պետք է աշխատի բառերն ունաբառապաշար չարաճյուսորեն ճիշտ կախաղատություններըքերականորենու պակցել, բանի որ ճիշտ արտաճալտությունից է կախված մաբի ճշտությունը: Ունկնդիրըկարող է ներողամիտ լինել, երբ Ճոնտորը միտքը լրիվ չի կարողանումարտաձճայտել,բայց նա չի ններում, երբ խոսքի մեջ թույլ է տրվում քերականական կամ չարաճյուսական սխալ կամ անճշտություն: Խոսքի ճիշտ կառուցման ն մտքի ճիշտարտաճալտմանՃամար` ւլետք է Պաչվի առնել ճոմանիշների, բազմիմաստ բառներիկ օտարազգի բառերի դորժածությունը: Ստարազդիբառերի գործածության առթիվկենինըասել է. «...0տար բառերի դործ ենք ածում առանց Այդ րառերը ոխալ ենք դործածում... Արդլոք անճրաժեշտության: որ չէ՞, մենք պատերազմ Ճայտարարենքօտար բառերի ժամանակը առանը անձճրաժեշտության գործածությանը...» Ս Այն բոլտր ղեպքնբում, երբ օռարազդի բառի փոխարենմենք ունենք նույն իմառտն

Հայոցլեզունիր

ա-

ւ

Մ,

«Խոսքի կուլտուրայի մասին», երնան, 1958 թ., էչ Ասատոյան, Լենին, երկեր, Հ, 30, էջ 375-376:

Վ. Ի.

87:

արտածայտողՀայերէն բառյ

Ծանրամարս, բարդ բառը: ն

սլետք է դործածել ալդ Հայերեն ալեւոք է խուսանախադասություններից ապա

Բոլորդեպքերում գերադասել սլարզ նախադասություններըո փել Հոնտորը պետք է լինի գրագետ, լավ իմանա իր մայրենի լեզուն: Մ, հ, կա«Մայրենի լեզվի ուսումնասիրությունը,-- գրում է լինինը,-- մեֆ գործ է: Մարդկային մաքի ամենաբարձր նվաճումները, ամենախոր գիտելիքները ե ամլնակրակոտ զգացմունքները Համար, եթե նրանք պարզ ն ճիշտ չձեանճայտ կմնան մարդկանց է: վավորվենբառերի եջ: Լեզուն մտքի արտաճայտմանգործիք է ասված հրբ եվ միտբը միայն աչն ժամանակ միտք կդառնա, նա, ինչպես իռսբով, երբ նա արտաճայտվելէ լեզվի միջոցով, երբ ուրիշէ, այարկայլացել կասեին փիչիսոփաները, միչնորդավորվել եմ ասում, իմալեզուն ԱՀա որ մայրենի թե ինչու ների Համար: է, տր պաճանջվում է ձեր ճետագա աշխանալը ամէնաճիմնականն տանքի ճամար» 1:

այն, արժեքավորությանը, Փնալած եթե չի խոսքի կուլտուրան, ն անպես, չի կարող ապաճովել բայց Հաւսկանալը ձեն ու Բառերը մեթոդը: օղավելու միտքլոԽոսքըկդառնա ճառ, մռքի, Ճճասկանալ դեո չի նշանակում միայն այն դեպքում, երբ լչուարտաճայտիչ

կուլտուրայի բառապաշարի

խոսքից մչակված զգագմունքի,

կաթի կուլտուրական բացված էն բառերի օգտագործման մեքոդները: նա պաճանջումէ Հմտություն, որը ձնռքէ խոսքը բարդ երեույթ է,

բերվումՀատուկ

ու

Հոռհտոր Ցուրաբքանչլյուր աշխատանքով: անխոնջ

մշակի իր խոսքի պետք է գտնի մեծ մասամբ կախում ոլանք ձեճրը, ու

Հատկություններից:

կատուրմանն օգտագործման առանձնա անձճատական

ունԼն

լեզվին, կարելի այն կարծիրինէն, որ տիրապետելով Թեոֆիլ Գո4171 դարի ֆրանսիացիդրող է լավ Հոնտոր դառնալ: եժ նետում ինչպեռ տինն ասել է. «ես իմ խոսքնրը օդ ն Համովված եմ, որ նրանք կրնկնեն քարերի վրա-.: կատունէրին, Դա շատ Հասարակ բան է, էթե իմանալ մայրենի լեզվի օրենքնե414 դարի բը»: Այս միտքը Ճամոզիչ չէ, եթե նկատի առնենք նույն տեսակետը, թն ֆրանսիուբի գրող, հորի մեծ վառպետ Ֆլոբերի Բան

այնպես,

են ստեղծում չարված աշխատանքով գրողները տանջանքով, վրաչ որն առանց կուլտուբայի լեզվային Խոսբը, Հույս չդնէլով

մեծ

այն էլ

է: ճնքադրվում

Ցիցերոնըառել խոչորագուլնը՝ Խոսքի Հնագույն վարպետներից այլե խոսքի է, որ անձրաժեչտ է մշակել ոչ միայն բառասվաշարի,

կուլտուրան: կառուցման ւլ

Ա.

Սոտուադ,

ԲԹՅքոՒւՆ», 1556 .,

Ըք.

«Օ 225.

80ՇՈՂ:ՂՅԻՎՈ»,

ԿՕԽԻԵՊՈՍԼԸՂԱՈՎԸՇՃՕԻԽ

-

«ժՂՇոօոճՅ

Խոսթի

Հոնոորականարվեստի մեջ Հայտնի

կուրոուրայի ճարուռացման ջատագով Մաքսիմ Գռիկին սովետականգրողներին միշտ կոչ էր անում տիրապետելթոսքի վարպետության րոլոր ձննրին ու արտաճայտություններին,

միտքը մենք ալյնպես անչնորՀթ : արտաճարտում,որ նա ծաղկի նման թառամում է, դալկանում: Հաճախէլ մի աղքատիկ,լղար մլոոք այնպես ենք զարդարում, որ նա կորչում է իր սեփական խոսքերի մեջ:

ենք վերոլով

խոշքը չափով արտաճայտիչդառնա, Ձգտելով, մաքսիմալ մեր անձատական առանձնաճատկություն տա թո 217»: հ ժամանակ մնեք որչափ անկեղծ ենք Ար ոՔ»4 մեր խոսքում արտաճայտվում է մեր -՛ խավո Բար ե որ,ա ոճը: 2 ախատ չ խոսքի ոճի ճնտեյալ բնուքազիրը, «Համարյա որ

Ան

մ

ճ

,

-

լու

:

ու

այ

,

Հո-

է

որածրը

այն

տողլել

ինչ

բոլորը,

ռր

մարդիկ առում

նն,

ավելի քիչ տպավորություն քանի որ բոլոր լսողինչ արտածայաում :ՐՄ

է գործում, բան այն ձեր, որով դա ասվում է ներն էլ' մոտավորապես նույն մոաբերն ունքն " ,

ւի

ություն, ոռսողը,

բա

րրո

ԹՈՄ

այլն

Ռճր մեր մոբէրն

Հ ատում ձն

1, որի

շ

արատ

"

ու

Ե րո ի

ՔԱՂ"

լ

ի

ազտումմ :

տարր

ի

-

ջուրազգացմունքներն արտաձայուելու

չա

Մնմորարտաճայտություն ություն

է

է

հում զանում

ոչ

մեր

ն մե ոչ մ միայն

մաավոր զարգացումը, ղաստիարակությունը, կրթությունը, այլն

Մքր բնավորության ճատգությունները: է քանդակագործի ճառը Հոնտորի դանվող կանման

վին, որից

ձեռքում

չնաշխարճիկ արձաններ կարող է կերտել: Ծառի գեդեցկություն դաղտնիքը նրա ոճի մեջ է, նա

դրող հ ծուրարանչյուր

ճոնտորձգտում է ունենա իր սնփական ոճը, հ լեզվական արտաճայտություններից դարձվածբներիը, ծրնույթների, րությունների, կերպարների, անգամ բնության ձներից մենք ճեշաությամբ նկարագրության կարողանում ննք սոնսխալ կերով ճանաչել ճեղինակներին, Աբովյանին տարբերում ենք Դեմիրճյանից, Հովճ, Թումանյանին՝հսաճակյանից, Վ. Տերյանին՝ Գ. Սարյանից, Գ. Սունդուկյանին՝ ն այլն: Հ. Պարոնյանից նահ նույնըվերաբերում է ՀռնտորականճառվերԴեմոսթենեսի ոճը տարբերվումէ Ցիցերոնի ոճիը, Դանտոնի ոճը` Ռորբեսպիերի ոճից, Վենինի ոճը՝ Պլերանովիոճից հ այլն: ու

Հոնտորական արվեստը պատկերավոր ն արտաչայտիչխոս-

քին մեծ տեղ է Ճճատկացնում, քանիոր զանաղդանտաճաբանական ձների շնորճիվ Հոհոտորիխոսքը դառնում է ոչ միայն պատկերավոր, արաաճայտիչ,այլն Ճամոզիչ,ճմայիչ ն ճուզիչ:

ձհեր, որոնցից

Հոհտորականարվեստի ուժեղ ձենիից Համեմատություն: մեկն է: նրա էությունն այն է, որ ճոնհւոոիը ճամեմատությունների ն օրինակների միջոցովիբ Ճառր դարձնում է պարզ, հ դյուրըմրոնելի:։ Ճառը արտաճայտիչ դարձնելու նառու Համար է ճոնտոիը ճամեմատության ճամար պետք վերցնի այնպիսի ռաիկաներ, Ճատկություններ ե մտքեր, որոնք ունեն որոշ նմանություն հ այդ նմանությունը ճայտնի է բոլորին: Ռչ մի միտք չունի հ նպատակին չի ծառայի անծանոթ առաիկաները կամ երնույքններըՀամեմատելանծանոք առարկաների կամ երեույթների Հետո: երբ երկու ձանոք Հասկացողուցյուններէն Համնմատվում, ապա կապը նրանց միջն պարզ ճասկանալիէ դառնում: Դրանից շաՀում է Հոհտոբը, որի խոաբնավելի արտաճալտիչ| լինում,

Փոքթոմթ է ա-

,

ու

Համեմատության օրինակներ, նչե երբ «վայնորենճայտնի է ճին լեգենդըարոյականձիու մ մասին:

էչ

"

շատ

1.

Շատ անդամ թարմ, առողջ

ժե

են

գանգ կառնքնք ճետնյալեերի վրաս

.

ըշնամիները չկարողացան պաշարումով հ ճրոսումով վերցնել ապա նրանք տրոլացինեիին «նվիրեցին» փայտե Տրոյա քաղարը, ձի, իսկ նրա ներսում թաբցրին իրենց մարդկանց, որչվնսզի գիշեիր

չ ք նրանք

այա , բայեն էն բաղարբր

ա, տաներ բ

դար

ը

ժամանակակիցոնիզիոնիզմը՝ դա իի անսակի տրոլական ձի Ռնիղիոնիտոները չանում են ներսից քայքայել ոհոլլուցիոն դարտիաները, պայթեցնել միասնականությունի, ցիվածություն խառնաշփոթություն մացնել մարքա-լենինյան դգաղավփարախոսուքյան մեջ»: է....

ու

(Ն.

ԽՐուշչով)

Ս,

կանգուն «Հայ ժողովուրդը

Կղարտ

րարձր, ինչես

ու

է, ինչոլեսիր ճայրեհի լնոների արծիվները»:

այդ

լեոները,

«ինչպես մանգաղով կարած Հայաճատիկի ճասկ, ինչես իր գառնուկ, նա դլուխի կախեց սրտի տակ մաճարնի հիկախք զգացող հ վայր ընկավ խոտերի վրա»: (Դոգոլչ«Տարաս ո Բուլիած)

Փոխաբեռբություն Հիշեցնում (մետաֆոոշա):

2.

թյունը, քանի ւ

Մ.

Ը.

ԽԼԾՇԽԻՁ,

որ

մեկ առարկայի ճատկությունը

Ճրլլած0, ԺԸ ՈօՑՇղբ Ր.

Շ՞ք.

ո

Խլքիօի

Շօքշթոօոշուն

է Համնեմատու-

փոխաբերական Ը

ԽՃՈՒՐՅՈՒՅԽԾԻ»,

342.

ճակիրճ՝ նման:

վերագրվում է իմաստով

մեկ ուրիշ առարկայի ն ճառը, ճամեմատությամբ, դարձնում է կննդանի նե պատկերավոր: Համեմատությանժամանակ երբեմն անշունչ առարկայի Հատկու-: թյունը վերագրվում է շնչավոր առարկայի, Փոխարերությունները: պետք Է աչքի ընկնեն իրենց նորությամբ, միատեսակ ու տաղտկաի չլինեն: Փոխաբերությունների հրբեմն ժամանակ նեն առարկաներիկամ երնույթների ոչ թն որոշ եմանությունները, այլ տարբերությունները:

օգտագործվում՝:

Մետաֆորայիօրինակներ. զոճար աստղեր, թունուռ լեղու, այ. բող կշտամբանք, պայծառ միռբ, սիրուց Ճարբած, ծերության սառույց, բոցավառ սիրտյ մտքի կուրություն, ղատարկ դլութ, տար ռսփից քարանալ, դյուղը քնա է, բչբչացող առվակ, մանուշակը գլուխը խոնարճելէ, կրակի ճրեղեն լեզուներ, արցունքի գետեր: Հոմերոսիցօրինակբերելով, Աշիլլեսի Արիստոտելը, մասին '

է.

ւում

«նւ բայց

լեսը,

առաջ նետվեդ ինչպես ադլուժ». Լ, ճամեմատություն առաջ հ՛ «Առյուծը նետվնցո»--մետաֆորաէ, քանի որ Աբիլն՛ աւլուծը ունեն բաջություն, ն բանաստեղծը Աքիլլեսին սայ

անվանել է առյուժ:

Մակդիո(էպիտետ):Մխոբնավելի խոր

ավելի ակնառու դարձենլու ճամար որոշ առարկայի, երնուլթի կամ ճասկացողուաճման ում: թյան վառ, պատկերավոր լինում էն Մակղիրները 8.

ն

հ Հապւաւոուն Ճճաստատուն ղարդարողչգեղարվեստականչ մակղիրկերը ճառը չեն զարդարում, ռրովճեւո չ են հնբկայացն նորություն

կում,

դաշտ,

շարլոն են, տաղաոկալի: 0Սրինավ՝ կապույտ ժով, կանալ անուշ բուն, քազցը երազներ, անտաշ մարդ ն այլն:

Զարդարող-գեղարվեստական մակդիրը իր նշանակությունն

ու

ճատկությունը փոխանցելով բնորոշվող բառին, նրան պատկերա. վորություն է տալիս: 0րինակ՝ ծով սիրոյ երկաթն կամը, սն ոնակցիա, դալուկ այտեր, մետաքոյա գանգուրներ, գնացքը նալով սլանում է ն այլն: չամեմատությունը, փոխաբերությունըն մակդիրը: ճանդիսա. նալով փոխակերպություններիտեսակներ, շատ անդամ շփոթ ձեով են սա40րինակվ՝առարկայիբնական Ճճատկությունը գործածվում: մանող բառերը, քարե տուն, պողպասոնդանակ, կապույտ երկինբ ն այլն սխալմամբճամարում են մակդիրներ: Փոխաբերությունննճետ են շփոթում, մոռացության տալով, րը Ճամեմատությունների որ փոխաքերությունը մեկ առարկայի Հառոկությունը փոխաբերականիմաստով վերադրում Է մեկ ուրիշ առարկայի: Մակդիրըառարկայիփականճատկություննընդգծող որստկե-

մած մանումն է, իսկ փոխաբերությունը առարկայի Ճատկուրավոր ուրիշ պոսրկայի փոխաբերականիմաստով վերագրելն է, թյունը

ղեսլքերում բերվող օրինակը կարող է լինել ն՛ մակ: փոխաբերություն, 0րինավ՝ ծանր տրամադրություն, պարզ դիր, միտք, Ճիմար դրություն, բոցավառ սիրտ ն այլն: 4, Փոխանունություն մի Փոխակերպության (մետոռնիմիա): ատեսակն է, երբ առարկայի, երնույթի կամ ճասկացողության նունը փոխարինվում է այլ անունով ե օգտագործվում փոխաբերական հշանակությամր, օրինակ՝ շանտաոր ճառաչում |, փոխանակ՝ «անխոտառում գտնվող բոլոր ծառերը, թռչուններն ու կենդանիները Ճճառաչումեն», մյուսբ՝ հրբ ճեղինակը փոխարինում է Խրեմ կին, օրինավ՝«Զարենց կարդում», փոխանակ՝ «Զարէնցի ստեղժաղործություններնեմ կարդում», երրորդը՝ պարունակողը պարունակելիին, «երկու բաժակ խմեցի», փոխանավ՝ օ«ծրկուիաժակ թեյ խմեցի»,«էյ, Ճրաշալի տփոոց, Ճլուրասիրիր մուժիկներին» (նճկրասոլ)ն այլն, Մետոնիմիանճարաւտացնում է խոսքը, անճատականացնում ուստի

շատ

ե'

երհույթի Ճաւոկությունը: 5. Սինեկղոխա:Մետոնիմբայիտնսակներից մեկն է, երբ երեվույթի կամ առարկայի մառը փոխարինում է ամբողջին. օրինակվ՝ եմ ասում», փոխանակ՝նս մեռնեմ...», «գլութա մնոնի, թե երեանիցծը, այտեղ «երնանըջ փոխարինում «կարղդադրությունը է որնէ կենտրոնականգերատեսչության: եղակի թիվր դործ է աժմարդ կար», «ժողովում շու վում չողնակիի փոխարեն, օրինավկ՝ փոխանակ մարդիկ, կամ ընդճակառակի, Հոդնակիի վոլխարեն՝ ինչքան ուղեսը, ճարեզակի. օշրինակ՝ «կոլիուլում Ճարվածային՝ է դգորժաժված փոխարեն: վածայինը ճարվաժայինների 6. Այլաբանություն (ալէզոբիա): Փոխակերպությանմի այլ տեսակն է, կլանբի մի որնէ կոնկրետ, շատերին ճայտնի սպասկնրի միչոցով վերացական ճասկացության կամ երնույթի այլաբանական դրոնորում, օրինավ՝ ապիտակ աղավնինխաղաղության այլաբանությունն |, խարիսխը՝ Ճույսի, փշրված շղթաները՝ աղատուխյան, սիրտը սիրու Ալլաբանականիմաստ ունեն պռարկաները, որտեղ մարդկային շատ ճատկություններ այլաբանորեն պասոկերվում հն թոչունների, սողունների, գազանների ե անգամ ծաղիկների կերպարով. օրինակ' աղվեսը խորամանկության մարմնացումն է, գայլը ագաճության, արջը՝անճոռնիության, անչնորճքության, օձը՝ խարդախության, ճավը՝ անմտության, թութակը՝ դաչ շուշանը անմեղության, շատախոսության, տարկախոսություն, մաքրության,արծիվը՝փառքի, առյուծը՝ ուժի ն այլը սուտ

7.

փոխակերպություն-, Հեգնանք(իբոնիա):Գճղարվեստական

ներից մեկն է, ճռետորը բառն օգտագործում է իր ճակառակ նշամ ի ն սքողված 4 նով ծաղրու մ նրե բնույթը կամ մ արդու2 թույլ, անուժ օրինակ ճիմարինանվանումչ խելոք, իմաստուն, առատաձեռն, անարդարաաչառու, մարդումրՀերկուլես, ժլատին

վերը Բացի

նակությա

ի

լ

մարդուն` Սողոմոն իմաստուն, չարասիրո, վրեժանդիրմարն այո " մնծաճոգի ի ՝

դատ ՛ ուն

ն նա

ը

ռ

-

ծիծաղ լւարանում Հեգնանքը

է

աշխուժացնում առաջացնում, ։

բնույթին, է ունկնդիրներին: նայած ճեգնանքի կենտրոնացնում է է ինել բարեսիրտ, Հումորիստական, երբ ծաղրվում կարող

քում նձին ծիծաղելի ն գծերը: Հում Հումորը առանձին ծիծաղելի գծերը: մարդկանց առաջացնու է նան թախծալի ծիծաղ Հումորը ճեգնանքի կամ, րատ Գոգոլի, «արտասվախառնծիծաղչջ-ի է վերածվում, երը ծաղրվում են այնորոնք չեն գիտակցում կյանքի բացասական կոզպիսի նրը չար, կծու ձնով փ արտաճայավում, մերը: լոմ թունոտ Փաղր, դա սարկազմ է, մարտական մի կենք, ուղղված է ճակառակորդիդեմ, նրան ծաղրով տապա-

լավ

մ

աա

«19 արք աո

ե լելու

Հրզնանքը

ճամար:

8,

Զափազանցություն (հիպեոբոլա):/ճարանական մի

ձն

է,

որով այս կամ այն երնուլթբ կամ նրա առանձին ճատկությթւննն, նպատակ ունենալով շեշտելու նբաճիմները չափաղզանցվում նական գծերը: Հիպերբոլան նույնպես գեղարվեստական փոխա-

կերոություններիը մեկն է ն Հոետորննրի կողմից լայն կերպով օգտագործվում է տպավորությունն ուժեղացնելու ճամար: Հիպեր- . բոլան գլխ վորապես դործածվում է ժողովրդականառասպելների, դիցարանության, ինչպես նան գեղարվեստական դրականության ն ճոնտորականարվեստի մեջ:

օրինակներ. Հիպերրոլայի

«ծս

ծեզ

անդամ ճաղզար

ասել եմ», երակներում», «արցունքները Ճճեղեղի պես էին

«արյունը սառը Ճուումո: «ալիքները լեռնանում մինդ:

«ԱնցավՒառսոջն կաշին, զոմշի զած, Անզավքառսուն էաբեոը ժանտ ճրոեշին, Միչից կտրեց գազ էլ ղենըգնաց»: Օխտը

ն էն տալ ետ: եղե գեզեցկությու ձենրը Ճարտասանական

ժանի

չատ

Հետեյալները.

են

նն,

բայց

ուշադրության արամենա-

Հռետորականխոսջի Կրկնություն (անաֆոռշա):

9.

Ճոձտորը, ցանկաուժեղ ձեերից մեկն է: նրա էությունն այն է,որ բենոելմի որեէ մքի վրա, նալով ունկնդիրներիուշադրությունը կրկնում է մի քամիննույն բառը կամ ամբողչ նախադասությունը է ունենում ոչ քէ մեկը եի անգամ, ըստ որում ոկնությունը տեղի մլուսի նտնից, այլ որոշ ընդմիջումներով: ժամանակ պետք է փոխել կրկնությունների Ըստ Արիստոտելի՝

Հնչման ձայնով

ն բառերը չարտասանել նույն արտաճայտչականությունը

նույն արտաճայտությամբ: ուժեղացնում է խոսքի կրկնությունն ն

կ Ճաներգործությունը

ղորդվող միոքը մեխվում է ճիշողության մեջ:

օրինակներ. կիկնության մեր ծրագիրը: ենք

«ԱՀա ։

ե ոլայբարում ցանկանումարդարություն

ՄԼնք

դեմ: արդարության

հնք

ան-

ենք ենք աղատ աշխատանք ոլայքարում ցանկանում դեմ: վարձուռւորկության ն պայքարում ենք ընդճանուր բարօրուժյուն Մենք ցանկանում դես: աղքատության նենք կրթությունե պայքարում ենք ընդճանուր Մենբ ցանկանում ե

Մենք

ենք տգիտությանդեմ:

պետություն ենք ժողովրդական Մենք ցանկանում պետության դեմջ: րում ենք դասակարդային

ն

պայքա-

իբկնեխտ, «Մեր նպատակները»)

(Հովն. Թումանյան) ւ

:

(տրոպքշված Հիմնականփոխակերպություններից ճարտասանուորոնք ձներ, նան այլ ոճարանական ներից), (ան են մտքեր ն չրամադրություններ: երե մեջ արտաճայտում թյան Հ «է ոի Հետ, ապա ճարում առնչվում նն բառերի փոխակերպությունները Հետ: են Խոսքի ճա: մոքերի սանական ալդ ձներն էլ առնչվում դեմջի Ճյմար մտքերի այդ ձները նույնն են, ինչ որ դիմախաղը փայլ, եռանդ ե կենդանություն, մար. դրանք արտաճայտությանը

Հք.

Դ.

ԷՒ ՈՕոօճ,

«ԱԾԻւրՎ6ԸԽ06

Ճքճոհժքճվ1օ»,

Ը.-1676թ67քր, 1906

ո.

45.

«Բայց մենք ստիպված պնտք է լինենք ընդունելու չլոված ժանրըճաշտությունը, մենք ստիպված պետք է լինենք ընդունելու սոսկալի պայմաններ, մենք ստիպված պետք է լինենք ընդունելու, նաճանջը,որպեսզի ջանի դեռ ժամանակ կա՝ չաճենք, որոլնազի ճասնեն մեր դաշնակիցնեիր, իսկ դաշնակիցներ մենք ունենք» է:

(Վ.

Ի.

էենին)

«եվ թող ձեր կուրծքն ամուր լինի, բնչպես ճայրենի լնոների՝ կիրճերի ժայոնըը: Թող թշնամու դեմ ձեր դգրոճը իր ճանապար: ճին ջնջի ոչնչացնի ամեն ինչ... թող ձեր սրընթաց գրոճր ճասնի թշնամիների Հետեից ե ջնջի, անի երանց բոլորին մինչե վերջինը»: ու

ու

Հողմացրիվ

(Հ. Օբբելի)

10.

'

.

ռաբտասանական ճաոց։ Ոճաբանական մի ՝

ձն

է

ե

ք

գոր-

ծածվում է, երբ ճոհտորի միտբը դրանորվումէ ճարցի ձեով: Որէ զառնում քան սրությամբ է տրվում Ճարցը, այնքան ցայտուն ե ունկնդիրը Հոնտորի միտքը, լարվում է ունկնդրի ուշաղրությունը ակտիվանալով, ջանում է գանել տրված Հարցի պատասխանը, «արցի մեջ։ ճարտասահական սիր սակայն թաքնված է Հենց կ Հարցը Հին Հունաստանի Հոռմի ականավորճոնտորների սիրված ձներից մեկն էր: Փիլիպոս Մակեդոնացուդեմ ուղղված իր ճառեբում Դեմոսթենեսըշատ ճաճախ էր դիմում այղ ձեն. «ՔաղաքացիներԱթենքի, մի՞թե դուք ողասում եք մի որե ժամանակի, ճանգամանքներիայլ զուգակցության, այլ որն ավելի բարենպաստ չինի, քան արդին է. էլ ե՞րբչ եթե ոչ ճիմայ դուք կական անել այն, ինչ անձճրաժեշտէ: Մի՞քե այդ մարգը չի գրավել մեր ամրացված վայրերը: հսկ եթե ն բոլոր հշխանություն ստանա նան այդ երկրի վրա, մի՞թե ղա մեզ ճամար չի լինի մեծագույն անարգանը: Մի՞թե «Հիմաչեն պատերազմումայն ժողովուրդները, որոնց մենք խոստացել էինք շուտափույթ ազատություն եթե երանք ճարկադրվածլինեն սկսելու պատերաղմը: Մի՞թե նա մեր քշնամին չէ...» 2: Մեկը մյուռին ճաջորդողՃարցերովճայրենասերԴեմոսթենեսր աքձնացիներինթելադրում է իր կամքը ե նրանց անելիքը: Որպես ճառի ճանկարծակիկամ անսպասելի ներածության դասական նմուչ, նշվեց Ցիցերոնիառաջին ճառի Հոռմի սենատում՝կատիլինայիդեմ։ Այդ ճառը միաժամանակ Հանղիսանում է ճարտասանականճարցի դասական օրինակ: -

ւՎխի

Օ.

լենին, երկեր,

հմապծու:,

«Բօզտ

4ր.,

ճ.

,

87,

էջ 191,

ձայսնտծրատ

/1ՇԽօշֆօառ»,Ի1ՕԸետճտ, 1903Է,

«ք.

25.

դարտասանական Հարցի բազմաթիվ օրինակների ենք ՀանդիՀ Ի. Վ. 1ննինիճառերում. պում «եվ, ամենից առաջ, Հարց է ծագում՝ ինչո՞վ է պլաճոլանվում պրոլետարիատիոկոլյուցիոն պարտիայիկարդապաճությունը, ինՄ չո՞վ է ստուգվում այն, ինչո՞վ ամրապնդվում» 11. Անտիթեզ(ճակադբություն): արտասանության, ինչպես կ բանաստեղծական մեջ Հաճախ դործաժվող ե ուժեղ ձեն խոսքի րից մեկն է: Դեպքերի, տիպերի, ճասկացողությունների Հակադրուխյամբ Ճոետորի Հիմնական միտքն ավելի որոշակի ցայն ճակաղիր լրացնում են ու

Ճասկացողությունները

Անն

Անտիքեզի օգտագործման ժամանակ ճռետորի ուշադրությունից չպետք է վրիպի այն, որ պետք է Ճակագրել իմաստը, գաեձ ե ն ոչ քե առանձին դար ձբառերն ղափարը,ճասկացողությունը վածքները, Հակառակ դեպքում կատացվի երկիմաստ րառսխաղ: ու

չոյետք ' թոհքուը արիր պաստի 2) Կրթ »»"" "ո Հար

»- Բո ԱՆԻ

անաստեղծական անտիթեզի օր բնկ `

ա

Պախարա աթ ըպով Հ

ե

լուս

ր

մո

Ֆս

Մ

Դու

ան.

ես մի խենթ լուսնոտ, մի լուսնճաճար, ցոլք, դու ցնորքճավիայանխաբող:

սիբեկան, քույ, իմ դաճին, իմ սուբ եմ, քեզ սիռում դու դեո չես մեռել...

իմ Ես

(Վ. Տեբյան)

օրինակ. չանտիթեզի ճՃարտասանոչկան

աղմկում է, «երբ իե Հանգիստ

երբ բոչորը ճանդիստ ես, անտարբնի գործու: տաքանում ես, Հուղող ճարցերում՝սառն ես. երբ պետք է լոել, դու բղավում հս, երբ պետք է խոսել՝ լոում ես...2: ամէն

Հուղվում են,

«ես՝

:

դու

ես,

ղու

արջա,

ես

:

ատրում,Ճիճու, հս՝

։

(Ցիցերոն) աստված»:

ծո

(Ռեռժավին)

Դիալոգ(եղկախոսություն):Հունարեն բառ է ե նշանակում է խոսակցություն, զրույց երկու մարդու միջե: Հոնտորական արվեստի մեջ, որպես ձե՝ օգտագործվումէ լսարանը աշխուժացննլու ն ունկնդիրներիուշադրությունը լարելու ճամար, ուստի ճոնճաչիը ճարց 1 դնում նե ինքն էլ պատասխանումէ: 12.

Վ, ի.

Լենին,ծրկեր, Հ, 21,

էչ 366,

թ.» Հալպետճրատ,

բանվորներին, կոմբինատի դործական

|

արջերդրում

ոճական այգ ձեր: վ օգտագործում Համախ Ն. Ց. Խրուշչովը մետաղա ժամանակ,դիմելով Ջեպելի դատնված Հունգարիայում է մի շարք

խանության

թյան նվաճման

.է

գոր-

են» 7: են... նրանք բոլորը աշխատանքի մարդիկ սաստկացում): ուժեղացում, (աստինանական Գբադացիա

«ես եսել

ոչ

ոք

նրանից

վարընթաց: 0րինավ՝

ն աշխատելիս, ածխաճատին

զգացմունքի վերընթացկամ առաջացնելով եմ

Շտք.

նա

աղ

`

՝

Ն

է: ես սարսափելի

ւ:

(կոյդ Ջոջ)

"

նովան.

(Հովն. Թումանյան) Ը

-

ի

պատկերներովկամ Հասկացողություններով, Հալյտություններով,

Հոհտորականխոսքի ձեհրից մեկն է, երբ ավելի թույլ արտաճայսությունները 4եւողճեւոն փոխարինվում են ավելի ուժեղ արտա-

13.

ծիչներն

ցիներն են, դրանք՝ գիտության, գրականության,արվեստի

են, մեքենաշինարարները,կաշեգործները, մնտաղագործներն Հացքուխները, դրանք՝ աշխատավորգյուղաառոաղձագործները,

է

Համարմղվող պայքարում»:

բաղկացած դառուցման ընտրում պառլամենտ, ումի՞ց «իսկ ո՞վ Դրանք՝ բանվորՀունգարիայիկառավարությունը: ողովորական

Վ

"` գի՞ նչ է իրենից ղեկավար դերն է կապիտալի իշ- . բան Դա բանվոր դասակարգի պետական իշխանուտապալման, աշխատավորների ճասարակության ու ամրացման, կոմունիստական

դիկտատուներկայացնում արոլետարիատի

ու: պատասխանում.

|

ոք

Ր.,

ԱխովգնացՍայաթ Նովան. Եբգով եկավ, "Վեոքովգնաց Սայաթ. Սիբովեկավ, Սբով գնացՍայաթՆովան, Սիրով մնաց Սայաթ Նովան»:

եկավ, «Տաղով

ն

եմ նրան իբրն քաղաքականդործիչ, լավ չի աշխատում:ես տեսել էնա եմ, թե ինչես նրանից ավելի զգաստ ոչ ոք չկա: ես լսնլ նա: ես տեսել եմ չի երգում ավելի դուրեկան, քան

ոչ

Դբգել.

Ը.

նրան ֆուոբոլխաղալիս, այն անելիս... տեսել եմ նրան գործադուլ

Հ.

:

«Ե ոօծօրղօ 8 պոքիօի

241.

ԴԿԿ

ՀՅՈՒՐՆՂՒՅԵԹԽ».

մ. Ճքմաօծ, «ծքծուցոռոմը 238, 10շոտշ, թ., արվեստջ,երնան, :. 28. Ասլանյան, «Հոխուրական

128.

Վ4.

Ջուգաճեռականություն (պարալելիզ

դե

մեկն է: Երկուերնույթների ղաւդաճնուսբարճա Հոնհտորնարտաճայտիչկերպով ընդգծում է նանշելով երնույքների նմանությունը կամ տա տորական խոսբի մեջ սովորաբար ճամադրվու վուլքները նկ մարդկանը կյանքի ղանաղան մոնտովը «Ամպերեբկնային,նամբոոդներ ճա ժության մեջ ղդուգաճքուսկանություն է անցկ

Երգը..

ճամբորդներիմիջն, կամ՝

կարծես տնից ելած մի սլանղութո էր բ ե, ուղում էր կրկին փարվել ճՃայրենիքին

(Պ. Սեակ, «Անլռելիղանդակա

«Տանջալի «իվանդություն է քոսլ։ իսկ ե են ոնոլյուցիոն ֆրազի քոսով, ապա այդ « դիտումն արդեն, անտանելի տառապանքներ է Հ.

ՐՆ. Ի. Լենին, Երկեր, 4-րդ Հրատ., Հայս 27, էջ 22): Հոնտո Ինվեբսիա(շբջադասություն):

15.

զա

վառվումէ սիոտը նբանց,որպես հող (ե. Հաբենց, «Ամբոխներ

բ

ստ

է, որի էությունն այն է, որ նախադասության վորվումէն այլ` ձնով ն ռովորականքերակ խախտումով, այն է ենքակոն ղրվում է դիրը՝ որոշվող բառից Ճետո ն այլն: Հոհտորը, խոսբի մեջ վերաղասավորելու) ընղդծում4 Իր տեղումդոնվող բառերը, որով ցայտուն, իսկ խոսբը՝ օրիգինալ ն արտաճ Մրիոոմ «Ու

«Վիշապհողմիդ ճետ ազատությունըթող

ն կո Հոետոբական բացականչություն

աշխ եվ ոսկեվառեվսեմ աբեր ազատությանը «Աբու-մ (Ավ.- Իսանանյան, 16.

ձայնարկությունների միչոցով իր խոսբը դարձ վորիչ, իսկ կոչի միջոցով, ուղղակի դիժելով ու

օ՞, բարքեր» «...0՛, ժամանակներ,

է նրանց ուշադրությունը: Օրինակ րոնացնում՝

9-..488

Է

վերճիշեցյեր, թե ինչ ուղիննրով | «Ընկերնե'՛ր, սական ունոլյույիան»: դիտեք «Ընկնրնե՛ր: Դուբթ

թյունը ամեն բան անում ամբողջ աշխարճումո:

են,

որ

որո

ըրնթացել՝ ոու-

(Լ. Ի,

մեր ւարտիան

|

Լենին)

կառավարու-

`

լեսզիապաճովենխաղաղությունը (Ն. Ս,

ասացվածքներ

ու

ու

Ա. կաղմած ձՃայկական«Առածանինջ Դանալանյանի ուրաթանչյուր ճոնտորի սեղանի ղարդր պետք է լինի: ժողովրդականատեղծագործություններ չեն, ինչԱֆոբիզմները նս առաժնիրն ու ասացվածքները,այլ անճատականուսեղծագորորոնք Հակիրճ ղիսլուկ կերպով, մի քանի խոսքով ծություններ, արաաճայրաումնն խորիմասա կամ միխոր Սրինակ՝ «Աղաամույք: ամեհամեժ ավյունը գանձն է» (ՍՄնրվանտես ). ճամար ծնվածը թոչել չի կարող» «Սողալու Գորկի), (Մ. ուժեղ լուլոչ այնտեղ ուժեղ ավեր» (Գյոթե ), «Ռրթոնղ «Ով մեզ մոտ սրով զա նա սրից էլ կընկնի» (մլ. Նեսկի). Վավ է կույր աչոք, քան կույր մտոք», «Մատ ոչ իմացյալ՝ մաճ է, մաճ իմացյալ անմաճություն է» (նգիշե ). «Ոչնչից միայն ոչինչ կստացվի» (ձուկրեցիոռ). «Մարդըմարդուն՝ դայլ» (Հոբբո). «Սեփականությունըգողություն է» (Պրուդոն), «Ճանաչիր ինբղ քեղ» (Սոկրատ), բարոյախուտկան, երդիծականկամ ծաղրականբոԱռակնեոը վանդակություն ունեցոլ կարճ պատմվածքներ հն, ճաճախչափան ժո, խմաստով բարոյախոսական այլաբանական եզրակացուշատ ճին ծագում ունեն.ն դեռես թյամբ, որպես խրատ: Առակները չին Հունաստանում Ճայտնի Լին փոլուղացի սւրուկ եզուլոսի առակները, որոնք ուղղված էին արիստոկրատիայիդեմ: Ֆրանսիաոի առակախու աֆոնաննի առսկները, որոնք Ճագեցվածէին բուրժուսականդաղավփարախոսությամբ, ուռղղվաժէին կղերա-ֆեողալական աշխարճալացքիդեմ:Ռուսառակադիր Ի. Ա. Կռիլովի չուսկները Ճոչակ ստացան իրենը խրատական բարորսխոսությամբ: Սովնտական գրականությանմեջ ճալոնի նն Դեմյան Բեղնու ոնոլյուցիոն առակները, ինլպես նան բանաստեղծ Միխալկովի ու

ԽՐուշչով)

ճոռ Թ

Հոնտորականխոսբի ճարստացմանճամարբոլոր ժամանակններիլավագույն Ճոնհտորնեընօգտագործել են ժողովրդական առածներն ու ասացվածքները, աֆորիզմննրըը, առակները, առասպելները, Հեքիաթները, սրամտությունները, իմաստալից անեկդոտները ն թնավոր խոսքերը: Առածնեբն ու ժողովրդականբանավոր ստեղժագործություններ են, որոնցից շատերը գալիս են դարերիխորքից ն իրննը սեղմ ու ոլստկերավոր ձնի մեջ արտաճայտոս են ժողովըրդի իմաստությունը: ոտ Հովչ. Թումանյանի առածներն ու ասացվածքները «անդին գանձեր ենջ, «ժողովրդի «անճարի

`

ծնունդներ»:

երբեմն ոտաԱռածըծրկար չի լինում, սովորաբար՝ չափածո, նավորի ձնով, դիպուկ ու վառ կերպով, Հաճախ երգիծանքով, խրատի ձնով պատմում պատկերում է ժողովրդի իղձն մեծ է ռաւլանքը, կարիքն բողոքըչ մասամբ ուղղված աշխարճիկ ն «Օրենքը Ճողեորկեղեբիչների, Ճարատաձճարիչների դեմ: Օրինավ՝ Հարստի Համար, պատիժը՝ աղքատի», «Ով դատի, ով ուտի», «Մի ձեռը ծափ չի տա», «Գեղ կանգնի գերան կկոտրի», կուշտը քաղպածին մանրըկբրդի», «Ուղտը փալանով կուլ կտա», «Աշխատողը անոթի չի մնա», «Պաղատուծառր գլութաբկախ կգցի», «Լեզուն մեզը: սիրտը լեղի, «Դրորցքաճանաչ ներարցսատանա», «Մինչ Հաստի խարակելը, բարակի Ճողին ղուրս կգա», «Հարկս ճարկավորաց, պատիվո արժանավորացհ,«Մր ձեռքով երկու ձմերուկ չեն բոնի», «Քարի մեջ արուն կա» ե այլն խրչստականիմաստ չունեն, ինչպես սաճմանավակվում են երեույթի պատկերավոր, տա-

ու

ուղղակի Ասացվածքնեւը

տռածները,

այլ

այլաբանական բնորոշումով: Օրինակ՝ «Թագավորը քախախց ընկավ, կուլակը՝ բախտից», (Քանի լեզու գիտես, այնքան մարդ ես», «Աշխօրունես, լավ օր ուննս», օՏերովինտերն է տարել, անտերին բանի սկիղբն է գժվար» ն՝այլեւ գելն է տարել», «Ամեն

ոուս

առակները:

|

Հայ առակագիրներիցճայանի են Վ. Այգեկցին, Մ. Գոշը, 4. Ար. Խնկոյանը, Դարբնինն ուրիշներ: Պարոնյանը, Արշ. է Ճին ժամանակեերում ոշռաջմաղ ւսժ ավանդություն Առասպելը ատտվածների,ճերոսների, ոդիների, բնության երեույքների մառին: ձայանի են Հին Ճունական առասպելներըԱնթելի, իկարի ն կամ թե շայկականը՝ Տորբ Անգեղի մասին, որոնց Պրոմեթնոսբ Հմայրը միշտ (դենդար բովանդակությունըն բանաստնեդձական էչ գրավել նն Ճոնատորների ուշադրությունը ն նրանք իրենց ճառեիում օդտագործել են առասպելների կերպարները: Թեավորխոսք: տառի մեջ երբեմն կարճ Հեքիաթների, սրամբժամանակին տությունների, բմաստալից անեկդոտներիտեղին ու

օղտագդործումըաշխուժությունէ փոցնում, ճառը դարձնումէ չելի

ե

ժառ-

գունեղ:

Այղ տեսակէտից ուժեղ ւլատկերավորություն նն արտաճայն ստում ճառը տսլավորիչ դարձնում, այսպես կոչված, թնավոր խոսբէրը, որոնք րաո Վ. ի, 1ննինը՝ «ղարմանալի շեշտակիությամբ արտաճայա՞ումէն րավական բարդ երհույքների էությունը»: Օրինակ. «Հո'ղքելու ճամար ճարկավորէ Համարձակություն,ճամարձակուքոն հ նիկքն ճամարձակությունը(Դանոոն), «օն քշնամին անձնատուր չի լինում, նրան ոչնչացնում են» (Թնն Մ, Գորկու աֆորիզմն է, բայց միաժամանակ նան քնավոր խոսթ է). «Հասն անցնել». «Արյան դիմաց արյուն, մաճվան դիմաց մաճ», «Մբիյեսյան դարշասղ արջ, «Գորղյան Ճճանդույց».

ԴԱՏԱԿԱՆ

ԽՈՍՔ

ու

ան

«Դամոկյլանսուր». «Ավռյան ախոռ», «խաղաղությունխրճիքներին, պատնրազմ պալատներին» ձեերը ճարտասանությանմեջ Ոճարանական

ոլիչոք է

ւ

ն

օգտա-

գործել չոիի դգացումով: ճառի մեջ այդ ձենրի առատությունը վատ ճաշակի ցույանիշԼ. դրանքճառը փոխանակ սլարվեգնելու, ավելի են մքագնում։ Միաբը ե ձները միմյանց պետք է լրացնեն,

Զառիարժանիջը կազմում

արժարժվող մոքնբբ հ ոչ թէ դարդարանրը՝ ոճաբանականձները, որոնը նոլուռանն է Համողել, գերել հ Ճուղել: Երե ճարտասանական ձները չազավոր՝ դործաժվեն է էն, չգգայ այսինջնՐ ունկցղիրները նրանը մասին չմատժեն, ապա դա կլինիՃոնհաորական արվեստի բարձրագույն ձեր: նն

Դաուսվարությանընթացքում դատախազին դատապաշտպաւ նի վրա դրվում են մեղադրանքի ե սլաշտպանության ճամապատասխան ֆունկցրաներ։ Այդ ֆունկցիաները, նրանք, որենս իրավաճավասարկողմեր,դատավարության ընթացքումհատարում են մրցակցության ձնով՝ օղզնելով դատարանին "ավաբելու, բննարվելու ստացած բոլոր առլացույցները, որոնց ճիման վրա դղատարանը պետք է ճանգի հզբակացության ե կայացնի իր դատավճիոր: ԴատականՀոնտորական արվեստը Հիմնականում երհում է ժամադատավարությանվերջում` կողմերի ընդդիմախոսութքյան

ենքագբում չինում են նակ:Սակայնդատավարության

գեւղբեր,

երբ կողմերը առաջ քաշվող կոնկրետ ճարցերի մասին արտաչոյտում են իրենը եսակետները, ն քանի որ նման ճարցքր ճաճախ են ապա աչքի է անապասելիկերալով, առաջանում անմիջապես օժավածությունն ու դատախաղիկամ դատ ասվաշատոալանի զարնում Հռետորական արվեստի ըբնադավառոսխ Հւիտությունը դատական

ԴԱՏԱԿԱՆ

ԴԱՌԻ

ՉԵՎՆ ՈՒ ԲՈՎԱՆԴԱԿՈՒԹՅՈՒՆԸ

ճառնրը իրարից տարբերԴատախաղիե դատապաշտպանի վում են իայն ֆունկցիոնալ տեսակետից, այսինրն՝ դատախաղն իր ճառը կառուցում Լ մեղադրականթեքումով, իոկ դատասաշյոչ պանը սզաշտպանական:Այս ժիտքը չպետք է Ճասկանալ այն կմաստովչ որ բոլոր դեպքերում դատախազն անպայման ձղտում է պաշտպանում է դատարանում Սովետականդատախազը մեղադրել: այն մեղադրանքը, որի ճշտության մեջ ինքը խորառես Համողմած էչ Լինում են դեպքեր, որդատախազըդատաքննության ընացքում

ձեռք բերված ավյալների ճիման վրա ճանգում է այն եղրակացության, ոի նախաքննական վյլալներնանբավարար են մեղադրան-չ Բը

ճիմնավորելու Ճւուար,ուսաի

ն նհա

է մեղադրելուց: ճիաժարվում Բայցքանի

ձնով դատճառւսբանվածժ դատավա որ դատախազը

իության մնջ մեղաղրող էյ ապա նրա ճառը գերազանցապես մեզադրական ճառ է, իսկ դատապաշտպանի ճառը պաշտպա-. նական Դատականճառի կառուցվածըը ճիմնականում չի տարբերվում քաղաքական ճառի կառուղվածքիդ: երե քաղաքական ճառի 4իմհական կարնոր մասը շարադրումն է, ապա դատական ճառի մասը ստացված աղացույցների վերլուծությունն է: չոլնս դատախազը, նմանադեսհ դատաղաշասյանը այստեղ սլետք է դրսհորեն իրենը ամբողջ շնորճքը ն ունակությունը՝ ջանաչով արամաբանական հ 4ռգեբանասկան փաստաիկումներու 2իմնավորել գործումեղած մեղադրական ն պաշտղանական ապադույլցները,դնաճատել ուրաքանչ լուր ցուղմունը, փտստաթուղք, իրեղեն ապացույց կամ վերսիա: են գործում կան ճակասություններ, աղա առաջին Ճերքին դատախադը զխոի խոսի դրանը մառին, վերլուծի չուրաբանչյուր կասկաժ ճարուցող աորաթույց 8 Եթե դատախազը չկարողանա այդ անել, ապա ալդ ճանդամանըբը |օդւտագործվի ոլաշտղանության կողժից՝ ապացուցելու ճամար, որ մեղադրանքըճիժնավորվածՀ13 Դատախագին դատապաշտաանի կարողությունը ակյնբախ կերով ի Ճարտէ դալիս այն դորժծերում, որան բացակայում են ի ի ր է լինում անուղղդղանի ասացույցները ն մեղազրանքը ճր:մնված դակի աղացույչնէրի վրա: Նման դեպբէրում ւչհւոք է ճառտատել կամ ժյրուէլ զորժողության հ ճետկանըիմիջն հղած ւղայռճառական կաի առկայությունը, բանի որ ասլացույցնիրըի որանքը ոզալիդեր / մաղում: չոլդ. ճանդւ աշխատանըը շատ ավեյի ծանը է, քան ղաԴատապաշտծյանի ոտացոախադինը, քանի որ սործր, նախաջննության ժամանակն ված տվյալների Ճիման վրա կաղմոաժ Մեսողոակուն նղրակւացուչ ճամ ասպրաւոասի:ուն դատարան ե միասին, ուութրկվում Ձյան Հե աղի Ճամուր շատամելի դյուրին է պաշտպանել ալդ մեղադատրւսխ դրանքը առաջադիված պատրաստի, գուցե ն վիճելի, աւղզացույըներով: հսկ դատասպաշաղանըամենայն տչալրջությամբ ու ճմտորեն պետք է երհան բերի գործի քերի կողմերը, կասկածելին վիճելի տսլացույցները, մեղադրանքիտարբեր վերսիաները ն,.ճետեվողականորենճավաբելով պաշյուղանականփաստարկումները,տա նրանց Ճճամողիչ վերլուծությունն ամփոփումը: ու

աարխազարոռը

,

,

փերչուծությայն

`

Ղ

է

:

-

,

ու

ե ՐԲ լով վարության ժամանակ,լ սվում է ր կողույութի 1ո դատավարությ նոատակով բազմանդամընտանիքիմիակ աշխատավորիուլանուքյունը, զործին մասնակցով դատախազըերկարճառում էր այդպիմասին,ի վերջո,եղրասի ճանցագորժության վռանդավորության փակելով, որ այդ նկատառումներովտվյալ դործտվ չի կարելի արդարացման վճիո կայացնել: Այնինչ սյաշապանությունը զարգացԺե կասկածիցվեր է, տր այդպիսի ճանհում էր ւոյն տնհատկետը, ցադործությունը շատ ժանր է, ճասարակականորեն վտանգավոր, բաշը ըոտ գորժի տվյալների դատախազըչկարողացավ ապացուցել ու այդ ճանցյանք ատարված է մեղադրական Հիմնավորել, որը քն մեկ ուրիշի

Մի

Բո անձի կողմից, թոո|նզորք

ա-

որ

կողմից,

ի աԱ ա րեն մոոացածին տվյալներով դատի է տրվել ննչական

օրգանների

ոչ

աԱ

սատճաոռոոը

օպերատիվության

ուսավփե

այդ աճավոր Ճանցագորկաղ չունեյող մի անմեղ անձնավորություն: դատաայն էր, ր աք ով ազկատարողիթելա 11 պանությունը աա: ի"Ղ աա սպառնալիքի Ժո Վ ՀԼՈՔԻ դեցության տակ ճետաքննության ժամանակ ցուցմունք էին տվել, որ սպանությունը մեղադրյալը կատարել է խանդի ճողի վրա: Ռատաքննության ընքացքում սլարզվեց այդ վերսիայի անճեթեթուդատախազը թյունը: իբ մեվաղրական ճառում վլարդացնում էր ւոյն չոհոակեւոր, Ձեն այդղիսի ճակաճառսարակա կան, փոանգավոր ճանցագործությունը Հե կարելիանպատիժթողն ։իեւոք է պատժել դատի տրվաժ մեղաղրյալին... նել ճանցագործության ղիդաթյան, անզգուշության: Դիտավորո նախնական ճամաձայնուսյաոճառի կանխամատածվածության, ժասնակիցների՝դրդողների ն օժանդակողնԼրի Հիմնականիրավտբանականճարցերի մանրամասն վէրլուժուառանցքը, որի շուրջը քյունը կաղմում է դատական ճառի այն || պետք է սպտովէն նրանից ճետնովականորենու տրամաբանորեն բիչեն ճառի «Բրեականճոետորի առաջինու գլխավոր աբսիոման է. մեղա-

ժության ճետ ժիակ

խաղի փաստարկումն մեղադրյալի ազգականնե ո

այդ

ու Է

ԱչնուամԼնայնիվ,

կատարողների, թյուն,

լուսՀարակից մասձրը:

ճիմքը կազմումէ դեւղքիխիրավաբա-. դրոշնքի ն պաշտպանության նական դնաճասոությունը: մ չկարողացավ ապայույել փաստը: կամ Հաժողել ղատամորներին, նա արժանի Լ կարեկցության, բայց -

օրենքը,

թրի ։ րձելիմանա իր թա նար եազատարել էւ Հանցադործություն ոչ

ար

ջո

ւուիււն,

ո

ււր

ոո

ադ

ետը

ոնե

ու

եղած

։

պա Աաաա

ոնԿաա«-Կիայա

«ՎԼ

66180 Ըտքշճավ, 1162Խ

թեզը

քա

«ղտ,

ՔՂՕՀԽԵՔ, 1960

Ր,

օթ.

140.

Ցարականռնժիմի տարիներին գյուղացիական մի շարժման առթիվ, որը ձնակերպվածէր որպնս գյուղացիների միչն նախօրոք կայացրած ճամաձայնություն՝ իշխանությանը դիմաղրություն ցույց տալու ճամար, գյուղացիներին պաշտպանող նշանավոր փաստաբան ն դատական ճոնտորական լոսբի մենծ վարպետ Գլեվակոն, ասլացուցել, որ դյուղացիների միջն նախնական «աձգտելով մաձայեություն չի եղել, դիմելով երդվյալ ատենակալներին,

ասել է. «Մոե՛ք դազանանոց այն սլաճին, երբ կերակուր են նետում քաղցած դաղաններին: Մտե՛ք մանկանոց, երբ արքնացած հրհ-

ու

խաները չեն տնսնում իրենց դայակին: Այնտնզ՝ զազանանոցում լավու է մոնչյուն, այրոռեղ՝ մանկանոցում՝ լաց: Գտե՛ք նրանց դրդիչին... եվ նտ կդտնվի ոչ Մե առանձին դգաղանիմեջ, ոչ թն տարիբուժեժ կամ փոբրերեխաների մեջ, այլ գուք ւսյն կզոնեք Քաղցի կամ սարսափիմնջ, որ Համակել է բոլորին միաժաժանակն

Այսպիսի Համքմատությունը,

որն

կոնկրետ ճանգամանքներով,ցայտուն է

ն

արդարացվում է գործի նպատակասլաց:

Սովորաբարյուրաքանչյուր մեղադրականճառ եր մեջ

նակում է ճետնյալ տարրերը. 1.

՞.

պարու-

գործի քաղաբական նշանակությանդզնաՀատականը,

գործի ձեոր բերված

ըսւո

Յ.

մեղաղրանբի որակ ի որւկումը,

ն

է

մնեղաղրանըի (նքն դործում կան մի անձճատականացումը ն քանի մեղադրյալներ) մեղադրյալի յուրաքանչյուր բնութադրու-

ժը.

2: եզրափակում Դատական ճառիկառուցվածքի որեէ մշտական,կայունձե գոյությունչունի, ուսաի ն պաշտպանականճառերում շատ դեւպլ.

ծ.

քում չեն պաճպանվում մեղադրականճառերի վերը նշված տարրե րի ճաջորդականությունը: '

տ: չ

7ՇՊԵԽ0Ք

1939 `,

Ը ՂՇԸԾԽԵԸքա

Շ. 4.

քճա

Շք.

1ՅՏՐՇՂԵԱՆ

թոշաւ

Թօքաոլօ8,

«ՌՂՂՕրտւճմՈՕղո010ոամ

ԻՕ4ՃրԱԱՃԱՄ,

ոճ

5.

ԸՄՈ6»,

շիյո

ճամաձայն են:

վարչակարգին կռնտրոնոլյուցիոն,

առանձնապես

ծանր

Հանցադորժությունների, սոցիալիստական սեփականությանխոշոր ձավփշտակությունների,մարդասպանության, մարմնական ձանր վնասվածքներճասցնելու, քոնաբարությանն խուլիգանության վերաբերյալ գործերի բննության ժամանակ անձրտմեշտ էյ որպնակի դատախազը կանդ առնի ն Հիմնավորի նման ճանցագործությունների դեմ մղվող պայբարի կարեորությունը: Դատականգորժունհության մեջ եղել են դեպքեր, եթբ պետաճամար դադույբի ոչ մեժ Համփիշտակության կան-Ճճասարակական են խրսպաճանջել տախազները, ծայրաճեղության մեջ ընկնելով, տազույն սլատիժներ, դրանով իսկ խնեղաթյուրծելով սովետական

է ապացույցների կնաճատականը

գործի փաստական Հանգամանքների սաճմանումը, 4.

նշանակության մառին Փործիքաղզաքական-Ճասարակական գլխավորապես պետը է խոսեն դատախազները:Պաշոպանությունը, ելնելով գործի փաստերից, կարող է տալ գործի քաղաքականձառարակականնշանակության դնաճատականը,սակայն պաշտւլանական ճառի մեջ այդ ճարցի սրումը շատ դեպքերում վատքաայդ ճար րացնումէ մեղագրյալի վիճակը ե դատապաշտպանները են ցի մասին չեն խոսում, անմիջապես անցնում ապացույցների վերլուծությանն դնաճատականին:երրեժն էլ բավարարվում են չատ լակոնիկ Հայտարարությամբ, քե պետականմեղադրողի կողմից գործի բաղաքական նշանակությանը տրված դնաճատականի

8ՅՂորԸՂԵՇ

1Օքատավտեաօ6

զ

ԻՂՉՇրոչը,1956

Լ,

Ը7ք.

աւո

:: նախագաճը զգուշացնում --Այղ ռումբը լցված էր

ոքօԱՅԵՇՇԸՇԻԽՑ Օ6ծուքի-

ոօ ԷՍԱՕ

ՇՇԸՇբք,ԽՇւտտ, Ա

սկղբունքները: ժականքաղաքականության

հրբեմն քածարականոնժիմի օրոք դատապաշտպանությունը ղաքական դործերում առաջադիմական,քննաղատական դեր է կաէ ճետելալդերի: Ցարական տարել:Հիշատակության արժանի սպանվեց մեղադրյալ Սազոնուի ներքին գործերի մինիստր Դլեվեն ննա ոռումբիցը: Սաղոնովինպաշտպանում էր նշանավոր փաստաբանկարաբչեսկին: Եւ իր պաշտպանականճառը վերջացրեց այոպես. «Մաղզոնովիբորբոքված գիտակցությանը Դլեվեն սպատկերաճղմում էր իր մի չար դե, որն իր կապարե հում էր որպես ծունկով սիրելիճայրենիթի կուրծբը»:

ե

ո

Սարաբչեսկի.-էլ դինամիտով, այլ

ռուս

ժողովրդի

ոչ

պայքուցիկ սնդիկով,

արցունքնեթով:

"

--ես Նախագահ.

վերաորակելու ավելի ծանը պատիժ նախատեսողճոդվապետք է դատարանի առաջ ժով. միջնորղություն Հարուցի՝ զոիծը լիացուցիչ քննության ուղարկելու ճամար

զրկում եմ ձեղ ձայնից, պարոն պաշտպա՛նւ Կաբաբչշեսկի.--նսվերջացրի, պարոնայք դատավորնե՛ր:

արարքը

նա

Դաշտւպանության դասոականփորձր ցույց է տալիս, որ մեղադրանքի երկրնտրականորակման միջնորդություններ են լինում: Շատ իրավաբաններայս ձնի ժիջնորդություններր «Համարում են պատճառաբանելով, քե «կամ... կամ-երը», այչ անթույլատրելի, ոինքն՝ մեղադիլալին անպարտ ճանուչելու միջնորդությունիըճնտո վերաորակելու կամ մեղմ պատիժնշանակելու մասին լրաարարքը ցուցիչ միջնորդությունը թուլացնում է պաշչոպանությունը

Ճր՝.

Ապացույցներիվերլուծությունից Ճետո դատախազը ն

դատա-

ասեն, քե մեղադրյալի արարբե Հանհցակազմպարունակո՞ւմ է քե ոչ նե, եթե Հանցակաղզմ ռիակումը՝ ելնելով օրենքի կայ, ասլա պետք է տրվի ճանցանբքի /ւղղակիասլագույցների առկայության դեպբրումմեպաճանջից: Ւ դառնում ն սլետք է պաճանջել: որակումն ղադիանքի անվիճելի կիրառել քրեական օրենսգիքի Համապատասխան ճողվածը: Ճառի այս մասը ճնտաջրքրական է ղառնում այն դեպքում, երբ կողմերը ասլացուլցների վերլուծության տվյալենիի ճիման վրա առաջ են քաշում ճանցագործությունըդիտավորյալ, քե՞ անզգուշաբար կատարելու ն անցազործության չարժառիքների դնաճատականի ճարցեիը: 0րինակ՝ սպանությունը կարող է կատարվել կանխամըտաժվաժ, կամ անզգուշաբար, ինչսլես նան անճրաժեշտ ինքնաւաշտապանությանսաճմաններն անցնելու ձճետնանբքով, կամ տուժողի կոզմից գործադրված բոնության կա ծանր վիրավորանքի ազդեցության տակ առաջացած Ճոդնկան ն վայրկենական Ճուզման վիճակում: Հանցանքի որակման տեսակետիը դրանք չափաղանց կարնոր ճարցեր են ն պաճանջում են իրավաբանականլուրք փաստարկումներ:

պաշոպանը պետք է պարզորոշ արդյոթ

երե

պորժիմեղադրանք է առաջադրվելմի բանի Ճողվածներով, կան ճանցակիցներ, կամ կատարված է ճանցափորձ,ապա մեղագրանջիորակմանընվիրված ճառի այս մասը պետք է ընդարձակվիչ քանի որ կողմերի պարտավոր հն պարղզարանելու ճիշսո որակել ղայտաբննությանժամանակ քննարկված մեղադրանբիրոլոր կետերը: Հաժենայնղեպս, դատախազը պարտավոր է մեղակետերի վերաբերյալասել, Թե յուրաքանչյուր ադրանքի բոլոր րարք Քրեական օրենադրքիո՞ր Ճողվածով պետք է որակվի' Տովդեպքում դատախազի եզրակացությունը պետք է լինի որոյալ շակի. երկրնորական առաջարկությունը միանկամայն անթույբատրելի է" Դատախաղըկարող է միջնորդել ն փոխել մեղադրանքիորակումը միայն թեքնացման, մեղմացման ուղղությամը, իսկ եքե ճրապարակ հն եկել նոր ճանդամանքներ, որոնք ժանրացնում են մեղադրանքը, ապա դատախազն իրավունք չունի միջնորդելու ե

էլ այս խնդիրը վիճելի նիկ ճամարում, պատճառաբաՇատերն ւխելով, որ դատապաշտպանը ճանցակաղզմի բացակայության Հետո ոին իր տեսակեաըՀայտնելուց միաժամանակ կարող է կառ.

դածել,որ Հետ

բեն նշել, ճապ

որ

արարքը

չությամբ:

տենեսակեչյոի այդ չճամաձայնվել է կարող Ճարնեանցիոելնելով, շաճերից

դատարանըկարող է

ն, իբ՝ պաշտպանյալի

երի դատարանը չճամաձայնվի իր անսակետի Հետ, սլեւոք է որակվի մի այլ ճողվածաորբորոշ վերապա-

որակումից Մեզադրանթի

Պխոռ

աիդեն անչձրաժեշտէ դառնում թնուքաղրելու մեղաողրյալիննե որոչհլու յատժաչափը: սպէտր է յինի անաչառ, ղատաիաղզիճառում «Բեուքադիրը

պաշտպանիճառում՝

զութ)

ն

Մեջաղրյոլների ճեքնությունը բնորոջող ամյալնիրը՝ դատախադը ծռերացնող, դաաշատպանը՝ մեղմացնող, սակայն մնղառրչալեերին բնումադրծչիս դատախազը պնտք է լինի անաչառ, մեղադրյալին անձեաչճասջնի: հան վիրավորանք

կողմերը պարտավոր են իրենց ճառճրում եշ:

սուս

ըստ

Մրքնույն ճանցանքիճամուր տնդաղըյվողերկու անձանց ճասա-

Հոն նե, Ի աստիճանը կարող է բանա փոանդավորույյան նոտած մեղադրական ախքոորն Կր կերպ պետք է :յան

ՆՆ

"

ոչ

լ

աա

բնութագրել,

ոնեչ:

հրկնաճանդադործին,այլ կերպ՝ Ճանրային օղտավետ աշխատանթով զբաղվող ն արտադրությանմեջ օրինակելի ճանաչված բանփորին, որը դատաճական ձնով ճանցադորժ է դարձել, Պետք է տարբերությունդնել սիստեմատիկաբար վող անձի կ նրա ճետ առաջին անդամ որեէ ապրանքիվաճառքին ոնկերադած անձի միջե: Գործիքաղաքական նշանակության գնաճատականը տալու

աոնկույացիայու դրա`

աս

ԷՄԻ

ԸրրոճըԷ ո Ա0ՇՂԻԾ քօսկ

հռ

Շղը,

ՌՂՕՇաան,

ո,

ոք.

119.

ավղզդեցունյանտակ.

դեմբը՝

Այնուշնտե

`

տրվի

երրորդին

տարը

տաիի 6 ամիս, իսկ ամիս, եպատակաճարմար չէ, դատախազը

մյուսին՝ տակության՝13 տարի ժամանակով,

ղայռական ճառի կարնոր մասն է, Այն պետք Եզրավփակումը է պարունակիկոնկրետ եզրակացություն ն առա"արկ՝ մեղաղրյալին Ճանցավորկամ անպարտ ճանաչելու ն տատժաչափիվերաբերորում չ"ատժայչափիո՞ր չոնսակի՝ դնդակաճարությոան: ըստ յալ, բանտարկության: բանտում, քե ուղղիչ-աշխատանքային ճամբար»՝ ներում) աղատազրկման,ուղղի) աշխատանքնենիի, տուգանքի հ այլն: Դատտխազըպետը | նշի նան պատժի չավր: Բայց պաճանբանջել որ դատարանը ժեղաղրյաչննիիը մեկեն ոատապլարտի

6Ժ

առաջինիսկ հանդիպակաց քամուց»:

ցույց

մեղադրյալի սոցիալ-տնտեսական պետք չ անցյալ գործունեությունը, դատվածուխյունի, կապը ճանցագործ տարընրիիՃետ, վերարերմունքըըդեղի ճասարակականչարաաղդրական աշխատանքը, կէնցաղը, տարիքը, կրքուխյունը ն այլն: Շատ անդամ նկատի է առնվում մեղադրյալի վարքագիծը դատավարության ընթացքում, սակայն տլդ խնդրին պետք է մոտեքանի որ ղատավարության ժամանակ, Ճուվված նա, շատ զգույշ, պատաճականբոնկումը ն խույլ ավաժ կոպմեղադրյալի վիճակում տությունը կարող է դատարանի կովմից սխալ գնաճատվել: խոստովանությունը,վղջումը, իշխանության օրգաններին ներկայանալը, իր նախաձեռնությամը Ճնտադա Ճանցադործություննեիր կանխելը կամ ղիանց ճետնահքները մեղմացնելը ժիշտ էլ Ճանդիսադել ու ճանդիսանում են մեղմացուցիչ Հոնդամանքներ: նախառնոլյուցիոն ականավոր դատապաշտպան Անդրեկսկին, տալով վատ վարբջի տեր կնոջ բնուքադիրը. ասել է. «Տուժողը ւղատկանում է այն կանտնը թվին... որոնց շատ շուտ է ձանձրացնում ընտանիքը: ՆմՄ,։նդյու ները ավելիշյուտ ուհղծված ննե մոդայական լայնեզր գյիչարկների «Համար,ոբոնի- ինքնինընկնումեծ

սոառհալիբի ճարկաղբաբար՝

կա՝ 1 մասին, ն արդյոք դերի, Ճամառության, ճնտնողլականության | մասնակցել կազմակերպիչ, դրդող» օժանդակող,թե՞ Հանդիսացել

:

ժամանակ, եքե դատախազնարդեն խոսել է Հանցազործության առարկայի, պետության ճամար նրա նշանակունյան, ճասցրած` վնասի չավի մասին, տպա մեղագրյալնԼրին բնութագրելիս սլետք է խոսվի Ճանցադործության մեքոդների ու ձենրի, մեղադրյալի նման

չափեր սա

մտքով

լ

միայն մեկ խոսքը ե,

թե

եռ

որ

ինչ էի ռոանկանու

ն

,

ւ

ԸՆ ոոճկե» Ծըուծրա Փրձոււա աոան ըօաո թա

հՅ

Ը

ԱԱ

երդվլալները կարող են մոո Ջյամբ նույն Հեղի մգ նկատառումով, չորժով, որի մեղադրվում էր իր կ

ժասին կա

Դատականճառերի կառուցվա նան այն տնսակետը, ք լավ. որքան շ այնրան րույըները,

անղրում,

ձեր դա Հայտարարեք ի Հարություննիր աղմուկ)

Աշա

կեցյե՛ Ֆրանսի վլալներ,կեցցե՛ արդարությունկ Ռենսոուբյիկան ե

երղվլալնե տավճիոր, ռսղլարոնայք կախ՝ կեղդե՛ բահակը:ես նույնսյ Բայդ դրա ճետ միաս 12 բանակը:

կասեմ

մանը:

Քաճություն

տավճոով Հաստատակամության օր զդում նն, որ այս մարդը Ֆրանսիայ յան՝ դա Ֆրանսիան է, որի սլարտո ն այղ ունեցեք զգալու

ռերով. պարոնայբ երդ «ել այսոլես,

Զոլային պաշտպանումէր երի բորին, որն իր պաշտպանականճա

Համար: անվանարկելու

Ֆրանսիա չի կություն

ցույցներ

ցրինակ՝ մեռադրում

ռաոր

Հիշողության մեջ տ ըվականին, Ֆրանս Ալֆրեղ լան, ի սլաշտլանություն եմ» իր պատմական ն ռնրլ էր Դրելֆուսիանմնդությունը ն նշել, որ Դրեյֆուսի դ ն նրա բան չ այդ գործր: Էմիլ Ջուայ վերանայվի կառավարուժյա ֆրանսիական վերո ն

ատական քառի էղրավակումը

տարանին:

Դոր

պետթ է խուսափի

բան Ս. Է.

բերված է

պաշտպանական ճառի ճամար(այղ ճառը Անդրենսկու գրբի ճավելվածում ) նշել է Հճետեիլալ երեք «ճիմնական

դրույթը.

1) Անդրենըչափազանց սիրում էր իր կնոջը, որի սերը նրա կյանքի բախատվորություննէր: 2) ԶինաիդաԱնդրեենանբարոյական զգացմունքներիցբոլորովին զուրկ մի էակ էր: 3) Սոլանությունը կնոջ խելառ վարմունքի ճակատադրական Հետնանընէր: դատտվարություն ունի իր առանձնաճատուկ Ցուրաքանչյուր տարրերը: Մխ դեպքում կարնոր կետ կարող է ճանվիսանալգործի դնաճատականբ, ուստի ն, առաջին քաղաքական-ճասարակական ճերքրն, որպես ծիմնականտարր, պետք է ապոտջ քաշել ալդ Ճարցը: Մեկ ուրիշդեպքում ճանցադորժության որակումը |, վոանդավորությունիվելի կարհոր ճանդամանքներ կարոզ են ճանդիաաՄի երրորդում կարող է ճարը առաջանալ, քնե արդյո՞քՀաննել: կատարված է տվյալ անձի կողմից, ե այն: Այ: ցաղորժությունը վերջին դեպբում,եթե դտտախազը, փոխանակ խոսելուն ճիմնավորելու մեղադրանըը դործի փաստականտվյալներով Ճամապատասխան ապացույցներով, ակսի ճառնլ միտյն արարքի Հասարաության մատին, ապա այդպիսի ճառբ անորակ ,

ԳՆԻ

ն Մեղադրական պաշտպանականճառերը պետք է աչոի ինկ-

նեն

հ իրենց կուռ տրամաբանությամը նպատակային ճետեողականությամբ, ավելորդ ռանց կրկնությունների:

ՄԻՋՆՈՐԴՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

ԴԱՏԱՎԱՐՈՒԹՅԱՆ ԸՆԹԱՑՔՈՒՄ ՀԱՐՈՒՑՎՈՂ

ՀԱՐՑԵՐԻ ՇՈՒՐՋԸ

ընթացքում շատ ճանախ կողմերը ճանդես Դատավարության դալիս ղանաղան միջնորդություններով:Սկզրում նփան միջնորդությունները գրեթե միշտ վերաբերում են գործը լսելու կամ 4ետաճգնլու խնդրին՝ մեղադրյալի կամ վկաների, տուժոզի ն էքոն պերոի բացակայության պատճառով: Դատախազի դատասլաշտպանի միջնորդությունն այդպիսի դեպքնրում պետբ է լինի Հակիրճ, ամփուի ն Հիմնավորված: Լինում են դեւքեր, երը անդամ մեկ վկայի բացակայությունը դործժիճամար կարող է ունենա: բացառիկ կարնոր նշանակություն, քանի որ նրա ցուցմունքներով կարող է ճիմժնավորվելկամ ժի տվել: մեղադրանքը նեն

11.

Շճքշթավ, 10

ՇՇԼՑ0

քեզտ

եռ

ԸՄոճ,

ՈՈՕՇագը,1960

ո.,

Ը՞ր.

117.

էքսպերտ ծրամվիՄիջնորգություններ կարողեն ճարուցվել րելու, փաստաթուղթ պաճանջելու, կամ տեղաՀ տեղատնեսություն

զննություն կատարելու, գործը լրացուցիչ քննության ուղարկելու նման այլ Ճարցերի շուրջը միջնորդությունների Համար որեէ ձն մշակված պատրաստի չկա հ չի կարող լինել:Այդպիգի կոնկրետ միջնորդությունները բացառիկ դեպքերում, նայած «Հարցի կարնորությանն բարդությանը, կարող են վերածվել երկար ձառի, որն այնքան էլ նպատակաճարմար չէ, ե պրոցեսի մեջ, Հենը «կզբից, կարող է մտցնել ոչ ցանկալի նյարդայնություն:

ու

ԴԱՏԱԿԱՆ

ԽՈՍՔԸ ՔԱՂԱՔԱՑԻԱԿԱՆ ԳՈՐԾԵՐԻ

ՎԵՐԱՔԵՐՅԱԼ

Քրեական դործերի վերաբերյալ մեղադրական

ն

պաշտպա-

նական դատական ճառերի կառուցվածքն ու ձեր միանգամայն անճանդուրժելի նհ քաղաքացիականգործերի նկատմամր: ՔաղաքացիականԴատավարականօրենսգրքի 2-րդ Համաձայն Հոդվածի, ղատախազնիրավունք ունի թե՛ դործ սկսելու ն թե՛ գորժին միջամուխ լինելույ նթե, իր կարծիքով, այդ պաանջում է

պետության կամ աշխատավորմասսաների շաճերի պաշտպանհուչ ն այքերում դ դատախա խազի եզրակադություն է Այդպիսի դեպքերում Թյունը: ձզրակացությունը մի կարող է ճիշեցնել քրեական դործի քաղաքական-Ճասարագնաճատականի առթիվ արտասանած ւն ծրեխաների Պառիձեր: եթե բենվում են ալիմենտի, խնամբի, Հիմն առիթներով ապաճարզանին աշխատանքայինգործեր, ապա նման կարգի գործերը ճասարակական-քաղաքականնշանակություն ունեն ե խստիվ կերպով կարգավորվում են օրենսդրու Ջյամբ։ ելնելով սոցիալիստական օրինականության պաճղանման ն դործող օրենսդրության ճշգրիտ ռկզբունքներից, դակիրառման Պախազն իր ճառը պիտի կառուցիայդ Ճիմունքներով, թույլ չտատվ «նպատակաճարմարության» անսկզբունք պատճառաբաՀ նություն: փոխճարաբերությունների կարգավորվում Քաղաքացիական նե ճամապատասխանօրենքներով ն ՍՍՌՄ ԳերագույնՌատարանի Գլենումի պարզաբանություններուխ

Սավան ության ռ

ԴԱՏԱԿԱՆ

ճ

'

ԽՈՍՔԸ ԲԵԿՄԱՆ ԱՏՑԱՆՈՒՄ

ն Մեղադրական ։պաշտպանականճառերը դատական առաջին երկրորդ՝ այսինքն բեկման ատյաններումճիմնովին տարբեր են:

Օրենքի պաճանջից ելնելով, բեկման ատյանում խոսբ կարող Հիմնական չորս 27Բ2Է:

ինելմիայն

խնդիրների

Առաջին ատյանի թերի հի ոչ ճիշտ դատաքննությանմասին, այսինքն, եթե նախաքննության ե դատաքննության ընթացքում, մնացել են չլուսաբանված ճարցեր, որոնք պարզաբանումը կարող 1.

էր ազդել դատավճոխվրո

-. Դատաքննության ձների՝դատավարականէական խախտումների մասին, եթե չէն պաճպանվելմեղադիյլալի՝օրենքով նախատեսված հրաշխիքները՝ պաշտպան ունենալու, մեղադրական եղբակացությունըժամանակին ն մեղադրյալին Ճասկանալի լեզվով ճանձնելու, անօրինականկաղմու գործը քննելու, մեղադրլրոլիօիինական միչնորդությունները ձամառ կերպով մերժելու մասին ե

ույլմո

իր եզդատախազն նկատիունենալով, որ բեկման ատյանում նա Ճետո, ժիշտ ճառից բակացությունըտալիս է դատապաշտպանի ճւկոում ելաշոււլանական ունի քննադատելու էլ Հնարավորություն ե քանի որ հիկիորդ ատյանում կողմե բեիված փաստարկոսհները, անգամ խոսք չե տրվում, աղա դարին ռնղլիկույի կրկին կարգով դատախազիբոլոր առարկու| նախատեսի պետք տապաշտպանը ն իր Ճամառտւոյ բայց խիուս Ճաղեցվածպաշտպանական թյունները ճառում նշի բոլոր Հիմնական ի գործի ճամար կարնոր նշանակություն ունեցող

փաստարկումները:

լ

-

Օրենքի խախտմանկամ ոչ ճիշտ կիրառվան մասին, եթե դրտ ճետնանքուվնշանակվել է աչ ճիշտ ոլատիժ: 4. եկնճայտ անարդարացի դատավճիռկայացնելու մառին, եիբ դատարանը, դուրս չգալով ճոդվածի սանկցիայի սաճմաննենրից, նշանակել, է այնդպիոիսդուիժ, հորը Խիո կքրով անչամառլաչոասխան է արարքին: 0Օրինավկ՝ միլիղիայի աշխասոողը ապտակելէ հ իշխանաղանցությանճամար, ԾրեականՕրքնադրբի քաղաքացուն 196 Ճողվածով դատապարտվելէ ճինդ չարի ժամանակով աղատազրկման:Ճիշա է, այդ ճողվածի առաջիի մասով պատիժ է նախամոեովում աղատաղդրկում՝ վեղ ւմախդ միեչի տասը տարի ն դատա հանը դուրս չի եկել ճոդվաճի սանկցիայի առծճմաններիը,բույց արչսրբի ճամժեմատությամբ Հինդ ոուսրի ազատազրկումու ճքանելի՝ ո անարդարացի դատավճիռ է հղել: անեճաո Բրի նչված խնդիրննըիը։ կողմերը բեկման ատյանում այլ Ճարցերի մանն չոլետը է խոսեն: Քոլը շատ անչցամ, Հատկապես դատավա նարգաննիրը,առաջին ատյանում արտասանած ճառր նուլնությամբ կրկնում են երկրորդ առյլանում ձենն հառուցվածքը երկրոլդ ատյունում կախված Է ույն Դաուն բանից, բե տփլալ դործձովինչաիսի՞ խախտումներ կան ն ո՞ր խըն դիրների լուտորանումյունն է առաջին ատյանում էղել ըրի ն րոտ այնմ սյեւոր է կանդ առեհլ այդ ռարցեիի վրայ բնրված պատճաուբանությունները Հիմնավորել դատական նիստի արձանագրությամբ ն գործի այլ տվլալներով: Քեկման պայանում կողմերն առճառարակպետք է խոսեն շատ իճարկել, բարդ դորժերից: կարճ,բացառությամբ: կինում հն դեպթեր, երբ դատախաղիելրակացությունը կազմված է լինում ժեն դատավճիոր ըստ գործի բոլոր նախադասությունից. «Դատարանի տվյալների գանում եմ Հիմնավորված լրիվ ապացուցված, ուստի եմ այն ուժի մեջ միջնորդում թողնելանփուխոխձեով: 3.

"

:

ու

ու

ՃԱՌԻ

ՆԱԽԱՊԱՏՐԱՍՏՈՒՄԸ

ճառի ն աոճասարակբոչզաշտողանական հ այլն, ադիտագիոն դիտական, քաղաքական, տեսակի ճառերը՝

կամ Մեղաղրական

լոր

չի կարելի

արտասանել: Հանպատրաստից

ամար ճառը նախասլատրաստելու Դատական Հետ Ճեսո

նախ ոլետք ւ

կարելի է ժանորանալ Փործի ծանոքանալ քննվող դործի ուսումերկուձեռվ մերջից, այն է՝ մեղադրականեզրակացության դործը՝ գործի սկիչբը՝ ճետղճիոն նալով ղեւի նասիրությունիը, : նախնականփաստաթղթերը: Հարուղելու է, բանի տր ձեն դործնական ավելի այս Ռւսումնասիրությոն դոիծի Հայելին է, որլ' մեջ իտացելրակացությունը մեղադրական Հիշաոակվում են կները, ինր ում են բնդադրակվուն րածձեռով ե կարնոր վկ«ների ռուրժունբները այլն: Ուռումապարույբները, մեղադրականնղրակացությունը,արդեն կորելի է ընդ. հառիթէլու էու-

Հանուր գծերով

սլարգ

քյան մասին,

աաակնրացումունենալշնեվող դործի

Մեղաղիականհչբակացությունիը պետք է ծանոթանալ առթիվ որոշման ն այդ տոռւսջաղրելու մեղադոյօղին միեղաղրանք Հետ, այն մեղադրյալի կողմից արած ներս:վերչին բաղաորության հ Հետաքննության նախուրննության ընքացքուժ երաշ ճամեմասոել իջե հղած տարտված ցուցմունքների Հեւոյ նշելով ցուցմունքների Առանձնաես սլետք է ուշա ճակասությունները: բերութ յուններն վկների. ղրություն դարձնել մյուս Մեղադրյալնքրի,տուժողների ցուցրված ժամանակ կատարվածՀարցաբննություննիրի ճետո

:

ու

ու

առերեհս

Ճոոմա-

դունբենրին: Ուսումնասիրության ժամանակ պետք անել քաղվածքներ: պատասխան Այնուճեոն նույն ձնով աճտբ է ծանոքանալ մյուս մեղաղրյալբժշկական ակտերին, ցուցմունքներին, տուժողի ն վկաների նների, է

ւ

էրտննրի եզրակացությանը կ քաղվածքննր անելիս նչել դորժի էջերը: Առանձին պետք է նշվլն գործում ծղաճ կարնոր փաստաՔղքնրըչ նրանը ճամառոտ բովանդակություննու ամսաթիվ ուսումնասիրութան էբկրորդ ձնի, ուսումնասիձամաձայն րությունն սկսվում Լ գործի առաջին էջերի, ուշադրությամբ 4եմինչն մեղադրական հղզրատննտվ գործի ճետադա զարդասցմանը՝ ժամանակ է Ռւսումնասիրությանայս ձեր շատ Վացությունը: խլում ն գործնական Լէ: Այս ձեր ուռումնասիրության կողմնա Ֆիղներ են այն դատախավները,որոնք դործի ճարուցման պաճից Ճետնում ն չետաբնությանն նոխաբննությանը խոտ վաշչ ա ելույթի Ճար նախօրոք պետք է ուսումնասիրել Համապատասխան գրականություն ն ճառի ճամար ընտրել պատմական, գրական օրինակներ, Մասնագիտական ճարցերի վերաբերյալ ոչ միայն պետք է ուսումնասիրել անճրաժեշտ գրականություն, այլե մասնագետներիճետ ն պարզել քննության ենքակա Խորճրդակցել փոլոր մութ ճարցերը, օրոնց մասին Հարկ կլինի անդրադառնալ էրս

ԳՐՎԱՍ ՏԵՔՍՏ

ՆՎ ՀԱՆՊԱՏԲԱՍՏԻՑ ՃԱՌ

(ԻՄՊՐՈՎԻՋԱՑԻԱ)

'

ու

Տառում: Չի ճանձնարարվումնախօրոք դրել ճառի տեքստը, մինչե ավարտվելը Շատ դեպքեր են եղել, որ ղատագատաբննության

խազը կամ դատապաշտպանը նախօրոք իրենը ճառը պատրաստել քն ըստ տվլալներբ, բայց ղատաքննության րենախաքննության ն Հնարավորչի եղել Փացքում փոխվելեն դործի ճանդգամանքները գրաժ տեքստը օդտադորժելը ՛

Միայն դատաքննությունն ավարտվելուց ճետո կարելի է կազ: մնլ մեղաղրական ի պաշտպանականճառերի պլանները, ճաշվի առնելով դատաքննությամբ ձեռքքերված տվյալները: ճառի պլանը, կամ ելուլթի դրույքները կազմելիս պետք է Ճկատի ունենալ վերեում նչված Հինգ տարրերը ն որոշել, թե դրանցից ո՞րն է Հանդիսանում տվյալ գործում Հիմնականըե փնչի՞ց «կռել: Դրանից ճետո պետք է նշել ճառի ճիմնական բաժինների ե առուռ բովանդակությունը, Ֆրանց Ճաազմ անճրաժեշտ Հիշատակելով ասլացույցները՝ցուցմունքները, փաստաթղթերը, էքսպերոների ղրակացությունը, ամեմատությունները, օրինակները, որոնք առում պետք է օգտագործվեն: Պետք է մտածել ն ձետկերոդել ճառի եզրափակումը: Դա շատ անձրաժեշտ է սկսնակների ճամար: Շատերըգրում են նան ճառի սկիղիր, որը նրանց ինքնավոատաճություն է ներշնչում:

Սխալ է այն տեսակետը, քե դատական պերճախոսությունն Զափխազանը առանձնաչատուկ է միայն բուրժուական դատարանին: որտեղ բա: առը, ու այն կլինի դասուսկան յուսղտկալի ձանձրալի պատդրական, ձները, ցակայում են ոճական ն ճարտասանական են ոչ միայն ճա: մական ժնջբերումները, որոնբ ճառը դարձնում է, իշարկե,Ճոռհմողիչ,այլն րոտ ձեր՝ դրավիչ:Դատապարանչի բայց առավել նռ դատորական դատարկ ճոռոմաբանությունը,

իրավաբանակա

երբ դատականՀռետորները են պամաք չերմինննրով շարաղրում իրենց տեսակետը պաշչոր գործի ձեռը բերված ապացույցներիվերարերյալ ըստ տալիս նրանցըվնաճատականը: տոնականությամբ է այն, տապարոելի

չոր

ու

ու

"

ն Հին աշխարճիկլասիկ Հոնտորններ8իցերոնը Տվինտիլիանը կա՛մ ճուղիչ գանում էին, որ Հոնտորը պետք է կամ ամողի, նն են՝ ճամաուզում ապացզույցննրտվ, կա՛մ գրավի: Հաժողում

պատասխան տրամուդրություն կաժ ղդացմունքտռաջացնելով, զրավում են իրենց անձնավորությամբչայսինբն՝ բնավորության դժերով ն" նն, որ հախօրոբ դրվա Շատ դատական Հոնտորներ դնում է Հոնտորին կ նրա ճառը դարձնում անկեն-

կաշկանդում ւտեքուոր դան դալուկ: ու

Հմուռ գործիչ ն դատականխոսքի Դատական խոշորագույն ձր ւռալիս. խԽորճուրդ վարոլետԱ. Ֆ. նռնենին ճառեր մի՛ դրեր, ժամանակ մի՛ կորդրեք,ճույո «նախօրոք Հռրինված ե դանդամի՛ դրեք առանձնասենյակի լռության մեջ վրա, ղությամբ թղթի Վրա գրած Ճիշեք այն, նյութը, ուսումնասիրեցե՛ք դրությամբ ռ Հետո ճնտնեյեջ Ֆաուստի խոր ծեցեք նրա մասին ն ունկնդիրներին կճաս ն սի՛րՀամովված, խոսբերը աղդնցությունը

օգնությանայրԱա տողերի ԼՈՐ ո Իա ան

ինքնին»2: Տրամադծորեն ճակառակ տնսակետի վրա էր կանգնած Ցիցերոնը, քաղաբական դատական ճռնհտոր Հռոմի ականավոր է»: ուսուցիչն «գրիչը թն լավագույն որը գտնում ձր, նան Պ. Սերգեիչը. «...եթե սլաշտպանում էր տնռակետն Ծույն

ենն

Հին

ու

չզիեք ժի

քանիկաժեն

ւ

մ.

Փ,

կամ արշին թուղը,

դուք

«ՇՏոՏԾԻՉԸԽՈՏԸԱՕՔԸՎԱՇ»,1913,

Ն0ՇԱՑՅ, հօրս, Սոճըձիած 1ը01386/16882, մլամ,

չեք կարող ուժեղ

Ըշք.

7-8. տ., «Դը.

106.

ճառ

ասել

աղա

րիչը

ձեռքում»

չճոհտոր Սասովիչը լախաոնոլյույ Հու իոն խոգրուլիլացիայինրա ճառեր աի, նախօրոջ ամենայն մանրամասնությամբ էրն ՛

մեժ

Վ. Դ,

Ար դիմում

'

աոռրը

զրի

առնվում, սակայն ոչրոցեսում ճառն արտասանվում էր աշնաիսի անմիջականությամբ, կննդաւնի, Համողիչ։ գրավիչ, որ կարծեց

՛

-

քե Ճենդնոր ծնունդ ուսի ան ընթացքում, դաոավարութ: իրենը ճառերը ն նախօրոք չգրող Հանոլատրաստիվը Հանգես ԱԱդառավան Տոքառրներիչարչին քն պատանում Գլեվակոն ե

ձեսնորաճչին Սաասովիչը

|

ԱԱ

է

մնում

բն» Ա ՏՐամենրիշ /

ա

ու

"

,

|

,

՛

'

'

ւ

ու

Մակոաչն իմո բովիղատորների մասին Տվինտիլիանը ասել է,

նրանը անվանու ճիմար էճ դուրս դաչի

տր

ս

Այդ տք առումով

խելոթ քրեչլ 2ր մարների առաջ, խելք ժարդկանցառաջ 3

են

Գ.

Սճրգքիչըարոս

չէ,

Ա .

առ

47. ԸՀՈՑԸԱՑ, ԷԱԿԸ.

ՍՐրդոոո

մօ

ոտ,

ԲՇՀՈ

«Զգուշարե"քիմ:

բաց

346,

110աաթռ, ,

1,

6-ը.

է,

Դատարանում

306.

:

-

ի

ի. Կի ւ զարրացուցիչ տարանի խախտո: դատախազը '

ոբ-

դատ

դաՄոսկվայի ասզաշտողանենրին:

ընդճանուր ժողովում, երը քննարկվում էին տապաշտպանների պաշտպանականէքիկայի ճարցերը, նշվեց, որ աջապանը իրեն նրրմմն այնպես չի պլաճում, ինչպկա ճարկն է. երբեմն նա Հանդուղն է, խիստ տոն է գործածում, վեճի է

դատարանու

անգամ էլ դատարանի ճետ, գցում է իր արժանասպատվությունըո շադ

դիմում

բոնվում ե

է շողոքորթության

ւ դաւական գտնվող դաճլիճում դատարանի կազմին

:

ատախազության մեթոդական նամակներից մեկում դատախազի բոլոր նլույըները պետք է ներթափանցվածլինեն ճարգանքովդեպի դատարանը: Միանգամայն անթույլատրելի էյ ե դատախադրի վեճի է բռնվում դաե կերպով է սլաճում իրեն ն Հարցն 7ատախազըպեաք է նկատի ունենա, հեն որ րոլոր եվ ըցորի նկատ կում հո նիննն այ է մամը վճռական խոսքը պատկանում է դատարանի սլեւոք նրա ենթարկվի որոշումներին: Եքն դատարանի թույլ է ալիս մ ՔՐՈՄ Բ էն շի որեէ ։ ինոր ' առոմե: մա ել՝ դատարանի նման գործողություններըմացնել արձանագրության մե ք, շրպեսդի հեսղի դ դատավճիռը Ճետո բողոքարկվվո /ճիռ կալադնելուը կայացնելուց Բոսյը այդ պետք է դատախազը կատարիայնպիսի ձեով, բոլորը հով, որ պեսզի նվազագույն չափով անգամ չխախտի դատարանիՀեղինաված է

ասված

Ո

իճմկ հզ Շր, ՀՀ02Բ38, 1960 բ, Ըը, "05, «ՄՇԽՆՇՇոդօՕՅՂԵԾոռմքճսա, Ը Փրճռոճրերօղ

Ը ր Սոլ ձոնեզո,իկորվա

,

ԱՌՄ

նույնը վերաբերում է

Աոտաժքնայնի բոյոր դատական Հուառրները, ինչոմս այդ նշում է իր Հիշողությունն մեջ Ս. Ս. երի Եղրենսկին,իրննց ճառելր դրում քին հում աժբողջությաժբ,հնչսչես մոասովիչը,կամ կոնաղտկտի ձնով, ինչոլնս Պլեվակոն:

:

ոշո

կությունը»:

բայց

ա'իո: շՀանձնվելոժ արումիդարռի ներչնչմանը, դուք կարող եր թոզնել ձականըն անդամ 4լ ամենակարեհորը»

դա

Աու"

ոլերօյարոսից, ջանալով ու ւմնդիուտ Փեավոււուս կ րով շարադրել րենը մաբերք ու կաա դլնվակոն ն կարարչնակին առաչին Ճէրըին ձգա»ւմ էրն ազո զգացմունքի փրա իրենց տեմոլրամենտով, Հ փառ, պատկերավոր խոսթերովն Հռոհտորական ՌՈԲՈՒԲՈՔ, ւաճուճանբներով, որոնք այնքան բեորոշ են իմպրովիզացիալի Համար, իմ վի ոնղրովիղացի այ իայի Տաոոժգու, /, ֆրա տրանսիադի ը բ Հերմ Հերման ղե-էբ ոսը հր «Դատական ճառի արվեսւոր»դիրում ասել / «Հավատանք ինձ՝ որպեսզի ճառը լավ ստացվի, նա այլնոտթէ ինի կենդանի, այլ կերպ ասած ակտիվ, նոսամբողջովին ճՃանպատրասախը: Բացարձակ պետք Պանպատրասախը է սանոծագործվի»5: :

,

՛

ու

արարչեա կի ն:երբԿոնին

թվականին ԴատախազներիՃամամիունննական խորճբրդակյության ժամանակ ելույթ ունեցողները նշեցին, որ դաշ տարանում դատախազըիրեն ետք է սլաճի որպես իսկական բոլչեիկ, որի լավագույն զարդը պետք է Հանդիսանա Համեստությունը իր ամբողջ վարքով, մեղադրյալին տրվող ճարցի բնույն ն արվող իր դիեմումներո։րով թու, դատարանին, պաշտպանությանն ենքը ն դ տայ դատախաղը պետք է ցույց որ նա 4 ճարգում մ է օրենքը նր մին, րսուն Դատոկան տակտը կ կալ վվարտավարությանը մասնակցող կողմին: նբ արնորություն Մ ունեցոդ կարնոր քաղաքակա խոշոր Բ,

1:

դատական

ւ

է ԷԹԻԿԱՆ ԴԱՏԱՎԱՐՈՒԹՅԱՆ ԸՆԹԱՑՔՈՒՄ

ԴԱՏԱԿԱՆ ԱՏԱԿԱՆ

գործի վերաբերյալ: եթե միալն դուք Հանճար չեք, ընդունեցեք սա որպես արսիոմա նկ ճառ մնա ատոպուտերե77 րարդ

ուն-

կընդիրներինգրավելու Համար դատախազը ն դատապաշտպանը Նման դեղՀ չպետք է թուլ: տան անվայել ուրտաճայտություններ: քերում դատախաղինկատմամբ կոտացվի այն տպավորությունը, նկատթե մեղաղրանքիլուրջ Հիմքեր չկան, իսկ դատասլաշտպանի մամբ՝ որ պաշտպանականղիրքերը շտտ թույլ են ն ճոնտորը մի բաժակ ջրում փոթորիկ է բարձրացնում, (ուր, ն արժա-չ ն քն, առավել ճավայել ձնով արտասանվածթե՛ մեղադրական

Համեստ

Լ

"Վ

պաշտպանական ճառի

շատ ։ւղավորությունը ավելի մեծ է, մեժամիտ, կոռողզ արճամարճական տոնով արտամանած ճՃառր,որը ճակակրանք է առաջացնում: ինում են դեսքեր, երր միննույն մասդատավարությանը կակցում էն իի բանի ղատապաշաղպաններ, սլաշտպանելով գզանազան մեղադրյալների շաճերը, որոնք խիստ ճակասականենւ Ցուրաքանչլուր սլաշտսյան, դործիտվյալներիցելնելով, սլետք է պաշտպանի իր ոյաշապանյալի շաճերը,անձճրաժեշտության դեւսՓում Հիմնավորելու, որ տվյալարարքը իր սպլաշտպանյալը Հի դորժել, ռոլլ մճղաղրյալներիը մեկ ուրիշը: Սակայն այս ճանգամանքըետք է օգտագործել շատ բարեգզուռայ կնրպովն չոլնտք է

բան

ու

դառնայ մի հրկրորդդատախազ,| Հեռանալով Իր իսկ դպաշտպանմայիկոնկրետ դաշտոչանումյունից, ն սուր վիրավորանքի բանավեճի ճասնող(եզվակովի մեջ մանել մյուս Հեւու սյաշտպանների Պաշտպանական ընկերականչՀթիկաչի ղա տնսակետիզղ՝ անթույառրթելի է։ նման բանավեճերը կարող են ավեյի Հիմնավորել մեն դաղրանբը,

պաշապանությունի իր վրա

Մնա

դրոժ

դերի կատարումից

գտնում ՀինՀոռմի խրավարաններիղ շտոռերը աղվոկաուր

էին,

ոլետը ք

օր

ազնիվ

հ ոչ թն ոչաշտայանի ժեղադրիս նախաոքոլչուցիոն Հայտնիոտադաչտպան Ա, ի, Ուրուսովը, ուաշաղպանելում ոբի Դժիարինային դնեդասյետ

հու

կուտրուբո-կարից-

,

Քզքերի

միասին դատի էր

տ

ըմած

ճազար ռուրյու

տոկոսաբեր

հ այոր ճափխշտակության յոի մճղդադրանբով, Հարկադրված հո մեղադրելու գնդա կռստրութո-կարիցկուն, որի դտճն

նշով

Դուծքյ ի:

հաշատւն

ճշուվւը ձեր

առաջ,

շժիտ»նան: խետյեցքըթույլերին,որոնք ոռճարչում

րինում

էր

յալ

բայց

ե

բո

ձեր առջե

են

իրն եց Դողնաժ մի մարդ, բն

կանչնումՀ

եր դիրբիռո, աջակցությունից, ճանդզնում 4 մտածել, որ կարոզ | ճեշտությամը խարձլ ճասարակական արդոարադատուԹյունը,--դուբ, ճասարականան ղատի ննբկայացուցիչներդ, կճայւռւաւրարեք,որ ձեր ղդառորիրական ուժ է,--բմբոնժան ՀԹղճմոոանՓի ուժյ--հ նրա գչուլը է դծոքթ Ճավատարության շրենքի երկաթքա ծր տուկ 1, նա

ու

Վերջասյես, դատումարության ընթաքում կարող է տեղի ւնինուլայնպիսի երեհույթ, երը բախվում ին նիր. մեղադրյալի ռւյաշապանի տեսակետները: չ արդյոք պաշտպանը Հեռանարո՞ղ նալ քր կլիննաիդիրբից տեսակեւոից: ու

-

ՇՄՈՇՑԿԵԸ քշսկ

Ըրք. 538 |

ԷԱՅՑՇՇՐԼա»

բջՇՇն

Աճ

ՕրաԸլօտ,

հԺՇԽՑՑ,

Է956

,

Բուրժուական իրավագետներիցշատերը այդ ճարցի լուծում Հեռնլալ ձնով. "լաշտապանը, հր կլիննախ շաՀանդիսանալով չերի ննրկայացուցիչը, պետք է լիովին ենթարկվի նրա կլիենտի վերսիան պաշտպանի տեսակետըորոֆ, Վլադի: իրբովնայդ առթիվ դտնոււէ է, «Դատասլաշտաանը երբեբ չպետք է մոռանա բան, որ նա ղաստավորչէ, ոլ միայն մասմի Հասարս:կ նավոր շաճերի սպաշտպան՝պետության շաճներիդեմ մղվող օշրինական սպլայյքարում... նա իրավունք չունն 6ակառակ գնալ իր նն

«

"՛

Ան

ւոն

լալի»:

ու

,

տեսակետներ,

որոնցից

արժանի է ուշադրության կամքը Ֆոյնիցկու կարծիբը.«...եթն մէղազրյալի անպայման պարտաղիր ճանաչվի պաշտպանի ամար, ապա ճասարակականնշանակությունը դրանով կվեոլաշտաղանության ն

այլ

րանա...

«ՊԵՆ

է

ելնում այն Սովետականդատապաշտպանությունը մաս մուս ոչ մեզ թե բունքից,չ որ սպլաշտապանությունը Դատապաշտպա ը է, այլ Հասարակական ծառայություն: ն նախ առաջ շաճերը, քաղաքացիների ձակ պաշտպանելով դիսանում է սլաշտպանության ինատիտուտի : իր կլիննտի օրինական շաճերը, պաշտպանելով տականչ-ճՃասարակական նշանակություն ունեցող գորժ:

արոր»

չլինելով կան դատապաշտպանը,

Ր -. թորգաքացուի ո Հաարու

ՆՆ

կլիննտի ծառա ճասկացուլումյամր. այլ Բո ժուական-էգորստական դրունով իսկ Դորոյ օրինական օգուտ շաշճԼրը:, քաղաբացիների ն իր կլիչննաի կամբից։ Հասարակականշաճերի կախումչունի ընթացքումկաբող է պարդվել ե Դատաքննության ը վել, որ մեղադրյաչը իրոք ճանյանք կատարել էն իր

իրր

է

նպատակաճչարմար

-

ւ՞Վ

ացու Կարաոգ մեզմագուցիչ

է դտնում առաջ քաշել միայն ճանգամանքներ,իսկ կչիննտը կարոզ է Հրաժարվել առաջազրված չ մեղադրանքից: Դատասչաշտպանը իր տեսակեար նախօրոք պետբ է ճաանի կլիննոին. եքն նա չճամաձայնվի, ապա պանը պաշտպանությունըպետք է տանի ըստ իր խղճի ,

մողմունքի:

ԾԻ

«ւ

--

յը դատավարո կաշապանի

ջ այոպիսի դեպքերում է, ռր երբեմն են ունենում վերջում էքսցեսներ տեւի կլիննաի միչն, որը ճՃասնում է անգամ անձնական վիրավորանքի: Այնուամենայնիվ, որպես ճիմնական սկզբունք, լուրաքանչյուր է Հահար պաշտպանըթյան Բանի» Հե ճանդիսանաիր կլիննտի օրինական շաչնոի պաշտպ տղանությունըը լ որպիսի երաշխիքը նախատեսված է ՍՍՌՄ կոնստխոուցիայով:

Աշա

`

ԲԻ

ու

դատապաշտպանի

ե

|

15)

Թու.

«Հռետորականարվեստի Ճիմունքները» աշթրատությունըցան-` փանում ենք վերջացնել Ա. մ. Չեխովի խոսքերով. «Հնում ն նորաչ ուլն ժամանակներում ճարտասանությունը Ճանդիսացել է կուլաուրայի ուժեղագույն լծակներից մեկր Բոլոր ժամանակներու վեզվի ճարոտությունը ն Հոնառրական արվեստը ընքացել են կողքկողթի: Բոլոր լավագույն պետական մարդիկ, լավագույն փիլիսոբարնիոխիչները միաժամանակ եղել աների, բանաստեղծներն են լավագույն Ճռնտորներ: Գուցե մենը էլ երբեիցե կտեսնենը, որ `

ու

անձինը: տրոնք՝ի պաշտոնե պարտավոր են խոսել, կխոսեն ու միայն գիտականորեն, այլն դյուրըմբռնելի գեղեցիկ».

տար ոչ

(Ճ, ԷԼ Վճճօո,«Ճօքօառտ 8080Շրօ»,

ՇօՎ.:

Դ.

ԿԼԱ,

օք.

499---501):

:

` լ վ ե լ վ լ ժ Տված (Ռռառեբը

են

կառգով) ՛ժամանակագւական

մաս

ՋՀԱՂԱՔԱԿԱՆ ՃԱՌԵՐ

ՃԱՌԸ «ԽԱՂԱՂՈՒԹՅԱՆ ՄԱՍԻՆ»

ԴԵՄՈՍԹՆԵՆԵՍԻ

ներկա մեր վիճակը, քաղաքացիներԱթենքի, ինձ պատկե-

թանում է դժվարին

ե յտադղդնաղալիյ միայն այն պատայդ.ոչ մենք ժանի կորուստներ ճառով, ռի անճողության ճետանանքով կրեցինք, հ որ դեղեցիկ ճառերով անձճնարին է վերադարձնել կորցրածը, այլե ավելի շատ այն րանից, ոի մեր մեջ չկան ճամախոճության նշաններ այն միջոցառումենրի վերաբերյալ, որոնք պետք է ձեռնարկել անվնաս մնացած ունեցվածբի սաճոլանուքյան Համար. բնդճակառակն, յուրաքանչյուրն այդ մասին խորճում է իր ձնով: Խռրչուրդ տալը ինքնին դժվար ն ծանր ղործ է, իսկ դութ ղա կիկնակի դժվարացնումեր: Բանն այն է, որ մյուս րոլոր մուտ բննարկումընախորդում | ձեռնարկումներին. միայն ձեզ մոտ է, որ այն Հաջորդում է նրանը: Այստեղիդստացփավում1, ռր դուք որքուն նս Հիշումեմ, միշտ ղովասանբքներով են ուսբանում ծք այլն ճոնաորննիին, որոնբ մերկացնում ձեր սխալները, ն ճիանում նեքնրանը դեղեցիկ ճառերով այն ժամանակ, երը աչն միջորտռումներիի, որոնբ ձեր իշկ քննարկման առարկան են ճանդիսանում, վրիպում նն ձեր ուշադրությունից: Սական ինչպիսին էլ լինի մենր ղործնրի դրությունը, Ճուսով եմ, ն այս ճույսով րաիձրացա տեղիցս որ իմ պոաջարկը ե րմ խորՀուրղը դեռ կարող են ուղղել նր ներկա ճարաբէրությունները ե ճատուռել նախկին կորուստների, եթն միայն դութ ամաձայնեք ինձ լսել առանց աղժուկի ե զայրույթի, ինչպես այդ վայել է, երբ կարիքմասին, նրա կարնորաղույն խոսքէ չինում ալետության ների մասին:

ն

ժողովուրդների

Ձնեայաժինձ Հավաստի ճալտնի Է, քաղաքացիներԱթենքի, որ ամենից ավելի շաճում է այն ճոնտորըչ ռրբառանց վաձեզ բանումի վկայակոչում է իր նախկին ճառերը ն ճամարձակ խոսում իբ ծառայությունների մասին, բայց ինձ ճամար այդ անտանելի ժանր է ն հս դժվարությամը, միայն անճրաժեշտությունիըելնեյով, որոշեզի խոսել ճիմա իմ մասին. դուք ի վիճակի կլինեք ավեմոտ

մեկը խոսաացավ, ն եբբ դեսպաններիդ Հաշտությամբ տատված ն կվերականգնվեն,Փիլիաչոսը զաղիեչով Թեսսլոսը Դրատնեան

իմ առաջիկա ճառը, երե մր փոքիբվերճիշեջ 10 բով Հասկանալ այն, ինչի մասին նս առաջ ասել հմ: Նախ, երբ հվբեույում խռովուքյուններ էին տնզի ունենում ն մի քանի ճոնտոբնկր ջանում ն սկսել ձին ձել Հճամողնլ օդնություն ցույց տալ Գլուտարքոսին

որ

որ

ավերիչ սլատերազմ, ես առաջինը ու միտկն էի, որ աամոթալի ռարկեյի դրա ղեմ, ն ճազիվ ազատվեցի այն մարդկանց Ճոշոտումից, որոնը, դայլքակղվելով աննշան նեվերներից,ձել մղեցին շատ սխալ դործողությունների: Բայց շատ չանցած, դուք, այն որոնց ռդնություն էր ցույց տրված, ձեր վրա բերիք մարդկանոիղդ, ն այնպիսի աղետներ, այնպիսի խայտառակություն որպիսիրչի կրել ղած ժողովուրդներիցե ոչ մեկը, ն այն ժամանակ դուք բոլորդ Ճասկացաք,քն որքան կորստաբերէին ձեր խորձրդատուների ներշնչումները ն որքան հս ճիշտ էր ասում: Ալնուճետել ես տծանում էի այն ամրողջ չարիքը, որ պետությանը պատճառում ձր դերասան նքաալտո եմոսը, որը օաովելով իր արճեստի անձեռնմիխելիությո ինչես դառավորեցձեր գործերը ն դրանց ուղղություն տվեց Փեղուտ Փիլիպոսի: կս կրկին Հանդես եկա ձեր առաջ մերկ ոչ էլ չարախուություոչ անձնական քշնաժանքիը կացումներով՝ նից դրզված, ինչպես այդ ապացուցեցին Հճհտազաանցքերը: ներեժ մեկա դեպքում ես ոչ թե նճռորո ոլնմուվ սպլաշտապաններին էլ այլ ճենը ձեզ. չկայի -ղադրում,-- այլդս'իսիները բոլորովին ու

`

նից,

Դիոնիսիոսիքատիոնում, որեթե դութ դիոաէիք ոդրերդությունը տեղ խոսք չէր կարող լինել պիտության բարօրության ն պետական դորմերի մառին, չտ:ք չէիք կարող նրան լսել մեծ Ճիացմունքով, իշկ ինձ' մեծ դրդովմունքով: Սակայն, ինչսլեսենձ թվում է, դուք նա գնաց քշնտմու Հողը, որայս անգամ Ճավատացիցք,որ բոլորդ ե այնտեղից վերապեսզի ստանա իրեն ճասանելիբ ռոլարտքերը դառնաչուդ ճետո կատարի իր Հասարակական պարտքը, ինչպես նա նա ասում, Հաճտխ էր էր կիկնում. ե՛նչ նողկալիություն է մարդկանդ վրա Ճորձակվել այն րանի ճամար, տր նրանք Մակեդոնիամիդ իրէնըց ճարատությունները փոխադրումեն մեղ մոտ: եվ ա4ճայ այդ նույն Մարդը, էրբ շնորճիվ տիրածխաղաղությանստացավգորայստեղ ձեռք ինրած անշարժ դույքըդարձրեց ծնելու ազատություն, դրամ, որի ճետ միասին շուսափույք բքաջնվեցմեր ըշնամու մուտ: Այդպիսինեն Էմ կանխատեսած դեպքերից այդ նրկուսը. դրանք ասլադուղեդին իմ ճտվաստիխացումների իսկությունն ու ճշմարտուԱյունը, դրանք իմ կողմից պարզաբանվածեն եզել իրականության Ճետ լիսկատար ես կբերեմ նա մի էրրորդ ն Համաձայնությամբ: վերջին. օրինակ, աղա անժիջապես կանցնեմ իմ ճարի առարկաչին: երր մեր դեսպանությունըտուն վերադարձավ երդումով Հաս-

Ֆոկիդան, չի ղիսլչի ֆոկիղացիներին,իսկ քէրձական պետուրյոծը ե որ ձեպ կարվի մասեբի, որ Սրոսլը կլինի մեր քաղաքը կբաժանի արված հբր դութ շումաժ Ամժիսլոլիսի: էվբեան ի Հատուցումն ձնր արդարու» շատերը, մռռացաք նման ու խոստումներով: այդ ու ֆոկիդագիներինդոշ ո"լաճանջները թյան ն արժանապատվության ամենթի նս ձենդչխարեցի ե չլոնցի, այլ ի լուր թողեցիր թշնամուն, իմ որ այդ խուոքթերը,-ղտռքիճարկե Հիշում եթ Հայոարարնցի,-ես նրանոից մասին ինձ ոչ մի րան Հայտնի չէ, ոբ ու

խոստումների հ Հավատացած եմ, որ ոչինչչեմ ողայսում ղակբատումէ: ճշմարիտ է, մեժ

այդ

րոլոր

Հռետորը

դեղյքերում

ես

|

շաղատարկ

ցուցաբերեցի

բան որնէ «եկ ուրիշր, բայց սրաքաւվիանցություն,

չեմ

յդ

ն վերագրում իմ առանձին տաղանդին դրանովչեմ ճղլարտանումմ ն ապաղան կանխատեսելու կարողությամբ ես, ննբնան ըմբռնելու նմ միայն ներբոիշյալին: քաղաքացիներԱքենբի, պարտական եախ՝ Հաջողուքյանը, որն իմ կարծիջով ավելին արդն մարդկային

անկաշադ է իժաստությունից։երկրորդ՝ տեսակ շնորճքների իմ նս զրուդործերի գնաճատում կշռադատում ռությանը, որով նվերի մի թյունը: եւ իրոք, ոչ տք չէր կարողանա տալ այնխապիսի անուն, որն ազդած լիներ իմ վուրբագծիվրա՝չդետականգործերում եժ աշբների ն ճառերում. ուստի Հասարակականբարօբությունի նա ռաջ ոլատկերանում է իր իսկական տնսբով, այնպես, ինչպես եթե երեում է թրերի խսկ դրությունից: Ընդճակառակը, սլարզորոշ դնելնան դրամ, աղա այղ ժի կողմի վրա,ինչսլես կշհոթի նժարին, ամեն

ու

ա-

այդ կողմի վրա անպայման կրքրմեն նան ջո զատուղություններբ. ն առողջ կերժամանակ կտրահանորենանձեարին 1 դասելճիշտ

ալով

դանկանումեք մեր ոլնտության Հաժար այլ նրանը գրամական վճարուշնէրն դաշնակիցներ, շաճել ն անհ առաջ օգոււոներ, ասլա դրա' Համար, իմ կարծիքով, նախ այլ չպետը է խաիտել զոլություն ուներող ճաշտությունը պատճառ էս ճրասլուչըը դիա ինդուներ որոլեսգի ո՞չթե այն պլարտնառով, անվան: ձեր Համարեի վայել այն կամ Պաուլան ճամար ավելի օղում նո կլիներ, երե «յդ ճաշբոլոլովըն էլ իներ, քան ելն ներնա ուայմաններուք տությունը ինչպիաինէլ արդեն դոլություն ունեցող խաղաղությունը, խավոովի մենը թույ հնջ Բանն ալն է, որ մեր անտագությամբ որ նա լինի մեղ եք ն ղրանբ չլինեին, չլաապեհրազժի կարեոր սխալներ, եվ այսլես,

երճ

դուք

ու

տվել

ու Համար Հիմա չէր լինի այնքան վասսնդավոր ծանը:

ոլետք է զգուշանալ, ոռրոլեսղիայժմ ճավաբքույթի Այնուճեսրե, մեջ գտնվող ն իրենը արգեն ամփիկցիոներմնծարող ժողովուրդ: ննրին, առիթ թոսելու մեր դեմ դաշնակցային պատերազմի չտալ մասին: Հիմայ եթն մերն Փիլիպոսիժիջն պաանձճրաժեշտության տերազմ բոռնկիԱտ տիույոլիոի ճամար կամ որկլ այ մասնակի ալաւոճոռով|,ոլ չի վերաբնրում ոչ ընսաղուիկեցիրաձայնությա:ն ներին, ոչ արչիվացիներին, ոչ էյ քերնացիներին, ապա այդ ժողոմի ըճոդճավուրդն իդ . ոչ չեկը, ամենի Քիչ՝ նքրբնեացիները,-տեք ինձ ս թույլ տվեք վերջացնել,-- մեղ ճետ չեն սլատեբաղմի. ես. դրանում Համոզված եմ: ոչ թն այն պատճառով, ոլողեսզի նրանք բարյայակյու լինեն ղեպի մեզ կամ ջանան Ճաճոյանալ Փիլի ոսին, այլ ա'լն ըչաճառուվ, որ անդամ քնբեացիները, ինչոլիսի բլամիտ այդպիսի էչ որ դութ նրանց ճամարեք, լա:| են ժառսկանում, որ ռպատնրաղզմը իր ամբողջ ծանբությամբ կլնկնի նրանց վրա, իսկ դրա ռդուտներին Հուունուտ հինի ուչն ժրուսը,մետչով Համոոչիաոմդասողական դրության մեջ: ԱՀա քե ինչու, եթե միայն ղպատեբազմի ճամար ընդճանուր պատճառներչլինեն նե ժողովուրդներն այն չսկսլն ընդճանուր ուժերով, անգամ բնբեացիները չեն «անգրգնի այդ անել: Այնուճնան, երե մենք մտածեինբ պատերազմել քնբնացիների ճետ Օրուլի ճամար կամ ժբ այ մասնակի առիթով, ապա, ի կարծիքով, մենք չէինք տուժի, քանի որ դաշնակիցները. որոնբ արժանի նն այդ անվանը, օգնության կգային կովողներից գործոնրան, որի ճողը կներխուժերթշնամին, ն Ճճարձոտկողական ղություններում չէին օգնի ոչ մի կողմի. այդղիսին է միության ռանձնաճատկությունը:Դաշնակիցների,մերոնց կամ էլ թեբեացիների Ճճակվածությունըչի կարող տարածվել այնչափ, ռրաեսզի, նրանք անտարբեր ն' պաշտպանենմիության ժողովրդի անկախուքյունը, ե՛ օժանդակեննրա տիրասլետությանը, իրենց իսկ սեփական շաճից ելնելով, ուրիշների վրա. ընդճակառակը,ն' մեր, ն՛ թեդաշնակիցները: բնացիների անկախությանը կճամակրեն բոլոր բայց դաշնակիցներից ե ո՛չ մեկը չի ցանկանա, որպեսղի մենք կամ թնբեացիներըճակառակորդինկատմամբ Ճաղթողճանդիսանանք ն տիրապետությունը տարածենք իրենը իսկ ղաշնակիցների վրա. ի՞նչն է, իմ կարծիքով, վտանգըչ ե ինչի՞սմենք պետք է վախենանը: նրանից, որ սպառնացող պատերաղմում, մեր վարքադծից ընդճանուր ղժգո՞ության չզաորվակով, մեր դեմ չմիանան վճռականորենբոլոր ժողովուրդները: եթե արդիվացիները, մեսսննացիները, մեգալուոլեցիները ն մի քանի ուրիշ ւլելոսլոնեսացիննր ու նրանց 4ամախոճները գեպի մեղ թշնամաբար են վերաբերվում այն քանի ճամար»որ մենք մուտա-

-

ա-

`

միջոցով բանակցել ենք լակեդեմոնացիների ննետիկների ենք չվել նրանց որոշ դործողուչռ երեույթին, Հավանություն

թյուններին, ս

շում,

ճեւո, են

ե,

այդ մասին բոլորն ինչալնես եթ: թեբնացիները, թշնամաբար են տրամադրվելդեպի մեզ, է՛լ ավելի կթշնաա-

ապաստանենք բամանան այն բանի ճամար: որ մենք մեզ Համար ն բոլոր միջոցներովնրցել նրանց բոլոր մռարանդիների եթե թնսաղոնիկեենք տալիս մերթշնամությունը, զգացնել Համար, որ մենք մեզ մոտ ցիները դժգոճ են մեզնից այն բանի որ իսկ Փիլիպոսը՝ վռարանդներին, ենք ֆոկիդական հս ենք մտնելու ամֆիկտիոնիմեջյ-- ապա մենք նրան դիմադրում կարող հն միանալ պաերկյուղ եմ կրում, որ րոլոր ժողովուրդները կունելուրաքանչլուրը տերազմելու մեր դեմ, ըստ որում նրանցից որոշումով, նըամֆիկտիոնների նա Հատուկ Ճիմբ. քողարկվելով իսկ րանք պատերազմիկնետվեն մեր դեմ, անգամ ի վնաս իրենց սեփական չաճերի, ինչպես այդ տեզիունեցավ ֆոկիդականպամուռ

թանց

ընդունում

տերազմի ժամանակ:

Փիէ, որ ներկայումս թեբեացիները, Հայտնի Զեզ,իՀարկե, են

բոլորըկատարել մի ընդճանութ իպոսը ե թեսաղոնիկեցիները, են ամեննին ոչ միատեսակ նպատակ: ործ, չնայած Հետասլնդել

Փիլիւղոուժ չունեին, դիմադրեին որպեսզի թեբեացիները Այսպես, ն

անցուղին անգամ վաստակել դրավել սբն՝ անցնել Թերմոպիլեն, փառքը, թեն նա վերջինըճայրոնըամբողջ աշխատանքների նրանց մի փոբը լայլնացրինիրենց իրապե վեց: Ճիշտ է, թեբեացիները տությունը, սակայն իրենց ծածկեցին մեծագույնանպատվությամբ չանցներ Գիլան, քնիրոք, եթե Փիլիպպոսը խայլտառակությամբ: ստտաճամրավնէ ասում, ոչ մի բաժին էլ չէին ինչպես բնացիները, նա: Թեկ նրանք Հակառակէին նրա անցումին, բայց ի վիճակի որը նրանքայնքան ւռիրելուՕրխոմենինն կռրոնեային, չլինելով Գուցե կերպովցանկանումէին, այդ բոլորը թուլլատրեցին: ու

սուռն

մեզ, թե Հավատացնել կՀամարձակվի «րեմեկը

Փիլիդոսբ նպան

կորոնհան,

Հանձնելու Օրխոմննը տակ չուներ թերեացիներին են կարԱյդ մարդիկ կարող այլ զիջեց միայն անչրաժեշտությանը: են ցանկանում,իսկ հս լրիվ Ճամողվածությամբ թել ինչ որ իրենք որչափն անցուղոն պնդում հմ, որ նա դրան տենչում էր նույլնչաւի,

պատերազմն ինչպես ն միայն իրեն սեփականացնելու գրավմանը, ն մրցումները կաղմակերպողի սյութիական փառքը Խվարտողի Հոգու: ինչ վերաբերումէ կոչումը. նա դրան ձգտում էր ամբողջ ապա նրանցՀամար Հավասարաղես անցանԹեսաղոնիկեցիներին, քանի որ թե՛ մեկը կ Փիլիպոսի ճղորանալըչ կալի էր թեբեացիների նրանք ձում քն' մյուսը նրանց վտանգ էր սպառնում. բայյ ո

.

'

էին երկուառավելության՝ ւիլիւսկան ժողովում ն նախագդաճելու կառավարելու դելֆիական որբավայրըս Այդ երկու շաճի ճամար նրանք անցան Փիլիպոսի կողմը: Այսռլիսով, դուք տեսնում եք, որ վուրաքանչյուր ժողովուրդ, Հանուն իր սեփական շաճի, ստիպված

այդ: տալիս

էր անել շատ այնոլիսի բաներ,ինչպիսիք նա երբեք չէր ցանկանա: Մենք պեւոքթէ ղգուշանանքնման դրության մեջ ընկնելուց: Մի՞քե այդ վտանգի սարսափից, կասեք դուք, մենք պետք է ենթարկվենք առաջադրված սլաճանջներ|ն: եվ դու, Դեմոսթենես, Ո՛չ, ամեննին էլ խորճուրդչե՛մ տալիս:

խորճո՞ւրդ ես

ու

Չոլեւոք է մեղ թույլ տալ ոչ մի տտորություն ն խուսասխելպաոերազմից, դրանով իսկ բոլորի առաջ վավերացնել մեր խոչականությունն ճշմ ւմ4ւմ, արտությունը,-իմ քե մենք կարժիքով, ինչպես ռլետք է վարվենք, ի պատասխան այն քաղաքացիների, որոնք մեր պարտքն են 4ամարում արճամարտճել բոլոր տեսակիվատնդներըե պատերաղմ չեն կանխատեսում, ես պատրաստ եմ ներկայացնելու

բույս

թողնել

Հեւտեյալ մենք առաջարկում նկատառումները, ենք քեբնացիների տակ 0Օրուլը,ն եթե որեէ մեկը մեղ ճարցնի տիրապետության ւն մեզնիցոլաճանջիանկեղծ պատասխան, մենք կառինք՝ ի ինչո՞ պատերազմի: Հօգուտ Փիլիսլուիմենք, ճամաձայն դաշնաչ գրի, արդեն ճրաժարվել ենք Ամջիոլիսից, մենք Թույլ ենբ տվել է

ն

կարղիականների խերսոնեսցիների շարքերից, Քխոս, անջատումը Ռոդոսկղզիներիգրավումը կարբիացու կողմից,էնչպես.

կոսու

քշնամության

բյուղանդաջիների բոնությունը մեր ճանդքոլ, նավերի անժիաոելիո-: ընեննրա ճամար, որ խաղաղ զրուքյան Մեջ ենք մենթ տեսնուժ մեծ շօգուտների աղբյուրը, այլ ոչ քե ղժոություններ ի ու

`

մեջ՝ Հանում Թմած բարիքների Դնլֆիական սին պատրանքի Համար անչեքեք ն անդամ կլիներ ծիծաղելի այժմ պատերազմ սկսելբոլոր ժողովուրդների ղեմ, երբ մենք արաասովոր ղիջողու-

ՈՇքԵԹօր

:

Ը

թյուն հենքցույղ տել առանձին ժողովուրդների ճետ ունեցաժ Հարաբերություններում, չնայածայն ժամանակխոսքը վերաբերում էր ժեր ծայրաճեղ, կենսական կարիքներին.

(Թարգմանվածէ ռուսերենից՝ «Թոք Հ օո», 16ուօ« ռքօֆ. Փ. Լ. Խրողծուօ, ԽՈԾաւտռ, 1903 ո.).

ԻՔՇՎՇԸԼ0Րօ

Ս

:

ը

:

ր Դեռ երկա՞ կատիլինա: պի բությունը, Մինչն՝կ րբ ղու, վերջա լագարությամբ: դոռողանաս . սաճման, պիտի ՔոՀանդգ

անձեռնմխելի

չգործեց ո'չ զինվո ոչ մի. ազդեցություն էր որըգ̀իշերը պաշտպանում Պալատ ո՞չ սարսափը» ո՛չ ժողովրդի պարեկները, ո՛չ բազմություն բհմիտ` քաղաքացիների

վայրը,ո՛չ էլ այստեղ ներ արտաճայտությունը: Մի՞թեղու չ դեմքերի մեզ ճամարշատ պարզ եք: Մի՞22 դու չես ված ես, քանի որ այստեղ բոլորը գիտ

քո կարծիքով, տե սին:՝Որը" մեզանից,

այն մասին,թե դու ինչ ես արել այս գիշե որտեղէիր, ում էիր ճավարբել,ինչ որոշո օ՛, "բարքեր:Այդ բոլորը սենա մանակներ, է, իսկ նա դեռ ասլրումէ։ սուլը տեսնում '

փրկության

կանչէ,-- նա ներկայանում է սենատյ մ մեր մեջ ընտրում է խորճրդակցությանը, հրոք որ խ Բայց մենք,. դատապարտում:

`

ճամար ա ենթ, 22 ոլետության որը նա կատա ենք դենքից, խուսափում ալն է կոնսուլի ճ կատիլինա, վաղուց ն քեզ ենթարկել ուղղել այն կործանումը,ո դեմ: Եթե տլա նյութում էիր մեր բոլորի սպպիոնը՝ քուրմը, չդրավելով ոչ գերագույն` Գրակքոս կարողացավ ուանել Տիբերիոս, աննշանչափով փոխել գոյություն ունեցող

`

ջանում Ցիցերոնը Սորուրու րանքները:

էր

..

:

եր

նն աՆ մաշի, Հանված: կատիլինայի անձն

որոշումը». ոննատի դնեք,

մի՞թե մենք,օժտված կոնսուլականարժա Գ ճանդուրժենք որը տենչ կատիլինային, լ ոչնչացնել արյունով "ողողել կրակով . «

բ

...եքե էս, կատիլինա,բո դեմ դորժնեիՀամաձայնալդ որոշ-. ժան, քեղ պատշանճէր անմիջապեսոպանել, իսկ դու դեռ հս, ն ապրում այնոնս, որ ոչ մի ճակում չես ցուցաբերում Հրաժարվելու ջո ավելի ու ավելի եւ ամրանումնրա մեջ: Պարոնա՛յք ես սենատորներ, ցանկանում եմ ես վիջողամիւ լինել, չեմ կամենում նության ճամարայսփոք կրիոիկազան ճանգամանբներում կորցնել գլուխս, բալց Ճիմա հս ինքս ինձ պնտք է դատապարտեմ իներտության |. գործերն անճմուտ Համար:ր կե1 ոլով վարելու լ Հռոմեական ժողովրդին 174Ր7 քշնամի բանակը վրան է խփել հոալիայում հտրուրիս տանող կիրճի ած օրաութ առումբշնամիների քիվը, իսկ այդ բանակի պէտին ն թշնամիների առաջնորոխն մենք տեսնում ենք Հռոմեական պարիսպներիներսում |լ անգամսենատում, ն ղիտում ենք, թե ինչպոթ նա ամեն օր «զտում է շարված ես Հիմա արտին: եթե, կատիլինա, ճրամայեմ բոնել քեզ ն սպանել, ես, քերեսպետք է վախենամ նրանից, որ ավելի շուտ բոլոր բարեմիխոները ինձ կնախատեն ավելորղ դանդազկոտության,քան գեթ որնէ մեկը՝ դաժանության ճամար: Դու, վերջապես, այն ժաերբ անկարելի կսպանվեսյ կլինի դոնել մի մարդ այնչափ որը Հրաժարվեր

ապրում Հ

ճանդգնությունից,-ընդճակառակը,

ի

.

է

`

Հասցնել պետության ճենց

արամ աթի արարինաիա

-

Բայց քանի մարդ, այնպես, ապրում իմ վատաճելի ինչպես բազմաթիվ, պաճակախմբի Հըս1ողության տավ, Փոզ կզրկի անգամ Հհարավորությունից շարժելու ոլետության ղեմ, Հարյուրավոր աչքեր ականջներ դեռ գոյություն կունենա գե մի որը կճամարձակվիպաշտպանել դու կապրես, բայց կապրես Քեզ, հմ՝

մատ

որը

ու

կշետնեն մա, քեն

ու

դու

կղզիտենքեզ, ինչպես նրանք այդ արել այդ չես էլ նկատել:

են

մինչն Հի-

ղումների մաին մտածելուց: Դուոռմրողջովին մեր ձեռքում ես ս..Եռ դտնվում, քո բոլոր պլաններըմեղ բոլոր միալն դիտավորությունները ոչ տեսնում, ույլ ուղղակի ախազգում եմ:

Ն» համաը

"

4.

|

սենատում, եռ տեսնում եմ մի քանիաներին,որոնք «Այստեղ, ւ , ը) այհտ աեղ Ղ թ քեզ ճետ, էին, 0-, անմա ( չ ի գիշ ասովացննյումըը իկ 1: տեղ ենք մենք դտնվում: ի՞նչ քաղաքում ենք ապրում: Ո ի պետության մէջ կնք բնակվում, Այստեղ, կրկնում եմ, ալատեղ, մեր մեջ, արոնալթ ն սհնատտրներ,այս ովում, որին ոչ մի բան դուք չեք գտնի ամներկա: են գոնվում մարդիկ, որոնք խործում են իմ ե ձեր կործանման մեր քաղաքի նե ամբողջ աշխարճի ոչնչացման մասին: ...եվ այսպես, այն գիշեր ղո՛ւ, կատիլինա,Լեկի տանն էիր, մասերի էիր բաժանում հտալիան, որոշում էիր, քե վ Հա աա Հ աւե, ւ ո՛րին թողնել Հոոմում ո՛րին վերցնել քեզ «ճետ, նշում էիր քաղաքի ալն կեւնոր, պետք է ոկավեն Հ հում էիր, որ ինքդ էլ շուտով կթողնես Հոռմը, ասում էիր, որ քեղ ճամար մի անախորժ խոչընդոտ կա՝ դա իմ կյանբն |: Գոնվեցին երկու Ճճռոմեական ճեծյալներ,որոնք պատրաստակափություն քեզ ազատել ույդ դգառնությունից, Հայտնեցին նրանք խոստացան նույն գիշեր,մինչե լուսաբաց,ռապանել ինձ իմ անկողնում:Այդ ամենի մասին ես իմացա ձեր ժողովը վերջանալուց անմիջապես ,

«

ամենամկծարելի ամենաձեղինա

ալ կավ» Հավասար բողզխեգեր քում, մասին,

ո"Ա

ր

րանից

կիլամենոր, Հավատա

Հեւտու

5.

Յ.

:

Դու, կատիլինա,ինչի՞ վրա կարողես Հույս դնել, եթե գիշերվա մքությունն անգամ ի վիճակի չէ քարբցնելու քո պիղծ ձնոնարումները, ոչ էլ մասնավոր տունը կարող է իր պատերի ներսում. պաճել քո դավաղիրների ձայները, երբ ամե՛ն ինչ Հայտնիէ դառնում կ ամե՛ն ինչ երնան է ելնում: ժամանակն է, վերջապես, որ դու սքավվես, ճավատա՛ինձ, ն ՀրկիՀրաժարվի՛ր ։ կոտորածների "

««.Այսպիսի պարագաներում,կատիլինա,գնա՛ այն ուղիով,

եր, Լ կՏոնՏոոացի չ "մ Ար Գր Գա Մ : Լ" իր" ւյ հու մա րան ն թանար: մբողջ Ն ում պետությանդեմ բացաճայտորեն Հաա

որի վրա ոտք են, բը բաց ամա

,

.

».

ու

"

`

անո Արարաոր

սնու ս որ ավերմա արի , թի ի ի կյան բնակատեղերը, բոլոր Սալմա ճարները, քաղաքային յ կոնսովը թշնամուն Հրամայում ջչապեսամբողջ հտալիան:

կործանման

՛

.

,

'

ո

ու

-

ր

է

,

Դու Ճեպանալ քաղաքից:

մարձակվում պատվիրել, խորճուրդեմ տալիս:

Հարցնում ես, դուցէ՝աքոսո՞րչ Չեմ բայց եթե դիմում ես ինձ

Հաւ

խռրՀրդով, ը

10.

:

,

,ինչպիսի՛

Հոյակապ արդյունքներիես

ռացրի կոնսուլությունից. Համենայն դես, պետությունըորպես միայն արսորական, ե

ճառա, երբ քեզ

դու

կարող հռ

4ե-

ծվատել

քե որպես կոնսուլ ն քոռ ճանցագործ ձեռնարկումները պետք է կոչվեն ավելի ուտ ծլուղակություն, քան պատերազմ: ոչ

12. «Այժմ նս Համողված եմ, որ երե նա միայն Հասնի մինչե Մանլիուսի ճամբար, ուր նա մտադիրէր մեկնել, անկարելիկլինի գտնել մի ճիմար, որը ակներե չճամոզվի, թե դավադրությունըդո-. ություն ունի, չի գտնվի մի սրիկա, որը Համառ ժխտէլ ապացուցված փաստր:ես շատ լավ ճասկաում էմ, որ երե պատժել միայն կատիչինալին, պետականվարակիայդ Հիդրան կարողէ միայն մի փոքր ճղմվել, բայց ոչ թե ճխլվել: հսկ երն նա Հեռանա, տանելով իր ճամախոչներին, նրանց 4ետ միասին նա իր Հետ կքաշի նան Բոլոր սնանկացածներին,սլետության մարմնի վրա՛ Հասունացած պալարը կրացվի, ն վերջնականապեսդուրս կքաչվի արմատը ե ամեն տեսակ աղետներիսադրողը:

երակների ն ներբին օրավելիխորն է թափանցում պետության ե մյուս դադանների մեջ, ...եթե պատժենքմիայն կատիլինային վադիրները կենդանի մնան, ճիվանդությունը ավելի սուր բնույթ կընդունի Ոատիթող անզգամներըճեռանան, թող առանձնանան բարեմիտ մարդկանցիցն թող բոլորը ճավաքվենմի վայրում, թող քաղաքի պարիսպը ...բաժանի նրանց մեզանից, թող փերջապես մաճափորձնախապատրաստել կոնսողի դեմ նրա սեդաղարնն փական տան մեջ, խոնվեն քաղաքային պրետորի տրիբունալի շուրջը, զենքը ձեռքներին պաշարծն սենատիշենքը, քաղաբը ճըրկիզելուճամարպատրաստեն ճրքիոներ կերոնննր,թող, վերջապես, յուրաքանչյուրի դեմքի վրա գրվի նրա քաղաքական ճա-. մոզմունքը: իսկ ես խոստանում եմ ձեզ, որ մեր՝ կոնաուլներիա զգոնտւթյունը,ձեր ճեղինակությունը,Հռոմեական ճեժյալների անդրրդվելի կայունությունը, ընդճանրապնսբոլոր բարեմիտներիճամերաշխությունըայնպիսիբարձունքի վրա կլինեն, որ կատիլինայի Հեռանալուց Ճետո,դուք ակներն կերպով կճամողվեր, որ նրա բողիտավորությունները բքացվա՛ծ,ճայտնաբերվա՛ժ,լափանչոր չա՛ծ, պատժվա"'ծ ձն:Այսպիսինախանչանակներիառկայությամը, կատիլինայ,մեկնիր վարելու անօրեն անխիղճ պատնրազմ: Թետությանը դա կծառաչի' Հասնելու ավելի բարձր առաջադիմության, իսկ քեզ ն բոլոր նրանց, ովքեր կապված են քեզ ճետ ամեն ու տեսակ ճանցագդործություններով սպատնություններովանկման ն անգամ վերջնականոչնչայման: Դու, Ցուպիտե՛ր,որի տաճարը Հիմնադրված | ՌոմուլիձեռքովՀռոմի Ճիմքը դնելու ճետ միաժամանակ, որին մենք արժանի կերպով ենբ մեր քաղաթի ն մեր պետության Հովանավորը, պաշտպանի նրանից նրա ր ճամախոճներիցքո զոճարանները, բոլոր տաճարները,քաղաքի բնակարաններն պարիսպները,ինչպես նակ բոլոր բաղզաքացիների կյանքն գույքը, իսկ այն մարդկանց, որոնք թշնամի են բարեմիտներին,--ճայրենիքի թշնամիներին,խոալիայիկողոպտիչներին, որոնք սերտ կապվածեն միմյանց ճետ ճանցագործություծնենրով ն պիղծ ընկերակցությամբ, պատժի ր ինչնա կննդանուն մաճվանից ճետո նույնպես ճավիտենական տանչանքնեթյան, ու

ու

անվանում

ու

ու

ու

13. Վաղուց է ինչ մենք, պարոնայք սենատորներ, ապրում ենք սպառնալիպայմաններում, Հետամտվելով դավաղիրներիկողմից, բայց չգիտեմ, ինչպիսի ճակատագրականպյատաճականությամը, ճատկաւես ի՛մ կոնսուլության ժամանակ, ամբողջ ուժով երնան եկան

ամեն

ն տեսակ ճանցագործություններ վաղեմի կատաղի ճանդգնություն։Եթե ելուղակներիայս ՀրնշավորՀրոսախմրիմիքից մծրացնել միայն կատիլինային,գուցե թվա, որ մենք կարճատ դաղար կստանանքմեր անճանցգստություններից ն Ճուզումներից ճետտ, բայց իրականում վտանգը չի վերանում, այլ միայն`

րով:

Լադօքօք, (Բարգմանված Քջոր է ռուսերենից, իլոքոՄոսոն 122: 447Խումար: Շ. 11 ՐՏոդւծո, 2:առմ

):222ըռ

աո,

291).

Օք,

Մ

|

ԺԱՆ

ՊՈԼ ՄԱՐԱՏ

(1488 ԹՎԱԿԱՆԻՆ ՏՈՒԼՈՒՉԻ ԱՐՔԵՊԻՍԿՈՊՈՍ ԼՈՄԵՆԻ

ԴԵ ԲՐԻԵՆԻ՝

ՋՈՐՋԲԱՅՐՈՆ

ՄԻՆԻՍՏՐ

ՆՇԱՆԱԿՎԵԼՈՒ ԵՎ ԱԶԳԱՅԻՆ ԺՈՂՈՎԻ ՆԵՐԿԱՅԱՑՈՒՑԻԶՆԵՐ ԸԵՏՐԵԼՈՒ

ԱՌԹԻՎ ԱՐՏԱՍԱՆԱԾ

(ԱՏՎԱԾ՝ ԼՈՐԴԵՐԻ ԳԱԼԱՏՈՒՄ

ՃԱՌԻՑ)

ՆՈՒԹՅՈՒՆ

15812 ԹՎԱԿԱՆԻ ՓԵՏՐՎԱՐԻ 12-ԻՆ

ԱՐՏԱԺԱՆԱՄ

ԸՄԲՈՍՏԱՑԱԾ ՋԶՈՒԼՃԱԿՆԵՐԻ

Ի ՊԱՇՏՊԱ-

ՃԱՌԻՑ)

սուհմ

թանկագին Հշամաքաղաքացգինե՛ր, թող անցյալը աղպադայի ճամարձեզ դաս ծառայի. ղինվեցե'ք խոճնմությամբն Ազգային ժողովի ձեր ներկայացուցիչների ընտրության ժամանակ եղեք նույնքանխքատյորքան ն մինիստրիընտրության ժամանակ: անխոչեւմ ն դյուրաբորՔաղարբական աուղաիեղից Հճեռացրե'ք բոք երիտասարդությանը,ինչպես ն այն մփսխդկանց, ոխոնքճայլտեի են իրենց քեքնամտությամը ե անտճող կլանբով, մարդկանց, ոբոնք շառյլողության, ճոխության, անբարոլականաւթյան, ժլատոււթյան ն փառամոլությանՀակում ունեն:

Գիւելիբներ

սպոռարբինություննեբ--աճա այն ճատկությունները, որոնք անչրաժեշտ են նրրորդ դպսի ներկայացուցչին: Այդ կոչմանը արժանացրերմիալն ողջամիտ ն փոիձված, աղնիվ մարդկանց, որոնց ընդունակույյունների վերաբեիյալանճնարինէ կասչ կածել, մարդկանց, որոնբ ջչերմնուսնդորենեն վերաբերվում դեպի ճասարակական բարիքը, փորձվածեն գործերիմեջ, որոնց շաճերը անբաժանելի են ձեր սեվական շաճերից, մարդկանց, որոնք լուրջ են, տարիքով ճասուն, կամ քե նրանց, որոնց պատկառելիծձերությունը պսակում է անրասիրկյանքը: եվ, վերջապես, նրանը առաքինությունը ամենն տեսակ գայթակղությունիցպաճպանելուճամար ըբնտրեցեքմարդկանդ, որոնք իրենը կարողության կամ վաստակի շնորձճիվկարիբի մեջ չեն, մարդկանց, որոնք հեննը դործունետւթյան բնույթով անկախ ենյ կամ այնպիսիներին,որոնց պաշտոնները կախում չուննն րարձիաստիճանանձանցբարեճաճությունիը, աղնվատոճմիշխանի կամ մինիստրի ճովանավորությունից: Զգուշացե՛ք,չլինի քե արճամարճելովիմաստուն խորճուրդենբը ե ականչ դնելով Հրապուրիչ ճառնրին, դութ ձեր իսկ անփական ձեռքերով անդունդ փտրեքջձեր ուռքերի առաջ, Զգուշացե՛ք, չլինի քն ձեր սեփական զավակներըճետաղայումձեզ նախատեն այն բանի ճամար, որ դուք ինքներդ նրանը ճամար չղքաներ կռեցիք, չլինի քն «Հեծկլտալովստրկացման դառն պտուղներիվրա ն . ղանդատվելով իրենց տանջանքներից, անիծեն իրենը այրերի ` ն

վաճառվածությունը:

|

Հ (Թարգմանած է ռուսերենից. (տո Լ1ոյծ ԽԼւքոր,«1136քռէուելը. ՀՃոճտօհութէու ԷԱքօտտոծղ6ոյւտ», 1. 1, /1Յք ՕՆՇՎԵՇՆԲՄ, ա3Յոն1ՇՃԵՇՂՑ0 ՇՇՇԲ, հ օշրոտ, 1956 ո, օք. 278---281).

ո

զոնե Հանցագործության, «Չի եղել մի ղվեպք,որ ձներբակալվեր որի վերաբերմամբկիչ ծանցավորյ բոնված փի իսկական վայրում ն պպացույցի կարիք չզդգացող մեղադրանը... ակնճայտ բառվեր ունեն, այդ մարդիկ մեղադրվում են նրա ճամարչ որ երեխաներ վիճակի ի պատճառով, ներկա ժամանակի պայմանների որոնց, իսկական պատՔայց այդ բոլոր քշվառությունների չեն պաճել... ճաոր, գրա ճեւտ ն բոլոր խոռվություններիպատճառր, ավելի խորն են, թե այդ մարդիկկազմել են մի, է քաղված: երբ մեզ ասում այլն ո՛չ միայն իրենը բարեկեցությունը, ոչնչացնելու ընկերություն ռր դրա անմիջականմիջոցները, կարո՞ղ ենք մռռացության տալ: այդ ամենի պատճառը ոչ այլ ինչ է, եթն ոչ մեր դառն քաղաքականությունը հ վերջին տասննութ տարիներիկործանարարպատերազմը: Այդ քաղաքականություննէ կործանել նրանց բարեկելյությունը: Դա մի քաղաքականությունէ, որ ծնվել է իր դրույթի ճետ, ԹԷ չկան այլես քաղաքականխոշոր գլուխները: նա մեռյալներից ն ավելի երկար է ապրել, որ իր նղովբի կնիջը դնի մեզ վրա այդն սերունդների վրա: ես երրորդ չորրորդ ն ծաա.2Զէ՞ որ այդ ամբոխն է աշխատում մեր դաշտերում նւս ձեր նավերը: երանիցըէ ռայում մեր տներում: է ղեկավարում ն միայն նա է ձեզ Հնարավորուձեր զորբը: Միայն կազմվում նա ինքը, երբ բայց աշխարձճին. ամբողչ թյուն տալիս սպառնալ կան մոռացության են մատնվում, տառապանքները նրա շաճերը ն ձ եղ: ռուլառնալ բող է ընկնել Հուսաճատությանմեջ .ածռ անցել եմ Պիրենեյանթերակղզու վրա ծավալվածռաղեղել եմ Թուրբիաամբողչ ընթացքով. մական զորժողությունների տեղ, յի մի քանի ամենաճնշված նաճանգներում,բայը ոչ մի մեջ ն դավաճանական կառավարությունների մենաբոնապետական ա

ինչպես անդամ, չեմ ոնսել այնպիսի աճավոր աղքատություն, բուն Հետո էմ իմ վերադարձից այս բրիստոնեական ճում երկրի եո-

սրտում:

պատիժ բավականաչափ Մի՞թե մեր օրինադրություններում արյուն րյ) անքան դա, չկա, մի՞թե մեր քրհանան օբենսգրբում ոի այժմ Ճարկավորէ այն ամբողջ շատրվանովբաց թողնել, որբ բանում Է մինչն էրկինը, կարժնանրա ամար, որ աարձրաձայն իը Համար ինչած"ս,նբ դուք ձեր օրինագիծըՌաարար ա

քե կարողեք դութ մի ամբողջ Մի՞ կյանքում: դքսություն վերածե Դուք ուզում եք կախաղաննե՞ բանտի: րբ կանգնեցնելբոլոր դաշտքրում ն 1: աղաձյկեննը» նա մարդկանց ինչպես ե

Կ. ՄԱՐՔՍ

(1856 Թ. ԱՊՐԻԼԻ 14-ԻՆ

`

ոտոչ

«ԳՈՂՈՎՐԴԱԿԱՆ

ԼՐԱԳՐԻ»

ՀՈԲԵԼՏԱՆԻՆ ԱՐՏԱՄԱՆԱԾ

ՃԱՌԸ)

։

այուպես կոչված ոնոլյուցիաները սոսկ մանը միջա-

թ.

դեպեր,չնչին ճաքեր

ճեղքերձին եվրուղական ճասարակության պինդ կեղեր վրա: Պինդքվացող մակերեսի տակ երան եկավ մի օվկիանոս, որը րավական անծայրածիր է շարժվիչ որպեսզի փշուրանի ժայր ու

Դարի «որիցթանն րալի որ: ա ցին Լարձ ո ւո Իրզու դարի ոնոլլուցիայի ն ազատագր»: իշտ է, սոցիալականռկոլյուցիան կոր

նրանք

ը

նրա

Ճ

րոլ

այդ

այդ

զաաքեւը, հարիաթի գաղտնիքը:

բան չէր, 1848

թ.

,

էէ 20.000

մեզանից

Ֆունտֆան մ ր, ղգո՞ւմ Մ եք ֆունտ ծանրությա

արդյոք

ղուք

ու

այդ

ույնքան քիչ, որքան Բիչ էր հվրուղական մինչե ճասարակությունը թ. զդում այն ոկոլյուցիոն մթնոլորոը, որով նա շրջապատված էր ն որը ճնշում էր նրան բոլոր կողմերից:

Հա-

Առկաէ մի մեժ, 4141 դարի ճամարբնորոշ փասոյ ռեր չի մարձակվի րացաել ոչ մի պարա: Մեկ կողմից, կյանքի են արդյունարերականկ գիտականայնպիսի ուժեր, որոնց արքնացել մասին ենթադրելանդամ չէր կարողպատմության նախորդ դարաշրջաններիցն ոչ մեկը: իսկ մյուս կողմից, երնան են դալիս անկման նշաններ, անկում, որ ավելի քան դերազանցում է Հոռմեական սարսափները,որոնքբո-

:

'

ա-

են

,

Գ

լորի

մտցված

ԲրիՍարա են

տարեգրություններ Մեր ժամանակում աժեն մի

,

ջ:

րան կարծես թե Հղի է իր Հակա- . դրությամբ: Մենբ տեսնում ենք, որ մարդկային աշխատանքը ՝ կրճատելու հ.պվելի արդյունավետ դարձնելուՏրաշագործ ուժով մեքենան տանում է դեպի սով ու ուժասպառում: ձչարըս-

օժտված .

188.

'

«Բայրոնը ե Խաչիկ Դաշտենց,

«Հայերը»,Հայպետճրատ:, թ., էջ 10--13«

.:

:

:

:

ճնարածըչէր: Շոգին, էլեկտրականությունը | ավտոմատ դազգատներն անձճամեւմատ ավելիվտանգավոր ոկոլյուցիոննըներէին, ըն հ Բլանկին: Բայց ՔաղաքացիներԲարընաը,Ռասպայր Անն այն մթնոլորտը,որի մեջ մենք ապրում ենք» ուրաքանչյուրիս ճնշում շում

տության նորաչճնարաղբյուրները շնորձիվ ինչ-որ ճՃակատադգրաչ են դառնում: Արվեստի զրկանքների աղբյուր կան կախարդանքի են եստ երնույթին գնված բարոյական ճատկուչ Հճաղթանակներն թյունը կորցնելու դծուր՝ Մարդկությունը,ամբողջությամբ վերցրած շարունակավելի մեծ իշխանությունէ ձեռք բերում բնության վրա, սեփական մինչդեռ առանձին մարդը մյուս մարդկանցկամ հեր բության աորուկն է դառնում: Թվում է, որ դիտության մաքուր փայլել, երպ ոո քան միայն ագի բույսն անգամ փայլել, քան միայն տդիտուչի կարող այլ կերպ թյան մոայլ ֆոնի վրա: Մերբոլորգլուտերըն մեր ամբողջ պրողշՀբնարկարծես քն տանում նն դեպի այն, տր նյութական ուժերը Հոգեկան կյանք են ստանում,իսկ մարդկային կյանքն իջնում է մինչն բութ նյութական ուժի աստիճանը: Արդի արդլունաբերու` թյան ու տգիտտւթյանմիջե, մեկ կողմիցչ նչ մյուս կողմից, աղդոյություն ունեցողայս անտագոնիզքատությանանկման միջն: մը, մեր դարաշրջանիարտադրողականուժերի ն ճասարակական ճարաբերությունների միջն դոլություն ունեցող այս անտազանիզմը մի շոշափելի, ճնշող ն անվիճելի փաստ է: Թող պարտիաներից ուանք ողբրան այդ իսկ մյուսները ցանկանան ազատվել տեխնիկայի ժամանակակիցՃաջողություններից,միայն թե դրա Հետ միատօին փրկվեն ժամանակակից կոնֆլիկտներից. ոմանք էլ թող երեվակայեն, որ արդյունարերության մեջ առաջ եկած այդքան Տ նշա նակալից պրոգրեսն անպայման պիտի լրացվի քաղաքականության մեջ առաջանալիքնույնքան նշանակալիցռեղզրեսուիՄենք մեր կողմից չենք մոլորվում այն նենդ ողու բնության նկատմամբ, որը շարունակ ներհակէ գալիս այդ բոլոր Ճճակասություններիմեջ. Մենք գիտենը, որ ճակասությաննոր ուժերը, որպեսզի ճարկ եղած եղանակով աշխատեն,կարիք ունեն միայն մի բանի՝ այդ ուժերին պի«ի տիրանաննոր մարդիկ, ն այդ նոր մարդիկ բանվորիերն նի: նույնպիսի գյուտ նն, ինչպեսե Բանվորներնարդիականության մեջ փրենք մեբենաները: Այն հրնույքներում, որոնք խկրարանցման

Կն

մարգարեներին,

բաստիկ

նա

մենք ճանաչում

Կնա միր

ենք

մերրարի

բ

ժի, մեր Ռորին Հուղֆելլոուլի' գործը, այն 4ին խլուրդի գործը, որն այնքան արագ է կարողանումճողի տակ փորփրել, փառրաանծ ոնոլյուցիայի գործլոըԱնգլիականբանվորներն արդի ռակրավորի՝ արդլունաբերությանանդրանիկներնեն: եվ նրանք, իճարկե, այս :

Ս

:

Ֆանտաստիկմի էակ, որն Անգլիայումըստ 16 ն 17-րդ դարերի ժողովըր. դական ճավատալիքների, բարի բարեկամի դեր է խաղում մարդկանց գոր«Ամառային գիշերվա բունըջ կատակերդության գլխավոր ծերում, Շիբուվիրի գործողանձերից մեկն է, Խմբ.: :

.

կատարածսոջիալական արդյունաբերության ոնոլյուցիային օգնողներից վերջինները չեն չինի,այն ոնոլյուցիալին, որն ամբողջ աշ-

խարճումնրանց սեփականդասակարգիազատագրումն կում

է

նշանա-

կապիտալի տիրապե-

ի որե

նույնքան միջազգայինէ, որքան տությունըկ վարձու ատրկությունը:ես գիտեմ այն ճնրոսական պայքարը, որ մղել են անգլիական բանվորներն անցյալ դարի սից, պայքար, որն այնքան էլ Հճայրոտնի չէ միայն այն շր բուրժուական պատմաբանները այն թողել են ստվերի մեջ ե լռության են մատնել:կառավարող դասակարգերի թյուններիվրեժը լուծելու Համարմիջին դարերում Գերմանիայում դոյուքյուն ուներ գաղտնի դատարան, այսպես կոչված «Թեմայի դատարան», երն վրա կարմիրխոչ էր գծագրված,ասա ամենքը Ճասկանում էին, ար նրա դատապարտվածէ «Թե. մայի» կողմից: Այժմ Եմրուղայի բոլոր տների փրա զժագրված է կարմիր խաչը Ինքը պատմությունն խորճրդավոր է այժմ դաւոավորը,իսկ վճիռն Է կատարա։ծողը՝պրոլետարիատը:

կեպատճառով,

չարագործու-

որե տան

(Կ. Մարքս,

Ֆ.

տերը

Էնգելս,ԸնտիրԵբկեր,ճ. Լ

1950 թ.`

Եբեան, Հայպետնոատ, էջ 422-424) Ֆ.

.

ՃԱՌ"

ԷՆԳԵԼՍ

ԱՐՏԱՍԱՆՎԱԾԿ. ՄԱՐՔՍԻ ԳԵՐԵԶՄԱՆԻ ՎՐԱ, ՀԱՅԳԵՑԹԻ ԳԵՐԵԶՄԱՆՈՑՈՒՄ,

14-ին «Մարտի

Թ.

ՄԱՐՏԻ 17-ԻՆ

կեսօրից Հետո, երեքից

քառորդ

պակաս,

դա-

խոշորագուլնըս

դարեց մտածելուց ժամանակակիցմտածողներից

երան մենակ թողեցինք ընդամենը միայն երկու րուղեով. մտնելով սենյակ, մենք զ գտանքք նրան նրան րավկաթոռիվրա ճանգիստբնած. բայց ,

արդեն Հավիտենապես

եվրոպային Ամճրիկայկ մարտնչողպրոլետարիատի Համար,

պատմականգիտության Համարայդ

Կոն

մաճը մարդու

անսաճժան

կո այն Ր

իաաար. Մդաշնա թիմ

բնակարան ունենան

ն

ճագնեվեն,նախքան ի վիճակի լինեն վբող-

դիտությամբ,արվեստով, վելու քաղաքականությամը, կրոնով ե այլն, որ, Ճճետնաբար, կլանքիանմիջականնյուքական միջոցների

արտադրությունըն դրանով իսկ ժողովրդի կամ դարաշրջանիտրետեսական զարգացման յուրաքանչյուր տվյալ աստիճանըկազմում նեն այն ճիմբը, որիցզարգանում են պետական ճաստատություններըչ իրավականճայացքները, արվեստըն նույնիսկ տվյալ մարդչ կանց կրոնական պատկերացումները ն որից դրանք ճետնապես հ ոչ թն ընդճակառակը,ինչպես դա սչետքէ բացարվեն, արվում էր մինչե ճիմա։ Բայցդա քիչ է: ՄարքսըՃայտնագործեցնակ արտադրության ժամանակակիցկապիտալիստականեղանակի ն նրա ծնած բուրժուական ճասարակության չարժման առանձնաճատուկ ռրենքըո անմիջապես այդ արժերի րնագավաԴարանագործումով, Հավելյալ երբ ինչոլնսբուրժուաայն ժամանակ, ռր մտցվեց ոարղդություն, այնանս էլ սողիալիստականքննադատների կան տնտեսագետների, բոլոր նախկին Հնտազուությունները եղել են խարխափմանխավարի մեջ: երկու Ճալտնադգործումբավական կլիներ մեր կյանԱյդպիսի Քի ճամար, երջանիկ կլիներ նա, ում Ճաջողվեր կատարելնույնիսկ այդպիսի մեկ Հայտնադործում: Բայց Մարքսըինքնուրույն ճայտՀ նադործումներ էր անում լուրաքանչյուր բնագավառում, որ նա ուսումնասիրումէր,--անդամ մարեմատիկայի բնադավառում,-չատ Հին, 1 դրանցից ոչ մոկով նա |

|

Դ արն Անան զրաղաոլ

,

Այդպիսին էր գիտության այդ մարդը: Բայց դա նրա մեջ ամենեին էլ գլխավորը չէր: Գիտությունը Մարքսիճամար հղել է ուժ: պատմական շարժիչ ոնոլյուցիոն ինչլլիսի կենդանի ուրախությունէլ որ նրան պատճառերլուրաքանչյուր նոր ճայտնագործումը ամեն մի տեսական գիտության մեչ, որի գործնական կիրառումընույնիսկ չէր էլ կարելի կանխատնսել,-- նրա ուրախությունը միանգամայն այլ էր, ծրբ խոսքը լինում էր այն ճայտնադործման մասին, որն անմիջապես ռնոլլուցիոն ներդործություն էր ունենում ունարերութ մական նդճանրասյես յան ւ" այտ :

տր ա ամենայն Մաթ արգացման վրաս տ

ինչպես Դարվինը Այնպես, Հայտնադործել գանական աշզարգացման օրենքը, այդպես Մարքսը ճայտնագործեց խարճի

ր ճետկում

չին ժամանակներս իդեոլոզիականշերտերի տակ թաքնված Հասարակ փառը, որ մարդիկ առաջին ճերթին պետք ուտեն, խմեն, է

ւՔրովճետնՄարքար ամենից առաջ ոնոլլուցիոներ էր, Այս կամ ւն այն միջոցով մասնակցել կապիտալիմտականՀասարակության

մարդկային ղարդացման օրենքը--այն,մինչե պատմության

վեր-

էր գյուտերի ղարգացմանը էլեկտրականության բնաե վճրջին ժամանակներ, էլ Մարալ Դեպրնի գլու-

ավաում

տերին: '

-

նրա ստեղծած պետականճաստատությունների տապալմանը, ժառ...

ժամանակակից պրոլետարիատի նակցել աղզատագիության դործին,

գիկ,

չրոլետարիատ, որին առաջին անդամ տվել կիր սեփական. դրության ու իր պաճանջմունքներիգիտակցումը,իր ազատագրունա

թյան պայմանների գիտակցումը--աճա ինչ էր իրոք նրա կյանքի կոչումը:Պայքարը նրա տարերքն էր: նվ նա պայքարում էր այն. պիսի կիքոմ, այնպիսի ճամառությամբ, այնպիսի Ճաջողությամբ, ինչպես քչերն են պայքարում: «..Ա:ա

թն նից ավելի էին

մի այնպիսի մարդ ինչուՄարքսը էր,որին ատում

ե

.

ամե-

որին ամենից ավելի էին զրսլարտում:

կառավարություններըյ--ն' կնքնակալական, է. ռեսպուբլիկական,--սրոաբմում էին նրսն, բուրժուաները,-- հ՛ պաճպանողական, ն՛ ուլտրադեմոկրատական,--մրցելով՝ նրա գլսին էին թա-

փում զրպարտանք ու անեծքներ: նա այդ ամենը դեն էր նետում, որպես սարդոստայն, ուշաղրություն չդարձնելով դրան, պատասխանելով միայն ծայրաճեղ անճրաժեշտության դեպքում: եվ նա. մեռավ ճարդված, սիրված ողբացած միլիոնավոր ոնոլյուցիոն դինակիցներիկողմից՝ ամբողջ նչրուլայում ե Ամերիկալում, սիբիրյան Հանրբերիցժինչե կալիֆոռնիա,ն ես Համարձակ կարող եմ ասել. նա կարող էր ունննալ չատ ճակառակորդներ, բայց Ճճաղզիվ թն ունեցել է մեկ անձնական քշնամբ: նրա ն անունը, ն' գործը դարեր կապրենո1:

ՍՏ. ՇԱՀՈՒՄՅԱՆԻ

ՃԱՌԸ

'

ՃԱՔՎԻ ԳԱՎԱՌԻ ԳՅՈՒՂԱՑԻԱԿԱՆ ՍՈՎԵՏՆԵՐԻ ՀԱՄԱԳՈՒՄԱՐՈՒՄ,

Բ.

ՄԱՅԻՍԻ

26-ԻՆ

Թույլ տվեք ինձ, ընկերներ, ողջունել ձեղ ժողովրդականկոմիսարների Սովետի անունից: Դուքդիոեք, որ մեր այս կառավարությունը, որ կազմվեց վերջերս, ստեղծված է նույն ծիմունք-

ներով, ինչպես ճամառուսաստանյան կառավարությունը, այն է՝ ընտրական4իմունքներով: եվ ինչպես կենտրոնականռուսաստանյան, այնսլես էլ մեր կառավարությունը ժողովրդակուն կառավան չքավոր րություն է ճանդիսանում, գյուղացիների բանվորների Մեզ մոտ, Բաքվում, մինչն Հիմա կառավարու. : կառավարություն:

ց ԱԱՐՄ ւ

ՆՅՐ Մարքսի

ն

էնգնլաի մասին»,

երնան,

8.

ի

ի

մար-

էին միայն բանվորներիկողմից ընտրված ընդճանուրի չերմ ցանկությունը, ընդճանուրի երազանքն չ հղել նան գյուղացիներիներկայացուցչությունը: եվ աճա, այսօր առաջին օրն է, այն օրը: նրը առաչ ուրախալի են ջին անդամ ճավացվել գյուղացիների ընտրյալները, որպեսզի պրտաճայտենիրենց կամքը ն մասնակից լինեն իշխանության, Հենց այսօր մենք իմազանը, որ այսպիսի ամադումարինթ են գնում ամբողջ գավառում եղել է ճամանաճանդում:Շամախու 288,000 գումար: ռիին ներկա է գոոնվել գյույացիների կամքն արտաճայտող 299 դելեզատ»Այս լուրը վերին աստիճանիուրախալի է, որովճետկ նա ցուլց է տալիս, ոբ ամբողչ նաճանգով մեկ աշխատանը է կատարվում գյուղացիների կազմակերողեռանդուն ւան ուղղությամբ, որ ամննուրեք ակտիվ գործունեության են ելնում լայն մասսաներ: Եվ ես ճում հմ ճարտնում, որ մենք շուռով կանսնենը այդ աշխատանքի արդյունքը, որ ամբողջ նաճանգում շուտով կլինի մեկ կառավարություն--բանվորներիե դյուղացիների կառավարություն Բաքվի Սովետը մինչն այժմ միակ անկլունն էր, ուր լայնանում ամրապնդվում էր Սովետական իշխանությունը: Մենք Ճույս ունենք, որ Բաքվի Սովետի աշխատանքը կտարածվի ամբողջ Անդիկովկասում, կմիավորի բոլոր ազգություններիգյուղացիներին ն դրա Ճետնանրովմեզ կտա բանվորաչդյուղացիական կառավարություն: Այս Տույսր ամրապնդում է մեր ուժերը, մել ճնարավորություն է տալիս պայքարելու մեր բաղզմաքիվ թշնամիների դեւ

թյան մեջ

մտնում

բայց

.

ու

է Բայց մնազած Անդրկովկասումիշխանությունը պատկանում ն ճալ բուրժուազիային: Այդ իշխանությունի խաներին բեգերին, չի վայելում գյուղացիական չքավորության մեջ, վաւտաճություն թեն նրա կողմնակիցնէրնաշխատում են Հավատացնել,թե իրենք Հանդիսանում են չքավորության շաճերի պաշտպանները,նրաներկայացուցիչները: Բայց այա տարվա սկզբին ելիզավետպոլինաՀանդում եղած ազրարայինկշարժումը բոլորովին ակառակն է տալիս, այն 4` ժողովրդի լիակատարանվատաճությունիդեքուլը գյուղացիներն ասում էին, ոի պի այդ իշխանությունը: Մումտւլլմախ իրենք իրենց կալվածատերերին, բեզեբին ու խաներին սպանում են թուրքերի գալուց վախենալու պատճառով, տրոնեք բեգեիի ու խաների շաճերի պաշտպան կկանգնեն ե գյուղացիների զրաված Հողերը կվերադարձնեննրանց, այկ ժամանակրբեգերնու խաները Ր դարձյալ կիշխեն իրենց՝ գյուղացիների վրա: դժգոչ էին նան Սաճմանադիրժողովի ընտրություներբ գյուղացիներն ներից՝ ասելով, որ իրենց խաբել են. բայց ու

աշրանք

են իրենը ապա

ն միք են քշնամիներն խաները նրանց ու ինչպես կարելի է պնդել, թե ճննց այդ բեգերն խաները

ասում,

են

որ

արի իրա

եդե բեդերն

ն

/

ո

ու

.

շարի խնդիրՀԱ ոտքի թ ե

ա

ր

1 "Ւ

Գյուղ»

-

ր ցինորին, նրանց ներգրավել մեր ընդանուր քշնամիների գեմ ն ին հան նրանց ուղղված պայքարում, մ, ինչպես ներգրավել այստեղ Անդրկուվկատում բանվորների ն գյուղացիների միասնականկառա՝

եղժե նքում մարություն ստեղծելու աշխատանքում: գյուղա, ն ճայ մուսուլման Բո իների միջե Լա մ ր լոր Դավառներում բ ա նրա նկառովում, , լիակատար եվ այն թբշոր իրենց ընդճանուր թշնամին կալվածատերերն էլ չի բխում մասնամությունը, որի մասին խոսումեն, ամենեհին սաների առանձին տրամադրությունից, նրանց մեկը մյուսին չսիրնլուց, այլ բնգերի, խաների ու Ճայ բուրժուազիայի սնրմանած Թշնամության Ճճետկանքնէ ճանդիսանում: Գյուղացիներնինքնին, ինչ ազգության էլ որ պատկանեն, չեն կարող բշնամարար վերա. բերվել միմյանց, որովճետն ունեն ընդճանուր չաճեր, ընդճանուր թշնամիներ: եվ Սովետական իշխանության խնդիրն է միավորել ազգությունների գյուղացիական մասսաներին, որպեսզի բոլոր նրանց դուրս բերի բնդճանուր թշնամու կալվածատիրոջ դեմ: եվ առա. մենք Ք աճա այստեղչ Բ ճիմքի մո միավորման ա / ժողովոււ՝ ջին քարն ենք զնում: կառաԱռաջինը,որ պաճանջվումէ բանվորա-պյուղացիական վարությունից, դա կալվածատիրականիշխանության ոչնչացումն է, Հողի գրավումը խոշոր Ճողատերերից ն նրա ճանձնումը չքավոորոնց Ճճողերը բության: Մեր գավառում չկան կալվածատերեր, կարելի լիներ ճանձնել դյուղացիներին: Այստեղ դրությունը բոլո: բովին այլ է: Մեր գավառում գլխավոր ճարստությունը նավքաբեր Հողերն էն: Դրանքանմիջականորենբնակչությանը ճանձնել անկահելի է, այդ ճողերը ճամապետական սեփականություն պետք է նեն լինեն, Բայց քեն այդ առաչին ինդիրն անմիջականորենչի վերաբերվում անձամբ ձեզ, այնուամենայնիվդուք պետք է նպաստեր ամ. բողջ նաճանդում այդ ինդրի իրագործմանը: Այն Հանգամանքը, որ դուք գտնվում եք արդյունաբերական ուսլոնում, ձեզ դնում է առանձնաճատուկ պայմանների մեյ, այե 4՝ դա նպաստում է ձեր շաճերի ն պրոլետարիատի չաճերի բնդճանրությունը ճասկամոսլուն, նպաստում է ձեր հ բանվորների միջն ավելի ամուր կաս ճաստատելուն: Դուք սլնտբ է աշխատնը ամրապնդել այդ կապը, միավորվել բանվոր դասակարգի ետ

ր

Ի

ՅԻոա է ր", միաբանություն են:

այս

ալդ

սրպնսղի նբա

ճետ

ժիասին Անղբկովկասում տարածեք ն ամրաւ

Սովետական պնդենք իշխանությունը: Թեն

այժմ իշխանությունը տեղական է, ընտրովի այնուամենայնիվչի կաբելի մոռանալ մեր իշխանության սերտ Ճեւ, որին դուք պետը կապը ճապմառուսաստանյան իշխանության ճետ է օժանդակեր բանվոր դասակարգի միասին: Իր ճերթին դուբ կենտրոնականիշխանությունից օգնություն կստանաք ձեր տնղական պայքարում: Այստեղ, Անդրկովկասում,Սովետականիշխանության Համար մղվող պայքարում դեռես նորանոր բարգություններ են սպասում մեզ: Առաջվա կարգը վերադարձնելու ճամար, գյուղացիներին ենթարկելու ճամաբ ընգերն ու խաները օգնության ծեն կանչում Եվ եթե մենք թշնամուն ճակաճարվածչտանք, ապա մոզ Ուկրաինայի վիճակն է ապապում,որտեղ, ինչպես դութ գի-

մեզ

մուտ

,

:

,

,

Թուրբիալին:

տնք, գերմանացիներն արդեն կալվածատերերի իխրավունբների էն գլուղագիներին, պաշտպան նն կանգնել, արդեն էլի Հանուն Հաղթանակիմեր թշնամիների զեմ' ես ձեզ կոչ եմ անում ձեր մեջ չենթարկվել պրովոկացիոնագիտացիային, որը

սարկացրել

կաերմանիազգային թշնամություն, մեկուսացում բանվոր դառաԴութ չպետք չ «ավատար իմամին, որը ձեզ կոչ է ք ք ք ՈՐԴ ե. 4 ր կրոնի ւ 1. չ պաշապանությունը, ձերազգության, գեպի Ճանուն ու ճանուն խաների բեգերի անելու է ոչ ձեր չշաճերի,այլ

անելու

կարգից» շաճերի,

եյոոք մ մրավորլեչ բանվերձերիու Հալ գրողացիննրչ Ի Սովետականիշխանությունը պաշտպանելու ճամար: Որպես միասնական ընտանիք, որպես միասնականբանակ, դուք պետք է: զինված ուժով պաշտպանեքբանվորա-գյուղացիական կառավախաների, ն նրանց պաշտպան Թուրրությունը բնգերից ճիայից Հետ՝

ու

":

ՅԱ. Մ. ՍՎԵՐԴԼՈՎԻ ՃԱՌԸ

Ա

Ի

թ ԱԱ ՝

կենտգործկոմի Համառուսական

ռացված:

ր

նիստը

ճալտարարում

եմ

նախքան մեր այսօրվա նիստի օրակարգինանցնելը, ես մի Քանի խոսքով ուզում եմ ճիշեցնել այն, ինչն առանց այն էլ ճաս1

Ստ.

ն ճառեր», նրնան, նանումյան,օ«ժոդվածներ

ք., Աջ 351--854:

տատապես Ճիշում է այստեզ նեիկա դտնվողներիըյուրաբանչլուբ:

ոբ: Ամենիցառաջ ես կտիշեցնեմ ինկ. Ուրիցկուաւզանությունը ն ժամառուսական Գետրոգրադում կենագործկոմին կառաջարկեմ

Ճճուռնկայսճարդել մեր ճիանալի ընկերոջ Հիշատակը: չեմ խո«իայն րանի մասին, թե որբան քանկ | մեզ ամար ընկեր Ուրիցկու ճիշատակը, չեմ խոսի մեր բանվորականշարժմանը նրա մաՄենը բոլորո գիմասխեւչ ծառայությունների ռուցաժՀսկայական տենք, որ ընկ. Ուրիցկիներկու տասնլակ տարուց ավելի պատվով պատասխանատուպաշտոններ էր գրավում մեր ոլախտիայի շար-: անկասկած, խոշոր կորուստ քերում:Ընկ. Ուբիցկու սղլանությունն, "Կղատճառիեցմեր սպարտիային, բայց մենք կարոզ ենք Հավաւտալինել, որ պրոլետարական մասսաները, որոնք մինչն այժմ ցած իրննց չրջանիյ փայլուն աշխատողներհն առանձնացրել սոցիալիզմի գործի ճամար, կկարողանան տասնյակ ու Ճարյուրավորնոր ընկերներ դնել այն պաշտոններին, որոնցից Հանվում են մեր լա-. վագույն աշխատողները: ես ինձ թույլ կտամ մի քանի խոսքով Ճիշեցնելու ալն դեպքերը, որոնք տեղի ունեցան ենը նույն օրը: Պետրոգրադում ընկ. Ուրիցկու ոսլանությունից մի քանի ժամ ճետ այստեղ նայ Մոսկվայում, մաճավփորձկատարվեց ընկեր 1ենինի դեմ, ճամաշխարճալինբանվորականչարժման ղեկավարի դրա: Այստեղ կարիք չկա, որ խոսեմ ընկեր Լենինի մատուցած ծառա. չությունների ն նշանակության մասին: Ձեղանից լուրաքանչյուրն աճել ն իրըն ռնոլլուցիոներ՝ աշխատանքովղբաղվել է միջյո ընկեր Լենինի ղեկավարությամբ: Դուք գիտեք, որ ընկեր Լենինին մենջ տչ ոքով չենք կարող փոխարինել: ես ուզում եմ ճիչեցնել, որերե ներկայումս մենք զրկված ենք ընկեր (ենինի ղեկավարությունից, առա ճույս ունենք, որ մենը ղրանից ղրկված կլինենք ամենակարճ լ/ Հույս ունենբ,որ ւսմին փուռժամանակում ժամանակամիջոցով, մեր առաջնորդըկգրավի իր պաշտոնն առաջվա սլնս կաշխատի Ճօգուտ սոզիայիստականոնոլլուցիայի, ինչպես աշխատել է իր նս

ա

է սոցիալիզմի ռննեգատների հնախապատիասոտված ուռնձղությունը ներշեչվաժ է սնչճարյուրակայնու» դավաճանական աղիտացիայով,

թյան կողմից ն վարձատրվաժէ անգլո-ֆրանսիական իմղպերիալիզմի ոսկով: Ռուսատանի կոնարոնոլյուցիան, որին ղեկավարում նն աջ ուղում էր հ Ալեքսենիշտաբը, էսեոների սլարտիանն դեներալ մնժ չոկունմբերյան ռնոլլուցիայի դեմս ընկեր Լենինի ջախջախել բանվոր դասակարգին: նվաճումները ն ժանրըճարված Ճճասցնել խորապեսճավատացաժէ, որ կենտգորժծկոմը չձամառումական շփոոտնձգությունները Տանցագդորժ վարձկանների բուրժուազիայի հ չեն շարքերը ոնոլյուցիոնոյրոլետարիատի թությունչեն մաոցեի ՀասարակարդըՃճաստատելուն կոնտրսոցիալիստական

թուլացնի

ռնոլլուցիան ոչնչացնելու ճամար մղվող ծամառոււակ ուն

պայքարը:

մառսաներին աշխատավոր կննտդգործկոմը

Դրա կոչ է անում ամրապնդելիրենց կաղմակերպությունները: մեկտեղ ձամառուսական կենտդործկոմըճանդիսավոր նախազգուշաղում է տալիս Ռուսաստանի ն դաշնակից բուրժուավիայիբոլոր ճռրտերին, զգուշացնելովնրանց, որ սովետական իշխանության կրողդորժիչներին սոցիալիստականռնոլլուցիալի գաղափարները ամեն պատասխան ճամար ժաճափորձի մի ների դեմ կատարվաժ կ նրանց բոլոր են տալուբոլորկոնորոնոլլուցիոներները ոգեշընճետ

թշնամիների իշխանության չողները: Բանվորա-գյուղացիական գյուղացիներըկպատասխանեն տճոռրին բանվորներն ապիտակ ու

մասսայական կաբմիր տեռորով՝ընդդեմ բուրժուազիայի

ու

նրա

դորժակալների»:

Թույլ տվեք բվետրկության դնելու այս բանաձեր: Ով կողմնակից է, ինդրում եւմ ձեռբ բարձրացնի:Ո՞վ է դեմ: Այդպիսիքչկան: 1, Ընդունվեց միաձայն

ու

ԳործադիրԿոմիտենխորին վայրույթ է ճայտնում այն ու

ՃԱՌ՝

վազրելի

մաճափորձի առթիվ, որ կատարեցկոնտրոալլուցիայի ագենոր բանվոր դասակարգի դլուղացիական չքավորության առաջնորդի, ընկեր Լենինի, ճամայն աշխարչճում արդի ռկոլլուզիոն ճոցիալիկմի ամենաականավորներկայացուցչի կրանքի դեմ, ձամառուսական կենտգործկոմընրան ցանկություն է Հղում, որ առողջանա շուտափույթ կերոլուր չձամաշխարճային պրոլետարիատի ճամար այս ամենաթանկարժեքկլանքի դեմ կատարված անլուր

Ի,

Վ.

կենագործկոմին ամբողջկյանքում:եւ ձամառուսական կառաոջարկեի ընդունելչետկյալ բանաձեր. կենտրոնական օ«ձժամառուսական

Ռե(Բ)Պ

ԼԱ

1ԵՆԻՆ

ՀԱՄԱԳՈՒՄԱՐԻՓԱԿՄԱՆ

Թ.

ՄԱՐՏԻ

28-ԻՆ

ԺԱՄԱՆԱԿ.

Ընկերներ, մեր օրակարգն սպառված էւ Այժմ թույլ տվեք վերջանալուկապակցությամբ ինձ ճամագումորի աշխատանքների մի քանի խոսք ասել:

Յա,

Մ.

129--131:

Սվերղլով, «Ընտիր Ճճողվածներն ճառեր»,

երնան,

ք.,

Լ:

միայն

Ընկերներ, մենք ճավաքվեցինք ծանր րոպեում ոչ այն պատճառով, որ կորցրինք մեր լավագույն կազմակերպիչե գործնականղեկավար ծակով ՄիխայլովիչՍվերդրվինՄենք ճա-. վաքվեցինք ճայտկաղես ժանը րոպեում այն պատճառով, որ մի-

տի մեծ ջոկատնէ

ներկայացնում:Մեր ծրագիրը պրուագանդա նյութը կլինի, այն փաստա-

ճամար ամենաուժեղ ագիտացիայի կասեն.«Այոտեղ մեր վրա բանվորները որի Հիման թուղթը կլինի, գործն 4 է

ջավդային իմպերիալիզմը,--այմմ այս րանում արդեն բոլորովին կասկածներ չկան,--Սովետական ոռնսպուրլիկանճղմելու վերջին, ճատկապեսուժեղ փորձն է անում: Մենք կասկաժներ չունենք, ռի արեմուտքից ն արնելքից, մի ումեղացրաժ ճարձակումն ամբողջ շարք սպիտակգվարդիական աղպստամբությունների«ետ միաժամանակ, մի քանի տեղերում երկաթուղիները բանդելու ձամաձայնության իմփորձերովճանդերձյ-- որ այդ բոլորը մտածված մ ազերթնորքն աորխալխաոանրի միանգամայն պարզ Փարիզում վճոված քայլն է։ Ընկերներ, բոլորս գիտենք, թե ինչպիսի դժվարություններով Ռուսաստանը, ոի դիմացել էր չորսամյա իմպերիալիստական ։պատերաղմին, պետք Էէ նորից զենքի դիմեր, որոլեսզի Սովետական ռեսպուբլիկան պաշտպաներգիշատիչ-իմպերիալիստներից։Քոլոր։ գիտենց, թե ինչնա մեզ ուժասպապես ծանր է այս պատերազմը,քե ինչես դում էւ Բայց մենք դիտենք նույնպես, որ եքե այս պատերազմը բարձր եռանդովէ մղվում, բարձր 4երոսությամբ, ապա միայն այն պատճառով, որ աշխարճում առաջին անգամ է ստեղծված մի բանակ, ղինված ուժ, որը գիտե, թե ինչի ճամար է կովում, հ աշխարճում առաջին անգամ բանվորները ն գյուղացիները, որ անճավատալիորեն ծանր վոճաբերություններ են անում, պարզ գիեն Սովետական տակցումեն, որ երենք սպլաշտպանուի սոցիալիստական ռեսպուբլիկաւն, աշխատավորներիիշխանությունը կառիւտալիստների նկատմամբ,ապլաշտպանումեն Ճամաշխարճային պրոլետարական սողիալիստական ոնոլյուցիայի գործը: Այս դժվար պայմաններում մեզ ճաջողյվեցկարճ ժամանակամիջոցում շատ խոշոր դործ անել: Մեղ ճաջողվեց ճաստատել, ե. ընդսմին միաձայնյ-- ինչպես ն ճամազումարի բոլոի էական որու շումնքրը,-- մեղ ճաջովեց ճաստատել ծրագիրը: Մենք ճամողված ենք» որ այն, չնայած բաղմաթիվ խմբագրական հ այլ թերություններին, արդեն մտել է Այ Ինտերնացիոնալի պատմության մեչ փբրն մի ծրագիր, որը պրոլետարիատիճամաշխարճային աղատա-չ դրական շարժման նոր էտասլի ճանրադումարներն է տալիս: Մենք Համողվածենք, որ մի ամբողջ շարք երկրներում, որտեղ մննքշատ ավելի մեծ չափով դաշնակիցներ ն բարեկամներ ունենք, ջան մենք գիտենք, մեր ծրագրի սոսկ թարգմանությունը լավագույն պատասխանը կլինի այն ճարցին, թե ի՛նչ է արել Ռուսաստանի `

.

.

պլրոլետարիառիր Համաշխարճային պարտիան, կոմունիստական այստեղ մեր ընդճանուր են, մեր եղբայրները» ընկերներն

արվում»:

Հաջողվեց

անցկացնել

մեղ Համագումարում ոլո Ընկերնե՛ր, տվեցինք Մենք որոշումներ: Հավանություն քան կարեորագույն Հիմնված

ստեղժմանը, ինտերնացիոնալի ոմունիսաական որոշման Հանդեցինը 2ճամերաշխ Մենք չ ւ ատե Մոսկվայում: էին սկզբում ինչքան էլ մական Հարցի նկատմամբ: ընկերներիկարինչքան էլ ա

որը

կ

ւ

մեծ

որ

տարաձալնությունները, քլում լիակատար ծիքները Հակասականէին, որոնք ղա

որ

էին տե արտաճալտվում

չատ

անկեղծությամ

քաղաքականո

մեր ռազմական

քե ությունների որոշման ճանդել ճանձնաժողովում, աա

Հաջողվեց Հեշտությամը մեզ չափաղանց մասին,-ն մենք

ա

'

:

մքաձայն Հակ

մեր գլխավոր ճամողված, Համա ումարից կճեռանանք՝ ամբողչ երկիրը որ

այանը Հանձին Ճ2ււղոճաբերություններ որնա անճաշիվ իռի անդամանդամների,Հանձին պարտիայի բոլոր ազումարի ղեկանվիրված օգնականներ, ների ամենաջերմ,նրան կզանի: աշխատակիցներ բարեկամներ վարներ մեր ճարցի կազմակերպական վերարերյալ ՛եկերնե՛ր չուժեցինք,որովճետն պրոբլեմներըմենք այդպեսեշտ -

այս`

Համար կարմիր Բանակը, որի

ն անում,--

բոլոր

անսաճման

ն

առա

կանդնաժ

ոլա: ունեցած Հարաբերությունների ոյ տիայի դեղի Սովետներն ճանրամիայն Մենք ուն նշելէր այդ բոլոր ռրոշումները: վերաՀարցի աշխատանքի Փլուղումկատարվող ավեզինը:

աք մար որոշումով մենք գիծ միաճամուռ Համագումարի հերլալ անչրաժեշտ Հատկապես ղժվար ճարցում, ո

հ

ճատկապես նշեցինք

արադ

ն

է Ճամարվում»--բուր մյուս երկրներումնույնիսկ անլուծելի միջակ

բաղմամիլիոն ռ"լրոլետարիատի՝ ժուազիային յոապալած ճարցում:

որը

ունենալիք վերաբերմունքի նկատմամբ գյուղացիության այդ բանաձեր

Համոզված ենք, որ Համագումարի մենք Ան ժանըժամանակում, որ մեր հշխանությունը: կամրացնի Սովետականիշխանությունը ապրում ենք, երբ եմպերիալիստները փորձն են անում, երբ սլարենավերջին տտաղալելու նորից քայքայումը վորման սուր կարիքը, երր տրանսպորտի ճուն միլիոնավորմարդկանց նորից Հարյուրավոր:ճաղարավոր Համովված ենք, որ դրության մեջ են դնում-- մենք աս մենք ընդունեցինք» այն ժամանակում այն բանաձնր, այո ծանք Մենք

րոլորա

բոնությամբ

ո

պաճատական

ոգին, որով խանդավառվածէին ճամագումարիանդամները,կօգնեն այս փորձուքյանը դիմանալու կօգնեն այս ծանր կիսամյակից Տո

ՓՈՒ

Մենք ճամողվաժ ենբ, որ սա կլինիվեռջինծանո կիսամյակը: Մեղ այս ճամողմունքի մեջ ճատկապես ամրացնում է այն լուրը: որ այս օրերին մենք ճաղորդեցինք Ճամագումարին Հունդարիաոնոլյուցիալի Հաղքանակիլուրը: եթե մինչե ցում պրոլետարական այժմ Սովետականիշխանությունը ճաղթում էր միայն ներսում, --

կայսրության կաղմում մտած ժողովուրդնախկին Ռուսաստանի մարդիկ, որոնք սպոանձնաների մեջ, երե մինչն այժմ կարճատես պես դժվար են բաժանվում ռուտինալից, մտքի ճին սովորություններից (Թեկուզ ն նրանք սոցիալիստներիլագերին պատկանեն) կաառանձնաճառկությունրող էին կարծել, որ միայն Ռուսաստանի ներն առաջ բնրեցինկայս անսպասելիշրջադարձըդեպի պրոլետարական սովետական դեմոկրատիան, որ այս դեմոկրատիայի ռանձնաճատկություններում,ինչվես ծուռ Ճայելիում, դուցե, ցաբական Ռոսաստանի ճին առանձնաճատկություններնեն արտացոլվում,-- եթն այսպիսի կարծիքը դեո կարող էր դիմանալ, ապատ այժմ դա ճիմնովին խորտակված է: Ընկերներ, այսօր ստացված տեղեկությունները տալիս նն մեղ ունգարական ոնոլյլուցիայի յպատկերը:Մենք այսօռրվաՃողորդագրություններից իմանում ենբ, որ դաշնակից տերությունները Հունգարիային ամենադաղզանային ուլտիմատում են ներկայտցրել զորբեր անցկացնելու թույլտվության մասին: Բուբժուսկան կառավարությունըտեսնելով, որ դաշնակից տերությունները ցանկանում են իրենց զորքերն անցկացնել Հունգարիայիմիջու, տեսանելով,որ դարձյալ Հունգարիայի վրա ընկնում է հռր ռպղատերաղմի չլսված ծանրությունը,-- բուրժուական-ճամաձայնողականկառավարությունն ինքն է` Ճիաժարվել, ինքն է բանակցությունների մեջ մտել կոմունիստների, բանտերում դտնված Ճճունդարական ընկերներիճետ, ն ինըն է ընդունել, որ այլ ելք. չկա, քան իշխանությունն աշխատավորժողովրդին ճանձնել (Ծափաճքառություններ): Ընկերներ: Եթե մեր մասին ասում էին, որ մենք ղավթիչներ ճնթ, են 19172 թվականի վերջին ն 1918 թվականի սկղբին բուրժուազիան ն նրա շատ կողմնակիցներ մեր ոնոլլուցիայի վերարերմամբ ուրիշ բառեր չունեին, քան «բռնություն» ն եթե «զավքում», մինչն այժմ ձայներ են լսվում, որոնը ամբոցջ անմտությունըմենք շատ անգամ ենք ապացուցել, որ իբր թե բոլշնիկյան իշխանությու նր բռնությամբ չ դիմանում, երն ալսոլիսի անճեթեթությունը կաբելի էր առաջներում կրկնել,-- ապա ալժմ Հունգարիայիօրինակը ա-

լ

ծ

.

լռեն: նույնիսկ` խոսակցությունները Հարկաղրում|, որ այդպիսի բացի տեսավ, որ չի կարող այլ իշխանությունլինել, բուրժուաղիան Ավելի կուլտուրականերկրի բուրիշխանությունից: Սովետների ճոկտեմժուաղիան ավելի պարզ տեսավ, քան մեր բուրժուազիան է, որ շարուկործանվում բերի 25-ի նախօրյակին,որ երկիբը են գալիս ժողովրդի նակ ավելի ն ավելի ժանրըփորձություններ է Սովետների ձեոխին,-- նշանակում է իշխանոթյունը պետք բանվորներըե դլուղացինենշանակումէ՝ Հունգարիայի ետք է փրիդեմոկրատիան պրոլետարական

իր քեն

ո որաովետական ,

կի երկիրը:

ււ

դժվարությունները Ընկերնե՛ր, ճունգարական ոնոլյուցիայի երեն: Ռուսաստանի Համեմատությամբայս փոքրիկ Հսկայական կոՂիմպերիալիստների Հեշտ եյ, է խեղդվել ։ "2" կարող ուն կիրը ատ «վոլի անկասկածդեռ առաչ Հուն էլ մից: Բայց ինչպիսին ոն բացիՍովետական

ի

ն գարում կանցնաժ դժվարությունները,

Խան, նության

ունենք: հաղքանակ Հական ՀամաձայնողաԱմե-

բարոչ Հաղթանակից, ամենից ավելի

դնմոկրատական,

մոմեն-

. պատեընդուն ոց, ԱԱ, «բա ուժասպառվա տում, եբր պատերազմից Պոլոի ըտմական իշխանությունը Սովետական վրա չճառնում, րաղմ

կան բուրժուազիան

քղնաժամի

որ

։

է

լ

եր այղպիսի երկ-

ընդունեց: է Հանդիսանում, անճրաժեշտություն ովետների բացի Սովետնե որ

չինել, կարող այլ իշխանություն պրոլետարիատի նությունից, բացի

րումչի

,

սի

իշխ ո՛-

դիկտատուրայից: են

Ընկերնե՛ր,մեր քիկունբում կանգնած

որոնք ռնոլյուցիոներներ, Համար: ազատագրության

'

մի ամբողջ

շարթ

Ռոաաատ

իրէնց կյանքը ղոճեցին մեծա Այդ ռնոլյուցիոնդործիչների

րի

բաժին ընկան Քարից

նությանը ծանըբախտ վիճակվեց: նրանց երկա նրանք լ" Հալածանքները, Հոքական 1": հսկ մեզ էլ ավելի չունեցան: հրջանկությունը ընկել:Մենթ ո՛չ միայն մեր ռկոլյուցիայի թյուն է բաժին տեսանք, թե ինչպես նա նակը տեսանք, մենք ո՛չ միան ն նոր ձկեր ուտեղմեջամրացավ իշխանության դժվարությունների դեպի մեզ ձն ծեց, որոնք ամբողջ աշխարճիճամակրանըը ոնոլյուտնսնում Լնջ նույնպես, որ ռուսական վում, այլն մենք Այս մեր մեջ բացարէ եվրուղալում: ցիայի ցանած սերմը ծլում ծանր է ստեղծում, որ ինչքան էլ ձակ անճողդողդ վոտաճություն են մեր վրա թափվել, որ դեռ կարող լինեն այն փորձությունները, դեռ կարող է րերել մեղ ինչքան էլ մեծ լինեն այն աղէտնէրը, որ ամի:գաղանը շունչը փչող դաղզանը,-իմպերիալիզմի

ռնոլյույիային մ

բարձր էրջա

Պա» Բա Ր

միջազգային

ախարոու: այր":

լամաբանան

պարտիայի 7111 ՀամագումաՀՌուսաստանի կոմունիստական

բը

Հայտարարում եմ

փակված

ն

:

|

' ո.

ՃԱՌ:

ՍՈԳՈՆԻՈՉՆ

Թ. ԴեԿտեՄրերի

1-ԻՆ

Դժվար թե Ընկերնե՛ր:

որնէ տեղ կարելի լինի գտնել ավելի քան այս դաճլիճն է: ինչ-որ լոք ամսվա ընհրջանիկ մի դատճլիճ, քացքում այս դաճլիճի պատերի ներսում շտտ անդամ են ճավաջւոների ճամար: ճանդիսավոր վել Բաքուբաղաբիրանվորները՝ Այսօր, ճենց այս ղդաճլիճում, Բաքվի պրոլետարիատի ողջունում է Հայկական սովետական ոնաղպուրլիկայիծնունդը: (ԾՄափա-

ճաբություններ):

ճայ Բազմաչարչար

ժողովուրղը)

աշխատավոր Հայաստանի

մասսաներըդաշնակների կառավարման շնորճիվ|նետված էին իմպնրիալիստական պատերազմի ճորձանքի մնչ՝ այղ պատերազմի սարսափներով: Այդ ժողովուրդը ներկայումս բարձրացնում է բոլոր ապստամրության կարմիր դրոշը ն մեղ ճետ միանում սովետական իշխանության կարմիր դրոշի աակ: Ավելի մեժ ճաղքանակ մենք չէինթ կարող սպասել: Ամեն մի ժողովուրդչ որը սլատրաստվումէ աղատագիվելդարավոր ճնշումից, այսուճետի րարձրացնում է վետականիշխանության դրոշը, որովճետկ մեր դրոշր՝ այդ Ճնշվածների դրոշն է։ Ամեն մի ճնշված ժողովուրդ, ամեն մի ճնշված աշխատավորդասակարգ րարձրացնում է այղ դրոշը ն դնում մեղ ճետ միասին: Մուսուլմանական Արնելքը, տրը մի ժամանակ դնում էր դերեղմանը երկրոլագելու, այժմ իր ձեռքը պար Մեքքա՝Մաճմեդի զում է ն իր ճայացբն ուղղում դեպի ՄոսկվայիԿրեմլը, որովճետնե այնտեղ է Սովետականիշխանության օրրանը, Ճամաշխարճային ռնոլյուցիայի օջախը: Այդ ժողովուրդներն իրենց ազատագրումն: սո-

են

փնտրում Ֆրանոիայի այլ ապլետությունների Անգլիայի: անիծն

իմպերիալիստների լծից ն ընդառաջ են գնում Սովետական՝ ն. ՍովետականԱդրբեջանի Ռոաաստանի անշաճախնդիր ռկոլյու» յալ

ցիային, լ

Վ. Ի,

Անին, ծշկճր,

4.

29,

էջ 263--268:

ամար Ա

եկավ

ամրու: խարի իցո

ընկերնարիմանովի, ճանձինս

ամե

որ Հայաստանիբանվորներին ն գյուղացիներինապացուցեց, է ազդամիջմիայն սովետական իշխանությունն ընդունակ լուծելու յան քշնամանքի Հետ կապված այն անիծյալ ճարցերը, որ կային այստեղ ն որոնք շատ են ամբողջ աչխարշճում... Զանգեզուր,նախիջեանէ Դարարաղանունները այդ խոսջերի մարդու ականջին բացարձակաանծանոք ռուս բովանդակությանն պնս ոչինչ չեն ասում: ինչ-որ Ճանգեզուր՝ անբերրի լեռներ, ոչ Հաց կայ ո՛չ ջուր: Այնտեղո՛չինչ չկա: ինչ-որ նախիջնան՝ճաձիճ, ի՞նչ կա այդ մալարիա, ն ուրիշ ոչինչ:ինչ-որ Լեռնային Ղարաբաղ: ամսում է. աճա ընկ. նարիմանովն Ոչինչ չկա: եվ Ղարաբաղում: «Դրանք ձեղ վերցրեք: Այդ անբերրի ճողերը վերցրեք Հայաստանի Համար»: կարծես թե ՍովետականԱդրբեջաննավատվումէ մի անբերրի Հողերի այդ Բայց ո՛չ: Այդ գավառներում, վելորդ բեռից: կոչված Ճայայսպես մեջն է կայանում, այստեղ Անդիկովկասում, դարձավ մուսուլմանական Ճարցի Հանդգույցր, այն ճարցի, որը այն ճարցի, որը մուսուլման աշխատավոսարսափներիաղբյուր, վրա... 1905 թվականից սկսած րին նետումէր Հայաշխատավորի թափվում է այդ դժրախտժողովուրդների արյունը չաղզարավոր ոչնչանում էին անխղճորեն: Ես ինքս վկա էի, թե ինչսլես մարդիկ դժբախտ մանուկներին, որոնք ոչ ոքի վնաս չէին տվել, գցում էին անդունդը ն ինչսլես դժբախտ, անսլաշտպան կանանց գցում էին մեռՀորերը, որ այնահղ սարսափելի տանջանքներիմեջ նրանք մուսուլմանները՝մուսավաթականների նեին: Այսպես Լին անում առաջնորդությամըն ճայերը՝ դաշնակներիառաջնորդությամբ: եվ աճա այսօր Ադրբեջանականոեսպուրլիկայի ղեկավարը ասում. «Այղ սարսափելի Հարցն այլնս գոյու Հանդես է դալիս Ալա քշնամանք թյուն չունի: (Աղմկալիցծափաճառություննեւ): ե ճայերի միջն: Մուսուլմաններն ճայերը, չկա մուսուլմանների

ռաջ

-

ԲԱՔՎԻ ՍՈՎԵՏԻ ՀԱՆԴԻՍԱՎՈՐ ՆԻՍՏՈՒՄ, ՀԱՑԱՍՏԱՆԻ

ՍՈՎԵՏԱԿՍՆԱՑՄԱՆ ԱՌԹԻՎ,

Ադրբեջանը,ոոն Ընկերնե՞ր։Սովետական

ա

ա-

ու

ու

Ճարաղատ եղբայր-չ ներ՝ Սովետականիշխանությանկարժիրդրոշների տակո։ (ՄափաԱյստեղ կարդացված այս ակտը մեծագույն կաճառություններ): պատմական մի ակա էյ որը րնորություն ունեցող ակտ է, այդ

դառնում այլսուճեան աշխատավորները,

են

սա

իր օրինակըչունի: Ընկեր Լենինին ուղղված Հայկականոնկոմի այս փոքր, լակոառվում է, որ Հայաստանի աշխատավորները Հեռադրում նական ավելին դրոշը: ա1717 ընկերներ, բարձրացրել են ապլսւտամրության մհչ. գիտենք, բան բովանդակումէ այդ փոքրիկ ճնռագրի մեջ պատմության մարդկության

Հայաս-

մանի մ1յ սաճմանավից շրջաններիգյուղացիներըկրաժշտությամբ

մուռենում էին մեր եղբայրներ, Հասն

ն ասում. ռաճմաններին

կա

ըմիրբանակային մ

խանություն Հան արրանում ւկ օգնեցեքմեզը: Այդ ժաժին ամու մեր ըեկչ ի ր Հայաստանի իշխանու թյան ոխը:

հշրանվորա-գյուղացիական ։

:

կանգնում են

բնճիր

ե

4լովաը: Ո,Ոչ մ «ի ուրիշ պարտիա, ոչ մենշեիկյան, ոչ էանոական ոչ դաշնակցակա դաշնակցական. աե7 ուսավանական, միայն կոունիատանան պարտիան է ընդունակ բարձր պաճել կաբՄիր գրոշը ն ժոդովուրգներինտանել 1 իր Ոչչ րր Հետնից։ Պետնից։ ոբ, րացի մեր կոմունիստական պարտիաչից,չի ն չի կարողանա կարողացել փրկե րկել բա ն վորՇե ՍԱՆ Հայը ե բ դյուղացիների մաստանը: (Բուռն Մենք դիաննք, ընկերներ,թն ինչպես ՀԼ. շո չէ ն Սովետական իշխանությունկառուցե է' լ ավելիդժվարէ, էե: Է Միլիոն անդա ավե զամ է այյ իշխանությունը կառուցելալատեղ՝տանջված ւյ այաստանում, ,

՛

ո"

ան

վաժէ

գյուղի

Հետ: ճետ:

Առայժմ Առայ

չեն մենքՔ չենք

նորեն Հե կարող արճեստականոր

շերոտավորել գյուղացիությունը: Մեր քաղաքականությունը պիտիչինի

մեղմ: Պետքք զգույշ, օգտագործենքմասնագետներին, ինտելիգննցիայինյ որովճետն մեր մենք չունենը: նրանց սեվականկարմիր մասնագետներ» ոպեցներ ճանդես գալը տարիներիդգորժէ: հսկ մենք չենք կարող տարիներ սովածմնալ, Վախննալպետջ չէ սեցներից։ ՔաղաքականիշխանությունըՄեր ձեռթին է, երը մասնագետները, ինտելիգենցիան կփորձեն գործել ի վնաս բանվորա-դյուղացիական գործիչ մենջ գժուղ ունենը նրանդ դեմ կովի Ժ միջոցներ: նն նրանց դեմ ւնենք երբ որ մենը խուում ենք մեր քաղաքականության մասին, չեն նչ Մեն նք ասում մ ննք' Զնք՝չուք Մութ չննք խարում Ժողովրդին: վարող Վճորովմետն դասակարզեր կանչ Ձեկան, կարմիր Բանակը, րացնել երբ բուրժուազիանՃպասկանա, որ այլն: մերագաւրձչնա, ոնք հն-

ծափանառություններ): ւե

Արջ

,

1 մնացել քիչ

Մ ռեսպուրլիկալի:

ար ,

վերաժվի գաղթականների

կլին Ճճարկաղրված լինեն բազմաթիվդժվարություննէ ուններ ճաղզթաճարել: Բայը թող նրանք պատվով դեան դեւի ոքահչելի ս ոցիալիստական կարգերըտանող մ

աաա

ար

ուդիո

ով

ար

ա

ծածկված չ

ոչ

Ձե վարդեՊի ամբողջ

աան, օգնելու (Սափաճառություններ) ,

էննրգիան, մեր

րոլոր

լեվի "է

ուժն ւ.

ո

«ր

ՈՔ

նրանց

ԱԼԵՔՍԱՆԴՐ ՄՅԱՍՆԻԿՅԱՆԻ

ՀեկԿ ԵՐԵՎԱՆԻ ԿԱԶՄԱԿԵՐՊՈՒԹՅԱՆ

ՃԱՌԸ

(հատված)

Թ.

ՄԱՅԻՍԻՆ

|

նոր դիծը վելի շնշտակի իտի ընդղժենք Հայաստանի մի Սնեքպիտի աշխատենքավելի Դրումեղմ միջոցներով,

թյունը ուրիշ է, քան Ռուսաստանում: Ռուսասմանուի կար խոշոր մնժ էր: դասակարգային բուրժուազիա, շերտավորումը նում

Հայաստա-

Խոշորբուրժուազիաչկա, ինտելիգենցիան ուրիշ բնույթ է կրում, քան Ռուսաստանում: հույն ես շերտաՏ/ուղացիությունը

Գո

չէ: Տիրող տիպը միջին գլուղացիությունն է, զւ րոլետարիատ չունենք: եդած .

Գ

հա

.

ինդուստրիալ

սակավաթիվ կապ բանվորությունը

ւ

Սոջոնիկիձե, «ԸնտիրՀոդվածներն ճառերը, Հայպետճրատ, 1980 թ.դ

Հայիմուք Ճորթի Ճակել, խառոնլ, ն,'

Չեկային

մէն ԲԱ

Ժ ենք` ՛

Ր" իչ"8 գլուխ չբարձրացնեն,

ն ախի ն միջոցնե

Հաշ

-

ոի տարրերը էլի բայց Զէ՞ ռր, նթե ժամանակին միջոցներ ձեռքառնվեին, աւպատամբուժողովրղի թշնամիները: թյուն չէր լինի: հոկ ո՞վ ե Բոլոր նորմալօիգանները--մննը դա ասում ենքյ խոստանում կանենք--կաշխատեն, օշղդատագորժելով չվարխնցնելովսպեյներին: Հաստատ ն անկեղժորենլ Մճեք Այս դիծը մենք կտանենք կարծում ենք, որ ժողովրղի րոլոր շերտերը մեզ օլնեության կղանյ որովճետե Հայ ժողովուրդը շատ ծանր օրերէ ապրում: Մենք եկել ենք այստեղ ոչ քն բաղաքացիականկռիվ անելու, չարչարելու, այլ աշխատավորությունը տանելու դեսլի խաղաղ, ճանդիստ աշխատանը՝ առանց կովի, դեպի կումունիոլմ: եվ ուրիշ ոչ ռանց շաճաղգործման, տբ, բացի Խորձճրդային իշխանությունը, Հի կարող այդքանը տալ Հայ ժողովրդին: ճետ ավելի Տաճրկների կարող էինք կաՃւսջողսպլայմանեեր պել Բայը չարադորժններըխանդարեցին, եթե չլիներ դաշնակների վերջին ավանտյուրան, մենք այժմ ավելի լայն սաճմաններ կունե-

օգավեց նրանից՝

չւ-

ԵՎ ԱՐՀԵՍՏԱԿՑԱԿԱՆՄԻՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ

ՄԻԱՑՅԱԼ ՀԱՆԴԻՍԱՎՈՐՆԻՍՏՈՒՄ,

: ամար

գործին:

,

նայրնը:

|

Դուք տեսնում եք, որ դրությունը անմխիքար է: Մո ամենադաժան, ամենադժբախտերկիրն է Անդրկովկասում Դեռ այս երկրի փողոցներում,դաշտերում, ճիշնք Ալեքսանդրոպոլը,ցրված են դիակներ: Քաղցը աճագին է: Պետըէ կովել բաղցի դեմ: Քաղցած Ռուսաստանըմեղ ինչ որ կարողանում է, տալիս է: Բայը այդ օգ-՝ ծ սոոկոռըչմնում է մեր հերթին նությունը չի լրացնի մեր սետբերի ուժնրով ճոզալ: նույնը շնշտեց ընկեր Լենինը նրա ճետ ունեքածո

Արին Խոսակցության մյ, «ներքին ուժերով պիտի վորավանգնենք, ռուս կարմիր Բանակըձեզ միշտ կօգնի, Ռուսաստանը քաղաբական օգնություն կտո: Բայց ձեր երկրում տնտնհսական ճարոտություններ ունեք: Դուքչե՞ք կարողայն սնհփականուժերով օդւուսզորժել: Դիմեցեք արտասաճմանին, կոնցեսնաներ տվեք: Այդ բանր թույլ է տալիս իմ մարքսիստական թիղճր»: պետք է դիմենք կոնցեսիաների: Եվ Մենք գործնականապես

ենք Հավատացածենք, որ մնը քաղաքական գիծն իրադործելով. մենք կշասնենք լավ արդլունքների: Բայց մենք խոստումներ չենթ անում: Մենք գիտենք, որ արտաքինվտանգ էլ կա: Մենք պաճում ենք բանակը՝ն մերը, ե ռուսականը: Սրանցպաճպանմանտակ է, որ դիմելու ենք շինարար աշխատանքիւ ձայաստանումմենք ոազվյորստկա չենք անի, ուրիշ խոսքով՝ պարենի ավելցուկի պարտադիրկերպով չենք վերցնի: գյուղացու նալոգ: Ազատ առետուր արդեն թույլ է տբրբ-. կմտցնենք Մենջ ված: կոոպերացիաունենք, ավելի լավ ճողի վրա կղնինք այն: Մենք չենբը«րաժարվի ե արտասաճմանյանֆիլանտրուղիայից» ջանի որ չենք կարող կերակրել բոլոր որբերին: Այս բոլոր խնդիրներում ղութ, բանվորներ, աշխատավորներ,, ընկեր կոմունիստներ, պետբէ գաք մեզ օգնության: եվ դուք կկամի բան անել, որովճետն դուք ունեք Ռուսաստանի փորրբողանաք ձը, որտեղ բանվորը նուլնպես սոված էր. բայց նա ճասկանում էրոր վերադարձըդեպի ճինը, դեպի կապիտալիզմը՝ ավելի վատ է իրեն ճամար: Սանր է Հայաստաննդրությունը: Այս դրությունիդ դուրս կգանք, եթե չչակառակվենք աշխատավորությանկամբին, Մեր դործը տնտեսական, խնդիրն է: ժո ւոն ւյ... շինարարական կը չէ քնորիաներիչ կոմունիղմը, ինտերնացիոնալիտոնական խոսբեր չեն։ կոմունիղմ, իխնտերնացիոնալ նշանակում է դյուղաց»: ճամար՝ խաղաղություն, ճող, սերմացու, կուշտ կերակուր: Այս կոմե՛նք սլետք է ծառայենը, բուրժուացյիան չէր կարողամունիզմին հում բանը անել: եւ շաճագործում էր, պատերազմննր էր այդ ստեղծում: Խորճրդայինիշխանության ժամանակ չկա շաճագորՀ ծում, քաղաքական իշխանությունը զտնվում է աշխատավորների .

ձեռբին:

Հայաստաննայժմ ավելի

ժամանակ:

Ի՞նչէ

աղատ

է, քան դաշնակցականների

:

'

աղատությունը: Դա կախումն էր: դաշնակցականների Անտանտայից:Մեր ազատությունը Համերաշխ եղրայրական կառլն: : 4 Ռուսաստանի Հելու պրոլետարիատի Ունենալանկախ չայաստան՝ նշանակում է եղբայրական կապ`

ժողովուրդների ճետ: Ո՞րն է լավ կախումը. խորճրղային էրկրների աշՀետ: Դաշնակների, մենշնիկների, մուավաժամաասել է՝ Անտանտայի տիրապետության կռիվներ էին: ձուլց տվեք չազդային անվերջ

վազը քէ՞ Անտանտայի աապագենրին, եղժել

Ան

ովկասի

խատավորության Թիստներիօրոր, ճակ, Անդրկովկասում մի օրինակ, որ

Ռուսաստ ժամանակ իշխանության ԽորՀրդային

նում.կամ Անդրկովկասումեղած լինի որեէ ազգային ջարդ: Այսօրմենթ դեռ ամբողջ Անդրկովկասըչենք կարող կառավաԲայց ճենց որ մենք ոտքի վրա կանգբել իբրե մի ամբողջություն: նենք, կՀիմեէնք կովկասյան նրան մենք կՀասնենքՀամառ տնտեսականաշխատանքով: Այստեպաշտպան դեց ն միշտ պիտի Հիշենը, որ մեր թիկունքում մեզ (ԾափաճառուՀանրապետությունը: ունենք Խործրդային մեժ

(Սափանաբություն Ֆեղերացիա:

թյուններ):

Հայությունը լավէ արել, որ միշտ էլ իր բախտը կապել Ռուսաստանի ճետ սի Հեւու կովկասը կլինի կայված խորճրդային նույնպես եղբայրականկապերով, ինչես Բաշկիրական, ե մյուս մանր խորճրդային Հանրապ ետուԹուրքեստանի րական, թյուններն են: Հանուն այդ միության, այդ կապի, որի մեջ է մեր փրկություտարրերին, որոնք այն բոլոր նր, մեր ուժը, մենք կողտագործենք մեր ոլետությանը: ուզում են օգնելմեր ժողովրղին, մենք կճասցնենքմեր բաղԱյսոլիսով Դեպի այդ աշխատանբը: մատանջ ժողովրդին մինչե այն լուսավոր օրը: երբ եվրոպայիպրոկթոլետարիատը կմիանա խորճրղային Հանրապետություններին, է

ռու-

Թաթա-

կճաստաոամբողչ աշխարտճում լուծը, քափի կապիտալիաոների ի կոմունիղմիիդեաչը: « կեցցե՛ մեր կոմունիատականիդեալը: (Բուռնծափամնառուհ

թյուննեո)1:

'

Ս. Մ. ԿԻՐՈՎ

"

ՊԱՐՏԻԱԿԱՆ

ԲԱՔՎԻ ԿԱԶՄԱԿԵՐՊՈՒԹՅԱՆ

ԲԱՑՄԱՆ ԺԱՄԱՆԱԿ ԱՐՏԱՍԱՆԱԾ ՃԱՌԸ)

(1924 Թ. ԱՊՐԻԼԻ 22-ԻՆ

ԱԿՈՒՄԲԻ

խոսել անմոռանալի հլլիչի կյանքի կյանքի մասին՝ միննույնն է, քե խոսել ռուսական պրոլնտարիատի ՎլադիմիրԻլյիչի ու շարժմանմասին: Այնքան սելրոոէ միաճլուսվել

Դուք դիտենք,որ Րեկերնե՛ր:

«Ընտիր Մյասնիկյան, ւԱլեքսանդ»

երկեր», Երնան,

թ.,

էջ 385--338:

ԱԱ

կյանքը ռուսական բանվորականչարժման

մ

Դ,

ւո

ճա-

է

Ուղիղ ւղիղ 54

տարի առաջ ոսաական մեծ գետի ափին ծնվեց մի որին վիճակվել էր ցնցել ամբողջ աշխարձճը: Այդ իսկ ժամանակ ծնվում էր ճամաշխարճայինոնոլյուցքայի նախամարաիռուսական բանվորականդասակարգը: Լենինըշուտ դրանորեց ճամաշխարճայինպրոլետարիատիառաչնորդի տվյալներ: Դեռ վաղ պատանեկության չրջանում նո Համակվումէ այն գաղափարներով, որոնց ն նվիրեց իր ողչ կյանքը: կան Մարիա հլլինիչնայիՀետաքրջրական Ճիչողություններն այն ասին, որ երի մաճապատժի ենթարկվեց Լենինի մեծ եղբայըը, այդ ճակատագրականլուրը ցնցեց նրան: եվ ո՛չ միայն այն` պատճառով, որ նա իր մեծ եղբայրն էր: նա տեսնում էր սխալներ նարոդովոլեցներիզործուննությանմեջ, մի պարտիա, ոբին պատկանում էր մաճշապատժի ենթարկվածը: Քալց այդ մաճապատիժը չէր կարող չազդել հլյիչի աշխարճայացքիդրսնորման վբա: Ստանա ասաց. նալով այդ լուիը, «Ռ'չ, մենք կգնանք ո՛չ ալդ ճանապարձճով:Այդ ճանաղարչով Հէ որ պնտք է գնալ»: Դեռ այն ժամանակ նա նշում է ոնու: ոյետարհատք պայքարի նոր մեթոդները: 25 գիտերՄարքսիուսմունքը, ինչպես մենք դեռ չդլոոննք մինչե օրո։ | արդ,

կը՝

Հետղճետնաճելով, նա դարձավ Համաշխարճայինպրոլետա« «Վ նորդ: Քոր պարտիայիոմպատմությանը, Եթե Հետնենք Ք պարտիայի րիատիառաջնորդ նա ձեռք բերեց» ճեղինակություն կարելի է տեանել, թե որքան վաղ ապա

ն Լենինը Մարքսը ու

Հետնորդն էր:

Այդ մարդկանցմիմյանցից բաժանումէ մի ամբողջ դարաշըիչան: Մարքսի ժամանակ նոր էր միայն ծնվում պայքարն ընդդեմ ռնոկապիտալի իսկ Լենինն ապրում էր մի դարաշրջանում,երբ կազմավորվեցորպես ղասակարգ:Լենինը լույիոն պրոլետարիաար

հա զարգացրեց Մարըաի ոամունքը Մարքսիզմի կիրառման մեջ ռուսական բնավորությանլայնությունը ղուրորդումէր ամերիկյան ճետ: գործարարության

մաոդը Տեսարանըն գործնական

պարար ե լ. տարքկան,

Երբ Լենինը

Ա

կան

ոլնմամանակ Բիո

նրա ճամար պարզ էին չզայքարի ուղին ՞: վախճանը, այդ ուղին ասում էր, որ ոնոլլուցիոն պրոլնաարիատի կողմից իշխանության գրավմամբ միայն կսկսվի մարդկային Պանոր, կոմունիստական սկգրունքե բով: Բայց տարի առաջ ղեռ ոչ ոք այդպես չէր մտամում երբ եինացին հլլիչի առաջին գրբերըյ, շատերին պարզ դարձավ, նա կընդարձակի իր լայնաժավալ մտքի բոլոր

էր 150-միլիոնանոց ղեկավարում

նրան օգնում էր իր առանձնապես գյուղացիությանը,

նությունը:

ոնոլյուցիայիկանխատեսողը Պբոլետաբական

ան-

նա միշտ Մարքաբուսմունքը նա գիտեր ծայրից ծայր: ն ժեծ այնտեղիցբաուսմունքին չեղորեն վերադառնումէր այդ եւս Մարբսի մեժ զումիր ուժերն ու իր Հայանագործություններըո

ռն

ժողովրդին, ցործնակա-

ոչ պակաս խորը գործնաանսաբանիղուգակցումը

մարդու նտ,

ռնոլչուարտակարգ միքխարի, նրան դարձրեց դեռ աշխարը չէր տեսել:

ռներ, որալիսին

փուլերը

հարագուիյան Հրրագաոոցումբ

Լենինը Հիանալի գիտեր կապիտալիղմիդարգացման մի ոչ մեժ խումբ նա տեսնում էր պրոլետարիատի Ռուսաստանում: Դեռես 1905 թվակաե գյուղացիության մի ճակայականդանգված: ծավալման երն, երբ մեզնից շատերը բուրժուականոհոլյուցիայի

րագագայում

նանք

լ

ԱՐԻՐ

այլն ժամանակվանիցոնոլլուցիոն չրջապատում իլլիչն սկսեց կայուն ղեկավար դիրք նվաճել: նա Հանճարէր նախ ն անա ճանճար էի կամբի ուժի տեսակնոիը: Բնավորությամբ ռաջ: նրակ ճավասար որնէ մեկին դժվար է գանել: Դեռ

էր ոչ օ«ճենցալնհպեսուհրեն մարդկանց գնաճատմանճաիցում նա անխնաէր

եվ իր ճանասլարճով նա գնում

շրջապատող

դրեց կերպով էին, հլյիչը սլարղորոշ կորցրել ժամանակ գլուխները ունեէ Հարցի: եվ մենք Հասկացանք, որ պետք գլուլացիության

Բանվորա-գյուղապետություն: բանվորա-գյուղացիական մեխվեց մեր

խոբը կերպով ցիական դաշինքի անՀրաժեշտությունը կասկածում,որ մոցիաչէր բուն մի ոչ մեջ: հլիչը են լինել միայնբանվորները... կրողնեբի կարող իսկական փիզմբ որ ւզրոլետանա ճանգեց այն եզրակացության, դրա Հետ միասին նա այդ կաոր րիատը միայնակչի կարող ռնոլյուցիա կատարելչ

դիտակցության րողէ անել

Հետ ղաշն կապած: գյուղացիության

լենինը ե աբնելքը ՎլադիմիրԻլյիչի դորժուննության մեջ պետք է նշել նրա Հէտաքրքրությունըղեպի Աբնելջի ճնշված աղդությունները: եվ ճրեշված ազգությունների Հարցիառթիվ Իլյիչը մեզ տվել է ոչ քան մյուս բնագավառներում: Ճճայտնադործություններ, մուժիկը ճայր է անվանում, ասլա դեղին, սե Լենինին Եթե ն մյուս բոլոր ցեղերի մարդիկտչ պակաս իրավունքովնույնպես իրենց ճայր են անվանում: նրան Սոցիալիզմի «ամար մղվող Ճճամաշխարճայինպայքարի մասշտարում կա ճաշվի (ր առեում Արնելբի «ոկայականբանակը: Մենջ տեսնում ենք մի վիքխարի շարժում Արնելքի երկրներում, որտեղ կապիտալիզմը նոր է միայն ղարդանում: Միայն4անճարեղ Իլլիչը կարող էր կանխատեսել, որ Արնելքը կարող 1 ոնոՍուցիոն դառնալ: Դրանումնե է նրա Ճոկայականարժանիքը:

ման,

ռուս

կան ոսկու, կնքված վադոնի մասին ն այլն: Բայց իլյիչը ամուր ն կութում ձր իր ատդամներն ընդդեմ պլատնրազմի կռեց այն, որի կոչվում է 111 հնտերնացիոնարթ

կազմակեոպիչ Լենինըպառտիայի

դործունեու(բոլշնիկԿոմունիստական է, Ռուսաստանի սլատմությունն Թյան իլլիչի կյանքի Մեր պարտիայի պատմությունը

ու

տերազմը արդարացվում է, որ նա դեմոկրատիայի ճամար ստեղծում է ինչ-որ հոր դարաշրջան: եվ միայն հլյիչը խորապես բացասաբար էր վերաբերվում դեպի այդ նողկայի սպանղը: նա պարղդորոչշ ճայտարարեց,որ կապիտալի ղմըցանկանում վ եվրոպական բանվորների ոնոլյուցիոն շարժումր խեղդել արյան մեջ, Այն ժամանակ միայնակ էր 4նչում նրա ձայնը: Բայց արդեն 8իմերվալդումնա գտնում է կողմնակիցնել: Ոչ ոք Իլյիչի պես չի քողազերծել այդ պատերազմը: նա արել է ճնարավորայն ամենը, կկուծանվի. որպեսզի դա լինի վերջինը նա ատում էր՝ աշխարհը ։

եթե իո սվիննեբըչղաոձնիդեպի իր կեղեքիչները: Դրանիցմենչնիկների մաղերը բիզ-բիզ էին կանգնում: Բայց հլյիչի կամքր արգելքներ չէր Ճանաչում: Հիմա մենք ահսնում ենք,

հրա ճանճարեղ տակտիկան արգասավորէր: Դեռ այն ժամաակ հլյիչը, Հեռանալով մենչնիկյան դիսկուսիաներից, ասում էր, կողմից իշխանությունը գրավելու պաճին մենոր պրոլետարիատի շնիկները կլինեն բարիկադներիմյուս կողմում: նա չսխալվեց: Հենց այն ժամանակ ճորինվեցին նողկալի առասպելներ գերմանա որ

Լ90

շատ

Թշնամին

Բոլոր նրանք, ովքեր գիտեին հլյիչին, կարող են ճավտստել, որ իմպերիալիստական պատերազմըխիստ աղդել է նրա աշխարճայացբի վլարզացման վրա: Այն ժամանակ սոցիալ-Ճամաձայնու ղականներՀիլֆերդինգը,կառւցկինն ուրիշներ պնդում էին, որ պա-

ու

նա իրեն ցուցաբերեց որների) պարտիայիստեղժման գորժում որ պես մեծ կազմակերպիչ:Մեր լքշնամիները Համաձայնվելով, ննքնը պալծառ մտքի տեր է, նրանից խլում էին կազմակերպչական ունակությունները: եհռանդն ճակայական կանխատեսելու նրա Հմտություն, օպորտունիզմի դեմ մղվող պայքարում Հաստատակամությունը, տվին կազմակերպենրան Ճնարավորություն նրա անճաշտությունը մեր քշնաԱրտասաճմանի չումեծաղույն սղարաիանաշխարձճում:

միները

ե ռնոլյուցիան պատեոբտզմը Իմպեբիալիստական

.

|

դա

լավ Հաշվի

են

առնում,

որ

մեր կազմակերպություն է'

նրանց ամենասխերիմ

Մեր պարտիայիմեջ կան շատ կայուն մարդիկ, բայց, այնպիմեջ մոտնողներին սին, ինչոլիսին Լենինն էր, չի եղել: կոմինտերնի նա կարողացավմեր պարնա թելադրում էր խիստ պայմաններ: տիայի Համար ստեղծել Հսկայական Հեղինակություն: կճանվեն այնպիսի փաստակղա ժամանակ, երբ արխիվներից թղթեր, որոնք կճաստատենԻլյիչի վիթխարի աշխատանքը:Բայց են հլլիչի մասին, որկան նան այլ փաստաթղթեր,որոնք խոսում նա նախազուշակեցիմպերիալիսպես մեծագույն կանխատեսողի: ե երբ եկավ փետական պատերազմը Փետրվարյանռնոլյուցիան: է մի այլ ունոլյուցիա, որբ Իլլիչը գրեց, որ ճասունանում տբրվարը, բանվորներին գյուղացիներինկտանի ընդդեմ անգլիական Ն չսխալվեց: ֆրանսիականկապիտալի: ոնոլյուցիոնշորժման ուսուժմիջազգային ռր է կարելի ասել, նասիրությունը ճենց իրեն՝ Լենինին ուսումնասիրելն է. ու

ու

|

Մառդե ընկեր մի քանի խոսք Լենինի մասին, որպես մարդու: Ավելի նա սրտակիցմարդու, քան Լենինը, մեզնից ոչ ոք դեռ չի Հանդիպել: սիրտը քափանցեէր: նա մեզնից յուրաքանչյուրի բազմակողմանի պարտիայի մի այնպիսի անարդյոք գտնում: կա՞ր լու բանալի էր դամ, որը չիմանար նրա սրտակիցլինելու մասին: կասեմ

յց:

Ընկերներիշրջանում նա բոլոբին տեսնում էր ննրքուստ մինչե նրանց Ճոգու խորքը, բայց այդ ցույց չէր տալիս: նա միշտ էլ մատչելիէր ն շփվող: Բանվորներիու Անգամմեր թշնա իկար կարող էր խոսել մանրուքների մասին

ՄԱՑ

չին

չուն

հայո 26զուդածիոորի

չ չէս նա աե ինլպես նայ ն իան մարդկությանն այնպես չգիտեր, չտք հայ ղրանով կարելի է բացատրելնրա ռեսլյուցիոն խիզախությունը:

Իլյիչիոգին մեջպաճպանենք Պաբտիայի Լենինը մեռավ:Բայցմեզնից ճեռանալով, նա կարողացավ դժերով ավարաել իր վիրխարի աշն տանքը: միայնընդճանուր նա դրեց ապագա Մեզ. հրավակարդիճիմքըո սոցիալիստական նից լուրաքանչյուրը։ ով աճել է կոմունիստականպարտիայիտնջ, զգում է հլյիչի ղնկավար ձեռքը: եվ երն մենք կարողանանքպարտիայի մեջ պաճել հլյիչի ոգին, ապա մենք նրա սկսած գործը կճասցնենք մինչն վերջ: Մեզ դեպս, արդեն ավելի ճնշա է: Մճնբ ունենք վբրոճամար,Ճւսմենայն տաճելի, Ճշտված պարտիականկողմնացույց, ե մենք ճանապարՃը կգտնենք: հլյիչը մեզ ասելէ՝ դեացնք առաջ կ առաց, որպեսզի գաղանային կապիտալիզմը այլնա կռվիդաշտ չնետի բանվորներին ա

:

|

ու

գյուղացիներին:

մի լենինիղմ: Միայն մենք կոտեղծենքը նրա ուղի կա դեպի ապագան՝ լենինիզմի ուսումնասիրությունը: Տոգորվենքմեր առաջնորդի ոգնորությամբ։ մեր Դողու բոլոր ե անարգում է մարքելերով ատենք այն ամենը, ինլ ստրկացնում

ժառանգությունից

դունչ

է ռոււերենից: Շ. ԽԼ (Թարդմանված

Կ

1957 ո., քշզատ, Խ1ՇՇոտո,

Խոքօռ, 1156թուուուծ յ

ՇԵՑ

152--157).

«ոք.

ՆԻՍՏՈՒՄ

ԿԱՋՄԲԱԺՆԻ

ձգտում

են

խոսել Համագումարի, նննտկոմի կամ առնվազնՄոսկ-

վայի կոմիտեիբանաձներիխոռքերով: Դա սխաոլաստիկա է, ն ոչ թե մարքաիզմ: Ի միջի այլոց, երբ մարդ իր ճառերում գործածում է պատրաստի ֆորմուլաներ ե խոսում է արդեն պատրաստիֆորմուլաներով, իճարկն, դա ավելի ճեշտ է, քանբ որ այստեղ քեզ ոչ ժի քեթման մեջ չեն մեղադրի, քանի որ, երն որեէ բան պատաշիյ նա կասի՝ ներեցեք, դրանք այսինչ բանաձնի խոսբերն են: Մարքսիստր չոլետք է փորմուլայով մտածի... նա, ով խոսում է պատրաստի ֆորմուլանհրով, նա չի մտաժում, այ պարզապես դրանք սերտում էչ Մինչդեռ մր ձի կարհյի սերել, այն պետք է խորճելչ մարքսի ուսումնասիրել: Ուստի մննը նս մեր ճառերում սլետք է խուսափենք պատրասոիխֆորմուլաներից: մեջ դրանք կաԶեկուցումների հելի է օդաասդործել՝ճասուաոելու ճամար, բայց խոսակցության մեջ պետք է խուսափել: երը հս լսում եմ այգպիսի զեկուցողի, ես որոշում եմ, որ այդ ապա մարդը պարզապես չի մաաժում։ Ավեի եշ է խոսել պատրաստի ֆորմժուլաներուվ: Այդպիսիմարղը պետը է ելնի այսօր կամ վաղը մարքաիդմիցկնռանա: Մարքաիզմը ներըմարդ ձեռնարկում | որմ միջոցակոնկրետ իրադրությունից: նա նա պետք է այոպես ռում, աղա է դնի այսպես, դորժլը պետք ալոպիսի ն այսպիսի խոսի. այուղիւի ն այսպիսի իրաղրությունը, ն դա իմ մեչ արաջացրեց այսՀանգամանքներըես ճաշվի առայ, պիսի միջոցառումներ: Դա կլինի մարքոխստականժոտեցում։ հսկ ն «ձախ»ջ թեքումների, ասել` սլայքարի ր «այ» հե պարղդապես ճաշտվողականությանղեմ,-- ապա դա, ըստ էության, նշանակում է ոչինչ չասնլ: Դա արղեն տաղակալի է: եվ երբ առանց այլնայլության խոսում են Սովետների աշխատանջի փոփոխման մասին, ասպա դա հս տաղակալի է, պեոք է խոսն| այն մասին, թե ինչպես

Սովետների աշխատանքը: ես ինչպեսվերակառուցել փոփոխել, վուրաքանչյուրը

ձեզ Աժերիկաբացել, թով Ճիմա չեմ ցանկանում եր գլխով աշխատիո

(Թարգմանվածէ ռուսերենից. ՄԼ 11. Խոճսըոոր,«ՇօՏԵԼԵԼ

Մ. Ի. ԿԱԼԻՆԻՆ

ՀԿԳԿ

ՈՒՆԵՑԱԾ

7410թ)»,

ԵԼՈՒՅԹԻՑ

Լօշոօճաւմոու

--

Խ1օՇտտն,

ւ.,

«րք.

ՀՐմ-

52-83).

(1931 Թ.)

տառապում:

«կոմունիստների ղդալի խավը ինչո՞վ 4 Հիմնաեն ֆորմուլաներով, նրանը կանն այլն է, որ նրանք մոածում ՛

Ն. Ս. ԽՐՈՒՇՉՈՎ

ՄԻԱՎՈՐՎԱԾ ԱԶԳԵՐԻ ԿԱԶՄԱԿԵՐՊՈՒԹՅԱՆ ԳԼԽԱՎՈՐ ԱՍԱՄԲԼԵԱՅԻ 15-ՐԴ

ՍԵՍԻԱՑՈՒՄ ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ԴԻՍԿՈՒՍԻԱՅԻ ԺԱՄԱՆԱԿ ՈՒՆԵՑԱԾ ԵԼՈՒՑԹԻՑ

Զինաթափման պոոբլեմըպետէէ, վեշջապես,լուծվի Հարգելիպարոննե՛ր։Անցած տարվա սեպտեմբերինես Սովետական կառավարության ճանձնարարությամը ՄԱԿ-ի Գլխավոր Ասամբլնայի14-րդ սեսթայլիններկայացրի Սովետական Միու-

թյան առաջարկներըընդճանուր ն լրիվ զինաքափման մասին: զենքի ապճավոր ավերիչ ուժը, սպառազինություննիժամանակակից րի մրցավազքի չոնսնված թափը, ւզետությունների կողմից մասսայական բնաջնջման զենքի վիթխարի պաշարների կուտակումը՝ այս ամենը սպառնալիքէ ստեղծում մարդկության ապագայի ճամար ն ստիպում է որոնել սկզբունքորեն նոր մոտեցում դեպի զի-

նաքափման ւզրոբլեմը:Մերառաջարկները այդպիդորժնականում սք մոտեցման արտաձճայտություն էն: ը

կարելի էր լոկ գոճունակության զգացմունք ապրել այն կաճանդիպեցին պակցությամբ, որ մեր առաջ քաշած գաղափարները ՄիավորվածԱղդերիԿազմակերպությանմբաճամուռճավանությա-չնը ն ստացան ամրողջ աշխարճի ժողովուրդներիլալն պաշտպաԳլխավորԱսամբլեայի անցյալ սեսիանությունը:Ղեկավարվելով Միությունըմյուս պետություններիճետ յի որոշմամբ, մովետական մասնակցեց Տասը եւտությունմիասին ամենահռանդուն կերպով ների զինաթափման կոմիտեի րբանակցություններինհի այնտեղ ձգտում էր ընդճանուրն լրիվ զինաթափմանպայմանագրի մշակմանը: Ջապասելովզինաթափմանճարցի վերաբերյալ միչազգային ՍովետականՄբությունը միակողմանիկարգով Համաձայնության, հրականացնում է իր զինված ուժերը 1 միլիոն 200 ճաղզարովկրրճատելու միջոցառումները,մի բան, որ, ընդճանուրի խուստովանությամբ, նպաստեցզինաթափմանբանակցություններիմթնոլորտի

բարելավմանը:

կառավարությունը, ճետնողականորեն Սովետական

ու

ճաս-

տատակամորնն վարելով խաղաղասիրական քաղաքականություն, ՄԱԿ-ի Գլխավոր Ասամբլեայի ներկա սեսիայում ճանդիսավոր Միությունը զինված ուկերպովճայտարարումէ, որ Սովետական ժեր ունի մխայն մեր երկրի պաշտպանությանճամար հ մեր դաշ նակիցների բարեկամների ճանդեպ իր պարտավորությունները ու

կատարելու ճամար, եթե նրանց դեմ աոդրեսիա կատարվի: Այլ նղատակներիճամարմեր զինված ուժերի օգտագործման4նարավորու-

թյունը բացառված է, բանի որ դա խորք բան կլիներ մեր պետության բուն էության կ նրա խաղաղասիրական արտաքին քաղաքականության ճիմքերի ճամար: Մեր երկիրր ստիպված է զինված ուժեր ունննալ միայե նրա ճամար, որ չրիվ ե բնդճանուր զինաքասփման ժեր առաջարկները մինչն շրս ընդունվածչեն: Մենք մեզանից կախված ամեն ինչ կանենք, ռր լթիվ ե ընդճանուր ղինաքափումը ղառնա փայտ, որ փրկվի ուղառազինությունների մարդկությունը մրցավաղզքիցն նոր բնաջնջողպատերաղմիսապառնալիթից: ԳլխավորԱսամբլեայիկողմից ընդճանուրե լրիվ զինաքավման բանաձեի ընդունման պաճից անցել է մեկ տարի նլանբի այժմյան տեմպերիտեսակետից մեծ ժամանաղա ճամեմատաբար է, հ կարելի է չտարակուսել, կամիջոց որ նրանը,ռվբերդբաղված

զքնքի արտադրությամբ,նոր, մաճաբեր միջոցներիկատարելագործմամբ ճորինմամբ, այդ ժամանակըզուր չեն կորցրել: Սակայնանցած տարում զինաքավման գործը ոչ մի բայլ են այդ դրության ուսջ չի դնացել: Ռրո՞նք որի մապատճառները, սին Հարկ է լինում խոսելմեժ ափսոսանքովն լուրջ տագնապով: Ովքե՞րհն խոչընդոտում ընդճանուրն լրիվ ղինաքափմանմասին լխավոր Ասամբլեայիբանաձեի՝ ՄԱկ-ի պատմության ժնջ ալդ թերես ամենակարնորի աչքի ընկնող որոշման կատարմանը: 1ՎՔե՞ր Թույլ չեն տալիս մեռյալ կետից չարժել դինաքափմանպրոբին

ու

ա-

(եմը:

Փաստերըվկայում են,

որ զինաքափմանպրորլեմի լուծման մի առաջադիմության բացակայությունը Ամերիկայի ն նրանց Ճեւտ Միացյալնաճանգների ՆԱՏՕ-իգծով կապված ժի քանի այլ սլետությունների գիրբի ճետնանքնէ,

գործում

ամեն

Տասը պետություններիզինաթափմանկոմիտեի ամբողջ

աշ-

ինքացքում արնեմտյան խատանբի տերությունները Հրաժարվում

էին ձնեռնափուխ լինել ընդճանուրն լրիվ զինաքափման պայժանագրի մշակմանը, ամեն կերպ խույս էին տալիս Գլխավոր Ասամբնայի կողմից կոմիտեինմանրամասն քննարկման «Հանձնված

ընդճանուրն լրիվ զինաթափմանսովետական ծրագիրըբոտ Լության ջննարկելուց: հրենց Հերըին նրանք ներկայացնում էին այն-

ախսի առաջարկներ, որոնք չէին նախատեսում ոչ ենդճանուր, ոչ չրիվ զինաքափում, ոչ էլ առճասարակզինաթափում, այլ ժիայն

միջոցառումներ, «պառաղինությունների վերաճսկողության սին

քն՝ վերաճսկողություն առանց զինաքափման: Մինչդեռչի

այ-

կա-

Բելիչտեսնել, ռր առանց զինաթափմանվերաճսկողությունճաստաաւհլըճավասարաղոր' կլիներ միջազգայինլրտեսության ապիստեմ

ամբաստեղծելուն ն դա ոչ միայն չէր նպաստի խաղաղության ագրիտոպոտքնցիալ էր կարող պընդմանը,այլն, ընդճակառակը, նրա սլլաննե. սւղառնացոդ ժողովուրդներին րի ճամար ճեշտացնել բի իրականացումը: պաճպանելուգեւ Վտանդն այն է, որ սսլառավինությունները

Ազգերի կազմակերպության Գլխավոր Միավորված Ասամբլնայիքննարկմանը, որի անդամների զգալի մեծամասնուԹյունը ոչ մի չասիուվ չէ սպառազինություններիմբբշաճադրիգոված Հարցը դրեց

ճաստաււեվերաճսկողություն նկատմամբ ջումսպառաղինության կողմը կիմեկն է, ո:

ըստ

մանա

չության,նշանակում

որ

ճակադիր կողմի ունեցած

թե՛

թէ' մյուս

քանակը» սպառազինությունների

վայրը: Հետնաբարչադիեսիվ կողմը կաորակըե դասավորության ճասցնել գերաավելացնել բող էր իր սպառաղինություններն աճ ընտրի ն ճարձակում կշռողմակարդակի,որոնողի Հարմար գործի:ՄԼնբ էրթեջ չննը ճամաձայնի,որ սպառազինությունն ու

երի

Հաստատվի առանց զինաքավփման, վերաճակողություն նկատմամբ ազրեսորին, Մեր հատակն

որովճետնդա կնշանակերխրախուսել իսկ գրան կարելի է առնել է ապաճովե: կայուն խաղաղություն, ղինված ուժեիր վերացնելու միմիայն սպառաղինություններն ու

պայմաններում: ջոցով, միջազգային խիստ վերաճակողությոն ուղղակի բանաձնին Առամբլնալի Գործելով ՄԱԿ-ի Գլխավոր պետուՏասը Հակասող ուղղությամբ, ար եմոյւսն տերությունները խոսակցություններ միայն ոչինչչնշանակող թյունների կոմիտեում խանզաբնլմլդ աշխատելով ունենում առթիվ, զինաթազման էին զործում

հի Համաշխարճայինճասարակտյմի առաջընթացի չրիվ զինաթափման ընդճանուի ու աչքումվաիկաբեկել

ամեն

նության գաղասիարը:

մի շարք այլ օտիպված եղավ ընղճառել կառավարություններ, պետությունների որը արնեմբտաշխատանքին, իր մասնակցությունը Տասի կոմիտեներ մրցասպառաղինությունների յան տերություններըղարձինլ էին ճամար վազքը քողարկելու միջոց: Սովետական կառավարության էր: ճեշտ չէր ընդունել այդ որոշումը, քանի որ ճենց մեր երկիրն ե լբիվ զինաթափման ճ"արցը որ Ճանդես եկավ որպես ընդճանուր որպեսզի ն բոլոր էր, ջանքնըր գործադրում դնելու նախաձեռնողը բանաձեինլիովին ճամապւ.Ասամբլիայի Գլխավոր կոմիտնում,

ինչպես կառավարությունը, նկովետական

նան

կոնորուկտիվ լուծում:Սատասխան, ձեռք բերվի այդ պրոբլեմի մնալ կոժիտեի մեջ, նշանակում կալն ստեղծված ռպլայմաններում Չէր կարելի էր- միայն օղնել զինաթափման Ճակառակորդներին։ մեծ փորձում նն գործը զինաթափման Հաշտվելայն բանին, սր սպեկուլլացիայիենքարկել ընդճանուր խաղաղությանչաճերբին

նպատակննրում Քշնամական Աշտա թե

ինչու Սովետական կառավարությունը ղինաքավփման

կավաղքով

անկեղծորին նրա դաղարեցումն է ցանկանում: Հաշվի առնելով զինաթափմանպրոբլեմի վիթխարի նշանակությունը ն բանակյությունների ընթացքում չեշտակի բեկում ն

Սովետական կառավարությո

ստնղծելու անձրաժեշտությունը, արտաճայտվեց4օգուտ այն բանի, որսվեսղի ՉյխավորԱսամբլեալում այդ ճարցիքննարկմանըանմիջականորերմասնակցերն ւլետություններին կառավարություններիանճրաժեչտլիակատարիշխանությամբ օժոված ղեկավարները: Մենք դոճունակությամբէրչում ենք, որ Ճարցի այղ դիվածջը պատշաճուշադրուցյամբ դիմավորեղին մի չշաիք պետությունննիի կարավարություններ, որոնք պատվիրակություններինԳլխավորԱսամբլեայումգլխավորում են պետականղորժիչեէրը: իրենց երկրների առավել պատասխանատու Ասամբլեայի պլենումի Զինաթափման «արցը ԳՓլթաավոր դնելով, մենք ելնում ենք նրանից, որ լրիվ ծավալով տենարկմանը է, վերջառես, ճանգեցնի նրա լուծալդ ճարցի քննարկումը պեք մանը կամ Ճամերայն ղեպասավելի կոնկինտ ուզղություն չտա վզիբանակցություններին, որոնց այժմ մասնակցելու Կաքավման ւպեւոք է հերդբավել միմրանը ճակադրվող ռազմական խմբավոբումնեիի մասնակից պետություններին զուղբնքաց նահ այն պետություններին, որոնք չեզոք կուրս են վարում: ե աշխատանքը Ձգտելով ԳլխավորԱսամբլեայի հեշտացնել

զինաթափման պոռորլեմի քննարկմանը տալ կոնկբետբնույթ, Սովետականկառավաբությունը ԳլխավորԱսամբլեայիքննառկմանն է ներկայացնում «Ինդճանութե լբիվ զինաթափման պայմանագոի Մենք Գլխավոր ճիմնականդոուլթնեոը»առաջաբկությունը: Ասամբե ՄԱԿ-ի քաշտուղաբությանը լեայի նախագահին խնդրում ենք որպեսԳլխավորԱսամբլեայի պաշտոնական փաստաթղթեր պատե վիրակություննեոի շբջանումտարածել այս առաջարկությունը մեր մաճայն պառզաբանող ճայտաբառությունը, ոբի մեջ ավելի բամասնոբեն է շաբադոբված Սովետական Միությանդիոքըզինա-

թափման հառցում:

Ընդճանուրն Լրիվ զինաքափմանՀարցի վերաբերյալ սովե-

տական նոր առաջարկությունը,որի ճիմբջում ընկած են Սովետա կան կառամարությոն կողմից աշխարչտի կառավարությունբոլոր ների քննարկմանը ներկաչացրած1960 թվականիՀունիսի 2-ի առաջարկությանդրուլթները, կազմված է ճաշվի առնելով այն ամբողջ օգտակարը, ինչ անցած տարի այդ Ճճարցիըննարկման բն197

քացքում արտաճալտեցին աշխարճիտարբեր երկրների քաղաքական ն ճասարակական շրջանները: Ալդ առաջարկությունըմեծ չափով ընդառաջ է գնում արնմտյան տերությունների դիրքին, մի բան, ռր, ինչպես մենք Հույս ունենք, կնպաստի կեր-

ՀՈՐԱ

որ

մաս

"

.

շուտափույք

պով ղինաթքափման ճամաձայնության Հասնելուն:` Մենք ալժմ,մասնավորապես,նախատեսում ենք,

ԼՀԵվ

Ւ

Տ

ԴԱՏԱԿԱՆ

:

ՃԱՌԵՐ

բնդճա-

նուր ն լրիվ զինաքափման արդեն առաջին էտապում պետք է վե-

զենքի նշանակետին բացվեն միջուկաւին՝ ճասցնելու բոլոր միջոցներըչ ճանդամանորեն մշակվեն րոլոր էտապներում միջազգային արզլունավետ վերաճակողության միջոցառումները, ճաշվի առնվի արնեմտյանորոշ ահրությունների ցանկությունը, տրպեսղի ենց սկզբից նախատեսվիզինված ուժերի ն սովորական սպաղաղինությունների թփի կրճատումը: Մեր ծրագրում մ,ոցված են նան մի ամբողջ շարք այլ փուբոխություններ ն ճշգրտումներ: Այդ բոլոր ն ո: նն կարծիքով, կոնկրետացնում քն մեր ընդա ծրագիրը, այն դարձնում են է՛լ ավելի

ան Բոիոխու ալիոր: արագոոան

ունալիս

տակա

Ս. Ա. տե

ՊԱՇՏՊԱՆԱԿԱՆ

Ն

ՃԱՌ՝

ԱՆԴՐԵԵՎԻ ԳՈՐԾԻ

ԱՌԹԻՎ, 1907

Թ.,

ԴԱՏԱՐԱՆՈՒՄ

ՇՐՋԱՆԱՑԻՆ (ՆԱՀԱՆԴԱԿԱՆ)

(Կոնատված)

ատենակալնե՛ր։ արոնայք երդվյալ

-

գործուն:

կնոջ կամ սիրուծու հոլանությունը, ճիշտ այլնունո, ինչպես ն ամուսնու կամ սիրականի սպանությունը, մի. խոսքով, աշխարճում անդամ մեր ր մե ջ զարթ " մենամ ամու ն ե մեն ագա էակինն կյանքից զիկելը, ննցնում են Հոգեկան կլանքի ամենախորունկՀարգեր: Ստիպված ն աժոսնուն, ն' կնոջը: ծեքՔՔ բազմակողմանի ա Վ ռաուժնասիրել Ւ4 ՈՐ" «Սկսենք ամուսնուց, Առաջինանգամ Անդիենըամուսնացավ դեոնս քսանհրեք տարեկան ճասակում։ Ամուսնությունը խաղաղ էր, առանց առանձնաՀատուկ Հափշտակության։ Աղջիկը լավ ընտանիքից էր, ե Անդբենից երեք տարով փոքր էր: Ամուսինները ճամերաշխ էին ապրում: մնում էր Հճավատարիժամոաին՝ բառիս բուն իմառտով: Անդրենը ..Այդոլնսշարունակվեց ավելիքան տասը տարի:Մրալն հրեսունՀինգ տարեկանՀասակում Անդրենին Հայտնվեց գայթակղությունը՝ ունեցավ Հանձինս Սաո եինայի: Առաջին ճանդիպումը անհռի Լնոնոյում, Հասարակական զբոսանքիժամանակ: ...Յուրաքանչյուր նոր Հանդիպման ժամանակԱնդրենըավելիու ավելի էր ճրալուրվում: նա նվերներ էր տալիս ն արտաճայտումիր զղացմունքները: «Սառան բան՝ Ճանձնվեց... զգալով նրա մեջ ինչ-որ Հաստատուն նա անարատչէր: ն չխռրացավ ոչինչ չէր ուղում իմա...մնեդրենը նալ ...նա այլես չէր կարող Հավատարիմլինել իր կնոջը, նա կաբող էր Ճավատարիմլիննլ| միայն Լնինային: հդավ բացատրվել կնոջ ճնտ։ Սկավնցընտանիքի ձարկադրված քայքայումը: կինը Հեշտությամբ չէր զիջում իր Հավատարիմ ամուսնուն, առավել նս, ոի ախոլանուճին կոիվ էր սարքում ն ամեն կերպ վիրավորում էր նրան: չանդիսլելովփողոցում,էնինաննրան 1եիլեզու փր ցուլը տալիս:Նրուշրամոսոքի մոտ կառթ նսնելով, ա

ն լրիվ Ընդճանուր

զինաքափման պայմանագրիմանրակրկիտ մշակումը, իճարկե, բարդ խնդիր է, որի լուծման ճամար բանակնների բոլոր ջանքե ք ն աշխատանջ մասնակիցները ցությունների բոլոր կիցները շատ ջանջեր սլեւոք է դործադրեն: Այդ աշխատանքիընքացքում կարողեխ ժայգել տարբերճարցեր,ռրոնց լուծումը կպաճանջիճկունություն ն 1, միջավգային իրադրության ռեալՃաշվառում

Ծ.-ԳԵՏԵՐԲՌԻՐԳԻ

ԱՆԳՐԵԵՎՍԿԻ

շատ

.

-

ԷԶ9

հատում

աղզաոխնրանից: նա

որ ճայտչացրեց,

1եինայի լկտբությունից, էր միջոցները

այսպես

օրիորդը ճՃանդիսանում է իր

Անդրենընոր ընտանիըկազժեց: Թւյում էր, քէ

տեսած

'

Հա-

ա-

Հավատարիմմարղ, որը նրան շիջապառել էր լիությամբ, ախրովն Քնքուշ ճոգացողությամը:էլ ի՞նչ էր Հարկավոր: Եվ, իրոք, Անգրեեր այլես ուրիշ րան չէր ցանկանում: ...ի դեպ, առաջին կինը ժամանակին կատարեցիր թոսքը. աղջկա ամուսնությունիցՃետո տեղի ունեցավ ն ապաճարզանը ղետից երեք տարի առաջ Զինաիդա նիկոլաննան ամուսնացավ ՝ ճետ: Բոլորը Անդրենի միաբերան ասում էին, որ Անդրենը լիելագարի նման սիրում էր կնոջը: հնչո՞ււ եթե ձեզնից որեէ մենք ժար պարղ չէ, ես ձեզ կօգնեմ:

պատկառելի,

ներկու տարի, շատ լավ է: երկուսն էլ առնատրական միջավայրից Հին, ոչ էլ այնքան կիքված: մինչ այդ չունենալովորոշակի 1երնան եկամուտ, դրամական նեղությունիը շատ էր դես ու դեհ ընկել, ե մինչե Անդրենիճետ ճանդիպելը, ռիսկ էր այնու, ինչես ասում նն, «ձեռքիցձեոբ անցնել»... նքան բաժին ընկավ ժի

տւա-

միանգամայն ղույգ Ճճամաղպատասթան էր: Տարբերությունը՝

«նվ

նից, արդեն տարի, ձեր Հոոզուրի միակ ժառանգը,

Մբաժամանակ նորածնին: Անդրենի ինքը ն հր մտերպաճանջով կտակ ժումին 12կազմեցին Ճօոգուտ ւՄմդ երեխայի: Ադ ժամանակվա-

ու

ռատիկանությունը «վախեցրեց»Լեինալին: «Ոչինչ չկասկածող. Մեկ անդամ իր ճղի սիրուծշուն դտավ ուշաթավփված՝Շե Անդրէեր տերբուրգիցարտաքավելաւ մասին ծանուցագիրը ձեոքում: նո օդտագործեց իր բոլոր կապերը, ե նրան աջողվեց քաղաքապետ Գրնասերի շնորճիվ փոխել տալ արտաքսման որու միջամտության շումլո ...կինը, վերջապես,ենթարկվեցիր Ճակատադրին: Անդրճեր կնոջն փոջը աղջկան միանգամայն ապաճովեց: Վճոռվեց,որ կինը Անդրենին 1եինայի կապին արգելք չպիտի ճանդիսանա, բայց ազաճարգան չի արվի՝ մինչն առաջին ամոանությունից ունեցաժ աղջկա ամուսնանալը: «4ննըոր 1նբնանինքը աղջիկ ունեցավ, նա ընդունեց ուղղախառությունն կոչվեց Զինախդա: Մկրտությունն անճրաժքշտ Հր, որահազի Անդրեեր կարողանա օրինականացնել

որովճեւտնկինը, ղայրացած դիմում, որպեսզի ամուսնուն

որ

արվեց,

Այնինչ Լեինան Հղիացավ Անդրենըուրախացավ,քանի դրանում անսավիր կապի նոր ամրաղդում: Դրությունը

էր կառքը ն կառապանինՀրամայում էր տանել իրեն է թն ոչ տիրուճուն: հսկ Անդրենան միայն զարմանում էր, թն կառՔԸ ի՞նչեղավ... էր երկուկրակի Անդրենը մնացել մեջ: .Մանը օրեր ապրեց նա:

չան

`

`

՝

Մ`

Հաջող էր

Շա աշխատո

ճում

էր

Հաջողվում գնալՄիխայլովա Վերջապես,նա սովորությ

նում

գրկում, նա կարժես ձուլված էր ի էր մեկ ստեղծագործությա Չեմ կասկածում, որ Սաւա զիկ ունեցած իր մակերեսային ճ մենտի, իր առողջամուսնուն Ճա խադարձությանլիակատար պատ օինը պաճանջել: Եվ այսպիսի մո նկ որքտն այդ Ճեարավորէր, Այստեղ մենք քողնենք ամուսն Մանը է խոսել մնռածների մ քանի որ նրանք առարկել չեն կ թյունը նրանը մասին ոչ միայն ճրաժեշո,որովճետն յուրաքա մնացածները Համար: Սառա 1նի նրանից երեխա ունենալով ն նր մուսին, Զինախզանիկոլաննան դիրք ձեռք բերեց, սակայն բոլորո նը: Արտաքուստնա այնպես դա կարծում, ոչ մի բանով ոխսկիչէր օիր նրա տրամադրության տակ է մինչն ճաշ աշխարում էր բաղա

բեգործականընկերությունների ն վավոր կոչումների: Հոգեկանբար թյունը, արվեստը" նրան օտար էի Անդրենըգել էր իր երկրորդ կ շնորձակալություն Ճայտներնրան Հաճուլքները: նրան էր Ճճանձնում Զիջում էր նրա խստություններին նել նրա պակասությունները: նոտ իր զգացողության, նա «ւրիշի կարիքը չէր զգում: ծվ ք

էլ փառամոլ: Ը ուրիշներինէր. տրվում: Մի մեծ փնտանիթին։Բազիդրանից, նա մ

տչ4նշտասեր, ոչ

չուներ: Ոչ խաղացո պուրանքներ

փողը:Ճոխությունը ն ափառսում

ու

ՎերցրեքԱնդրքնիամբողջ կյ

խոնջ

Ցարսկոյում, ուր ամուսինը դալիս էր շաբաթը երկու անգամ: Ամենա երկում էր, տղամաբդկանցվրա նա ժիշտ էլ տպավորություն էր թողնում իր գրավիչ արտաքինով Այդ նրան Հետ թեթն դուր էր գալիս: Տղաժարդկանը վարվեցողությունը նրա մեջ մնացել էր դնո վաղ երիտասարդական ասակից։ Մենք ինժեներ Ֆանտտլովից 4 ելո. հր դժվար չէր Անդրենայի իմացանք, փոխադարձությունձեռք բերել: ՈւստիՀնարավորէ, որ հնա շատ անդամ | խաբել աժուսնուն: Բայց մեղ Հետարրբրում է միայն նրա մեկ սիրային կառղըգեներալ ԳՊիստոլկորոր Հետ, որը միանգամայն: ն ասլացուցված է այդքան տնական է եղել: ի միջի այլոց, շտաեմ պում ավելացնել, որ ես այստեղ սիրավեպըենթադրում եմ միայն գեներալի կողմից, որը իրոք սիրաճարվածէր Անդրենային։ հսկ նա՝ Անդրենա՞ն։ հուրեք, որտեղ

ես

երա կյանքում չեմ տեսնում ն ոչ մի դեմք, որ նա իրոք ռրնչ մեկին սիրած լինի, բացի իրենից: «..Դններալին էլ նա չի սինրան բնութադրել բել: Գեներալը է լավագույն կողտերով.,օճշմար-

տասեր է, ազնիվ, խելոք, Համեստ»...

«ռշմարէչ «ՍԱզնեի՞վ ամուսնացած Թվին,ապրելուլիության մեջ, չգիտես ինչո՞ւ.

է»: նա դնենրալին տասե՞ր խաբելէ,

է»,

նա

դեռ

վերցրել է Դիստոլկորսից

Այդոե՞ս է

արդյոք:

տր

ճաղար ռուբլի' «Խելո՞ք քո: Գռրծնապարդացման տեսակեոից ետ սու«ճամեսո կալիդատարկ ն ժանր սնապարծկին էր: վերջապես` էր»... Այդ ճամեստության մասին Հիմա դեհերալը կարողէ դատել փնժենիրՓանատալոմի պատմածներից... Պարզբան է. դնենրալը սաստիկ էր սիրաճարված, ուստի ն կույր էր: ԶինաիդանիկոլաննայիՀամարձակ երկդիմի խաղը՝ ամուսնու նե սիրականիժիջն, էր։ Վերցրեք,ասենք թե, ուղղակի դարմանալի նրա ամուսնությունը ԱնդրենիՀեւ: այն բանից Ճետո, որ նա արդեն կանխավճարէր ստացել Պիստոլկորսից: ...նրա մուքուվ անղամ չէր անցնում, որ ամրացնելով իր կապերը ՊիստոլկորորՀետ ե խոս. տանալով նրա ճետ, դրանովիսկ նա խորտակում էր ամուսնանալ ամուսնու իր դժբախտ ամբողջ կյանքը: սանրանթվում էր, թե իր նկատմամբերկու տղամարդկանց միջն սլետք է միայն ամենասովորականդորժարը տեղի ունենա, ե. ուրիշ ոչինչ:նա անդամ ճասավ այնպիսի անճեթերության, թ. երանք երկուսով էլ ուրախ կլինեն, քանի տի այղ իի ճամար է` ձեռնտու է, ե՛ ճաճելի, ն որ իր ներկա ամուսինը անդամ կմտերկան

սոնսակետիը, այո'... բայց

`

մանա

ապադա

ամուսնու

4եւյ..,

Մեկ ուրիշը ակամայից կանճանգցատանարի, Ճա. նախատեսելու

վատարիի

ինկերոջՀանդեպ եիկարտարիների մուռ ճարաբերու..

թյունննիի սոսկալի բեկումը: նա կձղգտնրմեղմացնել ճարվածը: նա վոտաճորենիրեն սպաճումէր հրես Պիս...Արտասաձճմանում չոլկորսի ճարսնացու: Ռռասաստան մեկնելուց առաջ նա Պիատոլկորսից վերցրեց 1200 մարկ արժողությամրըապարանջան:ս..հսկ ամուսնուն շարունակում էր նամակներ ուղարկել, «ՍիրելիՄիշա», «Բարի Միշա»: Այդ նամակներում նա շարունակ զանազան գուԱնդրենը մարներ էր պաճանջում ղանաղան ծախսերի ճամար ճետ մի նրա մասին լսել էր միայն կնոջից: որ ինքը Պիստոլկորսի ճետ ինքը, ինչ-որ տեղ վաղուց ծանոթացելէւ Բայց Պիստոլկորսի Անդրենը, կյանքում ընդաժենը մեկ անդամ է խոսել, մի ինչ-որ ցուցաճանդեսում, որտեղ իրենց ծանոթացրեց կինը: հր տանը կա երբեք չէր տեսել նրան, ն ընդճանրապեսայն ամենը, ինչ որ հրեք տարվա ընքացքում տեղի ուներ իր կնոջ ն Պիստոլկորսի միջն, նրանից ալն աստիճան թաքնվածէր, որ Անդրենը Փիստոլկորսի մասին մտածում էր այնչափ, որչափ ննսկու մի անցորդի մասին... ժեկ զարմանալի վերջապես կինը ժամանեց: եվ աճա նս մանրուր. առաջին իսկ դիչծրը Անդրենան, լինելով ոչ այնքան ճանձեվեց ամուսնուն, նրանից անպայման ս"լաճանջելով առողջ, եւ փաղաքշանը: կարծում եժ, որ նրա այղ արարքըո՛չ Պիստոլկորսր ն ո՛չ էլ Անդրենըիրենը կլանքում երբեք էլ չեն ճասկանաճ ե./ իրոք:9:՞ որ այդ կոր ն վերջինմերձեցումը ամուսնու Հետ պետբ է որ կրկնապատկերնիա խանդը կնոջ խոստովանությունից ճետո։Այդ սիրային ակոր մրաժամանակ ճանդիսանում էր ՓիստոլկորսիզդացմաւնըներիՃեռակա անարգում: Բայց Անդրենան այլ կերպ էր զատում: նա, երնի, կարծում էր, որ դրանից Հետո Միշան իր նկատմաժբ ավելի բարի կլինի ն շատ Ճճեշտությամբ ամեն բանի կճամաձայնվի... հրոք, Հենց Հետնյալ օրը, նա առավոտյան թեյի ժամանակ, առանց քաշվելու, քմծիծաղով ճանկարժչոպլացրեց ամուսնուն,

«հակ գիտե՞ս, որ

ես

ամուսնանում

եմ

Հեւո... Պիստոլկորսի

Թոզ

,

Պարոնայքերդվյալ ատենակալնե՛ր: ճան Այն բոլորը, ինչ որ ես մինչն ճիմա ասացի, նման էր գիստ պատմվածքի: Քրեական դրաման անգամ ճեռվից չեր նրնեուէ: Սակայն նքե դուք պատկերացնեքամբողչ նախընքացը,ապա ձեղ ճամար

վարզ

կլինի,թն ինչպիսի

աճավորվիթխարի զանդ`

փածընկավ Անդրենի ճոգու

վրա: Հենց

այս

րուվեից էլ իսկապես

ակսվում է պաշտպանությունը: Անդրենիկյանքում տեղի ունեցավ երկրաշարժի նման մի բանյ ճիշտ այնապես,ինչսլես Չուզեյում կամ Մարտինիկում: ՀրաՀանկարծ պարզ երկինք: շալի կլիմա, բնության բոլոր բարիքներ, քեքն ծուխ: Հետո ծխի սն քուլաներ, խաներեում է թույլ լույս, ձաճուո, մրուր: Ավելի ու ավելի է քանձրանում: Աճա ն արեդակը ծածկվում է: Թոչում են քարեր: Հոսում է ճրեղեն լավան Ամեն տեղից խորտակում է սպառնում, Գետինըտատանվում է: Անելանելի սարսափ: Վերջապես անսպասելի ատորերկրյա ճաբված, ճայթյուն, ե՝ ամեն ինչ կործանվեց: Այդ ամենը, սկզբից մինչն վերջ, տնեց զարճուրելի տասներկու

`

օր:

եմ Հեյոջ... տր ես ամուսնանում «հսկ դիտե՞ս, Գիատոլկորսի Առաջին րոսլեին Անդրեհը կնոջ խոսքերն ընդունհց որպես տխմար ճանաք: Բայց նա նորից կրկնեց: Անդրենըաչքերը չոնց: ձամակինը սկսեց ճետղճետե ղարդացնել իր պլանները: նր ռությունը ավելի պարզ է դրսնորվում։ Անդրենը ղեռես չի ուզում ճավատալ: Բայց Պիստոլկորսիանունը ավելի է մխրճվում նրա տան մեյ, որպես մի մարդու, որը նրան 4ճլում է ճանաարտճից: Հետ: Աերկինը բացեիրաց ճեռախոսով խոսում է Դիստոլկորսի ճեւտո է ճորը տատանումներից այտնում երկար աղջիկը ջապես ճոր մոր վաառաջ մոր լուրջ մտադրության մասին, րացում է նա ղուցվա սիրային կապը: Անդրենը սկսում է ղդալ կորժանումը: դնում է փիննական դանակ, որպեսզի վերջ իր կյանքին: ճամար որ ատրճանակ դնելու գնել, քանի էր դանակ Սոիխվված էր պաճանջվում, իսկ Ճուսաճատության Ճճորդումը թույլտվություն կարող էր վրա Ճասնելվուրաքանչյուր րուղեն նրան թվում էր, որ եթե նա իր զրչանում պաճի մաճըչ աղա դեռ կկաբողանաոտքի վրա կանգնել, ավելի ճեշտությամբ կշաջողվի խելջի բերել կնոջը, քախանձել, պաճել նրան... կյանքիսովորական ամբողջ բնքացթը չքադաի Ամուսինը աղետից Հի քնում,չի ուտում: կորցնում է կնոջը: Նո անսպասելի նաս դեռ կառչում է ինչ-որ բանից, քեպետի ասում է աղջկան. «ես այդ չեմ կարող տանել... ՎերջապեսԱնդրենիններկայացավ ինքը Պիստոլկորսըայղաճարզանի առաջարկով: Բայց Անդրենընրան դեռ չէր ասել «այո՛ջ կամ ճո՛լ»: «վուրջ գործ է, պետք է մտածել»... Մինչդեռ զայրացած Զինախդանիկոլաննանսկսում է ծեծել աղջկան ճորը պաշտպանելու Համար: Անդրենը անճանգստանում '

տա

աղջկան մեկուսացնում մորից ե ամբողջ ժամանակ մտածում նա մսուծում է, մտածում... էյ թն ինչի՞ մասին է նա մտածում: որքան սոսկալի է նրա Համար չճրաժարվելայն կնոջից, որի Համար նա զոճաբերել է ամեն ինչ, ինչպես անճույս կլինի իր միայնակ ծնրությունը, ն որ գլխավորն է, նա չի բմբոնում, քե ճանում կատարվում... հնչի է այա բոլորը .Եվ աճայ օղոստոսի 23-ի աոապվույյան,Ձինախդա նիկոտասչ լաննան որոշեց կորել ճանգույցը: Այդ ժամանակ ամուսինը ներկու օրվա անքուն գիշերներից Ճճետո, դեռ ինչ-որ բանի ճույս ն մեքենայաբար ունենալով, ցանկանում էր գործով դուրս գալ, վերարկոմ: Զինաիդա մերկ տտքերին մունիկոլաննան Հագավ ճակներՃուղած, շտաեց պաճել նրան, որպեսզի միանգամիցՀասնի իր մւղլատակ|նոս ս...Շո չավփաղանցինքնավստաճ էր: Ամուսինը վերին աստիու նա մեղմ Հնազանդ էր Բայց ինչպես վարվեց այննս, ճանի կվարվեր մի վայրի, բութ էակ, մոռանալով մարդկային ամեն ինչ: Անմեղ ն սիրող ամուսնու վրա նա ճարձակվեց կատաղի լուտանքով... Աղմուկի վրա ներս վազող աղջիկը լոնց մոր վերջին խոսքերը. «ես այնպես կանեմ, որ քեզ կվտարեն Գեահրբուրդից»: Այդ կինը, որին Անդրենը փրկել էր արտաքսումից, որին նա բարձրացրել էր տիղմից, 16 տարի դուրգուրել էր, պաճպանել, ոչնչացնել, որպես գանձյ--այդ կինը ցանկանում է իրեն անճչետ 4,

ճզմել ոտքի տակ: Այն մամանակ Անդրենըարագ շարժումով նետեց վերարկուն, ասելով. «Դեռ երկա՞ր ետք է դու մեց ը:նարգես»--բոննց կնոջ ձեռքերից, քարշ տվեց կաբինեո--ն այնտեղից, Ճճենդդոների մոտից, լսվեց կնոջ Հուսոաւկտուրճիչը... Մե թանիվայիկյանում ամեն ինչ վերջայասր դուրս վաղեց նախասենյակ, նետեց ֆիննական ղաԱնդրենեը

իրեն ճայտարարեցոճրագործ: հ՞նչ կատարվեցնրա Ճոգզումեջ: Այդ ճարցին չի կարելիւալ որոշակի սլատասխան,որն չս11Հրաժեշտ է դատավճոի ճամար, բանի որ այղվիսի անասելի Ճոդեկան ցնցման ժամանակ մարդու մեջ ամեն ինչ տակնուվրա է բարձրացավ մի ղոր ուլիք, որբ քշեց չինում... Անդրենիներախից եհ՛՞ կամքը, տարավ ե՛ բանականությունը,ե սիրտը, հ՛ խիղճը, ե՛ Հիշողությունը տղառնացողվտանզի մասին: ի՞նչ կար այստեղ: Խա՞նդ:Զայրո՞ւլք: Դյուրաբորբոքությո՞ւն: Ռ՛չ, այդ բոլորը այն չէ: Ուժեղ խանդն արդեն Հաղքաճարվածէր, բանակցելիր չաթանի արի Անդրենը կարող էր գործնականորեն

սակը

ն

կառակորդի ճետ: ցԶայրույթնու դյուրաբորբոքությունը նույեպես չի կառվում դործի Հետ, որովչետն Անդրենըբարի էր ն տոկուն մինչ վերջին ճնարավորությունը: ն ձուեթե կամենումեք, այստեղ առկա էին ն՛ ուսրոավիըյ ռածատությունը, որ ճանկարծակի Անղրենի ապուասջ բաղվեցին անողորմ ու անգութքկնոջ կողմից, որին ետ անվերադարձկերպով էր իր սիրուն ու իր կյանքի:նր մեջ սկսեց խոսելկաՀանձնել տաղության ճասնող անրմբոնելի անաիդարության զգացումը: Այստեղ արդեն ղեկավարում է կլանքի ուժը, որը խորտակում էռչ պիտանի ամեն ին առանց ղատախազինհ տոանը դգատարանի: Ո՛չ Անդրենըն ո՛չ էլ նրա կինը չէին կարող Հեռանալ այղ անխուսափելի ճգնաժամից: նս Անդրենի ճոդեկան դրությունը կանվանեմ «խնելացնորություն»-- ոչ այնպիսի խելացնորություն, որի մասին խուում է ձեական օրենքը (որովճնտն այնտեղ անպայման պաճանջվում է ոգեկան ճիվանդուիյուն ), այլ` խելացնորություն «խելքը կորցինը», «իրն Մարդը Հանրակենցաղային խմաստով: կորցիրաժի»պես էր... նրա ուսքերն ձեորերը աշխատում էին առանց նիա մասնակցության, որովճետենճոդին րբազակալում էր... դա չեն Հասկանա: Մի՞քն նղբայրակից մաբգիկ Անդրենիցուղմունքը, ինչպիսի խոր ճշմարտությամբ է Ճճնչում է, երբ նա ասում է. «կնոջս ճիչի ինձ ուշքի բերեց»... նշանակում նա է լիակատար խելացնորության մեջ մինչ այդ ճիչը եղել... կամժենո՞ւմ էր, արղյլոբ, Անդրենը անել այն, ինչ արեց: /՛ւ, չէր կամենում, քանի որ ճենց Ճնտելալ օրը նա ասել է իր ծանոթներին. մես, թվում :, քն ամեն րան աշլխարձճումկտայի, որապնազի այդ տեղի չունենար»... մեկին սլատժել ակնճայտ անպատասխանատուարարքի Որեչ Համարյ--անմարդկային է, ն ճարկավոր էլ չէ:.. ԱՀա այն ամենը, ինչ ես ցանկանում էի ասել ես ջանացի խղճի ձեզ դործ: սնհփակախ լեզվով ձեր Ճշմարիտն րազատրել ասած, ես չեմ կասկածում, որ դուք ինձ ճետ չեք ճամաձայնի: եվ ճավատացեր, որ Անդրեն դատարանիցդուրս կգա, ինչպես ասում են, «գլուխը կախաժ».,. նրա Ճողու ճատակում ապոռաչե վա նման անբուժելի վերք կմնա... հրա մեղքը աստուծո առաջ իր կնոջ արյունուր ուրվականի, իր ամբողջ զարճուրանքով, նրանիդ անբաժան կմնան մինչն վերջ: :

ու

(Անդրննը անպարտ ճանաչվեց): (Թարգմանված է ռուսերենից, «ԸՄոոնտեւԸ՝ քեԿտ Խ1օՇտոռ, Ք7օճտմ»:0ք12108», Ը., օբ. 103--111).

ԱՅՅՇՇՊՀԻԼ:

Գ, ԴԻՄԻՏՐՈՎ

ԼԱՅՊՑԻԳԻ

1934 ԹՎԱԿԱՆԻ ԴԵԿՏԵՄՔԵՐԻ 16-ԻՆ

(ՀԱՏՎԱԾ:

ԻՆՔՆԱՊԱՇՏՊԱՆԱԿԱՆ

'

ԺԱՄԱՆԱԿ

ԱՐՏԱՍԱՆԱԾ

ԴԱՏԱՎԱՐՈՒԹՅԱՆ

ՃԱՌԻՑ)

երեք ամիսների ինթացբում, ԴԻՄԻՏՈՈՎ,.--Դատավարության եք ճարկաղրել անդամ անթիվ-անճամար պարոն նախագատ, դուք, ես կարող վնբջում որ դատավարության ինձ լռել, խոստանալով, եվ աճա խոսել իմ պաշտպանության ճամար: կլինեմ մանրամասն նորից վերջը նկավ, բայց, Հակառակ ձեր խոստումին, դութ սաշմանավփակումեք իմ խոսելու իրավունքը: բուլղարացի մեղադատախազն առաջարկեդր աԳքրադույն բաապացույցների նրանց մեղադրելու դբրլալներին արդարացնել ցակայության պատճառով:

այդ

.

մեղադիյալառաջարկեց բուլղարացի ղատախազն Գերադույն պատճաբացակայության ննրին արդարոառն ել Հանցանչաւնների ամեննին Հարցն կարող չի բավարարել: հրբեք ինձ ոռվ:Բայց այդ

ոլ այդքան Հասարակ չէ: Այդ բանը չի վերացնիկասկածները: ժամանակ ասդացուցվաժէյ, որ մենք ոչ մի Ռդ՛չ,դատավարության ճետ, ուստի որնէ բնդչանուր րան չունենք ռայխստագիճրկիզման ինչպես հ Տորդկասկածանըիտեղ չկա: Մենք, բուլղարացիներս, ոչ թե Հանցանշաննեբիբաղզակայուլերը,պետոբէ աբդարանանք մենք իբրն կոմուոր պատճառով, թյան պատճառով, այլ այն ն չէինք կարող ունենալ նիստներ ոչ մի բնդճանուր բան չունենք այդ

ակտի ճետ: Հակակուունիստական ես առաջարկում եւի կայացնել Հետհյալ վճիոբ. է ընդունի մեր անժեղուդատարանըեւոք 1. Գերագույն

թյունն

այս

սխալ. գործում, իսկ մեղադրաանըը՝

Դուլովինն Տաննին: մեղ՝ինձ,Տոռրգլերին, դիտել ռրոլես վան-դեր-կյուբբեին

ա)

այս

գործիք,

վերաբերում է որն

օգզռա-

գորժվել է է վնաս բանվորդասակարգը Հւսրուցող մեղավորներին 3. Մեր ղեմ անճիմն մեղադրանք

պատասխանատ վության: հնքարկել

ժամաՀաշվին ճատուցել մեր կորցրած Այդ մեղավորների ն կրած ։սռանջանքնակի վնասները, վնասված առողջությունը

4.

Ֆերը:

ձեր այդ: այսԴատավճիոլ թննելիս դատարանը կունենա: նկատի առաջարկությունները պես ժամանակ, երբ այդպիսի առաջարկուԴԻՄԻՏՐՈՎ.ինչ վերաբերում է ռայխբոթյունները տոկոսներով կկատարվեն:

ՆԱԽԱԳԱՀ.--

կոչված,

Կգա

ճրկիզելու ճարցը լիակատարկերպով պարղելուն ն. իսկաճայտնաբերելուն, ապա այդ բանը, իճարկե ք ԼԶ գալիք պրոլետարականդիկտատ իկ ուրայի 4 Համաժողովրդական Գանա դարում դիտական ֆիղիկայի Հիմնադիր ԳալիԳալիլեո , որը նրան լելը կանեն, ինկվիզիցիայի խիստ դատարանիառայ, պետք է մաճվան ղատապարտեր: նա վորը ճաՀճերետիկոսի ողմունքով նե վճռականությամբբացականչեց, «Բայցայնուամենայնիվե՞կիրը պտտվում Լ»: եվ այդ գրոական դրույքը Ճետադարձավ ամբողջ մարդկության սեփականությունը: ախագաճըխստորեն ընդճատում է Դիմիտրովըն, ուռքբիէ կանգնում, ճավաքթումէ քղթերը ն պատրաստվում էախ նալ): (Շարունակումէ) ԴԻՄԻՏՐՈՎ.-- րունակու կոմունիստներա,այժմ կարող ենքՔ ոչ մող պակասվճռականությամը, քան ժեր Գալիլեյը: տագր

ԲԱԱԻՆ

:

Մ իբր

Բարու ւն

ԵԼ. Լ՛

ո

:

Մենք,

Ն

Խր Առ Սի" . . բ իը»

Նիբածություն ԽՈՍՔԻ

Սւոծանու ղերն

որ

է մղում

առջ

Տիքատայինվարժություններ

իմի

Զայնավորներ

ա

Բաղաձայններ Շուտասելուկներ .

ոն անիստաղան

Տեմպ

'

Վարժություններ

դատարանիտոուջը, յկուսձրաւո, 1997, նրնան, էջ 33--347:

`

.

.

.

.

.

.

-

.

.

.

.

.

.

.

.

Տեմպի գրականնմուշներ

Հությունը̀. Ձայնադրման իրբւ» ապարառիս«ճիմնական Զայնական .

.

Զոյնի ծավալը ն ռեզիստրը Ջայներանը(տեմբր) Ձայեի առողջապաճությունը .

.

Վարժություններ

.

|

.

ՏՏ2

»

"

`

.

.

-

`

.

-

-

.

ի

.

.

.

-

.

.

-

է11 է12

՛

.

.

.

.

ՅՅ

.

3ջ

ՈՒՂՂԱԽՈՍՈՒԹՅՈՒՆ

մեղզղախոսություն անճչտության Ուղղախոսության

.

-

.

`

`

պառճառնրը .

.

"

.

-

.

-

.

.

«

ւ

14--488

.

ի

.

.

՛

'

ւ

.

.

.

յ

.

.

`

ւ

ի

.

.

.

.

.

.

.

.

`

-

-

.

(խիճ). .

.

.

.

`

.

.

ի

.

.

ի

-

.

,

-

.

.

.

.

.

:

յ

,

լ

:

`

-

ի

-

.

-

.

.

.

.

ԶԱՅՆ

ԵՀ»

`

.

ԱՌՈԳԱՆՈՒԹՅՈՒՆ(Դինքի).

փու

.

`

.

ի

.

.

-

`

.

-

.

.

դատավճիոներով, ո՛չ մաճապատիժնեԱյդ անիվը պտտվում է ե կպտտվի մինչն կոմունիզմի

տԻդ

.

«

.

տեսակները ծԻչառության ձեր ն նրա առավելություններ խառը-ստոծանային ՇԼք չառության մարզանք ն վարժություններ Շեչառության

ո՛չ

ով" ճաղթանակը: ական

.

.

`

.

.

ՇՆՉԱՌՈՒԹՅՈՒՆ

.

Աոմուպրոլնլտարբիատը՝

խատանքիդատապարտող

Գ. Դ

նշանակությունը

եվրոպայի

չի Հաջողմի ղեկավարությամբ, ՏԻՎ» հահրնացիոնալի բնաջնջողմիջոցաոումնքրով, ո՛չ տաժանակիրաջ-

նիս կանգնեցնել

ու

ԱՐ

.

.

ԱՊԱՐԱՏԸ ԵՎ ՇՆՉԱՌՈՒԹՅԱՆ ՕՐԳԱՆՆԵՐԸ

Տ

՛

.

.

.

ՏԱՐՐԵՐԸ

ԽՈՍՔԻ ՏԵԽՆԻԿԱՑԻ ՀԻՄՆԱԿԱՆ

ն

ԱԶԳԳՐ

Եշզու խոսք

. ե 21 Պյուոմո ուժյան ւսանիվը վ այնուամենայնիվ նա ապլտտվում պտտվում է, առաջ է շարժվում դեպի խորձճրղային դեպի խորճիդային ճանրապետությունների ճամաշխարձաո

ԹՅՈՒՆ

ԲՈՎԱՆԴԱԿՈՒ

ի

ՀՆՋՏՈՒՆԱՓՈԽՈՒԹՅՈՒՆ

Ձայնավորների արտասանությունը .

փա երկճնչյունի արտասանությունը .

.

.

:

.

թ

.

.

ձայնակաայի արտասանությունը -" Տ. արտասանությունը ղամայնների կրկնակբաղաձայնների արտասանություն Սխալ չեշտադրություն Ց

Բո

..

.

.

Թր .

.

ի

.

-

ի

Ք

ԽՈՍՔԻ ՀՆՋՄԱՆ ԿՈՒ

Խոսքի

բարեճնչյունությունը

արա

տեմպը

գա, Մ

ա

:

.

2...

"

|

ի

ի

"`

.

Բ

'

ե

'

'

.

վ

ի

ի

ի

ինԱԽԱՂ տ (՛իմիկա, ) օվ.

ՇԱՐԺՈՒՋԵՎ

՝

Յ

.

.

ի

`

`

ԹՖՀ-

.

|

.

,

:

ի

ի

ց

.

'

շ

.

.

. գ

.

.

-

.

ՄՌԵՏՈՐԸԵՎ ՎՍԱրնեո.

.

յ...

.

:

.

.

.

ի

:

.

|

ց

ՕՈ

մաս

Հաարավնր աի

ի

.

1. 2. 3.

)

.

-

9.

ՏՈՒՑՆ

ԵՐԵՔԻՆ)

,

ս.

Լ

.

:

-

ի

.

Բ ԱՎԵ

ՅԱՅՐ՝ ԱԾ

ՀՋ

ի

.

Ց

.

4.

5.

5.

Դեմոսթենեսի ճառբ «խաղաղության մասինջ. Ցիցերոնիառաչին ճառբ կատիլինայիդեմ ժան Պոլ Մարատի ճառը. . Ժորչ Բայրոնիճառ. ՛

.

:

Բ

ԱՐԳՈԱՈԸ

.

-

16:

Ճործլյանին, տերու կումկն

ոի արն տ Մ

կ.

Մ

ճա `

«ժողով

ի

.

.

,

էնգնլսիճառը Կ. Մարքսի դերեզմանի վրա

9.

.

1. Հ.

8. 4.

Տ.

Դատական Գիտական-դասախոսական ր

8.

ի

'

,

.

Քեմական-գեղարվեւտոան Ռաղմական

լ

ր

ի

լ

.

|

|

|

|

ներբողական...Խ"ո՞ՒԽւ/2ՓՖՓ՞ՒւՓ,Մ

,

,

:

ւ

'

։

,

ՈՆ

|

10»

|

|

Լ

։

|

|

ՆԱՆՍ

Սա.

.

ԱԱ

ԱԱ

ՅԱՆԿՐՐԱՆՐ՝

ԲՈ

-

"

.

Ջա .

.

'

.

՛

Ր

ի

Շարադրում

լեզուն ձերը ոճաբանական երորական

ձեն Դատական ճայի

ի

.

,

.

Վ

.

.

ԽՈՍՔ

"ԳԱՏԱԿԱՆ

ու

բովանդակությունը

րորլող Դատական Խոսքը տազաքարկճման գործերի վերաբձրյալ .

-

բնքացքում Միջեորդություններ ԱագարքիՂ, շուրջը ՝

.

..

.

.

.

.

'

ր

։

Հարցերի

.

.

։

.

ի

Դատական Խոսքը բեկման ատյանում

Զառիետխապատրաստումի `

»

`

-

`

:

ռ

.

:

:

|

142.

(Իմղրովիզացիա)

տրո | րված տեքստ ն Ցանսատրաստից. Դատական էթիկան. դատավարությանընթացքում

.

.

.

.

.

թ

մ

.

.

.

'

յ

|

ոա

քա

11.

ն.

Ս.

անորո

փին.

ԱԱ"

....1.1.8.

Յո.

:

2.2.

ելույթից՝ ՄԱԿ-ի ԳլխավորԱսամբլեայի15 Խրուշչովիաե ավո

:

ի

:

`

աիաղուգ

ՀԵՈՆՐՈՄՈՐՆՈՈՄԸ

-

տ

ե-

Ք.

.

ճառեր Դատական

.

|

"

՛

.

-

Ի.

ն

ԵԶ

Ննրածություն

ճառի

.

,

-

ՔԱՂԱՔԱԿԱՆ ՃԱՌԻ ԿԱՌՈՒՑՎԱԾՔԸ

-

'

"

ԱԱԱԱԱԱԱԱԱԱԱԱԱԱԱԱԱԱԱԻ"'

Փզրափակում

.

.

տապանի ումնա պատում ագար Ի աքառթ, «ժո"ո բ. .

:

:

աԱ

Արաաա

'

ԱՐԳՐԱՅՆԱՐԱՆԱՆԱՆ

:

Դամբաքական.

աո.

նւ.

ՎՐ

.

.

։

'

ոջ.1.

Ց Տոմեոր 2.

,

.

Շաճումյանիճառը Քաջվի գավառի գյուլացիական սովետների Ճամագումարում,1918 թ. մայիսի 26-ին 8. մա. Մ. Սվերդլովի ճառը ձամառուսական նիստում, թ. սեպտեմբերի 2-ին 9. Վ. Ի. Լենինիճառը ՌԿ(բ)Պ 711 փակման ժամանակ, ոթ ուն թ» աակ 10. Գ. ն, Օրջոնիկիձեի ճառը Քաջվի Թ 1/12--1920թ. հ ն ճեսԱԱ Բա: տակցական միությունների միացյալ ճանդիսավոր ար աաա» 12. Ս. Մ. նիրովի ճառը Բաբվի կազմակերպության պարտիականակումբի բացման ժամանակ, 1924 թ. ապրիլի 22-ի 18. Մ. ՀեԳն Հ կազմբաժնի նիսում, Կալինինիելույթից՝ 2.

.

Քաղաքական-պառլամենտական

թ.

Ա.

ի

-

.

:

.

աւ

2.

ՀՌԵՏՈՐԱԿԱՆ ԱՐՎԵՍՏԻ ՏԵՍԱԿՆԵՐԸ

Վ.

9,

.

`

.

-

.

.

ի

բ

ոու

"248

12.

Ս. Ա.

13.

Գ.

Անդրենակուպաշտպանականճառից՝ Անդրննի գործի առթիվ Դիմիտրովիճառը Լայպցիգի դատավարությանժամանակ, 1933 թ.

26-ին դեկտեմբերի

.

,

.

,

"

`

.

՛

,

:

.

Սուրեն

Ղաճբա մանիՍբնշատչան

Հռետոթական արվեստիհիմունքները

խմբագիր" Դ. Լ Սաբիրեկյան ժնդ խմթագիբ՝ |. չ. Մանասերյան

յէ. ե, Աիխչիոյան ծեք» ամրագիր՝

ՎԱրոուցող

ՎՖ

08482

ոարիազրիչ՝ Է. Վ. Վոշղանյան

3իրբաժ006

Գատվեր488 Հանձնված է արտադրության 4/1 196: թ. Ստորաղրվածէ ատպադրության8/Մ 1961 թ. ճրատ. 11:86 Թուղթ' 005Հ921/լգ: Տոլաղը: 13,6 մամ.

Գինբ՝

մամ.

0.

ՀայկականՍՍՌ ձուլտուրայի մինիստրության ձիատաթակյչությունֆերին պոլիգրաֆ արդյունարբհրության Գլխավորվարչության Ա 6 ապարան), նբեան,Լենինի պողոտա 2 81:

՛