Մեքենաների մասեր . Մաս.2

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ԱԶԳԱՅԻՆ ԱԳՐԱՐԱՅԻՆ ՀԱՄԱԼՍԱՐԱՆ

Հ.Մ. ԿԱՐԱՊԵՏՅԱՆ, Ս.Ս. ՄԱՐԻԿՅԱՆ,

Մ.Թ. ԲԱՂԴԱՍԱՐՅԱՆ

ՄԵՔԵՆԱՆԵՐԻ ՄԱՍԵՐ

Մաս 2. ՄԵԽԱՆԻԿԱԿԱՆ ՓՈԽԱՆՑՈՒՄՆԵՐԻ

ՀԱՇՎԱՐԿԻ ԵՎ ՆԱԽԱԳԾՄԱՆ ՈՒՍՈՒՄՆԱԿԱՆ

ՁԵՌՆԱՐԿ

ԵՐԵՎԱՆ ՀԱԱՀ

ՀՏԴ 62-2 (075.8) ԳՄԴ 34.445 ց 73 Կ 294 Հաստատված է Հայաստանի ազգային ագրարային համալսարանի գիտական խորհրդի կողմից

Գրախոսներ‵

տ.գ.թ., դոցենտ տ.գ.դ., պրոֆեսոր տ.գ.թ., դոցենտ տ.գ.դ., պրոֆեսոր

Ն.Ս. ԻՍԱԽԱՆՅԱՆ (ՀՊճՀ)

Մ.Գ. ՍՏԱԿՅԱՆ

(ՀՊճՀ)

Հ.Ա. ԼԵՎՈՆՅԱՆ (ԵՊՄՀ)

Շ.Մ. ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ (ՀԱԱՀ)

Խմ ագիր‵ Ց.Վ. Պողոսյան

ԿԱՐԱՊԵՏՅԱՆ Հ.Մ., ՄԱՐԻԿՅԱՆ Ս.Ս.,

Կ 294

ԲԱՂԴԱՍԱՐՅԱՆ Մ.Թ.

Մեքենաների մասեր: Մաս 2. Մեխանիկական փոխանցումների հաշվարկի ն նախագծման ուսումնական ձեռնարկ /Հ.Մ. Կարապետյան, Ս.Ս. Մարիկյան, Մ.Թ. Բաղդասարյան: ՀԱԱՀ. - Եր.: ՀԱԱՀ , 2013. - 366 էջ:

Մեխանիկական փոխանցումների հաշվարկի ն նախագծման ուսումնական ձեռնարկը նախատեսված է ճարտարագիտական ն տեխնոլոգիական մասնագիտությունների առկա ն հեռակա ուսուցման ուսանողների համար, որոնք «Մեքենաների մասեր» առարկան ուսումնասիրելու ընթացքում կատարում են համապատասխանա ար կուրսային նախագծեր ն հաշվարկագրաֆիկական կամ ստուգողական աշխատանքներ: Ուսումնական ձեռնարկում երված մեթոդական ն տեղեկատվական նյութերը վերա երում են ոլոր հիմնական մեխանիկական փոխանցումներին ն կարող են օգտակար լինել նան դիպլոմային աշխատանք կատարող ուսանողների ն մեխանիկական փոխանցումներ նախագծող մասնագետների համար:

ՀՏԴ 62-2 (075.8) ԳՄԴ 34.445 ց 73 |Տ8N 978-9939-54-585-1

Օ Հ.Մ. Կարապետյան, Ս.Ս. Մարիկյան, Մ.Թ. Բաղդասարյան, 2013 Օ Հայաստանի ազգային ագրարային համալսարան, 2013

ՆԱԽԱԲԱՆ Մեխանիկական փոխանցումների հաշվարկի ն նախագծման

ուսումնական

ձեռնարկը մշակված է «Կիրառական մեխանիկա» համալիր առարկայի «Մեքենաների մասեր» դասընթացի ծրագրին համապատասխան ն նախատեսված է Հայաստանի պետական ագրարային համալսարանի առկա ն հեռակա ուսուցման, ինչպես նան քոլեջի ճարտարագիտական ն տեխնոլոգիական մասնագիտությունների

ուսանողների

համար, ովքեր կատարում են «Մեքենաների մասեր» առարկայի կուրսային նախագիծ կամ հաշվարկագրաֆիկական (ստուգողական) աշխատանք: Այն օգտակար կլինի նան մեքենաների նախագծմամ ն կառուցվածքաստեղծմամ (конструирование) զ աղվող մասնագետների համար: Աշխատանքում ներկայացված են գլանային, կոնական, որդնակային, մոլորակային (պլանետար) ռեդուկտորներով ն փոկային կամ շղթայավոր փոխանցումներով էլեկտրամեխանիկական հաղորդակների նախագծման ն կառուցվածքաստեղծման հիմնական դրույթները: Հաղորդակների նախագծման ժամանակ ուսանողները կատարում են հաղորդակի կինեմատիկական հաշվարկ, որոշում են մեքենամասերի ն օղակների վրա ազդող ուժերը, կատարում նյութերի ն դրանց ֆիզիկամեխանիկական հատկությունների ընտրություն, հաշվարկում մեքենամասերն ըստ ամրության, կոշտության ն այլ չափանիշների, կատարում են ստանդարտ մեքենամասերի ն հանգույցների հիմնավորված ընտրություն ն ստուգում, ինչպես նան լուծում են նախագծային այլ խնդիրներ, այսինքն` կազմում են մշակվող շինվածքի (հաղորդակի) աշխատանքային փաստաթուղթը: ՈՒսումնական ձեռնարկում ներկայացված հիմնական մեխանիկական փոխանցումները ն դրանց մեջ ընդգրկված մեքենամասերն ու հավաքական միավորները հաշվարկվում ն նախագծվում են համապատասխան ՊՍ-ով ն ԿՓՄՀ (ГОСТ ն ECKD) հիմնավորված հաշվարկման եղանակներով: Բերված են անհրաժեշտ ն

ավարար ցուցադրական ն տեղեկատու նյութեր,

որոնք կնպաստեն կուրսային նախագծերի ն հաշվարկագրաֆիկական աշխատանքների հաջող կատարմանը: «Մեքենաների մասեր» դասընթացի կուրսային նախագիծը կատարելու ժամանակ ուսանողների կողմից ձեռք երված գիտելիքները, փորձը ն հմտությունը հաջողությամ կօգտագործվեն մասնագիտական առարկաների կուրսային ն դիպլոմային (ավարտական) նախագծերի կատարման, ինչպես նան ցանկացած սարքավորման նախագծման ժամանակ: Ուսումնական ձեռնարկն ընդգրկում է հնարավոր անհրաժեշտ հարցերի շրջանակները, որոնք ավարարում են էլեկտրամեխանիկական հաղորդակների մշակմանը: Հեղինակներն իրենց խորին շնորհակալությունն են հայտնում պրոֆեսոր Կ.Ղ. Կարախանյանին, դոցենտ Հ.Մ. Փեշտիմալջյանին ն հատկապես պրոֆեսոր Ա.Կ. Ամիրյանին ուսումնական ձեռնարկի կազմման ժամանակ ցուցա երած մեծ օգնության համար:

ԳԼՈՒԽ 1. ՀԻՄՆԱԿԱՆ ՏԵՂԵԿՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ ՄԵՔԵՆԱՄԱՍԵՐԻ ԵՎ ՄԵԽԱՆԻԶՄՆԵՐԻ

ՆԱԽԱԳԾՄԱՆ ԵՎ ԿԱՌՈՒՑՎԱԾՔԱՍՏԵՂԾՄԱՆ ՄԱՍԻՆ

Ըստ ներկայացվող պահանջների` նախագծվող սարքավորումները (շինվածքները) պետք է ապահովեն. - կառուցվածքի համապատասխանությունը կատարվող աշխատանքային գործընթացին, - հնարավոր առավելագույն արտադրողականությունն ու հզորությունը, - նվազագույն զանգվածը ն եզրաչափերը, - հուսալիությունն ու երկարակեցությունը, - անվտանգությունը, - դիզայնը, - ցածր ինքնարժեքը ն այլ չափանիշներ: Նոր շինվածքի մշակումը

աղկացած է հինգ փուլից. տեխնիկական առաջա-

դրանքից, տեխնիկական առաջարկությունից, էսքիզային նախագծից, տեխնիկական նախագծից ն աշխատանքային փաստաթղթից: Տեխնիկական առաջադրանքն ընդգրկում է շինվածքի հիմնական նշանակումը, տեխնիկական

նութագրերը, որակի ցուցանիշները, տեխնիկատնտեսական ն ստեղծ-

վող շինվածքին ներկայացվող այլ պահանջները: Տեխնիկական առաջարկությունը (ԳՕՍՏ 2.118-83) ներառում է շինվածքի տարեր կառուցվածքային սխեմաները, որոնք ունեն տեխնիկատնտեսական, շահագործական ն այլ հիմնավորումներ: էսքիզային նախագիծը (ԳՕՍՏ 2.119-83) ընդգրկում է կոնստրուկտորական փաստաթղթեր: Այստեղ

երված են հաստատված կառուցվածքային տար երակների լու-

ծումներ, որոնց միջոցով կարելի է պատկերացում կազմել շինվածքի կառուցվածքի ն դրա աշխատանքի սկզ ունքի մասին: Այդ փուլում կատարվում է հաղորդակի էլեկտրաշարժիչի ու կցորդիչի ընտրություն, կինեմատիկական հաշվարկ, ատամնավոր (որդնակային) ն այլ փոխանցումների երկրաչափական պարամետրերի որոշում, լիսեռների ու հենարանային հանգույցների նախագծում ն մշակվում են նախագծված մեքենամասերի էսքիզները: Տեխնիկական նախագիծը (ԳՕՍՏ 2.120-83)

աղկացած է կոնստրուկտորական

փաստաթղթերից, որտեղ ներկայացված են շինվածքի վերջնական լուծումները, ատամնանիվների, ռեդուկտորի կափարիչի ու իրանի տարրերի հաշվարկը ն այլն : Այդ փուլում պատրաստում են շինվածքի հավաքական գծագիրը:

Աշխատանքային փաստաթուղթը պարունակում է շինվածքի ոչ ստանդարտ մեքենամասերի աշխատանքային գծագրերը, ինչպես նան անհրաժեշտ հանգույցների հավաքական գծագրերը: Կուրսային նախագիծի վրա աշխատելու ընթացքում պարտադիր չէ նախագծման ոլոր վերոհիշյալ փուլերի մանրամասն կատարումը: Կուրսային նախագիծը հիմնականում աղկացած է. - առաջադրանքից (տեխնիկական առաջադրանք), - հաշվարկա ացատրական մասից, - մասնագրից, - գրաֆիկական մասից: Կուրսային նախագծի թեմատիկան ընդգրկում է գյուղատնտեսության նագավառում օգտագործվող մեքենաների տար եր տեսակի շարժա երներ, որոնք

աղկացած

են. - ասինքրոն էլեկտրաշարժիչից, - տար եր տեսակի մեխանիկական կցորդիչներից, -

մի- կամ երկաստիճան ռեդուկտորներից,

-

տար եր տեսակի աց փոխանցումներից:

Առաջադրանքի մեջ նշվում է գրաֆիկական մասի թերթերի քանակը ն ովանդակությունը: Նախագծումը պետք է սկսել առաջարկված հաղորդակի կինեմատիկական սխեմայի ուսումնասիրությունից, որի ընթացքում ուսանողը կամ ղեկավարը կարող են արելավել աշխատանքային կամ շահագործական պայմանները` առանց փոխանցումների տեսակի փոփոխության: 1.1. էլեկտրամեխանիկական հաղորդակ

1.1.1.

Ընդհանուր տեղեկություններ

Կուրսային նախագծերի թեմատիկան ընդգրկում է տար եր տեսակի ն

ար-

դության հաղորդակներ, քանի որ ցանկացած ժամանակակից մեքենա կազմված է աշխատանքային մասերից (օրգաններից), իսկ հատկապես գյուղատնտեսական մեքենաները՝ էլեկտրամեխանիկական հաղորդակից (էՀ): էՀ-երը աղկացած են էլեկտրաշարժիչներից, ն եթե շարժիչի պտտման հաճախությունը չի համընկնում աշխատանքային

օրգանի

շարժա երային լիսեռի պտտման

հաճախության հետ, ապա հաղորդակի մեջ շարժիչից հետո տեղադրում են տար եր տեսակի փոխանցումներ:

Ընդհանուր նշանակության հաղորդակների մեջ հիմնականում օգտագործում են եռաֆազ ասինքրոն 4Ճ սերիայի կարճ միացված ռոտորով էլեկտրաշարժիչներ, որոնց շահագործման նութագրերը, կառուցվածքը ն եզրաչափերը երված են աղյուսակ Հ.2ում: էլեկտրաշարժիչների ընտրության ժամանակ անհրաժեշտ է հաշվի առնել, որ նույն հզորությամ էլեկտրաշարժիչի սեփական զանգվածը կլինի փոքր` պտտման ավելի մեծ հաճախության դեպքում: Օրինակ` աղյուսակ Հ.2-ից կարելի է ընտրել նույն հզորությամ

(ՔէՀ3,0 կՎտ)

երկու էլեկտրաշարժիչ. - տեսակաչափ 4Ճ90Լ2, ո1Հ2840 պտ/րոպ, զանգվածը` Օ Հ 30 կգ, - տեսակաչափ 4Ճ112 M88, ո1Հ 700 պտ/րոպ, զանգվածը Օ Հ 58 կգ: Եր էլեկտրաշարժիչի հաշվարկային ն աղյուսակային հզորությունների արժեքները չեն համընկնում, անհրաժեշտ է ընտրել հաշվարկայինից մեծ հզորությամ էլեկտրաշարժիչ:

1.1.2.

Հաղորդակի կինեմատիկական հաշվարկն ու էլեկտրաշարժիչի ընտրությունը

Հաղորդակը սարքավորումների համակարգ է, որը նախատեսված է էներգիան էլեկտրաշարժիչից աշխատանքային մեքենային փոխանցելու համար: Հաղորդակի կինեմատիկական հաշվարկը կատարում են հետնյալ հաջորդականությամ . - այն տար երակներում, որտեղ դանդաղընթաց լիսեռի վրա պահանջվող Քդ հզորությունը տրված չէ, այլ տրված են Բt շրջագծային ուժն ու Մ շրջագծային արագությունը, պահանջվող հզորությունը որոշում են հետնյալ կերպ. Քդ Հ Բt - Մ ,

(1.1)

- որոշում են հաղորդակի մոտավոր օգտակար գործողության գործակիցը (օ.գ.գ): Որպես օրինակ դիտարկենք նկար1.1-ում պատկերված հաղորդակների սխեմաները: Նկ.1.1.ա-ում երված սխեմայի համար ռեդուկտորի ընդհանուր օ.գ.գ.-ն կլինի`

ը Հ ռ Հ գ.փ : ո.փ : առ3,

(1.2)

որտեղ գ.փ-ն` գլանային փոխանցման, ո.փ-ն` որդնակային փոխանցման, իսկ առ-ը գլորման առանցքակալային զույգի օ.գ.գ.-ներն են: Նկար 1.1. -ի սխեմայի համար հաղորդակի ընդհանուր օ.գ.գ.-ն կլինի՝

ը Հ փ.փ: կ.փ: 3առ: շ.փ ,

(1.3)

որտեղ փ.փ- ն` փոկային, կ.փ-ն` կոնական, իսկ շ.փ-ն շղթայավոր փոխանցումների օ.գ.գ.-ներն են:

ա)

) Նկ. 1.1. Հաղորդակների սխեմաները. ա) երկաստիճան գլանաորդնակային ռեդուկտորով, ) միաստիճան կոնական ռեդուկտորով ն հարթ փոկային ու շղթայավոր փոխանցումներով:

Առանձին փոխանցումների օ.գ.գ.-ների միջին արժեքները երված են աղյուսակ Հ.1-ում: էլեկտրաշարժիչի պահանջվող հզորությունը՝ Քպ.հ.Հ Ք1 Հ

Ρդ ηը

:

(1.4)

Աշխատանքային մեքենայի շարժա երային (դանդաղընթաց) լիսեռի պտտման հաճախությունը որոշում են հետնյալ անաձներով. - թմ ուկի տրված շրջագծային Մ արագության ն D տրամագծի դեպքում`

ոդ Հ

60  V ,  ք

(1.5)

- աստղանիվի տրված ատամների 2 թվի ն փոխադրական շղթայի Քt քայլի դեպքում`

ոդ Հ

60  V , Z  Pt

(1.6)

ոդ Հ

60  V , πք

(1.7)

կամ

որտեղ աստղանիվի աժանարար տրամագիծը՝

ք Հ

Pt , 180 Տոn

(1.8)

- դանդաղընթաց լիսեռի տրված դ (ռադ/վ) անկյունային արագության դեպքում՝

ոդ Հ

30  դ



:

(1.9)

Աշխատանքային մեքենաների հաղորդակներում հիմնականում օգտագործում են եռաֆազ ասինքրոն էլեկտրաշարժիչներ, որոնք արտադրվում են չորս կատարումով (նույն հզորության համար): էլեկտրաշարժիչ ընտրելիս անհրաժեշտ է հաշվի առնել, որ որքան այն արագընթաց է, այնքան փոքր են եզրաչափերն ու կշիռը: Սակայն էլեկտրաշարժիչների արագընթացությունը սահմանափակվում է մեխանիկական փոխանցումների առավելագույն փոխանցման թվերով: Հետնա ար՝ անհրաժեշտ է ընտրել այնպիսի էլեկտրաշարժիչ, որն ապահովի հաղորդակում եղած փոխանցումների օպտիմալ փոխանցման թվերը (աղյուսակ Հ.1): Որպես օրինակ՝ նկար 1.1-ում ներկայացված սխեմաների համար ընտրենք էլեկտրաշարժիչներ՝ ելնելով հետնյալ նախնական տվյալներից. ա) նկար 1.1.ա- ում երված սխեմայի համար` Ք1Հ 5 կՎտ, ոդ Հ 25 պտ/րոպ ն հաղորդակում օգտագործվում է երկաստիճան գլանաորդնակային ռեդուկտոր: Աղյուսակ Հ.1-ից ընդունելով գլանային ատամնանվային զույգի փոխանցման թիվը u1 Հ3,15, իսկ որդնակային զույգի փոխանցման թիվը u 2 Հ20` կստանանք ռեդուկտորի մոտավոր փոխանցման թիվը՝ u ռ Հ u1 ն u 2 Հ 3,15ն 20 Հ 63,0:

Հետնա ար` էլեկտրաշարժիչի պտտման հաճախությունը կլինի. ո1 Հ ոէ Հ ոդ ն uռ Հ 25ն 63 Հ 1575 պտ/րոպ:

Ելնելով ստացված արժեքներից՝ աղյուսակ Հ.2.-ից ընտրում ենք 4Ճ սերիայի, 112M4 մակնիշի ասինքրոն էլեկտրաշարժիչ, որի հզորությունն է Ք1 ՀՔէ Հ 5,5 կՎտ, իսկ պտտման հաճախությունը՝ ո1 Հ1445 պտ/րոպ: ) նկար 1.1. -ում

երված սխեմայի համար` Ք1Հ5 կՎտ, ոդՀ25 պտ/րոպ, իսկ

հաղորդակում օգտագործում են միաստիճան հարթ փոկային փոխանցում, կոնական

ռեդուկտոր ն շղթայավոր փոխանցում: Աղյուսակ Հ.1-ից ընտրում ենք փոխանցման հետնյալ թվերը. փոկային փոխանցման համար՝ u1 Հ3,15, կոնական ռեդուկտորի համար՝ u 2 Հ3,15 ն շղթայավոր փոխանցման համար՝ u 3 Հ 3,15: Ընդհանուր փոխանցման թիվը կլինի՝ u ը Հ u1 ն u 2 ն u 3 - 3,15ն 3,15ն 3,15 Հ 31,3: էլեկտրաշարժիչի անհրաժեշտ պտտման հաճախությունը կստացվի՝ ո1 Հ ոդ ն u ը Հ 25ն 31,3 Հ 782

պտ/րոպ:

Հաշվարկված արժեքներին համապատասխանում է 4Ճ սերիայի 132M8 մակնիշի էլեկտրաշարժիչը (աղ.Հ.2), որի հզորությունը՝ Քէ Հ 5,5 կՎտ, իսկ պտտման հաճախությունը՝ ո1 Հ ոէ Հ 720 պտ/րոպ: Այնուհետն որոշում ենք հաղորդակի ընդհանուր փոխանցման թիվը ն ճշտում առանձին զույգերի փոխանցման թվերը: Նկար 1.1.ա- ի սխեմայի համար հաղորդակի (ռեդուկտորի) ընդհանուր փոխանցման թիվը կլինի՝ uը Հ uռ Հ

ո ո1 Հ է Հ Հ 57,8Հ u1 ն u 2 : ո3 ոդ

Ընդունելով որդնակային զույգի փոխանցման թիվը u 2 Հ20՝ կստանանք գլանային ատամնանվային զույգի փոխանցման թիվը՝ u1 Հ

uռ 57,8 Հ Հ 2,89: u2

Համաձայն ստանդարտ շարքի (աղ.Հ.1), ընդունում ենք u1 Հ 2,8: Նկար 1.1. -ում թիվը կլինի՝ uը Հ

երված սխեմայի համար հաղորդակի ընդհանուր փոխանցման

ո ո1 Հ 28,8 Հ u1 ն u 2 ն u 3 Հ է Հ ո4 ոդ

Ընդունելով փոկային փոխանցման համար u1 Հ2,5, իսկ կոնական փոխանցման համար՝ u 2 Հ 3,15՝ կստանանք շղթայավոր փոխանցման փոխանցման թիվը՝ u3 Հ

uը u1  u 2

Հ

28,8 Հ 3,65: 3,15  2,5

Համաձայնեցնելով ստանդարտ շարքի հետ` ընդունում ենք՝ u 3 Հ 3,55: Երկաստիճան գլանային, կոնագլանային կամ մոլորակային ռեդուկտորների փոխանցման զույգերի փոխանցումների թվի ընտրությունը նպատակահարմար է կատարել ըստ աղյուսակներ Հ.1-ի ն Հ. 49-ի: Որոշենք հաղորդակի լիսեռների պտտման հաճախությունները:

Նկար 1.1.ա- ի սխեմայի դեպքում. - 1-ին լիսեռի համար՝ ո1 Հ 1445 պտ/րոպ, - 2-րդ լիսեռի համար՝ ո2 Հ

ո1 Հ  516,0 պտ/րոպ, 2,8 u1

- 3-րդ լիսեռի համար՝ ո3 Հ

ո2 Հ  25,8 պտ/րոպ: u2

Նկար 1.1. - ի սխեմայի դեպքում. - 1-ին լիսեռի համար՝ ո1 Հ 720 պտ/րոպ, - 2-րդ լիսեռի համար՝ ո2 Հ

ո1 720 Հ  288 պտ/րոպ, 2,5 u1

- 3-րդ լիսեռի համար` ո3Հ

ո2 288 Հ  91,43 պտ/րոպ, u 2 3,15

- 4-րդ լիսեռի համար` ո4Հ

n 3 91,43 Հ  25,75 պտ/րոպ.: ս 3 3,55

Ինչպես երնում է հաշվարկներից, երկու սխեմաների դեպքում էլ դանդաղընթաց լիսեռների պտտման հաճախությունները չեն համընկել դրանց նախնական արժեքների հետ, ուստի անհրաժեշտ է որոշել դրանց՝ միմյանցից շեղման (սխալի) տոկոսը: Նկար 1.1.ա- ի սխեմայի համար

 ո3Հ

ո 3ոո2  ո 3ո|ո 25,8  25 100 Հ 100  3,1    ո : ո 3ոո2 25,8

Նկար 1.1. - ի սխեմայի համար

 n4Հ

ո 4ոո2  ո 4ո|ո 27,75  25 100  Հ 100  2,9  Հ  n : ո 4ոո2 27,75

Գյուղատնտեսության ն մեքենաշինության մեջ կիրառվող աշխատանքային մեքենաների համար շարժա երների լիսեռների պտտման հաճախությունների շեղման թույլատրելի արժեքը կազմում է  ո  Հ 39: Որոշենք հաղորդակի լիսեռների վրա առաջացող ոլորող մոմենտները: Նկար 1.1.ա- ի սխեմայի համար. -1-ին լիսեռի ոլորող մոմենտը՝ Լո1 Հ

P1

1

,

որտեղ արագընթաց լիսեռի անկյունային արագությունը`

1 

  ո1



3,14  1445  151,2 ռադ/վ,

(1.10)

հետնա ար՝

5  10 3 Լո1   33,1 Նմ: 151,2

- 2-րդ լիսեռի ոլորող մոմենտը՝ Լո2 Հ Լո1ն ս1 ն ղգ.փն ղառ , Նմ ,

(1.11)

Լո2 Հ 33,1ն 2,8 ն 0,98 ն 0,99 Հ 89,92 Նմ , - 3-րդ լիսեռի ոլորող մոմենտը՝ Լո3ՀԼո2ն ս2ն ղո.փն ղառ , Նմ,

(1.12)

Լո3 Հ 89,92 ն 20ն 0,8ն 0,99 Հ 1424,3 Նմ: Նկար 1.1. - ի սխեմայի համար. - 1-ին լիսեռի ոլորող մոմենտը՝ Լո1Հ

P1

1

Հ

5 103  66,3 Նմ, 75,4

որտեղ արագընթաց լիսեռի անկյունային արագությունը` 1 

  ո1 3,14  720   75,4 ռադ/վ,

- 2-րդ լիսեռի ոլորող մոմենտը՝ T12 - T11ն u1ն ղփ.փ - 66,3 ն 2,5 ն 0.95 Հ 157,5 Նմ, - 3-րդ լիսեռի ոլորող մոմենտը` T13 -T12 : u2ն ղկ.փն ղառ Հ157,5ն 3,15ն 0,97ն 0,99 Հ Հ476,4 Նմ, - 4-րդ լիսեռի ոլորող մոմենտը՝ Լո4 ՀԼո3 : ս3ն ղշ.փն ղառ Հ476,4ն 3,55ն 0,95ն 0,99 Հ Հ1590,7 Նմ: Փոխանցումների ն առանցքակալային զույգերի օ.գ.գ.-ների արժեքները վերցված են աղյուսակ Հ.1-ից:

ԳԼՈՒԽ 2. ՕԺԱՆԴԱԿ ճԿՈՒՆ ՏԱՐՐԵՐՈՎ ՄԵԽԱՆԻԿԱԿԱՆ ՓՈԽԱՆՑՈՒՄՆԵՐ

Բացի մեխանիկական փոխանցումներից (ՄՓ), որոնք պտտական շարժումը հաղորդում են անմիջական հպման միջոցով (շփման ն կառչման փոխանցումներ), տեխնոլոգիական գործընթացներում լայնորեն կիրառվում են նան օժանդակ ճկուն էլեմենտներով մեխանիկական փոխանցումները: Օժանդակ ճկուն էլեմենտներով մեխանիկական փոխանցումների թվին են պատկանում փոկային ն շղթայավոր փոխանցումները, որոնց օգտագործումը պայմանավորված է պտտական շարժումը որոշակի հեռավորության վրա հաղորդելու անհրաժեշտությամ : Մեքենաների մասերի կուրսային նախագծերի առաջադրանքներում հաճախ առաջարկվում են ճկուն էլեմենտներով փոխանցումներ` հաշվի առնելով փոխանցումների առանձնահատկությունները: Փոկային փոխանցումները նպատակահարմար է օգտագործել որպես արագընթաց աստիճան (շարժիչից անմիջապես հետո), իսկ շղթայավոր փոխանցումները` որպես դանդաղընթաց աստիճան (մինչ աշխատանքային մեքենայի շարժա երային լիսեռը): Կուրսային նախագծերի առաջադրանքներում այդ փոխանցումները ուժային են ն արագությունը նվազեցնող: 2.1. Փոկային փոխանցումներ Ըստ փոկի կտրվածքի՝ արտադրում են հետնյալ տեսակի փոկեր (նկ.2.1).

Նկ. 2.1. Փոկերի տեսակները. ա) հարթ, ) սեպաձն, գ) կլոր, դ) ազմասեպաձն, ե) ատամնավոր:

Հարթ փոկային փոխանցումները, մյուսների համեմատությամ , աչքի են ընկնում առավել սահուն ընթացքով, արձր արագությամ ն ավելի մեծ (մինչն 15 մ) հեռավորությունների վրա շարժում փոխանցելու հնարավորությամ : Այս տիպի փոխանցումներն օգտագործվում են V  40 մ/վ արագության ն P  50 կՎտ հզորության դեպքում: Մեկ աստիճանի դեպքում փոխանցման թիվը` u  5 , իսկ օ.գ.գ.-ն`   0,85  0,98 : Կախված

փոկի

տեսակից

ն

արագությունից`

ծառայության

ժամկետը

կազմում

է

Լ h  500  5000 ժամ: Կլոր փոկով փոխանցումները հիմնականում օգտագործվում են սարքավորումների մեխանիզմներում ն կենցաղային մեքենաներում` P  1,0 կՎտ, V  100 մ/վ, u  3,

  0,9  0,95 արժեքների դեպքում: Սեպաձն,

ազմասեպաձն ն ատամնավոր փոկային փոխանցումները հիմնակա-

նում ուժային փոխանցումներ են, որոնք օգտագործվում են հետնյալ շահագործման արժեքների դեպքում. սեպաձն ն ազմասեպաձն փոկային փոխանցումները` Ք  100 կվտ, Մ  50 մ/վ, u  7 , ղՀ 0,9 - 0,98, ատամնավոր փոկային փոխանցումները`

P  500 կՎտ , V  80 մ/վ , u  30 , η  0,94  0,98 : Հաշվի առնելով փոկային փոխանցումների տեսակների կիրառման աստիճանը, կարնորությունը ն կուրսային ու դիպլոմային նախագծերում օգտագործման անհրաժեշտությունը` նպատակահարմար է դիտարկել հարթ ն սեպաձն փոկային փոխանցումների նախագծման հիմունքները:

2.1.1. Հարթ փոկային փոխանցումների նախագծումը Ըստ պտտական շարժման եղանակի՝ օգտագործում են աց հարթ փոկային փոխանցման հետնյալ սխեմաները (նկար 2.2).

Նկ. 2.2. Փոկային փոխանցումների առավել տարածված սխեմաները. ա) զուգահեռ առանցքներով, ) խաչվող առանցքներով, գ) զուգահեռ առանցքներով, խաչվող փոկով, դ) ձգող հոլովակով, զուգահեռ առանցքներով:

Եթե չկան պարտադրվող պայմաններ, ապա նպատակահարմար է օգտագործել զուգահեռ առանցքներով փոկային փոխանցումներ: Հարթ փոկային փոխանցումներում հիմնականում կիրառվում են ամ ակագործվածքային, ռետինե, սինթետիկ, րդյա ն կաշվե փոկեր: Միջին արագությունների ն

եռնվածքների դեպքում օգտագործում են ռետինե

հարթ փոկեր, որոնց հիմքը կազմում են Ճ-800, ՃՔ1Ë, ՕA-150, ՕՔ-150 ն ՕՔ-200 տեսակի գործվածքները (աղ. 2.1): Աղյուսակ 2.1 Հարթ ռետինագործվածքային փոկեր (ԳՕՍՏ 23831-79) Ներդիրների տեխնիկական նութագիրը

Ներդիրի գործվածքը Ճ-800

ՃՔ1Ë

ՕՃ-150,

ՕՔ-200

ՕՔ-150

1.Ներդիրի լայնության նոմինալ ամրությունը, Ն/մմ-ով. - հիմքով, - միջնաթելով 2.Ներդիրի վրա առավելագույն թույլատրելի եռնվածքն ըստ լայնության, ք0 , Ն/մմ 3.Ռետինե շերտավորումով ներդիրի հաշվարկային հաստությունը,  0 , մմ

1,5

1,2

1,2

1,3

4.Ռետինե շերտավորումով ներդիրի մակերնութային խտությունը, ո, 1,6 1,3 1,3 կգ/մ2 5.Ներդիրների 2 թիվը փոկի Ե (մմ) լայնության դեպքում՝ 3-5 3-5 20 - 71 3-6 3-6 80 - 112 3-6 3-6 3-4 125 – 560 1.Ներդիրի գործվածքները. Ճ-800` ամ ակաթղթային, ՃՔ1Ë` ամ ակի

1,4

3-4 ն

ազ-

մաեթերի թելերից, ՕՃ-150, ՕՔ-150, ՕՔ-200` սինթետիկ թելերից: 2.Փոկի Ե լայնությունը վերցվում է ըստ ստանդարտ շարքի` 20, 25, 32, 40, 50, 63, 71, 80, 90, 100, 112, 125, 140, 160, 180, 200, 224, 250, 280, 315, 355, 400, 450, 500, 560 (շարքը երված է կրճատումով):

2.1.1.1. Հարթ փոկային փոխանցման (ՀՓՓ) նախագծման օրինակ Առաջադրված հաղորդակի սխեմայի համար (նկ. 2.3) նախագծել հարթ փոկային փոխանցում:

Նկ. 2.3. Շղթայավոր փոխադրիչի հաղորդակի սխեման. 1. էլեկտրաշարժիչ, 2. տանող փոկանիվ, 3. հարթ փոկ, 4. տարվող փոկանիվ, 5. կոնական ատամնավոր ռեդուկտոր, 6. կցորդիչ, 7.շարժա երային լիսեռ, 8. շարժա երային աստղանիվ:

Ելակետային տվյալներ. - էլեկտրաշարժիչի լիսեռի պահանջվող հզորությունը` Ք1Հ3,6 կՎտ (112M86 տիպի էլեկտրաշարժիչ, ՔէՀ4 կՎտ, ժէՀ32 մմ), - էլեկտրաշարժիչի պտտման հաճախությունը` ո1Հ950 պտ/րոպ, - փոկային փոխանցման փոխանցումների թիվը` ս1Հ2,5, - փոկային փոխանցման թեքության անկյունը`   65, - եռնվածքի նույթը միջին տատանումներով` նոմինալից մինչն 150 թողարկման հաստատուն եռնվածքով, - աշխատանքային ռեժիմը` երկհերթ: Հաշվարկ Լիսեռների վրա առաջացած ոլորող մոմենտները. -1-ին լիսեռի համար` որտեղ 1 

  ո1



7ո1 

P1

1

,

3,14  950  99,43 ռադ/վ-ն անկյունային արագությունն է,

հետնա ար` - 2-րդ լիսեռի համար`

3,6 103 7ո1   36,2 Նմ: 99,43 7ո 2  7ո1  u1  1 , Նմ,

որտեղ 1Հ0,960,98` փոկային փոխանցման օ.գ.գ.-ն է: Ընդունում ենք 1Հ0,96, հետնա ար`

7ո 2  36,2  2,5  0,96  86,9 Նմ:

Տանող փոկանիվի տրամագիծը որոշում ենք Սավերինի անաձնով`

ք1  6  3 7ո.1 , ք1  6  3 36,2  103  198,5 մմ :

(2.1)

Ըստ ստանդարտ շարքի (ԳՕՍՏ 17383-73` D1Հ40, 45, 50, 56, 63, 71, 80, 90, 100, 112, 125, 140, 160, 180, 200, 224, 250, 280, 315, 355, 400, 450, 500, 560, 630, 710, 800, 900, 1000, 1120, 1250, 1400, 1600, 1800, 2000,…), ընտրում ենք D1 Հ 200 մմ: Տարվող փոկանիվի տրամագիծը՝ ք2  ք1 1     u1 ,

(2.2)

որտեղ հարա երական սահքի  գործակիցը կարգավորվող ձգվածքով փոկերի համար`

  0,01 , հետնա ար՝ ք2  2001  0,01  2,5  495 մմ, ընդունում ենք` D2Հ500 մմ: ճշտված փոխանցման թիվը կլինի` ք2   2,525 : ք1  1    200  1  0,01

u1 

Սխալի տոկոսը` u 

2,525  2,5  1000  1,0 0 0  u   3 0 0 : 2,525

Եթե նախապես պարտադրվող պայմաններ չկան, ապա փոկային փոխանցման միջառանցքային հեռավորությունը կարելի է ընդունել` a  2ք1  ք2   2200  500   1400 մմ :

Տանող փոկանիվի ընդգրկման անկյունը` ք  ք1 α  180  57 2 , a 500  200 α  180  57  167:

(2.3)

Փոկի երկարությունը`

L  2  



 ք1  ք2  

ք2  ք1 2

, 4  3,14 200  500  500  200  3915 մմ: L  2  1400  4  1400

¥2.4)

Հաշվի առնելով, որ փոկի երկու ծայրերի ամրացման համար նախատեսվում են 100200 մմ երկարությամ տեղամասեր, կստանանք փոկի վերջնական երկարությունը` Լ/Հ3915Հ2(100200)Հ4200 մմ: Փոկի գծային արագությունը`

V1 

  ք1  ո1

ք1 99,43  200  10 3  1    9,943 մ/վ :

Շրջագծային ուժըջ

Ft1 

P1 3,6  10 3   362 Ն  Ft2 V1 9,943

Աղյուսակ 2.1-ից ընտրում ենք Ճ-800 տեսակի ներդիրով ռետինե հարթ փոկ` հետնյալ պարամետրերով. ներդիրների քանակը` 2Հ3, ներդիրի հաստությունը` 0Հ1,5 մմ, մեկ ներդիրի վրա առավելագույն թույլատրելի

եռնվածքն ըստ լայնության` ք0Հ3

Ն/մմ, փոկի հաստությունը`    0  2  1,5  3  4,5 մմ, որը

ավարարում է հետնյալ

պայմանին.

  4,5  0,025  ք1  0,025  200  5 մմ: Փոկի 1 մմ լայնության վրա ընկնող փաստացի թույլատրելի աշխատանքային եռնվածքը`

 p0  p 0  Շ p  Շ 1  ՇV

 Շ ,

(2.5)

որտեղ նշված գործակիցներն ընդունում ենք ըստ շահագործական պայմանների. -

աշխատանքային ռեժիմի գործակիցն ընտրում ենք աղյուսակ 2.2-ից` ՇքՀ0,9: Աղյուսակ 2.2 Շք գործակիցների արժեքները Բեռնվածքի նույթը

Մեքենայի տեսակը

Շք

Մինչն 120 թողարկման եռնվածքով ն աննշան տատանումներով Մինչն 150 թողարկման եռնվածքով ն չափավոր տատանումներով

Ժապավենային փոխադրիչներ, 1,0 խառատային, գայլիկոնային ն հղկման հաստոցներ Թիթեղավոր փոխադրիչներ, 0,9 ֆրեզերային, հարթ հղկման ն դարձուկային հաստոցներ, մխոցային մղիչներ ն կոմպրեսորներ Մինչն 200 թողարկման եռն- Քերակավոր ն պտուտակային 0,8 էլնատորներ, վածքով ն զգալի տատանումնե- փոխադրիչներ, ռանդման ն թործման հաստոցրով ներ, պտուտակային մամլիչներ շրջանակներ, 0,7 Մինչն 300 թողարկման եռն- Փայտահատ վածքով ն կտրուկ տատանում- աղացներ, ջարդիչներ, մուրճեր, ամ արձիչներ ներով Երկհերթ աշխատանքի դեպքում Շք-ի արժեքը փոքրացվում է 0,1-ով, եռահերթ աշխատանքի դեպքում` 0,2-ով

- ընդգրկման անկյան գործակիցը` Շ 1  1  0,003  180   1  ,

Շ 1  1  0,003  180  167  0,96

(2.6)

- փոկի արագության գործակիցը` ՇV  1,04  0,0004  V12 , ՇV  1,04  0,0004  9,943 2  1,0,

(2.7)

Փոխանցման թեքության գործակիցն ընտրելիս անհրաժեշտ է հաշվի առնել հետնյալը. եր

  60, ապա Շ  1,0, եր

60    80, ապա Շ  0,9, եր

  80,

ապա Շ  0,8 : Ընդունում ենք Շ  0,9 : Այսպիսով`

 p0  3  0,9  0,96  1,0  0,9  2,33 : Փոկի պահանջվող լայնությունը`

Ե

Ft1 , 2 p 0

Ե  51,8 մմ : 3  2,33

(2.8)

Ստանդարտների շարքից (աղ. 2.1) ընդունում ենք Ե Հ 63 մմ: Փոկի նախնական ձգվածությունը` F0   0  Ե   ,

(2.9)

որտեղ նախնական ձգվածության լարումը ընդունում ենք` 0Հ1,8 Ն/մմ2,, F0  1,8  63  4,5  510,3 Ն: Փոկի ճյուղերի ձգվածությունները. - տանող ճյուղի համար` F1  F0  0,5Ft1 , F1  510,3  0,5  362  691,3 Ն,

(2.10)

- տարվող ճյուղի համար` F2  F0  0,5 Ft1 , Ն, F2  510,3  0,5  362  329,3 Ն : Տանող ճյուղի մեջ առաջացած լարումը`

(2.11)

F1 , Ե  691,3 1   2,44 Ն/ մմ2 : 63  4,5

1 

(2.12)

Տանող փոկանիվի վրա փոկի ծռման լարումը`

 Í1  EÍ   Í1

 ք1

, (2.13)

4,5  100   2,25 Ն/ մմ2 ,

որտեղ ռետինե փոկերի ճկունության մոդուլը ծռման դեպքում` EծՀ100200 Ն/մմ2: Կենտրոնախույս ուժից առաջացած լարումը`

 V    V12 10 6 ,  V  1100  9,9432 10 6  0,11 Ն/ մմ2 ,

(2.14)

որտեղ ռետինե փոկի խտությունը` Հ1100 կգ/մ3: Առավելագույն լարումը`

 ոax   1   Í1   V   1 ,  ոax  2,44  2,25  0,11  4,8   1  7,0 Ն / մմ2 ,

(2.15)

որտեղ  1  7 Ն/մմ2 `ռետինե հարթ փոկերի դիմացկունության սահմանն է: Փոկերի ստուգումն ըստ երկարակեցության կատարվում է հետնյալ կերպ: Փոկի վազքերի թիվը` V1    , L 9,943   2,54     5, 0 1 / վ : 3,915



(2.16)

Միջին արագությունների դեպքում հարթ փոկերի թույլատրելի վազքերի թիվը` |) Հ 5,0 1/վ : Փոկի հաշվարկային երկարակեցությունը որոշում ենք ըստ ցիկլերի

ազային

թվի, որը սովորա ար ընդունում են 107. H0 

61  107  Ըս  ԸH , 6ոax  2  3600  

(2.17)

որտեղ Շu  1,5  3 u1  0,5  1,5  3 2,5  0,5  1,54 ` փոխանցման թիվը հաշվի առնող գործակից է, ՇՒ-ը՝ ծանրա եռնվածության փոփոխման գործակից: Հաստատուն ծանրա եռնվածության դեպքում ՇՒՀ1, իսկ

եռնվածքի զրոյից մինչն նոմինալ արժեքի պար-

երա ար փոփոխման դեպքում` ՇՒՀ2:

7 6  10 7  1,54  1,0  8100  H  0  2000 ժամ, H0  4,8 6  2  3600  2,54

որտեղ |Ւ)0 Հ 2000 ժամ` թույլատրելի երկարակեցությունն է: Լիսեռների վրա ազդող փոխանցման եռնվածքը`

Fլ  K  F0  Տոn

1

,

(2.18)

որտեղ K -ն գործակից է` կախված փոկի ճյուղերի ձգվածությունը կարգավորելու եղանակից: Անընդհատ ավտոմատացված կարգավորման դեպքում KՀ2, իսկ պար երա ար կարգավորելու դեպքում` KՀ3,

Fլ  3  510,3  Տոn

167  1520 Ն :

Հարթ փոկային փոխանցման փոկանիվների կառուցվածքաստեղծումը: Փոկանիվները պատրաստում են ձուլման, եռակցման կամ հավաքման եղանակով: Զանգվածային արտադրության դեպքում նպատակահարմար է պատրաստել ձուլված փոկանիվներ, սերիական արտադրության դեպքում` դրոշմված մեքենամասերից հավաքված փոկանիվներ, իսկ անհատական արտադրության դեպքում` եռակցված փոկանիվներ: Փոկանիվները պատրաստում են թուջերից, պողպատներից, թեթն համաձուլվածքներից ն պլաստմասսաներից: Նյութերի այս կամ այն տեսակների օգտագործումը կախված է արագության արժեքներից: Արագության Մ  30 մ/վ արժեքների դեպքում օգտագործում են ՃՀ 15 ն ՃՀ 18 թուջերի ձուլվածքներ, 30  Մ  60 մ/վ-ի դեպքում` պողպատ 25Ë-ից (ձուլվածք) մինչն պողպատ 45, 60  V  80 մ/վ-ի դեպքում ՃË3 ն 1Ë թեթն ձուլվածքներ, իսկ Մ  25 մ/վ-ի դեպքում կարելի է օգտագործել տեքստոլիտ: Նշված օրինակի համար տանող (D1Հ200 մմ) ն տարվող (D2Հ500 մմ) փոկանիվների կառուցվածքային չափերը որոշում ենք ըստ նկարներ 2.4.ա ն 2.4. -ի: Փոկանիվի չափերի որոշումը. -

օղագոտու 8 լայնությունն ընտրում ենք ըստ փոկի ԵՀ63 մմ լայնության` 81Հ82Հ71 մմ (աղ. 2.3).

-

նույն աղյուսակից ընտրում ենք ուռուցիկության արժեքները, որոնք համապատասխանա ար տանող ն տարվող փոկանիվների համար` 71Հ0,8 մմ, 72Հ1,0 մմ,

-

- եզրերի մոտ օղագոտիների հաստությունները` -

S1  0 ,005ք1  3  0,005  200  3  4 մմ, S 2  0 ,005ք2  3  0,005  500  3  5,5 մմ,

- - անվակունդի տրամագծերը`

-

4 ³Ý1  1,8  2,04 l1  1,8  2,032  57,6  64  60 մմ, 4 ³Ý2  1,8  2,04 l 2  1,8  2,035  63  70  65 մմ,

որտեղ տարվող լիսեռի տրամագիծը`

Նկ. 2.4. Փոկանիվների կառուցվածքները:

Աղյուսակ 2.3 Փոկի ն օղագոտու լայնությունները (Ե ն 8), մմ (ԳՕՍՏ 17383-73) Ե

Ե

Օղագոտու լայնությունը, 8, մմ  125 125160 160

250280

0,8

4l 2  3

Ե Ե Փոկանիվի տրամագիծը, ժ, մմ 315355 400450 500560 Ուռուցիկությունը, 7, մմ 1,0 1,0 1,0 1,2 1,5

7ո 2 0 ,2τ ո

6301000 1,0 1,5 2,0

,

86 ,9  10 3 4l 2  3  28 մմ, 0 ,2  20

(2.19)

հաշվի առնելով երիթի տեղադրումը` ընդունում ենք` 4 l 2 Հ35 մմ, - անվակունդերի երկարությունները` l³Ý1  1,5  2,0 4 l1  1,5  2,0 32  48  64  58 մմ,

l³Ý2  1,5  2,0 4 l 2  1,5  2,0 35  52,5  70  64 մմ,

8 Հ 1,5 4 l դեպքում ընդունում ենք lանՀ8, - եթե փոկանիվը նախատեսվում է առանց ճաղերի (D Հ 300 մմ), ապա սկավառակի հաստությունը` c  0,25  0,35  4 l1  0,25  0,35  32  8  12 մմ, ընդունում ենք` ՇՀ10 մմ, որը 8 մմ-ից փոքր չպետք է լինի, - տարվող փոկանիվի օղագոտու ներքին կողմից ելուստի 6 արձրությունը` Հ  S 2  0 ,02 82  5,5  0 ,02  71  6 ,92 մմ,

ընդունում ենք 6 Հ 7 մմ, - տարվող փոկանիվի վրա ճաղերի տեղակայումը ընդունում ենք միաշարք, քանի որ 8 Հ 300 մմ: Եթե 8 » 300, ապա ճաղերը տեղադրում ենք երկշարք: ճաղերի թիվը մեկ շարքում ընդունում ենք 2 Հ 4, եր

ք  500 մմ, ն 2 Հ 6, եր D » 500 մմ,

- փոկանիվների աշխատանքային մակերնույթների մաքրությունը նախատեսում ենք` Ra  2,5 մկմ, - ճաղերն ունեն էլիպսաձն կտրվածք (նկ. 2.4.գ) չափերի հետնյալ հարա երակցություններով. a1  0,4  0,5  h, a   0,8  a1 : Պայմանականորեն ընդունում ենք, որ Բt շրջագծային եռնվածքը փոխանցվում է ճաղերի 2 / 3 քանակով: ճաղերը ենթարկվում են ծռման դեֆորմացիայի: Մեկ ճյուղի համար կազմելով ծռման ամրության պայմանը՝ որոշում ենք հ-ի չափը՝

h3

38  Ft 2  ք2 : 2   Í

(2.20)

Թուջից պատրաստված փոկանիվների ճաղերի համար ընդունում ենք` |)ծՀ30 Ն/մմ2, հետնա ար` h3

38  362  500  38,6 մմ, 4  30

ընդունում ենք` հՀ40 մմ, որի դեպքում` a1  0,4  0,5  h  0,4  0,5  40  17 մմ,

իսկ օղագոտու մոտ ճաղի հատույթի չափերը`

h  0,8h  0,8  40  32 մմ,

a   0,8a1  0,8  17  13,6  14 մմ :

2.1.2. Սեպաձն փոկային փոխանցումներ Եթե D » 500 մմ, ապա փոխանցումներում օգտագործում են սեպաձն կտրվածքով անսահման երկարությամ

ռետինե փոկեր: Դրանց քարշային էլեմենտը` կորդը,

սինթետիկ նյութերից պատրաստված գործվածք կամ քուղ է (նկ. 2.5. ա, ): Ի տար երություն հարթ փոկային փոխանցումների՝ սեպաձն փոխանցումները, շնորհիվ կցվող էլեմենտի սեպաձն պրոֆիլի, թույլ են տալիս փոխանցել ավելի մեծ հզորություններ, ունեն փոխանցման

արձր թիվ` տանող փոկանիվի համեմատա ար

փոքր ընդգրկման անկյան դեպքում 1  , ինչպես նան փոքր միջառանցքային հեռավորություն:

ա)

)

Նկ. 2.5. Սեպաձն փոկերի տեսակները. ա) կորդ-գործվածքային կառուցվածք, ) կորդ-քուղային կառուցվածք:

Այս փոխանցումների թերություններից են շփման համեմատա ար մեծ կորուստները ն դրա հետ կապված` փոկերի պակաս երկարակեցությունը: Ըստ նշանակության՝ սեպաձն փոկերը լինում են երկու տեսակի` ընդհանուր նշանակության ն օդափոխիչային: Ընդհանուր

նշանակության

փոկերն

օգտագործվում

են

հաղորդակներում:

Դրանք ունեն գործվածքային կորդեր ն արտադրվում են 7 կատարումով` 1, À, Ճ, Ճ, Ճ, Ճ, Å:

Օդափոխիչային փոկերն օգտագործվում են ավտոմեքենաներում ն գյուղատնտեսական մեքենաներում: Դրանք լինում են կորդ-գործվածքային ն կորդ-քուղային, սակայն նախընտրելի է օգտագործել կորդ-քուղային փոկերը, որոնք լինում են 1, 2, 3, 4 ն 5 տեսակաչափի: Բացի դրանից՝ սեպաձն փոխանցումները տար երվում են լայնությամ : Ե  Ե  Արտադրում են նորմալ  0  1,6  ն նեղ  0  1,2  հատույթներով փոկեր:  h h 

2.1.2.1. Սեպաձն փոկային փոխանցման (ՍՓՓ) նախագծման օրինակ Նախագծել սեպաձն փոկային փոխանցում՝ նկ. 2.6-ում պատկերված սխեմայով հաղորդակի համար: Ելակետային տվյալներ. - էլեկտրաշարժիչի լիսեռի վրա պահանջվող հզորությունը` Ք1 Հ 10 կՎտ (տրված է 160Տ6 տիպի էլեկտրաշարժիչ, Քէ Հ 11 կՎտ): - էլեկտրաշարժիչի պտտման հաճախությունը` ո1Հ955 պտ/րոպ: - Հաղորդակի երկրորդ լիսեռի պտտման հաճախությունը` ո2Հ370 պտ/րոպ: - Փոկային փոխանցման թեքության անկյունը`   80 : - Բեռնվածքի նույթը թեթն տատանումներով է` նոմինալից մինչն 120 թողարկման եռնվածությամ : - Աշխատանքային ռեժիմը` միահերթ:

Նկ. 2.6. Ժապավենային փոխադրիչի հաղորդակի սխեման. 1. էլեկտրաշարժիչ, 2. տանող փոկանիվ, 3. սեպաձն փոկ, 4. տարվող փոկանիվ, 5. կոնագլանային երկաստիճան ռեդուկտոր, 6.մատնավռանային ճկուն կցորդիչ, 7. ժապավենային փոխադրիչի շարժա երային լիսեռ, 8. շարժա երային թմ ուկ, 9. շարժա երային լիսեռի հենարաններ:

Հաշվարկ - Սեպաձն փոխանցման փոխանցման թիվը` u1 

ո1 955   2,6 : ո2 370

- էլեկտրաշարժիչի լիսեռի անկյունային արագությունը` 1 

n1 3,14  955   99,96 ռադ/վ,

ընդունում ենք 1Հ100 ռադ/վ:

- Լիսեռների վրա առաջացած ոլորող մոմենտները.

P1 10  10 3   100 Նմ, - 1-ին լիսեռի վրա` 7ո1  ω1 - 2-րդ լիսեռի վրա` 7ո 2  7ո1  u1  η1 , որտեղ 1Հ0,950,97` սեպաձն փոխանցման օ.գ.գ.-ն է: Ընդունում ենք 1Հ0,96, հետնա ար` 7ո1  100  2,6  0,96  249,6 Նմ: Քանի

որ սեպաձն փոկային

փոխանցումը

նախատեսվում

է

ընդհանուր

նշանակության փոխանցման համար, ապա, ըստ արագընթաց լիսեռի վրա առաջացած Լո1Հ100 Նմ ոլորող մոմենտի, ընտրում ենք նորմալ հատույթով, Ճ տեսակի կորդ-գործվածքային ռետինե սեպաձն փոկ (աղ. 2.4), որի չափերն են` ԵքՀ14 մմ, Ե0Հ17 մմ, հՀ10,5 մմ, 0Հ400, հատույթի մակերեսը` ՃՀ138 մմ2, տանող փոկանիվի երաշխավորվող նվազագույն տրամագիծը` D1Հ125 մմ, փոկի երկարության երաշխավորվող տիրույթը` ԼՀ10006300 մմ: Աղյուսակ 2.4 Սեպաձն փոկեր (նկ. 2.5. ԳՕՍՏ 12841-80)

կտրվածքով

Նեղ

Նորմալ կտրվածքով

Տեսակը

Կտրվածքի

Չափերը, մմ

Ճ,մմ2

Լ, մ

Dո|ո, մմ

Լո1, Նմ

2,1

0,42,5

Հ30

2,8

0,564,0

1560

10,5

0,86,3

50150

13,5

4.8

1,8-10

120600

Г

6,9

3,1515

4502400

Д

23,5

8,3

4,518

16006000

Е

6,318

»4000

УО

8,5

2,0

0,63 3,55

Հ150

УА

2,8

0,8

4,5

90400

УБ

3.5

1,25

8,0

УВ

4.8

2,0

8,0

»1500

-

նշանակումը

Ե

Եр

հ

Уо

O

8,5

A

Б

В

Փոկի երկարության ստանդարտ շարքը` 400, 450, 500, 560, 630, 710, 800, 900, 1120, 1250, 1400, 1600, 1800, 2000, 2240, 2500, 2800, 3150, 3550, 4000 մմ:

- ճշտենք տանող փոկանիվի տրամագիծը`

D1  3  4  3 Tn1 ,

(2.21)

D1  3  4   3 100  10 3  139,2  185,6 մմ:

Ըստ ստանդարտ շարքի (ԳՕՍՏ 17383-73), ընդունում ենք D1Հ160 մմ: - Տարվող փոկանիվի տրամագիծը. D 2  D1 1  ε   ս1, մմ, որտեղ հարա երական սահքի գործակիցը`   0,015 , հետնա ար` ք2  1601  0,015  2,6  409,76 մմ, ընդունում ենք D2Հ400 մմ: - ճշտված փոխանցման թիվը կլինի` u1 

ք2   2,54 : ք1  1    160  1 0,015 

- Հաղորդակի տարվող լիսեռի ճշտված պտտման հաճախությունը` ո2 

ո1 955   376 պտ/րոպ : u1 2,54

- Սխալի տոկոսը կլինի` n 2 

n 2 ոax  n 2 ոոn 376  370 1000  1000  1,6 0 0  n   3 0 0 : n 2 ոax

Վերջնականապես ընդունում ենք D1 Հ 160 մմ ն D2 Հ 400 մմ: Քանի որ առաջադրանքում պարտադիր պայմաններ չկան, ապա փոկային փոխանցման միջառանցքային հեռավորությունը կլինի. a ոոn  0,55ք1  ք2   h  0,55160  400   10,5  318,5 մմ,

a ոax  2ք1  ք2   2160  400  1120 մմ:

Նախապես ընդունում ենք a  700 մմ: - Սեպաձն փոկերն արտադրում են անվերջ օղակի տեսքով: Փոկի անհրաժեշտ հաշվարկային երկարությունը`  D 2  D1   π 3,14 400  160 160  400  Լ h  2  a  D1  D 2    2  700   2300 մմ, 4a 4  700

ստանդարտ շարքից ընտրում ենք Լհ Հ 2240 մմ, (ԳՕՍՏ 12841-80, աղ. 2.4): - Փոկային փոխանցման իրական միջառանցքային հեռավորությունը կլինի`    ք1  ք2   ք1  ք2     ,   a /  0,25 L   L  ք ք          3,14160  400  3,14160  400       a  0,252240   2240         670 մմ : /

- Տանող փոկանիվի ընդգրկման անկյունը` 1  180  57 0

D 2  D1 400  160  180  57  159 , / 

որը ավարարում է 1  159  1   120 պայմանին: - Տանող փոկանիվի շրջագծային արագությունը`

(2.22)

V1  1 

ք1 100  0,16   8,0 մ/վ :

Աղյուսակ 2.5 Մեկ սեպաձն փոկով փոխանցվող Բtօ շրջագծային ուժը սՀ1 փոխանցման թվի, Լ0

Նորմալ

կտրվածքով

փոկեր

Տեսակը

երկարության ն հանգիստ աշխատանքի դեպքում Մ, մ/վ

Փոկի կտրվածքը (երկարությունը, D1, մմ

Լ0,մմ)

Բt0, Ն

-

-

-

Օ

-

-

-

(1320)

-

-

-

-

-

-

-

À

-

-

(1700)

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

Ճ

-

-

(2240)

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

-

Ճ (3750)

Ճ (6000)

Ճ (7100)

Աղյուսակ 2.5-ից ընտրում ենք մեկ փոկով փոխանցվող շրջագծային ուժը` Բ0Հ315 Ն, եր ս Հ 1,0 , Մ Հ 10 մ/վ ն D1 Հ 160 մմ, իսկ փոկը Ճ տեսակի է : - Մեր պայմանների համար միջարկման միջոցով ճշտում ենք մեկ փոկի վրա ընկնող ուժը՝

F / t .0  315 

366  315  2  335 Ն:

- Փոկի թույլատրելի շրջագծային ուժը`

Ft   F / t 0  Շ  ՇV  Շ  Շ P ,

(2.23)

որտեղ նշված գործակիցներն ընդունում ենք ըստ շահագործման պայմանների: - Ընդգրկման անկյան գործակիցը` Շ  1  0,003  180   1  ,

Շ  1  0,003  180  159  0,94 :

(2.24)

- Փոկի արագության գործակիցը` ՇV  1,03  0,0003  V12 ,

(2.25)

ՇV  1,03  0,0003  8  1,01 :

Փոխանցման թեքության գործակիցն ընտրում ենք հետնյալ կերպ. եր ապա Շ  1,0, եր

  60,

60    80, ապա Շ  0,9, եր   80, ապա Շ  0,8 : Ընդունում

ենք Շ  0,9 : - Աշխատանքային ռեժիմի ՇքՀ1,0 գործակիցն ընտրում ենք ըստ աղյուսակ 2.2-ի: Այսպիսով` Ft   335  0,94  1,01  0,9  1,0  286 Ն : P 10  103 - Շրջագծային ուժը տանող փոկանիվի վրա` Ft1  1   1250 Ն : v1

- Փոկերի անհրաժեշտ քանակը`

Z 

Ft 1 1250   4, 4 : Ft  286

Ընդունում ենք 2Հ5 (ավելի մեծ արժեքների դեպքում նպատակահարմար է ընտրել կտրվածքի ավելի մեծ մակերես ունեցող փոկերի տեսակներ` Ճ, Ճ ն այլն): - Փոկերի վազքերի թիվը`  

v1   3,6 մ/վ    : L 2,24

Միջին արագության սեպաձն փոկային փոխանցումների համար թույլատրելի վազքերի թիվը`    10, 1/վ: - Նախնական լարումն ընտրում ենք հետնյալ կերպ. - եր   5 1/վ` 0Հ1,5 Ն/մմ2, - եր Հ510 1/վ` 0Հ1,2 Ն/մմ2, - եր »10 1/վ` 0Հ0,9 Ն/մմ2: Մեր օրինակում ընդունում ենք 0Հ1,5 Ն/մմ2: - Յուրաքանչյուր փոկի անհրաժեշտ նախնական ճիգը` F0   0 2  1,5  138  207 Ն :

- Յուրաքանչյուր փոկի վրա առաջացած աշխատանքային ճիգը` F1  F0 

Ft 1  207   332 Ն : 2 2 25

- Տարվող (պարապընթաց) մեկ փոկի վրա առաջացած ճիգը` F2  F0 

Ft 1  207   194,5 Ն : 2 2 25

- Լիսեռների վրա առաջացած ընդհանուր եռնվածքը` Fl  2  F0  2  Տոn

1

 2  207  5  Տոn

 2035 Ն:

- Փոկի աշխատանքային ռեսուրսը (երկարակեցությունը) հաշվարկում են համաձայն ԳՕՍՏ 1284.2-80-ի՝ H 0  N 1ց 

   Լ   1  8 Ըս  ԸH  7, 60    D1  n1  ոax 

(2.27)

որտեղ ազային թիվը կորդ-գործվածքային տեսակի փոկերի համար ընդունում ենք ըստ հետնյալ աղյուսակի. Փոկի տեսակը

О, А

Ճ, Ճ, Ճ

Ճ, Å

N0ց »

4,6106

4,7106

2,5106

իսկ կորդ-քուղային տեսակի փոկերի համար` N0ցՀ5,7106 : - Սեպաձն փոկերի դիմացկունության սահմանը` -1Հ9 Ն/մմ2: - Փոկի հատույթում առավելագույն լարումը`  M2X   1   Í   V , Ն/մմ2, որտեղ մեկ փոկում ձգման լարումը`  1  ծռման լարումըջ  Í  EÍ

Ft1   1,81 Ն/մմ2, 2  2 5  138

h 10,5  100  6,6 Ն/մմ2, ք1

իսկ կենտրոնախույս ուժից առաջացած լարումը`

 V    V12 10 6  1100  8 2 10 6  0,07 Ն/մմ2, որտեղ EÍ ն  մեծությունների արժեքներն ընդունում ենք նախորդ օրինակից (տես 2.1.1.1 աժինը): Տեղադրելով արժեքները` կստանանք  ոax  1,81  6,6  0,07  8,5 Ն/մմ2: - Փոխանցման թիվը հաշվի առնող գործակիցը` Շu  1,53 u1  0,5  1,53 2,54  0,5  1,55 :

- Բեռնվածության փոփոխման գործակիցը ընտրում ենք նախորդ օրինակի նման` ՇՒՀ1,0:

- Փոկային փոխանցման երկարակեցությունը` 4,7  10 6  2,24  9  1,55  1,0  5  4480 ժամ, Ւ  0 60  3,14  0,16  955  8,5 

որը համապատասխանում է հետնյալ երաշխավորված արժեքներին. - H 0  5000 ժամ` թեթն աշխատանքային ռեժիմի դեպքում, - H 0  2000 ժամ` միջին աշխատանքային ռեժիմի դեպքում, - H 0  1000 ժամ` ծանր աշխատանքային ռեժիմի դեպքում,

- H 0  500 ժամ` գերծանր աշխատանքային ռեժիմի դեպքում: - Փոկանիվների կառուցվածքային չափերի որոշումը: Քանի որ ՄՀ30, ուստի որպես փոկանիվի նյութ վերցնում ենք Ñ» 15 թուջ (Մ»30 մ/վ

արժեքների

դեպքում`

Պողպատ

կամ

25Է

ալյումինի

համաձուլվածքներ):

Փոկանիվների օղագոտու կառուցվածքն ու առվակների չափերը վերցնում ենք աղյուսակ 2.6-ից: Աղյուսակ 2.6 Փոկանիվների առվակների չափերը (ԳՕՍՏ 20889-80)

Փոկ Կտրվածքը

Առվակների tփ

հ

հ0

f

Առվակի պրոֆիլի անկյունը

е

D

8,5 7,0 2,5 8,0 12,0 63-71 80-100 112-160 » 180 11,0 8,7 33 10,0 15,0 90-112 125-160 180-400 » 450 À Ճ 14,0 10,8 4,2 12,5 19,0 125-160 180-224 250-500 » 560 Ճ 19,0 14,3 5,7 17,0 25,5 200-315 200-315 355-630 » 710 Ճ 27,0 19,9 8,1 24,0 37,0 315-450 500-900 » 1000 Ճ 32,0 23,4 9,6 29,0 41,5 500-560 630-1120 » 1250 Փ ո կ ա ն ի վ ի օ ղ ա գ ո տ ո ւ լ ա յ ն ո ւ թ յ ո ւ ն ը ` В Հ (7 -1) е Հ 2f, որտեղ 7 -ը փոխանցման փոկերի թիվն է:

Այսպես, Ճ տեսակի փոկին համապատասխանում են t ք  14 մմ, հՀ10,8 մմ, հ0Հ4,2 մմ, fՀ12,5 մմ, 6Հ19 մմ չափերը: Օղագոտու ընդհանուր լայնութունը`8Հ(2 -1): 6 Հ 2: f Հ ( 5-1):19 Հ 2:12,5Հ101 մմ:

Երկու փոկանիվներն էլ նախատեսում ենք պատրաստել սկավառակով` առանց ճաղերի (եր D»400 մմ, խորհուրդ է տրվում օգտագործել ճաղերով փոկանիվներ, որոնց ձնը ն չափերը որոշվում են հարթ փոկերով փոկանիվներին համանման): 2.2. Շղթայավոր շարժա երային փոխանցումներ Շղթայավոր փոխանցումները աղկացած են տանող ն տարվող աստղանիվներից ն ճկուն էլեմենտից` շղթայից: Փոկային փոխանցումների հետ համեմատած` շղթայավոր փոխանցումներն ավելի կոմպակտ են, կարող են փոխանցել ավելի մեծ հզորություններ, աշխատում են առանց սահքի, քանի որ պատկանում են կառչումով փոխանցումներին, լիսեռների վրա առաջանում են ավելի փոքր ձգվածքը

եռնվածքներ (քանի որ նախնական

ացակայում է) ն նույն շղթայով շարժումը կարելի է հաղորդել մի քանի

աստղանիվների: Սակայն որոշակի սահմանից

արձր արագությունների դեպքում

(Մ»15 մ/վ)

շղթայավոր փոխանցման մեջ առաջանում են զգալի աղմուկ ն հոդակապերի մաշ, որը շղթայի անցանկալի երկարացման պատճառ է (այդ երնույթը հաշվի առնելով, շղթայավոր փոխանցումները, որպես կանոն, չեն օգտագործում արագընթաց փոխանցումներում): Շղթաների դասակարգումն ըստ նշանակության` - շարժա երային շղթաներ. օգտագործվում են մեքենաների հաղորդակներում, - քարշային շղթաներ. օգտագործվում են փոխադրիչներում որպես քարշային օրգաններ, - եռնավոր շղթաներ. օգտագործվում են եռ արձրացնելու նպատակով: Շարժա երային շղթաներն արտադրում են երեք կատարումով` հոլովակավոր (նկ. 2.7.ա), վռանային (նկ. 2.7. ) ն ատամնավոր (նկ. 2.7.գ): Շղթաների մեքենամասերը պատրաստում են հետնյալ նյութերից. - թիթեղները` 40, 45, 50, 402, 302Ւ3Ճ մակնիշի միջին ածխածնային կամ լեգիրացված պողպատներից, մխումով` ապահովելով մինչն ՒԲՇ 32…44 կարծրություն, - սռնիները, վռանիկները, հոլովակներն ու ներդիրները` 10, 15, 20, 152, 122Ւ3, 122Ւ3Ճ,

38X1ÞÀ,

302Ւ3Ճ

պողպատներից,

հետագա

ցեմենտացումով

կամ

ազոտացումով` ապահովելով մինչն ՒԲՇ 5065 կարծրություն: Արագընթաց փոխանցումների համար (Մ»10 մ/վ) աստղանիվները պատրաստում են 15, 20, 152, 122Ւ3, 40, 45, 50, 502, 402Ւ մակնիշի պողպատներից, հետագա ցեմենտացումով` ապահովելով ՒԲՇ4555 կարծրություն (ցեմենտացված շերտի խորությունը` հՀ1,01,5 մմ):

Թեթն եռնավորված փոխանցումներում թույլատրվում է Պողպատ 40 ն 45-ի օգտագործումն առանց ջերմամշակման: Դանդաղընթաց (ՄՀ3 մ/վ) ն փոքր եռնվածությամ փոխանցումներում օգտագործում են մինչն Ւ8 260300 կարծրությամ Ñ» 18, Ñ» 21, ն Ñ» 28 թուջի ձուլվածքից պատրաստված աստղանիվներ:

ա) հոլովակավոր միաշարք շղթա

) վռանային երկշարք շղթա

գ) ատամնավոր շղթա

Նկ. 2.7. Շարժա երային շղթաների տեսակները:

Բարձր հղկամաշակայունության պայմաններում (մասնավորապես գյուղատնտեսական մեքենաներում), եր ՄՀ 4 մ/վ, օգտագործում են հակաշփական AՑ»-1 ն արձրամուր Ց» 45-0 թուջեր:

2.2.1. Շարժա երային շղթայավոր փոխանցման հաշվարկի օրինակ Նախագծել քերիչային փոխադրիչի շղթայավոր փոխանցումը նկ. 2.8-ում երված սխեմայով հաղորդակի համար: Ելակետային տվյալներ.

-

տանող աստղանիվի լիսեռի հզորությունը` Ք3Հ10 կՎտ,

-

տանող աստղանիվի լիսեռի պտտման հաճախությունը` ո3Հ400 պտ/րոպ,

-

տարվող աստղանիվի լիսեռի պտտման հաճախությունը` ո4Հ115 պտ/րոպ,

-

շղթայավոր փոխանցման թեքության անկյունը`   45 ,

-

աշխատանքային ռեժիմը` մեկ հերթափոխ,

-

յուղումը` պար երական:

Նկ. 2.8. Քերիչային փոխադրիչի հաղորդակի սխեման. 1. էլեկտրաշարժիչ, 2. կցորդիչ, 3. կոնագլանային ռեդուկտոր, 4. տանող աստղանիվ, 5. շարժա երային շղթա, 6. տարվող աստղանիվ, 7. փոխադրիչի տանող աստղանիվներ, 8. փոխադրիչի շարժա երի լիսեռ, 9. փոխադրիչի քարշային օրգան:

Հաշվարկ Հաշվի առնելով աշխատանքային պայմաններն` ընտրում ենք շարժա երային հոլովակավոր միաշարք շղթա (նկ. 2.7.ա).

-

տանող աստղանիվի անկյունային արագությունը`

3 

ո3



3,14  400  41,9 ռադ/վ, ո3 400   3,5 , ո4 115

-

շղթայավոր փոխանցման փոխանցումների թիվը` u3 

-

շղթայավոր փոխանցման լիսեռների ոլորող մոմենտները`

10  10 3   238,7 Նմ, 7ո 3  3 41,9 P3

Tո4  7ո 3  u 3  4  238,7  3,5  0,95  793,6 Նմ:

Բաց փոխանցման դեպքում շղթայավոր փոխանցման օ.գ.գ.-ն` 4Հ0,90,95, իսկ փակ փոխանցման դեպքում` 4Հ0,950,98: Եթե փոխանցման տեսակը

աց է, կարող

ենք ընդունել` 4Հ0,95. տանող աստղանիվի ատամնաթվերը`

-

Z5 - 29 - 2ն ս3 ,

(2.28)

Z5 - 29 - 23,5 Հ 22 , -

տարվող աստղանիվի ատամնաթվերը` Z6 - Z5  ս3 - 22  3,5- 77 ,

-

շահագործման գործակիցը` KշՀKդ: Ka : K : Kկ : Kյ : Kհ ,

(2.29)

որտեղ. - դինամիկական գործակիցը հանգիստ

եռնվածքի դեպքում` KդՀ1,0, իսկ

հարվածային եռնվածքի դեպքում` KդՀ1,21,8, - միջառանցքային հեռավորության գործակիցը` aPt  30  50   Pt , եր KaՀ1,0, aPt  70  Pt , եր KaՀ0,9, aPt  90  Pt , եր KaՀ0,8 ն այլն,

- փոխանցման թեքության գործակիցը`

 ≤ 60 0 - K   1,0 ,  ≥ 60 0 - K   1,25 , ձգվածության ավտոմատ կարգավորման դեպքում, անկախ -ի արժեքից, K   1,0 ,

-

-

-

շղթայի ձգվածության կարգավորման գործակիցը՝



ավտոմատ կարգավորման դեպքում` KկՀ1,0 ,



պար երական կարգավորման դեպքում` KկՀ1,25 ,

յուղման եղանակի գործակիցը՝



թաթախմամ յուղման պայմաններում` KյՀ0,8 ,



անընդհատ յուղման պայմաններում` KյՀ1,0 ,



պար երական յուղման պայմաններում` KյՀ1,31,5 ,

հերթափոխերի քանակը հաշվի առնող գործակիցը՝



մեկ հերթափոխի դեպքում` KհՀ1,0 ,



երկու հերթափոխի դեպքում` KհՀ1,25 ,



երեք հերթափոխի դեպքում` KհՀ1,5 :

Մեր օրինակում ընդունում ենք` KդՀ1,25, KaՀ1,0 , K   1,0 , KկՀ1,25 , KյՀ1,4 ն KհՀ1,0, հետնա ար` KշՀ1,25: 1,0 : 1,0 : 1,25 : 1,4 : 1,0Հ2,19: Ենթադրելով, որ շղթայի քայլը կարող է լինել Pt  31,75 մմ սահմաններում` շղթայի շարքերի թիվն ընդունում ենք` ո Հ1: Ըստ ո3Հ400 պտ/րոպ պտուտաթվերի` ընդունում ենք հոդակապերում թույլատրելի ճնշման արժեքը` |ք)Հ18 Ն/մմ2 (աղ. 2.7), որը տրված է 2Հ17 ատամնաթվերի համար: Վերջինիս ճշտումը կատարում ենք`

ազմապատկելով

այն K2 գործակցով, որը մեր դեպքում որոշվում է հետնյալ արտահայտությամ . K 2  1  0,01 2 5  17   1  0,0122  17   1,05 ,

հետնա ար` |ք)Հ181,05Հ18,9 Ն/մմ2: Աղյուսակ 2.7 Շղթայի հոդակապերում թույլատրելի ճնշումը |ք), ՄՊա, (2Հ17) Շղթայի քայլը, մմ

ո1, պտ/րոպ

12,7

15,875

19,05

25,4

31,75

38,1

44,45

50,8

—

— —

— — —

— — —

1.Եթե 2  17 , ապա |ք)-ի աղյուսակային արժեքը ազմապատկվում է

է 2  1  0,01 21  17  մեծությամ :

2. Երկշարք շղթաների դեպքում |ք)-ի արժեքը փոքրացվում է 15-ով: - հոլովակավոր շղթայի պահանջվող քայլը` Pt  2,8  3

Pt  2,8  3

7ո 3  K ß

7 5   p ո

,

(2.30)

238,7  10 3  2,2  30,27 մմ: 22  18,9  1,0

Ընտրում ենք շարժա երային միաշարք հոլովակավոր շղթա (աղ. 2.8) հետնյալ պարամետրերով (նկ. 2.7.ա) ն նշանակմամ . Շղթա 1Ք-31,75 – 88500, ԳՕՍՏ 13568-75, որի քայլը ՔtՀ31,75 մմ, 8նՀ19,05 մմ, ժՀ9,55 մմ, ժ1Հ19,05 մմ, հՀ30,2 մմ, ԵՀ46 մմ, քայքայիչ թույլատրելի ճիգը` ՁՀ88500 Ն, մեկ մետրի զանգվածը` զՀ3,8 կգ/մ, հոդակապի հենարանային մակերնույթի պրոյեկցիայի մակերեսը` Ըհ Հ 262 մմ2:

Աղյուսակ 2.8 Միաշարք հոլովակավոր շղթաներ 1Ք (ԳՕՍՏ 13568-75) Քt

8ն

ժ

D1

հ

Ե

Ձ, կՆ

զ, կգ/մ

Ճհ, մմ2

9,525 5,72 3,28 6,35 8,5 9,1 0,45 28,1 | 12,7 7,75 4,45 8,51 11,8 18,2 0,75 39,6 15,875 9,65 5,08 10,16 14,8 22,7 1,0 54,8 : 19,05 12,7 5,96 11,91 18,2 31,8 1,9 105,8 25,4 15,88 7,95 15,88 24,2 60,0 2,6 179,7 31,75 19,05 9,55 19,05 30,2 88,5 3,8 38,1 25,4 11,12 22,23 36,2 127,0 5,5 44,45 25,4 12,72 25,4 42,4 172,4 7,5 50,8 31,75 14,29 28,58 48,3 226,8 9,7 1. Аհ պարամետրը ցույց է տալիս հոդակապի հենարանային մակերնույթի պրոյեկցիայի մակերեսը: ПР շղթաների համար Аհ Հ 0,28ն Քt2, ացառությամ 15,875 մմ քայլով շղթայի, որի համար ՃհՀ 0,22ն Քt2, իսկ 9,525 մմ ու 12,7 մմ քայլով շղթաների համար ՃհՀ 0,31:Քt2 : 2. Շղթայի Քt քայլը չափում են 0,01 Ձ եռնվածքի տակ:

Այնուհետն ստուգում ենք ընտրված շղթան: Համաձայն աղյուսակ 2.9-ի` շղթայի ընտրված քայլի համար |ո)3 Հ 630»ո3Հ400 պտ/րոպ, այսինքն` շղթայի պտտման հաճախության թույլատրելի արժեքի ապահովման պայմանը ավարարված է: Աղյուսակ 2.9 Հոլովակավոր շղթաների պտտման հաճախության թույլատրելի արժեքները ( 2  15 ): 5t , մմ

[ո1] , պï/րոպ

5t , մմ

[ո1] , պï/րոպ

12,7

31,75

15,875

38,1

19,05

44,45

25,4

50,8

Փոշուց պաշտպանված փոխանցումների համար (հանգիստ աշխատանքի ն հուսալի յուղման դեպքում) թույլատրվում է [ո1]-ի ավելացում 30-ով:

- Հոդակապերում հաշվարկային իրական ճնշումը`

p որտեղ շրջագծային ուժը`

Ft 5 

Ft 5 K ß Aհ

 p ,

P3 10  10 3   1960,8 Ն: V5 5,1

- Տանող աստղանիվի շրջագծային արագությունը`

(2.31)

V5 

7 5  Pt  n 3 22  31,75  400   4,67 մ/վ: 60  103 60  103

Տեղադրելով արժեքները` կստանանք`

p

1960,8  2,2  16,5  p  19,3 Ն/մմ2,

այսինքն` պայմանը ավարարված է: ‐ Աստղանիվների ատամների գումարային քանակը`

Z-- Z5 + Z6 - 22 + 77 - 99: 

- Ուղղման արժեքը`

7 6  7 5 77  22   8,76 : 2 2  3,14

- Շղթայի օղակների թիվը` L pt  2  aPt  0,5  Z · 

2 , aPt

(2.32)

8,76 2 L pt  2  40  0,5  99   131,42 մմ: Ընդունում ենք ԼPt -132 մմ: ճշտում ենք միջառանցքային հեռավորությունը` a  0,25  Pt   LPt  0,5  Z ·   a  0,25  31,75  132  0,5  99  

L

 0,5 2 ·   8  2  , 

Pt

(2.33)

132  0,5  992  8  8,76 2   1267,4 մմ: 

Հաշվի առնելով շղթայի ազատ կախվելու պայմանը` միջառանցքային հեռավորությունը փոքրացնում ենք 0,4-ով, այսինքն` a  1267,4  0,004  5 մմ: Ընդունում ենք` a  1267,4  5  1262 մմ:

Տանող ն տարվող աստղանիվների աժանարար տրամագծերը` ժ

.1



ժ

.1



ժ

.2



ժ

.2

Քt , Տ|ո

(2.34)

31,75  223,12 մմ, Տ|ո Քt , Տ|ո

31,75   780,1 մմ : Տ|ո

(2.35)

Արտաքին տրամագծերը`   180 քՀ1  Pt  ctg  0,7   0,3141 ,  

(2.36)

 180   0,7   0,3119,05  233,807 , մմ , քՀ1  31,75 ctg    180  քՀ 2  Pt  ctg  0,7   0,3141 ,    180  քՀ 2  31,75 ctg  0,7   0,31 19,05  771,861, մմ:  

(2.37)

Շղթայի վրա ազդող շրջագծային ուժը` Ft5 - 1960,8 Ն: Կենտրոնախույս ուժը`

Fv  -  V52 ,

(2.38)

Fv  3,8  4,67 2  82,9 Ն: Շղթայի կախվածքից առաջացած ուժը` F f  9,81  K f  -  a, F f  9,81 1,5  3,8 1,262  70,5 Ն,

(2.39)

որտեղ շղթայի դասավորությունը հաշվի առնող Kf գործակիցը որոշում ենք հետնյալ կերպ.

  0 ` Kf Հ 6, - եր   45 ` Kf Հ1,5, - եր   90 ` KfՀ1,0 :

- եր

Լիսեռների վրա ազդող հաշվարկային եռնվածքը`

Fl  Ft5  2  Fք  2  FV ,

(2.40)

Fl  1960,8  2  70,5  2  99  2300 Ն: Շղթայի ամրության պաշարի գործակիցը` S 



, K ¹  Ft5  Fv  F f 88500 S   33,8  S   10,1 , 1,25  1960,8  99  70,5

այսինքն` ամրության պայմանը ավարարված է: Թույլատրելի ամրության պաշարի գործակցի մեծություններն ընտրում ենք աղյուսակ 2.10-ից:

(2.41)

Աղյուսակ 2.10 Շարժահաղորդ հոլովակային շղթաների ամրության պաշարի |Տ) գործակիցները ո1,

Շղթայի քայլը, մմ

պտ/րոպ

12,7

15,875

19,05

25,4

31,75

38,1

44,45

50,8

7,1

7,2

7,2

7,3

7,4

7,5

7,6

7,6

7,3

7,4

7,5

7,6

7,8

8,0

8,1

8,3

7,9

8,2

8,4

8,9

9,4

9,8

10,3

10,8

8,5

8,9

9,4

10,2

11,0

11,8

12,5

—

9,3

10,0

10,7

12,0

13,0

14,0

—

—

10,0

10,8

11,7

13,3

15,0

—

—

—

10,6

11,6

12,7

14,5

—

—

––

—

ԳԼՈՒԽ 3. ԱՏԱՄՆԱՎՈՐ ՓԱԽԱՆՑՈՒՄՆԵՐԻ ՆԱԽԱԳԾՈՒՄԸ

3.1. Գլանային ն կոնական ատամնանիվների նյութերի ընտրությունը Թույլատրելի լարումների որոշումը: Ատամնանիվների քայքայման հիմնական պատճառները մակերնութային մաշն ու կոտրումն են, որոնցից խուսափելու համար անհրաժեշտ է ապահովել ատամների ամրությունը` անհրաժեշտ մակերնութային կարծրությամ : Առավելագույն կարծրություն ն փոխանցման նվազագույն եզրաչափեր հնարավոր է ապահովել պողպատյա ատամնանիվների կիրառման դեպքում: Որպես ատամնանիվների պատրաստման նյութեր հիմնականում օգտագործվում են լեգիրացված ն ածխածնային պողպատները, որոնց, ըստ ջերմամշակման եղանակի, պայմանականորեն կարելի է աժանել երկու խմ ի. ա) նորմալացված կամ արելավված` Ւ8 350-ից ոչ արձր կարծրությամ ն տացված, նիտրոցեմենտացված կամ ազոտացված` Ւ8 350-ից

) մխված, ցեմեն-

արձր կարծրությամ

( արձր ՒԲՇ 45-ից): Անհատական ն փոքր խմ աքանակով արտադրության համար` փոքր ն միջին եռնավորված ատամնավոր փոխանցումներում օգտագործում են Հ350Ւ8 կարծրությամ

ատամնանիվների նյութեր` պահպանելով ատամնանվակի ն անիվի կարծրու-

թյունների հետնյալ հարա երակցությունը. Ւ81 – Ւ82 Հ 20  50: Ատամնավոր զույգերի նյութերի տեսակների, ջերմամշակման եղանակների, կարծրության արժեքների ն այլ պարամետրերի ընտրությունը նշված աշխատանքային պայմանների համար կատարում են ըստ աղյուսակներ Հ.3-ի ն Հ.4-ի: Քանի որ ուսումնասիրվող փոխանցումները յուղվող են, ապա, ըստ կոնտակտային ամրության, հաշվարկները համարվում են հիմնական, ինչի արդյունքում կատարվում է թույլատրելի կոնտակտային Ընտրված

ատամնանիվի

 

H

լարումների հաշվարկ:

նյութի

համար

հաշվարկում

են

նվազագույն

թույլատրելի կոնտակտային լարումը`

 H 2  K HL   HOß

,

(3.1)

որտեղ K HL -ը երկարակեցության գործակիցն է կոնտակտային ամրության հաշվարկի դեպքում: Այն որոշում են հետնյալ կերպ. K HL Հ 6

Մ HO , Մ

որտեղ Մ HO -ն լարումների փոփոխման ցիկլերի քանակն է, որը համապատասխանում է ցիկլերի սահմանին (աղ. 3.1), իսկ N–ը` լարումների փոփոխման ցիկլերի քանակը լրիվ

աշխատանքային ժամկետում` NՀ573: : Լհ , որտեղ -ն համապատասխան լիսեռի անկյունային արագությունն է, Լհ–ը` հաղորդակի աշխատանքային ժամկետը: Եթե N  NՒՕ, ապա ընդունում են K HL Հ1: Այսպիսով՝

Ւ2ՀՒՕ2:

Թույլատրելի կոնտակտային ՒՕ լարումը ընտրում ենք Մ HO ցիկլերի քանակին համապատասխան` աղյուսակ Հ.4-ից: Աղյուսակ 3.1 Մ HO ցիկլերի քանակի արժեքները

Ատամների մակերնույթ-

Ւ8

ների կարծրությունը

ՒԲՇ

-

16,5

36,4

NՒՕ, 106 (մլն.ցիկլ)

Յուղվող ատամնավոր զույգերի հաշվարկն ըստ ծռման ամրության համարվում է ստուգման հաշվարկ: Ատամնանվակի ն ատամնանիվի թույլատրելի ծռման Բ1 ն Բ2 լարումները որոշում ենք հետնյալ անաձներով. Բ1 Հ KԲԼ1ն ԲՕ1 ,

(3.2)

Բ2 Հ KԲԼ2ն ԲՕ2 :

(3.3)

Երկարակեցության գործակիցը` KԲԼ Հ

Մ FO Հ 1,0: Մ

Այստեղ Բ01 ն Բ02 լարումների արժեքներն ընտրում ենք աղյուսակ Հ.4-ից, ընդ որում` դարձափոխային փոխանցումների դեպքում աղյուսակային արժեքները փոքրացվում են 25-ով: Կուրսային նախագծերում ներկայացվում են ստանդարտ փոխանցումներ ատամնանիվների, աստղանիվների, որդնակների, որդնանիվների ն փոկանիվների աշխատանքային մակերնույթների ստանդարտ պրոֆիլների ապահովումով:

3.2. Գլանային ն կոնական փոխանցումների կառչման գոտում առաջացած ուժերը

Գլանային ուղղատամ փոխանցման կառչման գոտում (N-N) նորմալ գծի ուղղությամ

առաջանում է մեկ նորմալ ուժ (Բո), որն ուղղատամ ատամնանիվների մոտ

աժանվում է շրջագծային (Բt) ն շառավղային (ԲՒ) աղադրիչների (նկ. 3.1.): Շրջագծային ուժը որոշում են հետնյալ արտահայտությամ .

Նկ. 3.1. Գլանային ուղղատամ զույգի կառչման գոտում առաջացած ուժերը:

Ft 1  Fո  Շ0Տ  

2-7ո1 ,

(3.4)

իսկ շառավղային ուժը` Fr1 - Fn-Տոn - Ft1-tg :

(3.5)

Գլանային շեղատամ փոխանցման կառչման գոտում (նկ. 3.2) առաջացած նորմալ Բո ուժը

աժանվում է շրջագծային Բt) , շառավղային (ԲՇ) ն առանցքային (Բa) ուժային

աղադրիչների, որոնք որոշում են հետնյալ կերպ. Ft1 

2-Tn1 2-Tn 2  Ft 2  , մ1 մ2

Fr1  FՏ - tg 

Ft1 - tg  Fr 2 , Շ0Տ 

Fa1  Ft1-tg  Fa 2 :

(3.6) (3.7) (3.8)

Նկ. 3.2. Գլանային շեղատամ զույգում առաջացած ուժերը:

Ատամի թեքության անկյունը շեղատամ ատամնանիվների համար ընդունում են օ

Հ8 18օ տիրույթում, իսկ երկշեղ ատամնանիվների համար՝  Հ 25օ45օ տիրույթում:

Կոնական ուղղատամ փոխանցման կառչման գոտում առաջացած նորմալ ուժը (Fn) կիրառվում է ատամի միջին կտրվածքում (նկ. 3.3):

Նկ. 3.3. Կոնական ատամնավոր զույգում առաջացած ուժերը:

Ըստ սխեմայի զուգահեռանիստի` Բո-ը աժանվում է շրջագծային Բt), շառավղային (ԲՇ) ն առանցքային (Բa) աղադրիչների, որոնք որոշում են հետնյալ կերպ. Ft1 

2-Tn 2 2-Tn1 Հ Ft2 , մմ2 մ մ1

(3.9)

Fr1 - FՏ - Շ0Տ1 - Ft1- tg - Շ0Տ1 - Fa2,

(3.10)

Fa1 - FՏ - Տոn1 - Ft1- tg - Տոn1 - Fr2:

(3.11)

ԳԼՈՒԽ 4. ՈՐԴՆԱԿԱՅԻՆ ՓՈԽԱՆՑՈՒՄՆԵՐԻ ՆԱԽԱԳԾՈՒՄԸ

Խաչվող լիսեռների միջն պտտական շարժում հաղորդելու համար օգտագործում են որդնակային փոխանցումներ, որոնք պատկանում են ատամնապտուտակավոր փոխանցումների դասին (հիմնականում օգտագործվում է =900 խաչման անկյունը): Որդնակը սեղանաձն պարուրակով պտուտակ է, իսկ որդնանիվը` գլանային շեղատամ ատամնանիվ, որի պսակի օղագոտու վրա ձնավորված է կիսակլոր առվակ: Միաստիճան փոխանցումով մեծ փոխանցման թվերի ապահովումը (ս Հ 8÷100 ն ավելի), փոքր եզրաչափերը, սահուն ու անաղմուկ աշխատանքը, ինչպես նան ինքնարգելակման հնարավորությունը որդնակային փոխանցումների հիմնական առավելություններն են: Որդնակային փոխանցումների հիմնական թերություններն են. հզորության մեծ կորուստները, որդնանիվների պսակների համար թանկարժեք հակաշփական նյութերի օգտագործման անհրաժեշտությունը, որդնակի գալարի ն որդնանիվի ատամների ծամվելու (68åձ816å) ունակությունը: Այս ամենը սահմանափակում է որդնակային փոխանցումների օգտագործումը մեծ հզորությունների դեպքում (սովորա ար Ք ≤ 50 կՎտ): 4.1. Նյութերի ընտրությունն ու թույլատրելի լարումների որոշումը Կառչման մեջ առաջացող հարա երական սահքի զգալի արժեքների պատճառով որդնակը ն որդնանիվը, կազմելով հակաշփական զույգ, պետք է ունենան արձր մակերնութային կարծրություն, մաշակայունություն ն ծամվելու նկատմամ

դիմադրողակա-

նություն: Ուստի որդնակները նպատակահարմար է պատրաստել միջին ածխածնային ն լեգիրացված պողպատներից` համապատասխան ջերմամշակմամ , ինչը կապահովի աշխատանքային մակերնույթների արձր կարծրություն: Պողպատ 40 ն 45-ից պատրաստված որդնակները մխվում են մինչ ՒԲՇ 45÷50, իսկ 152, 202, 122Ւ2, 182Ճ0 ն այլ մակնիշի պողպատներից պատրաստված որդնակները ենթարկվում են ցեմենտացման ն մխման` ապահովելով ՒԲՇ 58÷63 մակերնութային կարծրություն: Փոքր հզորությունների դեպքում, եր Ք1,0 կՎտ, օգտագործում են արելավված միջին ածխածնային պողպատներ ( Ւ8350 կարծրությամ ), իսկ Ք1,0 կՎտ հզորությունների դեպքում, օ.գ.գ-ն մեծացնելու նպատակով` մխված պողպատներ` ապահովելով ՒԲՇ 45 ն ավելի

արձր կարծրություն ն նախատեսելով որդնակի գալարների

մակերնույթների հետագա հղկում կամ անհրաժեշտության դեպքում նան` ողորկում (1ծ6Ծ6ծ68): Ուժային փոխանցումների որդնանիվները նախատեսվում են հավաքովի կառուցվածքով, որոնց առանձին մեքենամասերը պատրաստում են հետնյալ նյութերից. -

անվակունդը` հիմնականում Ñ»12, Ñ»15, Ñ»18 մակնիշների գորշ թուջերից,

-

սնեռող հեղույսները՝ պողպատ ÑԾ. 3-ից,

-

պսակը՝ հակաշփական րոնզե ձուլվածքներից:

Որդնանիվների ատամնավոր պսակները հիմնականում պատրաստում են

արձր

հակաշփական հատկություններ ունեցող րոնզից: Խորհուրդ է տրվում որդնանիվի պսակի նյութն ընտրել հետնյալ կերպ` հաշվի առնելով զույգի հարա երական սահքի արժեքը. - Ñ»12, Ñ»15, Ñ»18 կամ Ñ»20 մակնիշների գորշ թուջերն օգտագործում են փոքր արագությունների համար, եր Մհ.ս. ≤ 2 մ/վ, - Ճծ.À/9-4Է, Ճծ.À/110-4-4Է, Ճծ.À9/3Է ն անագազուրկ րոնզի այլ տեսակներն ու արույրներն օգտագործում են միջին արագությունների համար, եր Մհ.ս. Հ 3÷5 մ/վ, - Ճծ.1Օ 10-1, Ճծ.1Օ1, Ճծ.1ՕÑ 6-6-3 ն անագային

րոնզների այլ տեսակներն

օգտագործում են Մհ.ս.Հ 5÷30 մ/վ արագությունների համար: Առավել արձր մաշակայունություն ապահովվում է այն դեպքում, եր որդնանիվի պսակը պատրաստվում է կենտրոնախույս ձուլման եղանակով: Որդնանիվի պսակի նյութի ընտրությունը կատարում են ըստ ենթադրվող սահքի արագության (աղ. Հ.5 ն Հ.6), որը մինչն նախագծումը մոտավորապես որոշում են հետնյալ արտահայտությամ .

VՏ. 

4,3  ω1 3  Tn2 ,

(4.1)

որտեղ 1 -ը որդնակի անկյունային արագությունն է, ռադ/վ, Լո2-ը` որդնանիվի վրա առաջացած ոլորող մոմենտը, Նմ: Ըստ նյութի մակնիշի` որդնանիվի պսակի համար ընտրում են թույլատրելի կոնտակտային ՒՕ2 Հ Ւ2 ն ծռման ԲՕ2 Հ Բ2 լարումների արժեքները (աղ. Հ.5 ն Հ.6): 4.2. Որդնակային փոխանցումների կառչման գոտում առաջացած ուժերը

Որդնակային փոխանցումների կառչման նեռում ազդում է Fn նորմալ ուժը, որը աժանվում է շրջագծային Բt), շառավղային (ԲՇ) ն առանցքային (Բa)

աղադրիչների

(նկ. 4.1), որոնք հաշվարկում են հետնյալ կերպ.

Նկ. 4.1. Որդնակային զույգի կառչման գոտում առաջացած ուժերը:

Ft1 - 2-Tn1 / մ1 - Fa2 ,

(4.2)

Fr1 - Ft 2 - tg - Fr2 ,

(4.3)

Fa1 - 2-Tn2 / մ2 - Ft 2 :

(4.4)

Որդնակի ն որդնանիվի առանցքային ուժերի ուղղությունները կախված են դրանց պտտման ն որդնակի գալարների ուղղություններից:

ԳԼՈՒԽ 5. ԼԻՍԵՌՆԵՐԻ ՀԵՆԱՐԱՆԱՅԻՆ ՀԱՆԳՈՒՅՑՆԵՐԻ ՆԱԽԱԳԾՈՒՄԸ

5.1. Հենարանային հանգույցների հիմնական սխեմաները Առանցքակալային հենարանների կառուցվածքային ձնավորումը կախված է առանցքակալների տեսակից, դրանց տեղադրման սխեմայից, ատամնանիվների տեսակից, անիվների ն առանցքակալների յուղման սկզ ունքից: Հիմնականում օգտագործվում են հենարանների հետնյալ սխեմաները (նկ. 5.1…5.17):

Նկ. 5.1. Լիսեռը տեղադրված է շառավղային գնդառանցքակալներում (ձախ հենարանը լողացող է):

Նկ. 5.2. Լիսեռը տեղադրված է շառավղային գնդառանցքակալների վրա (աջ հենարանը լողացող է):

Նկ. 5.3. Լիսեռը տեղադրված է ներկտրովի կափարիչներով շառավղային գնդառանցքակալներում (աջ հենարանը լողացող է):

Նկ. 5.4. Լիսեռը տեղադրված է աժակներում տեղակայված շառավղային հոլովակավոր առանցքակալներում:

Նկ. 5.5. Լիսեռը տեղադրված է աժակներում տեղակայված շառավղային գնդառանցքակալներում:

Նկ. 5.6.Լիսեռը տեղադրված է շառավղահենարանային գնդառանցքակալներում:

Նկ. 5.7. Լիսեռը տեղադրված է կափարիչների մեջ տեղակայված շառավղահենարանային կոնական հոլովակավոր առանցքակալներում:

Նկ. 5.8. Լիսեռ-ատամնանվակը տեղադրված է շառավղահենարանային կոնական հոլովակավոր առանցքակալներում` «ըստ ձգման»:

Նկ. 5.9. Լիսեռը տեղադրված է աժակում տեղակայված շառավղահենարանային կոնական հոլովակավոր առանցքակալներում` «ըստ ձգման»:

Նկ. 5.10. Լիսեռը տեղադրված է աժակի մեջ տեղակայված կոնական շառավղահենարանային հոլավակավոր առանցքակալներում` «ըստ ընդարձակման»:

Նկ. 5.11. Լիսեռը տեղադրված է շառավղահենարանային կոնական հոլովակավոր առանցքակալներում` «ըստ ընդարձակման»:

Նկ. 5.12. Լիսեռ-ատամնանվակը տեղադրված է շառավղային հոլովակավոր առանցքակալներում:

Նկ. 5.13. Լիսեռը տեղադրված է շառավղային երկշարք սֆերիկ գնդառանցքակալներում (երկուսն էլ լողացող են):

Նկ. 5.14. Լիսեռը տեղադրված է աժակների մեջ տեղակայված շառավղահենարանային գնդառանցքակալներում` «ըստ ձգման»:

Նկ. 5.15. Լիսեռը ձախ հենարանում տեղադրված է շառավղային հոլովակավոր, իսկ աջում` շառավղահենարանային հոլովակավոր կոնական առանցքակալներում:

Նկ. 5.16. Լիսեռը տեղադրված է շառավղահենարանային գնդառանցքակալներում` «ըստ ընդարձակման»:

Նկ. 5.17. Լիսեռը տեղադրված է շառավղային գնդառանցքակալներում (ձախ առանցքակալը սնեռված է):

5.2. Ընդհանուր տեղեկություններ ռեդուկտորների լիսեռների հենարանային հակազդումների որոշման մասին Հենարանային առանցքակալները ճիշտ ընտրելու ն լիսեռների ճշգրտված հաշվարկ կատարելու համար անհրաժեշտ է իմանալ

հենարանային գումարային հակազ-

դումները ն գումարային ծռող մոմենտները լիսեռների վտանգավոր կտրվածքներում: Այդ պարամետրերը որոշելու համար,

ացի ազդող ուժերից, անհրաժեշտ է ունենալ

նան ազդող ն հակազդող ուժերի միջն եղած հեռավորությունները: Ուսումնասիրենք այդ հեռավորությունների որոշման սկզ ունքները լիսեռների հանգույցների հետնյալ հիմնական սխեմաների համար (նկ. 5.18… 5.21):

Նկ. 5.18. Ատամնանիվի ն աստղանիվի տեղադրումը լիսեռի վրա:

Նկ. 5.19. Գլանային ատամնանվակի տեղադրումը լիսեռ-որդնակի վրա:

Նկ. 5.20. Երկու գլանային ատամնանիվների տեղադրումը լիսեռի վրա:

Նշված օրինակներում ատամնանիվներում ն հենարաններում առաջացած համապատասխան ազդող ն հակազդող ուժերի միջն եղած հեռավորությունները կարելի է ավարար ճշտությամ որոշել հետնյալ եղանակով. -

հենարանային կունդի լայնությունը ն հենարանային նիկների ու առանցքակալների ճակատների միջն եղած հեռավորություններն ընդունում են 7 Հ 5…10 մմ,

Նկ. 5.21. Գլանային ն կոնական ատամնանիվների տեղադրումը լիսեռի վրա:

- ատամնանիվների կունդերի ն հենարանային նիկների ճակատների միջն եղած հեռավորություններն ընդունում են X -10 - 15 մմ, - ատամնանիվների համաչափության առանցքների միջն եղած հեռավորությունները` k-lաÝ.2/2 + 7 + lաÝ.3/2: Անվակունդ չունեցող ատամնանիվների համար ատամնապսակի լայնությունը` b = lաÝ. (նկ. 5.19 ն 5. 21), - ատամնանիվների ն առանցքակալների համաչափության առանցքների միջն եղած հեռավորությունները` a-Bաé./2 + x + lաÝ./2: Գնդառանցքակալների դեպքում ստանդարտների աղյուսակներից ընտրված լայնության Bառ արժեքը կոնական հոլովակավոր առանցքակալների դեպքում փոխարինվում է ընդհանուր Tառ. լայնությամ : Առանցքակալների Bառ ն Tառ. լայնություններն, ըստ լիսեռների ժ/լ տրամագծերի, նախապես ընդունում են ստանդարտների աղյուսակներից` միջին սերիայի առանցքակալների համար, - միջանկյալ որդնակ-լիսեռների համար, որոնց վրա տեղադրվում են նան այլ տեսակի ատամնանիվներ, նպատակահարմար է ատամնանիվների միջն նախատեսել երրորդ` պայմանականորեն տեղադրված հենարան (նկ. 5.19. ն 5.21.): Այս դեպքում կարելի է ընդունել Լ  մ2.ա.Հ մո.ա. (որդնանիվի առավելագույն տրամագիծը): Բերված հեռավորությունները հաշվելուց հետո ուսումնասիրենք ազդող ուժերի, հենարանային հակազդումների, ծռող ն ոլորող մոմենտների որոշման առավել տարածված սխեմաները (նկ. 5.22… 5.32):

Նկ. 5.22. Միաստիճան ուղղատամ գլանային փոխանցման լիսեռների հենարանային հակազդումների որոշման հաշվարկային սխեմաները:

Նկ. 5.23. Միաստիճան շեղատամ գլանային փոխանցման լիսեռների հենարանային հակազդումների որոշման հաշվարկային սխեմաները:

Նկ. 5.24. Երկաստիճան համառանցք գլանային շեղատամ փոխանցման լիսեռների հենարանային հակազդումների որոշման հաշվարկային սխեմաները:

Նկ. 5.25. Երկաստիճան եռառանցք գլանային շեղատամ փոխանցման լիսեռների հենարանային հակազդումների որոշման հաշվարկային սխեմաները:

Նկ. 5.26. Արագընթաց շեղատամ երկատված ն դանդաղընթաց ուղղատամ գլանային եռառանցք փոխանցման լիսեռների հենարանների հակազդումների որոշման սխեմաները:

Նկ. 5.27. Միաստիճան կոնական փոխանցման լիսեռների հենարանային հակազդումների որոշման հաշվարկային սխեմաները:

Նկ. 5.28. Երկաստիճան կոնագլանային փոխանցման լիսեռների հենարանային հակազդումների որոշման հաշվարկային սխեմաները:

Նկ. 5.29. Միաստիճան որդնակային փոխանցման լիսեռների հենարանային հակազդումների որոշման հաշվարկային սխեմաները:

Նկ. 5.30. Երկաստիճան գլանաորդնակային փոխանցման լիսեռների հենարանային հակազդումների որոշման հաշվարկային սխեմաները:

Նկ. 5.31. Երկաստիճան որդնակագլանային փոխանցման լիսեռների հենարանային հակազդումների որոշման հաշվարկային սխեմաները:

Նկ. 5.32. Երկաստիճան որդնակային փոխանցման լիսեռների հենարանային

հակազդումների որոշման հաշվարկային սխեմաները:

5.3. Երկաստիճան շեղատամ գլանային ռեդուկտորի միջանկյալ լիսեռի հենարանների հակազդումների հաշվարկի օրինակ Որպես օրինակ դիտարկենք երկաստիճան գլանային շեղատամ համառանցք ռեդուկտորի միջանկյալ լիսեռի հաշվարկային սխեման:

Նկ. 5.33. Երկաստիճան գլանային ռեդուկտորի միջանկյալ լիսեռի հակազդումների որոշման հաշվարկային սխեման:

Հաշվարկը կատարում ենք հետնյալ հաջորդականությամ .

- կազմում ենք միջանկյալ լիսեռի հաշվարկային սխեման` նշելով ատամնանիվների վրա ազդող ուժերը, որոնց արժեքները նախօրոք հայտնի են (Բt2, ԲՇ2, Բa2, Բt3, ԲՇ3, Բa3), ն հենարանային հակազդումները, որոնց արժեքները պետք է որոշել (Բ73, Բ23, Բ3, Բ74, Բ24, Բ4), ինչպես նան դրանց միջն եղած հեռավորությունները (a2, Շ, a2 /). - ընդունելով կոորդինատային առանցքների ուղղությունները ն դրանց համապատասխան ուղղաձիգ ն հորիզոնական հարթություններում դումներն ու կազմելով ծռող մոմենտների

դասավորելով հակազ-

հավասարակշռության հավասարումները`

որոշում ենք հենարանային հակազդումները` - 3-րդ հենարանի համար` M ծ(2օ7)  0,

R y3  (a2  c  a2 )  Ft2  (c  a2 )  Բt3  a2  0 , /

/

/

(5.1)

որտեղից Բ 73 





Բt2  c  a2  Բt3  a2 : / a2  c  a2 /

/

(5.2)

Mծ(2օ2)  0,





R z3  a2  c  a2  Բa 2  /





/ /  Fr 2  c  a2  Fr 3  a2  Fa 3  3  0 ,

(5.3)

որտեղից

Բ 23 

Fa 2 





/ /  Fr 2  c  a2  Fr 3  a2  Fa 3  3 2 , / a2  c  a2

(5.4)

- 4- րդ հենարանի համար` M ծ(2օ7)  0,





Ry4  a2  c  a  Ft 3  c  a   Ft 2  a  0 , /

(5.5)

որտեղից R 74 

Ft 3  c  a   Ft 2  a : / a2  c  a

(5.6)

M ծ(2օ2)  0,





R 2 4  a /  c  a  Fa 3 

որտեղից

 Fr 3  c  a   Fa 2  2  Fr 2  a  0 ,

(5.7)

R2 4 

Fa 3 

 Fr 3  c  a   Fa 2  2  Fr 2  a : / a ca

(5.8)

Այնուհետն կատարում ենք ուժային հավասարակշռության պայմանների ստուգում՝ Σ F(2օ7) - 0 ,

R73 – Ft2 + Ft3 – R74 - 0 ,

(5.9)

Σ F(2օ2) - 0 ,

R73 – Fr2 – Fr3 – R74 - 0. -

հենարաններում գումարային շառավղային հակազդումները՝ R3 -

Rz3  Ry3 ,

R4 -

(5.10)

R 2 4  Ry4 ,

(5.11) (5.12)

համաձայն գլորման առանցքակալների ընտրության ստանդարտի` գումա-

րային շառավղային հակազդումները նշանակում ենք Բ/Շ - ով: Ընդունում ենք` Բ/Շ3 Հ Բ3 ն Բ/Շ4 Հ Բ4 : Վտանգավոր հատույթներում գումարային ծռող մոմենտները կորոշվեն՝ ա) 2օ2 հարթությունում (7 առանցքի նկատմամ ). - 3-րդ հենարանում` Mծ(2օ2) Հ 0, - (|-|) հատույթում՝ Mծ/(2օ2) Հ Բ23- a, Ն.մ

(5.13)

Mծ//(2օ2) Հ Բ24 - (a2/ՀՇ) - ԲՇ3- Շ , Նմ :

(5.14)

Ստուգում` Fa 2 

 M / ծ(2օ2)  M // ծ(2օ2) :

(5.15)

- (||-||) հատույթում՝ M///ծ(2օ2) Հ Բ24 - a2 , Նմ ,

(5.16)

M|Մծ(2օ2) Հ Բ23-(a2 Հ Շ) - ԲՇ2 - Շ , Նմ :

(5.17)

Ստուգում՝ Բa 3 

IV  M ծ2օ2   M ծ 2օ2  :

(5.18)

) 2օ7 հարթությունում (2 առանցքի նկատմամ ). - 3-րդ հենարանում` Mծ(2օ7) Հ 0 ,

- (|-|) հատույթում` Mծ/(2օ7)ՀԲ73-a 2 , - (||-||) հատույթում` Mծ//(2օ7) ՀԲ74-a/2 :

5.4. Գլորման առանցքակալների նախագծման հիմունքները

5.4.1. Ընդհանուր տեղեկություններ ն նախագծման հաջորդականությունը Գլորման առանցքակալները պտտվող կամ անշարժ մեքենամասերի հենարաններ են, որոնք աշխատում են գլորման շփման հիման վրա` շնորհիվ իրենց կառուցվածքում օգտագործվող գլորման տարրերի (գնդիկներ կամ հոլովակներ): Գլորման առանցքակալները հատուկ տեղ են զ աղեցնում գյուղատնտեսական մեքենաների ագրեգատներում ու հանգույցներում, ուստի դրանց ճիշտ ընտրությունն ու հենարանային հանգույցի ճիշտ մշակումը էական նշանակություն ունեն նախագծվող մեխանիզմների աշխատունակության ու երկարակեցության արձրացման գործում: Գլորման առանցքակալները ստանդարտացված են միջազգային մասշտա ով: Ուսումնասիրենք առանցքակալային հանգույցների, լիսեռների ն սռնիների նախագծման, ինչպես նան գլորման առանցքակալների ընտրության սկզ ունքները: Ուսումնասիրենք նան հենարանների նախագծման կարգը, զանազան տեսակի ռեդուկտորներում կիրառվող առանցքակալների տեսակների նախապես ընտրելու սկզ ունքները, հենարաններին ներկայացվող կառուցվածքային պահանջները, առանցքակալների նստեցվածքային ճշտության դասերը, յուղման հարցերը ն այլն: Նախ պարզա անենք գլորման առանցքակալների ընտրության մեթոդիկան ըստ դինամիկ ն ստատիկ եռնունակության: Առաջարկվում է ռեդուկտորների առանցքակալային հանգույցի նախագծումը կատարել հետնյալ հաջորդականությամ . - նախապես նշել առանցքակալի տեսակը` հաշվի առնելով հանգույցի հավաքման ն շահագործման պայմանները, ինչպես նան հանգույցի կառուցվածքը, - կատարել հանգույցի հարմարադասում` ցույց տալով լիսեռի վրա կիրառված եռնվածքներն ու հենարանային հակազդումները: Նախապես ընտրված առանցքակալների հիման վրա (ըստ թեթն, լայն կամ միջին սերիայի դարձակների տրամագծերի) նշել

հենարանների ն ազդող

եռնվածքների միջն եղած հեռավորությունները, այ-

նուհետն որոշել գումարային հակազդումները առանցքակալային հանգույցներում, - ստատիկ կամ դինամիկ եռնունակության եղանակով կատարել առանցքակալի վերջնական ընտրություն, - նշել առանցքակալների ճշտության դասը` ելնելով ամ ողջ հանգույցի աշխա70

տանքին ներկայացվող պահանջներից, - նշանակել առանցքակալի օղակների նստեցվածքներն ու ընտրել օղակների սնեռման եղանակները, - ընտրել քսուքային նյութը ն մշակել յուղման ու խտացումների համակարգը, - վերջնականապես ձնավորել առանցքակալային հանգույցի կառուցվածքը:

5.4.2. Առանցքակալի տեսակի ընտրությունն ու հենարանային հանգույցներին ներկայացվող որոշ կառուցվածքային պահանջներ Առանցքակալների տեսակների նախնական ընտրությունը կատարվում է համաձայն հետնյալ նկատառումների` ըստ ռեդուկտորի տեսակի: Գլանային ուղղատամ ատամնանիվներով ռեդուկտորներ: Այս ռեդուկտորներում հենարանների վրա ազդում են միայն շառավղային

եռնվածքները, ն

ացառվում է

առանցքային պատահական հրումների առաջացումը, ինչի հետնանքով, որպես լիսեռների հենարաններ, առաջարկվում է կիրառել շառավղային գնդառանցքակալներ: Այն դեպքում, եր

լիսեռներն առանձնակի ծանրա եռնված են, անհրաժեշտ է տեղակայել

շառավղային հոլովակավոր գնդառանցքակալներ: Շառավղային միաշարք գնդառանցքակալները համեմատա ար էժան են: Դրանք կարող են ընդունել ինչպես շառավղային, այնպես էլ առանցքային եռնվածքներ, ընդ որում` վերջինս չպետք է գերազանցի չօգտագործված (ըստ կատալոգի) թույլատրվող շառավղային

եռնվածքի 709-ը: Դրանք կարելի է օգտագործել նան որպես «լողա-

ցող» հենարաններ: Կարճ գլանային հոլովակներով շառավղային հոլովակավոր առանցքակալներն ընդունում են ավելի մեծ շառավղային եռնվածքներ, քան նույն չափերի գնդառանցքակալները: Հոլովակային առանցքակալների ընտրության ժամանակ անհրաժեշտ է հաշվի առնել, որ նստեցման տեղերի մշակման ժամանակ պետք է ապահովել ճշգրիտ համառանցքայնություն: Վերջինիս խախտման դեպքում գլորման փոսիկների վրա առաջանում են հոլովակների էական եզրային ճնշումներ, ինչը նպաստում է առանցքակալների ժամանակից շուտ շարքից դուրս գալուն: Շառավղային հոլովակավոր առանցքակալների մյուս տեսակներն այստեղ չեն ուսումնասիրվում, քանի որ կուրսային աշխատանքի կատարման ընթացքում դրանց ընտրության անհրաժեշտությունը չկա: Գլանային շեղատամ ատամնանիվներով ռեդուկտորներ: Նման ռեդուկտորների հենարաններում, շառավղային եռնվածքից ացի, ազդում է նան առանցքային եռնվածքը, որի մեծությունն ավելանում է ատամների թեքության β անկյան մեծացմանը

զուգընթաց: Այն դեպքում, եր β ≤ 9 0, լիսեռները կարելի է տեղակայել շառավղային գնդառանցքակալների վրա: Եր

β»90, անհրաժեշտ է կիրառել շառավղահենարանային հոլովակավոր կամ

գնդառանցքակալներ: Այդ առանցքակալները կարող են ընդունել համատեղ գործող շառավղային ու առանցքային

եռնվածքներ, ընդ որում, առանցքային

եռնվածքը

միայն մեկ ուղղությամ : Եթե կառչման մեջ առաջանում է ըստ ուղղության փոփոխական առանցքային ուժ, ապա առանցքակալները պետք է տեղակայել զույգերով: Կոնական ատամնանիվներով ռեդուկտորներ: Կոնական զույգի կառչման ժամանակ առաջանում ն մշտապես գործում է նան առանցքային ուժ: Ոչ մեծ հզորությամ արագընթաց փոխանցումների համար առաջարկվում է տեղակայել շառավղահենարանային գնդային առանցքակալներ: Փոքր արագությունների ն մեծ հզորությունների դեպքում հարկավոր է տեղակայել շառավղահենարանային կոնական հոլովակավոր առանցքակալներ: Շառավղահենարանային առանցքակալների տեղակայումն, «ըստ ընդարձակման» սխեմայի ավելի արդյունավետ է, քան «ըստ ձգման» սխեմայի (աղ. Հ.28), քանի որ վերջինիս դեպքում ավելի փոքր շառավղային ուժով

եռնավորված առանցքակալի վրա

ազդում է ավելի մեծ առանցքային ուժ: Կոնական ռեդուկտորների առանցքակալային հանգույցների նախագծման ժամանակ անհրաժեշտ է ատամնավոր կառչման մեջ նախատեսել ացակի կարգավորման հնարավորություն: Վերջինս նախատեսվում է նան

աժակի կցաշուրթի ճակատի ն

ռեդուկտորի իրանի միջն: Որդնակային ռեդուկտորներ: Որդնակային ռեդուկտորների հենարաններում առաջանում են զգալի առանցքային եռնվածքներ: Այդ պատճառով այստեղ պետք է օգտագործել գնդային ն հատկապես հոլովակավոր կոնական շառավղահենարանային առանցքակալներ: Միջառանցքային aՀ(150…180) մմ հեռավորության ն որդնակի լիսեռի հենարանների միջն ԼՀ400 մմ հեռավորության դեպքում այն կարելի է տեղակայել շառավղահենարանային առանցքակալների վրա «ըստ ընդարձակման»: Եր

Լ»400 մմ, որդնակի

լիսեռի մի հենարանի վրա պետք է տեղակայել երկու շառավղահենարանային առանցքակալներ, իսկ մյուս հենարանը նախատեսել «լողացող»՝ ապահովելով դրա թեկուզ փոքր տեղափոխության հնարավորություն առանցքային ուղղությամ : Առանցքակալի կափարիչի ն արտաքին օղակի միջն ացակը անհրաժեշտ է նախատեսել  Հ0,3 Հ 1 մմ: Որպես «լողացող» ընտրում են այն առանցքակալը, որն ավելի քիչ է

եռնված

շառավղային ուժերով, որպեսզի դրա տեղափոխությունը չդժվարանա: Նախագծման ժամանակ պետք է հաշվի առնել ռեդուկտորի հավաքման պայմանը,

ըստ որի, որդնակի լիսեռի հանգույցը հավաքման ժամանակ պետք է հնարավորություն ունենա մոտենալ աշխատանքային դիրքին: Որդնակի դասավորությունը որդնանիվի նկատմամ

կարելի է կարգավորել միջադիրներով` աժակի կցաշուրթի ն իրանի ճա-

կատի կողմից: Որդնանիվի լիսեռները տեղակայում են շառավղահենարանային առանցքակալների վրա` «ըստ ընդարձակման» սխեմայի: Որդնանիվի դիրքը որդնակի միջին հարթության նկատմամ

կարգավորվում է

միջադիրներով, որոնք տեղակայվում են իրանի ն լիսեռի կափարիչի կողմից: Ուղղահայաց դասավորված լիսեռներով ռեդուկտորներ: Եթե լիսեռների վրա ազդում են ոչ մեծ առանցքային ուժեր, ապա դրանք տեղակայվում են շառավղահենարանային կոնական հոլովակավոր առանցքակալների վրա: Իսկ մեծ առանցքային ուժերի դեպքում կիրառվում է սֆերիկ ն հենարանային գնդառանցքակալների զուգակցված տեղակայումը: Շառավղային սֆերիկ երկշարք գնդառանցքակալները կարող են երկու ուղղություններով էլ ընդունել շառավղային ն ոչ մեծ առանցքային եռնվածքներ: Դրանք աշխատում են արտաքին առանցքի նկատմամ ներքին օղակի առանցքի մինչն 30 թեքության (շեղվածության) դեպքում: Այս հատկության ն ինքնատեղակայման ունակության շնորհիվ սֆերիկ առանցքակալներն օգտագործվում են փոքր կոշտություն ունեցող լիսեռների համար, ինչպես նան այն հանգույցներում, որոնցում կարող է առաջանալ հենարանների ոչ համառանցքայնություն: Հենարանային գնդառանցքակալներն ընդունում են միայն առանցքային

եռն-

վածքներ, ընդ որում միաշարքը` մեկ, իսկ երկշարքը` երկու ուղղություններով: Հենարանային առանցքակալները պտտման մեծ հաճախություններ չեն թույլատրում: խխ

5.4.3. Առանցքակալների նստեցվածքների ճշտության դասերը Ըստ պտտման հաճախության, չափերի ճշտությունների, ինչպես նան մակերնույթների փոխադարձ դիրքի` սահմանված է գլորման առանցքակալների պատրաստման ճշտության հինգ դաս (ըստ մեծացման)՝ 0, 6, 5, 4 ն 2 (ԳՕՍՏ 520-71): Ընդհանուր նշանակության ռեդուկտորների սռնիների ն լիսեռների մեծ մասի համար կիրառվում են ճշտության 0-ական դասի (նորմալ ճշտության) առանցքակալներ: Հատուկ ճշտություն պահանջող մետաղահատ հաստոցների, սարքերի ն այլ սարքավորումների լիսեռների ն սռնիների համար օգտագործում են ճշտության 6-, 5- ն հազվադեպ` 4-րդ, իսկ հատուկ դեպքերում` միայն 2-րդ դասի առանցքակալներ: Առանցքակալների երկարակեցությունը մեծապես կախված է նստեցվածքների ճիշտ ընտրությունից, որոնք իրենց հերթին կախված են եռնվածքների մեծությունից,

ուղղությունից ն

նույթից, առանցքակալի տեսակից ն չափերից, դրա կարգավորման

եղանակներից ն այլն: Աղյուսակներ 5.1 ն 5.2-ում երված են հոլովակային ն գնդային առանցքակալների տակ լիսեռի ն իրանի անցքի թույլտվածքների դաշտերն ըստ ԳՕՍՏ-773-77-ի: Աղյուսակ 5.1 Թույլտվածքների դաշտերն ըստ լիսեռի Լիսեռը պտտվում է, ներքին օղակը եռնավորված է Լիսեռի տրամագիծը Մեքենաների ն շառավղահեշառավղային առանցքակալային նարանային հանգույցների հոլոհոլոգնդաանվանումը գնդային վավային կային կային էլեկտրաշարժիչՀ 100 ներ, ռեդուկտորներ, արագության »100 տուփեր ն գյուղ. մեքենաներ Հ100 Հ40 Հ100 Հ100 էլեկտրաշարժիչ»100 Հ100 »100 »180 ներ (ՔՀ100 կՎտ), ավտոմո իլների ն տրակտորների փոխանցման տու»180 փեր, ռեդուկտորներ

Աշխատանքի ռեժիմը

Թ,Մ (թեթն, միջին)

Մ,Ծ (միջին, ծանր)

Նստեցվածքներ jՏ6: k6 k6:հ6: ո6 k6: jՏ6 k6:ո6

ո5: ո6

Աղյուսակ 5.2 Թույլտվածքների դաշտերն ըստ իրանի անցքի Աշխատանքի ռեժիմը

Լիսեռը պտտվում է, ներքին օղակը եռնավորված է Մեքենաներ ն առանցքակալային Նստեցվածքներ հանգույցներ

Թ: Ն Թ: Ն: Ծ Ն: Ծ

Տրանսմիսիոն լիսեռներ, գյուղատնտեսական մեքենաներ Ընդհանուր մեքենաշինության առանցքակալներ ն ռեդուկտորներ Փոխանցումների տուփերի ն ավտոմո իլների ու տրակտորների ետնակամրջակների կոնական հոլովակավոր առանցքակալներ

Ւ7: Ւ6 Ւ7: 1Տ7 1Տ7: 1Տ 6

Հենարանային առանցքակալի օղակը պտտվող լիսեռի վզիկին նստեցնելու ժամանակ օգտագործում են j6 կամ k6 թույլտվածքի դաշտերը, հենարանային հոլովակավոր առանցքակալների համար` k6 կամ ո6, իսկ իրանի մեջ տեղակայվող օղակի համար` Ւ7, 1Տ7 (աղ. 5.1):

Առանցքակալների համար թույլտվածքների դաշտերի ընտրությունն ավելի մանրամասն տրված է ՀՍՏՉ դասընթացում:

5.4.4. Յուղման տեսակի ընտրությունը Առանցքակալների գլորման մարմինների միջն շփումը փոքրացնելու, աշխատանքային մակերնույթներից ջերմությունը հեռացնելու, կոռոզիան կանխելու, հերմետիկությունը արձրացնելու ն աղմուկը նվազեցնելու համար կատարվում է յուղում: Օգտագործում են պլաստիկ քսուքներ ն հեղուկ հանքային յուղեր: Հեղուկ հանքային յուղերը լավ են հեռացնում ջերմությունը, իսկ մաշումից

առաջացած նյութերը հեշտությամ

հեռացվում են ռեդուկտորից` յուղի փոխարինումով նորով, սակայն դրանք պահանջում են ավելի արդ հերմետիկացում ն մանրազնին ստուգում: Պլաստիկ (կոնսիստենտ) քսուքները լավ են պահպանվում հանգույցի մեջ, արդ հերմետիկացում չեն պահանջում, դիմանում են մեծ ճնշումների ն ջերմաստիճանների, տատանումների դեպքում քիչ է փոփոխվում դրանց մածուցիկությունը: Քսուք ընտրելիս օգտվում են արագության չափանիշից` ժո, (մմպտ/րոպ): Մեծ արագությունների դեպքում, եր ժո » 3,105 (մմպտ/րոպ), խորհուրդ է տրվում օգտագործել հեղուկ յուղեր, իսկ պլաստիկ քսուքները` ժո Հ 3,105 (մմպտ/րոպ) դեպքում: Յուղի անհրաժեշտ մածուցիկությունը որոշելու համար օգտվում ենք նկ.Հ.2-ում պատկերված նոմոգրամից` հետնյալ կերպ: Ուղղահայաց կետագծերը համապատասխանում են լիսեռների տրամագծերին, իսկ հոծ անկյունագծերը` լիսեռների պտտման հաճախություններին: Անհրաժեշտ մածուցիկության որոշման համար համապատասխանա ար ուղղահայաց (ժ) ն թեք (ո) գծերի հատման կետերով անցկացնում ենք հորիզոնական գիծ` մինչն դրա հատվելը ուղղահայաց գծի հետ, որը համապատասխանում է հանգույցում եղած աշխատանքային ջերմաստիճանին: Այնուհետն հատման կետով անցկացնում ենք արագության (թեք) գծերին զուգահեռ գիծ` մինչն օրդինատների առանցքին հատվելը: Ստացված մեծությունը յուղի անհրաժեշտ մածուցիկությունն է` արտահայտված մ2/վ-ով, որի հիման վրա նկար Հ.2-ից ընտրում ենք համապատասխան մածուցիկությամ

հեղուկ յուղի մակնիշը: Մածուցիկության արժեքը կարելի է

որոշել նան աղյուսակ Հ.44-ից: Առավել կիրառելի կոնսիստենտ քսուքների տեսակներն ու դրանց մածուցիկության արժեքները երված են աղյուսակ Հ.46-ում:

5.4.5. Յուղման եղանակները

Հանքային յուղեր: Առանցքակալի հանգույց յուղ մատուցելու համար կիրառում են հետնյալ եղանակները. ա) յուղային տաշտով (վաննա), ) կաթիլային յուղիչով, գ) պատրույգային յուղմամ , դ) ցայտայուղմամ , ե) շրջապտտական յուղմամ : Յուղման եղանակի ընտրությունը կախված է ռեդուկտորի ն առանցքակալային հանգույցի կառուցվածքային առանձնահատկություններից ն աշխատանքային պայմաններից: Պլասատիկ յուղեր: Յուղի քանակը կախված է առանցքակալի արագության ռեժիմից: Արագընթաց առանցքակալներով (ժո » 10104 , մմ:պտ/րոպ ) հանգույցը լցվում է ազատ ծավալի 1/2 … 1/3-ի չափով, իսկ միջին կամ ոչ մեծ արագությունների դեպքում` ծավալի 1/2...2/3-ի չափով: Եթե առանցքակալի ոչ մեծ արագության դեպքում պահանջվում է հանգույցի արձր հերմետիկություն, ապա հենարանային հանգույցը լրիվ լցվում է յուղով:

5.4.6. Գլորման առանցքակալների ընտրությունը Պետական ստանդարտով (ՊՍ) նախատեսված է գլորման առանցքակալների հաշվարկի ն ընտրության երկու եղանակ` ըստ ստատիկ ն դինամիկ եռնունակությունների:

5.4.6.1. Գլորման առանցքակալների հաշվարկն ու ընտրությունն ըստ ստատիկ եռնունակության ԳՕՍՏ 18854-82-ով նախատեսվում են համարժեք ստատիկ

ազային ստատիկ

եռնունակության ն

եռնվածքի հաշվարկի մեթոդներ` օղակների պտտման Ո≤1

պտ/րոպ հաճախություն ունեցող գլորման առանցքակալների համար: Գլորման առանցքակալների ընտրությունը կատարվում է ըստ լիսեռների հաշվարկային տրամագծերի (ժլ/) ն ըստ

ազային ստատիկ

եռնունակության մեծության

(Շ0), որն ընդունվում է առանցքակալների կատալոգներից: Առացքակալների ընտրության ժամանակ անհրաժեշտ է ապահովել հետնյալ պայմանը. ՔօՇ ≤ Շ օՇ ,

(5.21)

կամ` Քօa ≤ Շ օa , որտեղ

Ք0Շ-ն ն Ք0a-ն համապատասխանա ար համարժեք ստատիկ շառավղային ն

առանցքային եռնվածքներն են, որոնց ազդեցությունից առաջանում է նույնպիսի ընդհանուր մնացորդային դեֆորմացիա, ինչպիսին

եռնման իրական պայմանների դեպ-

քում` գլորման մարմնի ն օղակների կոնտակտի առավել եռնված գոտում: ՇօՇ-ն ն Շօa-ն համապատասխանա ար ազային ստատիկ շառավղային ն առանցքային եռնունակություններն են, այսինքն` այն ստատիկ շառավղային ն առանցքային եռնվածքները, որոն համապատասխանում է գլորման մարմնի օղակների ընդհանուր դեֆորմացիան, որը հավասար է գլորման մարմնի տրամագծի 0,0001 մասին: Համարժեք ստատիկ եռնվածքի մեծությունը որոշում ենք աղյուսակ 5.3-ում երված անաձներով: Աղյուսակ 5.3 Համարժեք ստատիկ եռնվածք Առանցքակալների տեսակները Գնդիկավոր կամ հոլովակավոր շառավղային Գնդիկավոր կամ հոլովակավոր շառավղահենարանային Գնդիկավոր կամ հոլովակավոր հենարանային Գնդիկավոր կամ հոլովակավոր հենարանաշառավղային

Համարժեք ստատիկ եռնվածք, Ն Ք0Շ Հ ԲՇ/ ,եր  Հ 00 Ք0Շ Հ 2օ:ԲՇ/ Հ 7օ:Բa Ք0a Հ Բa , եր  Հ 900 Ք0a Հ Բa Հ 2,3:ԲՇ/:tg 

Նշված արտահայտություններում 20-ն ն 70-ն համապատասխանա ար շառավղային ն առանցքային եռնվածքների երված գործակիցներն են, ԲՇ/- ը` մեծությամ ն ուղղությամ հաստատուն շառավղային եռնվածքը (Ն), որը որոշում են հենարաններում հակազդումների հաշվարկման ժամանակ (ԲՇ/ Հ Բ), Բa -ն` մեծությամ ն ուղղությամ հաստատուն առանցքային եռնվածքը (Ն), որը որոշում են կառչման մեջ առաջացած ուժերի հաշվարկման ժամանակ: Հենարանաշառավղային գնդիկավոր ն հոլովակավոր առանցքակալների համար պետք է ապահովել ԲՇ/ / Բa:Շtg » 0,44 պայմանը: Այս անհավասարության

խախտման

դեպքում նշված տեսակի առանցքակալները չեն օգտագործվում: 20 ն 70 գործակիցների մեծություններն ընտրում են աղյուսակ 5.4-ից:   18  400 անկյան սահմաններում 70 գործակիցը  -ի միջանկյալ անկյունների

համար որոշում են միջարկման (ինտերպոլյացիայի) միջոցով: Աղյուսակ 5.4 20 ն 70 գործակիցների արժեքները

Գնդիկավոր շառավ180 Առանցքակալների ղահենարանային` տեսակները կոնտակտի Գնդիկավորհետնյալ շառավղային դեպքում  0 անկյան Գնդիկավոր սֆերիկ 0 Հոլովակավոր շառավղահենարանային

0,5 0,6 0,5 0,5

0,43 Միաշարք 0,42 0,38 0,5 0,33 0,22:Շtg α 0,29 0,26 0,22:Շtg α

0,1 0,6 1,0 1,0

0,86 Երկշարք 0,84 0,76 0,5 0,66 0,44:Շtg α 0,58 0,52 0,44:Շtg α

5.4.6.2. Գլորման առանցքակալների հաշվարկն ու ընտրությունն ըստ դինամիկ եռնունակության ԳՕՍՏ 18855-82-ը սահմանում է ազային դինամիկ եռնունակության ն երկարակեցության հաշվարկի մեթոդները, եր առանցքակալների օղակների պտտման հաճախությունը ո»10 պտ/րոպ: Տվյալ դեպքում առաջարկվում է առանցքակալների ընտրության երկու եղանակ` - առաջին եղանակը կիրառում են այն դեպքում, եր առանցքակալներն ընտրված են ըստ կառուցվածքային նկատառումների ն նստեցվածքային տրամագծի: Հաշվարկների միջոցով ստուգում են դրանց ռեսուրսը` երկարակեցությունը, աշխատանքի տնողությունը ն այլն: Այս եղանակը մեթոդապես անկատար է, ուստի լայն կիրառություն չի գտել մեքենաների մասերի կուրսային նախագիծ կատարելու ժամանակ, - երկրորդ եղանակը հիմնված է դինամիկ

եռնունակության հաշվարկի ն, ըստ

եռնունակության ու լիսեռի տրամագծի մեծության, առանցքակալի տեսակաչափի ընտրության վրա: Քննարկենք առավել ընդհանուր դեպք, եր հենարանների վրա աղդում են շառավղային ն առանցքային ուժեր: Բեռնման մյուս տար երակները մասնավոր դեպքեր են: Առանցքակալների կատալոգից, ըստ լիսեռի (ժլ/) տրամագծի, ընտրում են առանցքակալի տեսակաչափը, որը համապատասխանում է միջին կամ թեթն լայն սերիային: Առանցքակալի տեսակն ընտրում են ըստ վերը նշված նկատառումների (տես առանցքակալի տեսակի ընտրությունը): Ընտրված առանցքակալի համար դուրս են գրում ստատիկ ն դինամիկ

եռն-

ունակությունների ՇՇ.³ ն Շօ.Շ աղյուսակային արժեքները: Ամ ողջ հաշվարկը կատարվում է ըստ առանցքակալի ընտրման հետնյալ պայմանների. ՇՇ ≤ ՇՇ.ա ն Շa ≤ Շa.ա ,

(5.22)

որտեղ Շ-ն, (ՇՇ-ը ն Շa-ն) շառավղային, շառավղահենարանային ն հենարանային առանցքակալների համապատասխանա ար ազային դինամիկ շառավղային ն առանցքային եռնունակություններին են, այսինքն` հաստատուն շառավղային ն առանցքային եռնվածքները, որոնց ազդեցության տակ անշարժ արտաքին օղակ ունեցող նմանօրինակ առանցքակալների խում ը կարող է դիմանալ հաշվարկային ժամկետի ընթացքում: Այն հաշվվում է ներքին օղակի 1 մլն պտույտներով: Իսկ ՇՇ.ա - ն ն Շa.ա-ն համապատասխանա ար շառավղային ն առանցքային դինամիկական

եռնունակությունների աղ-

յուսակային արժեքներն են: Առանցքակալի Լ10 երկարակեցությունը (միլիոն պտույտով) կապված է Ը r

ազա-

յին դինամիկ եռնունակության հետ հետնյալ կախվածությամ :

Ը Լ10 Հ  r  Pr

p

  , 

(5.23)

կամ (արտահայտված ժամերով)`

10 3  Ը r  Լh  60  n  Pr

p

  : 

Տվյալ առնչությունները ճիշտ են նան հենարանային առանցքակալների համար`

106  Ըα  Լh    60  n  Pα 

որտեղ

ազային Լ10

p

,

(5.25)

երկարակեցությունը առանցքակալի աշխատելու հաշվարկային

ժամկետն է ( նորոշվող պտույտների թվով), որի ընթացքում տվյալ խմ ի առանցքակալների առնվազն 909 -ը միննույն պայմաններում պետք է աշխատեն մինչն մետաղի հոգնածության նշանների ի հայտ գալը: Ընդհանուր նշանակության ռեդուկտորների համար ԼհՀ2500…15000 ժամ: Երկարակեցության անաձներում երված ք աստիճանացույցն ունի հետնյալ արժեքները. գնդառանցքակալների համար քՀ3, իսկ հոլովակային առանցքակալների համար` քՀ10/3: ՔՇ-ը ն Քa-ն շառավղային, շառավղահենարանային ն հենարանային առանցքակալների համապատասխանա ար համարժեք դինամիկական շառավղային ն առանցքային

եռնվածքներն են, որոնց կիրառումը պտտվող ներքին ն անշարժ արտաքին

օղակով առանցքակալի վրա ապահովում է դրա աշխատելու այնպիսի ժամկետ, որը համապատասխանում է իրական եռնվածությանն ու պտուտաթվերին: Համարժեք դինամիկական շառավղային ն առանցքային եռնվածքները հաշվարկում են հետնյալ անաձներով. • շառավղային գնդիկավոր ն հոլովակավոր առանցքակալների համար` ՔՇ Հ Մ: ԲՇ/: Kա: Kջ ,

(5.26)

• շառավղահենարանային գնդիկավոր ն հոլովակավոր առանցքակալների համար` ՔՇ Հ ( Մ: 2: ԲՇ/ Հ 7: Բa/ ) : Kա: Kջ , •

(5..27)

հենարանային առանցքակալների համար` Քa Հ Բa: Kա: Kջ ,

(5.28)

որտեղ Մ -ն առանցքակալի օղակի պտտման գործակիցն է, ընդ որում ՄՀ1,0` ներքին պտտվող օղակի դեպքում ն ՄՀ1,2` արտաքին պտտվող օղակի դեպքում: Բ'Շ -ը մեծությամ ն ուղղությամ հաստատուն շառավղային եռնվածքն է առավել եռնավորված հենարանի համար: Բ/a -ն (Բ/a

|

ն Բ/a(

|Հ1))

հենարաններում առաջացած մեծությամ

ն ուղղությամ

հաստատուն գումարային առանցքային եռնվածքն է, 2–ը ն 7–ը` համապատասխանաար շառավղային ն առանցքային եռնվածքի գործակիցները: Kա-ն անվտանգության գործակիցն է, որը հաշվի է առնում դինամիկական եռնվածքների ազդեցությունը առանցքակալի երկարակեցության վրա

Kա Հ1,0` հանգիստ

եռնվածքի, KաՀ1,3…1,8` չափավոր հրումների ն KաՀ2...3` հարվածային եռնվածքների դեպքում: Kջ-ն ջերմաստիճանային գործակից է, որը

նորոշում է ջերմաստիճանի

արձ-

րացման ազդեցությունը առանցքակալի երկարակեցության վրա. t0,Շ - 1000, 1250, 1500 , 1750, 2000, 2500 , Kջ

- 1,0 ,

1,05 , 1,1 ,

1,15 , 1,25 , 1,4 :

Շառավղահենարանային առանցքակալի վրա ազդող Բa/ գումարային առանցքային հակազդումը որոշում են Բa առանցքային ուժով ն շառավղային ուժից առաջացող առանցքային Տ աղադրիչով: Հաշվարկային անաձներն են` - գնդառանցքակալների համար` Տ Հ 6: Բ/Շ ,

(5.29)

- կոնական հոլովակավոր առանցքակալների համար` Տ Հ 0,83 : 6 : Բ/Շ :

(5.30)

Հենարաններում Բ/ɑ ն Բ/a(|Հ1) գումարային առանցքային հակազդումները որոշում են, ելնելով արտաքին ուժերի ազդեցության սխեմայից` ըստ առանցքակալների փոխադարձ դասավորության: Աղյուսակ Հ. 28-ում երվում է շառավղահենարանային գնդիկավոր ն հոլովակավոր առանցքակալների տեղակայման երկու տար երակ` «ըստ ընդարձակման» ն «ըստ ձգման»: (5.29) ն (5.30) անաձներում 6 օժանդակ գործակցի արժեքները որոշում են աղյուսակներ Հ. 29 ն Հ. 30-ից` ըստ Բ/a /ՇօՇ հարա երակցության: Հարկ է նշել, որ այս դեպքում 6-ի արժեքը անհայտ է ն կախված է նշված հարա երակցությունից, իսկ գումարային առանցքային Բ/a հակազդումը որոշվում է 6-ի միջոցով: Ստեղծված անորոշությունից խուսափելու նպատակով թույլատրվում է այս փուլում փոխարինել Բ/a-ը Բa-ի արժեքով (այսինքն` որոշել Բa/ՇօՇ հարա երակցության արժեքը): Առանցքակալի ՇօՇ

ստատիկ

եռնունակությունն ընդունում են առանցքակալների կատալոգներից (միջին

սերիայի )` լիսեռի (ժլ/ ) տրամագծին համապատասխան: 2 ն 7 արժեքներն ընտրում են նույն աղյուսակներից` ըստ առանցքակալների

տեսակի ն 6-ի արժեքի, | -ն առանցքակալի գլորման մարմինների շարքերի թիվն է: 2 ն7

գործակիցներն ընտրելիս անհրաժեշտ է հաշվի առնել հետնյալը.

- եթե |:Բ/a / Մ:Բ/Շ ≤ 6 , ապա 2Հ1 ն 7Հ0, ն (5.27)

անաձնն ընդունում է (5.26)

անաձնի տեսքը, ն այդ դեպքում պետք է ընտրել շառավղային առանցքակալ, - եթե |:Բ/a / Մ:Բ/Շ » 6, ապա 2 ն 7 արժեքները վերցնում են վերը նշված աղյուսակներից՝ ըստ 6-ի ընդունված արժեքի: Հաշվարկելով համարժեք դինամիկական առավել

եռնվածքի Ք (ՔՇ կամ Քa ) արժեքն

եռնավորված հենարանի համար` որոշում ենք անհրաժեշտ հաշվարկային

արժեքը`

ազային դինամիկ

եռնունակությունը: Կատարելով (5.24) ն (5.25)

ա-

նաձների ձնափոխություն` կստանանք հետնյալ արտահայտությունները. Ը r p Լ h  60  n ,  Pr 10 6

(5.31)

Ը α p Լ h  60  n  , Pα 10 6

(5.32)

Աջ մասը նշանակելով K-ով` կստանանք՝

որտեղ K-ն

ազային դինամիկ

ՇՇՀK: ՔՇ ,

(5.33)

Շa Հ K: Քa ,

(5.34)

եռնունակության գործակիցն է ըստ համապատաս-

խանա ար շառավղային կամ առանցքային համարժեք դինամիկ եռնվածքի, որը կախված է առանցքակալի երկարակեցությունից (Լհ) ու առանցքակալի շարժվող օղակի պտտման հաճախությունից (ո): Այն ընտրում են աղյուսակներ Հ.31-ից կամ Հ.32-ից: Առանցքակալի տեսակաչափի վերջնական ընտրությունը կատարում են տարեր սերիաներից, ըստ լիսեռի ժլ/ տրամագծի ն դինամիկական ՇՇ ն Շa եռնունակությունների` պարտադիր ապահովելով ընտրության (5.22) պայմանը: Եթե լիսեռի պտտման հաճախությունն ունի 1 Հ ո Հ 10 պտ/րոպ արժեքը, ապա K գործակցի արժեքը պետք է վերցնել աղյուսակներ Հ.31 ն Հ.32-ից` ոՀ10 պտ/րոպ պտտման հաճախությանը համապատասխան: Մնացած հաշվարկը համանման է վերը նշվածին:

5.4.6.3. Գլորման առանցքակալների հաշվարկման ն ընտրության օրինակներ 1-ին օրինակ: Հաշվարկել ն ընտրել կամրջային ամ արձիչի եռնամ արձ մեխանիզմի կեռային կախոցում օգտագործվող գլորման առանցքակալը (նկ. 5.34):

Նկ. 5.34.Կեռի կախոցի սխեման:

Հաշվարկի համար տրված են հետնյալ պարամետրերը. - եռնունակությունը` Ձ Հ 50 կՆ, - կեռի վզիկի տրամագիծը առանցքակալի ներքին օղակի համար` ժլ/ Հ 45 մմ, - աշխատանքի ռեժիմը` կռունկը տեղակայված է փակ շենքում ն աշխատում է երկու հերթափոխով, իսկ կեռային կախոցը ենթարկվում է թեթն հրումների: Հաշվարկ Քանի որ առանցքակալի վրա ազդում է միայն առանցքային

եռնվածքը, ապա

նախապես ընտրում ենք հենարանային գնդառանցքակալ: Առանցքակալի վրա ազդում է առանցքային Ձ Հ Բa Հ 50 կՆ ուժը: Քանի որ առանցքակալի շարժական (արտաքին) օղակը պտտվում է ոՀ1 պտ/րոպ հաճախությամ

(կեռի նորմալ դրությունը ստատիկորեն անշարժ է), ապա առանցքա-

կալի հաշվարկն ու ընտրությունը կատարվում է համաձայն ստատիկ եռնունակության` ըստ կեռի նստեցվածքային մակերնույթի ժ/լ Հ 45 մմ տրամագծի (ԳՕՍՏ 18854-82): Համարժեք ստատիկ առանցքային եռնվածքը` Քօa Հ Բa Հ 50 կՆ Հ 50000 Ն: Առանցքակալների կատալոգներից (աղ. Հ.37-ից) ըստ կեռի վզիկի ժ/լՀ45 մմ տրամագծի ընտրում ենք հատուկ թեթն սերիայի միաշարք հենարանային գնդառանցքակալ`

№ 8109 ժ2D2ՒՀ45265214 չափերով, որի ՇօaՀ56100 Ն ստատիկ

եռնունակությունը

ավարարում է ընտրության պայմանը՝ Քօa Հ 50000 Ն ≤ Շօa Հ 56100 Ն: 2-րդ օրինակ Հաշվարկել ն ընտրել գլորման առանցքակալներ` որպես միաստիճան ուղղատամ գլանային ռեդուկտորի դանդաղնթաց լիսեռի (նկ. 5.35) հենարաններ:

Նկ. 5.35. Դանդաղընթաց լիսեռի հաշվարկային սխեման:

Հաշվարկի համար տրված ն նախապես որոշված են հետնալ պարամետրերը. - շառավղային գումարային հակազդումները հենարաններում Բ/Շ1ՀԲ/Շ2 Հ7560 Ն, - լիսեռի տրամագծերը առանցքակալների տակ` ժ/լ2 Հ 60 մմ, - աշխատանքային պայմանները՝ չափավոր հրումներով, - դանդաղընթաց լիսեռի պտտման հաճախությունը` ո2 Հ100 պտ/րոպ: Հաշվարկ Լիսեռի, հետնա ար, հենարանների վրա առանցքային ուժ չի ազդում, ինչի պատճառով հաշվարկը կատարում ենք շառավղային առանցքակալների համար: Լիսեռի պտտման հաճախությունը` ո2Հ100 պտ/րոպ, հետնա ար` առանցքակալների հաշվարկն ու ընտրությունը կատարում ենք համաձայն դինամիկ

եռնունա-

կության (ԳՕՍՏ 18855-82), ըստ լիսեռի ժ’լ2Հ60 մմ տրամագծի: Հենարաններից մեկի համար որոշում ենք համարժեք դինամիկ շառավղային եռնվածքը (քանի որ Բ’Շ1 Հ Բ’Շ2).

ՔՇ1 Հ ՔՇ2 Հ Մ: Բ’Շ1:Kա:Kջ ,

որտեղ ՄՀ1,0-ն առանցքակալի ներքին օղակի պտտման հաճախության գործակիցն է, KաՀ1,5` անվտանգության գործակիցը (համապատասխան աշխատանքային պայմաննե83

րի), KջՀ1,0` ջերմաստիճանային գործակիցը (գլանային ռեդուկտորներում ջերմաստիճանը ավականաչափ ցածր է 100 օ Շ-ից): Այսպիսով՝ ՔՇ1 Հ 1,0 : 7560 : 1,5 :1,0 Հ 11340 Ն: Ելնելով մեքենաշինության մեջ գլորման առանցքակալների երկարակեցությանը ներկայացվող պահանջներից` դրանց աշխատանքային ժամկետն ընդունում ենք Լհ Հ 5000 ժամ: Իմանալով լիսեռի (առանցքակալի ներքին օղակի) պտտման հաճախությունը ո 2Հ100 պտ/րոպ ն ԼհՀ 5000 ժամ` աղյուսակ Հ.29-ից ընտրում ենք KՀ3,11 գործակիցը: Հաշվարկում ենք ազային դինամիկ շառավղային եռնունակությունը` ՇՇ1 Հ K: ՔՇ1 Հ 3,11:11340 Հ 35267,4 Ն: Առանցքակալների կատալոգներից (աղ.Հ.33), ըստ լիսեռի ժ’լ2 Հ 60 մմ տրամագծի, ընտրում ենք միաշարք շառավղային թեթն սերիայի ժ2D28Հ602110222 մմ չափերով № 212 գնդառանցքակալ, որի դինամիկ

եռնունակության աղյուսակային

արժեքը՝ ՇՇ.աՀ 41100 Ն» ՇՇ1 Հ 35267,4 Ն, որը ավարարում է ընտրության պայմանին: 3-րդ օրինակ Հաշվարկել ն ընտրել գլորման առանցքակալներ` որպես հենարաններ` միաստիճան շեղատամ գլանային ռեդուկտորի դանդաղընթաց լիսեռի համար (նկ. 5.36):

Նկ.5.36. Շեղատամ գլանային ատամնանիվով դանդաղընթաց լիսեռի սխեման:

Հաշվարկի համար տրված ն նախապես որոշված են հետնյալ պարամետրերը. - կառչման մեջ առաանցքային ուժը` Բa1ՀԲa2Հ 520 Ն, - դանդաղընթաց լիսեռի պտտման հաճախությունը` ո 2 Հ 200 պտ/րոպ, - գումարային շառավղային հակազդումները երրորդ` Բ‘Շ3 Հ 1260 Ն, չորորդ

հենարաններում` Բ’Շ4Հ 1490 Ն, - առանցքակալի համար լիսեռի վզիկների տրամագծերը ՝ ժլ2’ Հ 35 մմ, - աշխատանքային պայմանները՝ չափավոր հրումներով: Հաշվարկ Լիսեռի, հետնա ար, նան հենարանների վրա ազդում են շառավղային ն առանցքային ուժեր, ուստի հաշվարկը կատարում ենք շառավղահենարանային առանցքակալի համար: Լիսեռի պտտման հաճախությունը` ո2Հ200 պտ/րոպ (որը մեծ է ոՀ10 պտ/րոպ-ից), հետնա ար առանցքակալների հաշվարկն ու ընտրությունը կատարվում է համաձայն դինամիկ եռնունակության (ԳՕՍՏ 18855-82), ըստ լիսեռի ժԲl.2 Հ 35 մմ տրամագծի: Առանցքակալների կատալոգից (աղ. Հ.35), ըստ ժԲl.2 տրամագծի, նախապես ընտրում ենք միջին սերիայի, կոնտակտի Հ120 անկյունով № 36307 առանցքակալ, որն ունի Շ0ՇՀ27400 Ն ազային ստատիկ եռնունակություն: ո  Fa 1 Ը 0r



1  520  0,0189 հարա երակցության հիման վրա, որտեղ |-ն գլորման մար27400

մինների շարքերի թիվն է (հավասար է 1-ի), ընտրում ենք 6 Հ 0,32 գործակիցը (աղ.Հ.30): Հաշվարկում ենք ԲԲՇ3 ն ԲԲՇ4 շառավղային ուժերից առաջացած Տ3 ն Տ4 առանցքային աղադրիչները. Տ3 Հ 6:ԲԲՇ3 Հ 0,32:1260 Հ 403,2 Ն ն Տ4 Հ 6:ԲԲՇ4 Հ 0,32:1490 Հ 476,8 Ն: Ուսումնասիրվող դեպքի համար գնդառանցքակալների տեղակայման առավել տարածված սխեմա է առանցքակալների տեղադրումն «ըստ ընդարձակման» (աղ. Հ.28), որի հիման վրա որոշում ենք գնդառանցքակալների հենարաններում գումարային առանցքային եռնվածքները. ԲԲa3 ՀՏ3 Հ 403,2 Ն,

ԲԲa4 Հ Տ3 Հ Բa2Հ 403,2 Հ 520 Հ 923,2 Ն:

Հենարաններում համարժեք դինամիկ շառավղային եռնվածքները հաշվարկում ենք հետնյալ անաձներով. ՔՇ3 Հ (2:Մ: ԲԲՇ3 Հ 7: ԲԲa3 ):Kա:Kջ

ն

ՔՇ4 Հ (2:Մ: ԲԲՇ4 Հ 7: ԲԲa4 ):Kա:Kջ :

Ընդունում ենք նան հետնյալ գործակիցները. ՄՀ1,0` առանցքակալի ներքին օղակի պտտման դեպքում, KաՀ1,5` չափավոր հրումների համար, Kջ Հ 1,0 ( 100օ-ից պակաս ջերմաստիճանի դեպքում): Շառավղային ն առանցքային եռնվածքների 2 ն 7 երման գործակիցները վերցնում ենք աղյուսակ Հ.30-ից` համաձայն 6 գործակցի ն առանցքային ու շառավղային եռնվածքների հարա երակցության, որոնց փոխկապակցությունը հնարավորություն է տալիս սահմանել այս կամ այն հենարանում շառավղային կամ շառավղահենարանային

գնդառանցքակալի օգտագործման անհրաժեշտությունը: Այսպես` քննարկվող դեպքի համար` ո  Fa3 1 403,2   0,32 , / 1 1260 V  Fr3 /

- 3-րդ հենարանում`

որը հավասար է 6Հ0,32 գործակցի մեծությանը, ուստի աղյուսակ Հ.30-ից պետք է ընտրել 2Հ1 ն 7Հ0: Այսինքն` երրորդ հենարանի համար համարժեք դինամիկ շառավղային եռնվածքը որոշում ենք գնդառանցքակալի տեղակայմանը համապատասխանող արտահայտությամ ` ՔՇ3 Հ Մ: ԲԲՇ3 : Kա:Kջ Հ1,0:1260:1,5:1,0 Հ 1890 Ն: -

4-րդ հենարանում` ո  Fa4 1,0  923,2   0,62 , / 1,0  1490 V  Fr4 /

որը մեծ է 6Հ0,32 գործակցի մեծությունից: Այդ պատճառով աղյուսակ Հ.28-ից ընտրում ենք 2Հ0,45 ն 7Հ1,81, ինչը համապատասխանում է Հ120 կոնտակտի անկյանը ն 6Հ 0,32-ին: Այսինքն` չորրորդ հենարանի համար համարժեք դինամիկական շառավղային եռնվածքը հաշվարկում ենք շառավղահենարանային գնդառանցքակալի տեղակայմանը համապատասխանող արտահայտությամ ` ՔՇ4 Հ (2:Մ: Բ’Շ4 Հ 7: Բ’a4 ):Kա:Kջ Հ (0,45:1,0:1490 Հ 1,81:923,2):1,5:1,0Հ3512,2 Ն : Այսպիսով` անհրաժեշտ է երրորդ հենարանում տեղակայել շառավղային, իսկ չորրորդում` շառավղահենարանային գնդառանցքակալներ: Սակայն, հաշվի առնելով ռեդուկտորի իրանում տար եր տրամագծի անցքերի մշակման տեխնոլոգիական շեղումները, երկու հենարաններում էլ ընդունում ենք նույն շառավղահենարանային գնդառանցքակալների տեղակայումը: Ակնհայտ է, որ շառավղահենարանային գնդառանցքակալի ընտրությունը կատարվում է ըստ առավել

եռն-

ված չորրորդ հենարանի: Բազային դինամիկ շառավղային

եռնունակությունը որոշում ենք հետնյալ

արտահայտությամ . ՇՇ4Հ K: ՔՇ4 Հ 3,9 : 3512,2 Հ 13733 Ն, որտեղ KՀ 3

Լ h  n 2  60 Հ3,9 գործակից է, որը վերցնում ենք աղյուսակ Հ.31-ից` հա10 6

մաձայն երաշխավորված միջակայքից ընտրված առանցքակալի ԼհՀ5000 ժ երկարակեցության ն լիսեռի պտտման ո2 Հ 200 պտ/րոպ հաճախության: Առանցքակալի տեսակաչափի ընտրությունը վերջնականապես կատարում ենք առանցքակալի կատալոգներից (աղ. Հ.35), ըստ լիսեռի ժ/լ2Հ35 մմ տրամագծի` ապահո86

վելով ՇՇ4 Հ ՇՇա պայմանը: Ընտրում ենք շառավղահենարանային, հատուկ թեթն սերիայի Հ12օ կոնտակտի անկյունով երկու գնդառանցքակալ` № 36207, ժ2D28Հ35 2 72 2 17 չափերով ն հետնյալ դինամիկ եռնունակությամ . ՇՇ.ա. Հ 18300 Ն» ՇՇ4 Հ 13733 Ն: Այսինքն` ընտրության պայմանն ապահովված է: 4-րդ օրինակ Հաշվարկել ն ընտրել գլորման առանցքակալներ` որպես միաստիճան որդնակային ռեդուկտորի դանդաղընթաց լիսեռի (նկ. 5.37) հենարաններ:

Նկ. 5.37. Որդնակային ռեդուկտորի դանդաղընթաց լիսեռի սխեման:

Հաշվարկի համար տրված ն նախապես որոշված են հետնյալ պարամետրերը. - կառչման մեջ առանցքային ուժը` Բa.2 Հ 2000 Ն Հ Բa.1, - դանդաղընթաց լիսեռի պտտման հաճախությունը` ո2 Հ 40 պտ/րոպ, - գումարային շառավղային հակազդումները. 3-րդ հենարանում` ԲԲՇ3Հ4740 Ն, իսկ 4-րդում` ԲԲՇ4 Հ 6560 Ն, - լիսեռի տրամագիծը առանցքակալի տակ` ժ’լ2 Հ 70 մմ, - յուղի ջերմաստիճանը ռեդուկտորում` tօ Շ Հ 80օ, - աշխատանքային պայմանները՝ թեթն հրումներով: Հաշվարկ Համաձայն որդնակային ռեդուկտորների համար առանցքակալների տեսակների ընտրության ցուցումների` ընդունում ենք շառավղահենարանային հոլովակավոր առանցքակալներ (աղ. Հ.36): Հոլովակի կոնտակտի անկյունը ընդունում ենք Հ12օ , որի դեպքում օժանդակ 6 գործակիցը որոշում ենք հետնյալ արտահայտությամ (աղ. Հ.28). 6 Հ 1,5:tg Հ 1,5:tg12օ Հ1,5:0,213Հ 0,32 :

Որոշում ենք հենարաններում շառավղային ուժերից առաջացած առանցքային աղադրիչները՝ Տ3 Հ0,83:6: ԲԲՇ3 Հ 0,83:0,32:4740Հ1180,3 Ն , Տ4 Հ0,83:6: ԲԲՇ4 Հ 0,83:0,32:6580Հ1638,4 Ն: Ընդունում ենք առանցքակալների «ըստ ընդարձակման» տեղակայման սխեման, որի դեպքում հենարաններում առաջացած գումարային առանցքային հակազդումները որոշում ենք հետնյալ կերպ (աղ. Հ.28). ԲԲa3 Հ Տ3 Հ 1180,3 Ն, իսկ ԲԲa4 Հ Տ3 Հ Բa.2 Հ 1683,4Հ2000 Հ 3638,4 Ն: Հենարաններում համարժեք դինամիկ շառավղային ՔՇ3 ն ՔՇ4 եռնվածքները հաշվարկելու համար անհրաժեշտ է որոշել հետնյալ գործակիցները. ՄՀ1,0` առանցքակալի պտտվող ներքին օղակի դեպքում, KաՀ1,5` չափավոր հրումների պայմաններում, KջՀ Հ1,0` t Հ 80 0Շ Հ 100 0Շ դեպքում: 2 ն 7 գործակիցներն ընտրում ենք աղյուսակ Հ.29-ից` ելնելով առանցքային ն շառավղային

եռնվածքների հարա երությունից, որի փոխա-

դարձ կապը 6 գործակցի հետ հնարավորություն է տալիս սահմանել այս կամ այն հենարանում շառավղային կամ շառավղահենարանային առանցքակալի օգտագործման անհրաժեշտությունը: ո  Fa3 1,0  1180,3   0,25 , որն ավելի փոքր է / 1,0  4740 V  Fr3 /

Այսպիսով` 3-րդ հենարանում`

6Հ0,32 գործակցի արժեքից, ուստի աղյուսակ Հ.29-ից ընտրում ենք 2Հ1,0 ն 7Հ0: Այդ դեպքում համարժեք դինամիկ շառավղային եռնվածքը կլինի` ՔՇ3 Հ Մ : ԲԲՇ3 :Kա:Kջ Հ1,0:4740:1,5:1,0 Հ 7110,5 Ն , 4-րդ հենարանում`

ո  Fa4

/

V  Fr4

/



1,0  3638,4  0,553 , որն ավելի մեծ է 6 Հ 0,32 արժե1,0  6580

քից, այդ պատճառով էլ աղյուսակ Հ.29-ից ընտրում ենք 2 Հ 0,4 ն 7Հ0,4:Շtg Հ1,88, որտեղ Հ120: Համարժեք դինամիկ շառավղային եռնվածքը 4-րդ հենարանի համար` ՔՇ4 Հ (2:Մ: ԲԲՇ4 Հ 7: ԲԲa4 ):Kա:Kջ Հ(0,4:1,0:6580Հ1,88:3638):1,5:1,0Հ14208 Ն: Հաշվի առնելով նախորդ խնդրում երված հիմնավորումները երկու հենարաններում էլ շառավղահենարանային առանցքակալներ տեղակայելու նպատակահարմարության վերա երյալ` հաշվարկում ենք հոլովակային առանցքակալի ազային դինամիկ շառավղային եռնունակությունն առավել

եռնված չորրորդ հենարանի համար`

ՇՇ4 Հ K: ՔՇ4 Հ 2,11:14208 Հ 29979 Ն, որտեղ K Հ 2,11 գործակիցը վերցնում ենք աղյուսակ Հ.32-ից` համաձան առանցքակալի ընդունված ԼհՀ5000 ժամ երկարակեցության ն լիսեռի պտտման ո2Հ40 պտ/րոպ հաճա88

խության: Ըստ լիսեռի ժԲլ2 Հ 70 մմ տրամագծի` առանցքակալների կատալոգներից (աղ. Հ.36) ընտրում ենք հոլովակավոր շառավղահենարանային առանցքակալ` հատուկ թեթն սերիայի` № 2007114, ժ2D2ԼՀ 70 2110 2 25,3 չափերով: Այն ունի՝ Շ Շ.աՀ67600 Ն»ՇՇ.4 Հ 29979 Ն դինամիկ եռնունակության աղյուսակային արժեք, որն ապահովում է ընտրության պայմանը: Ընտրված առանցքակալների իրական երկարակեցությունը որոշելու անհրաժեշտության դեպքում վերը նշված օրինակների համար օգտագործում ենք հետնյալ արտահայտությունը. 10 6  Շ Շ³   Լհ 60  ո  ՔՇ

ք

  , 

որը պետք է լինի ավելի մեծ, քան առանցքակալի պայմանականորեն ընդունված աշխատաժամանակը (ԼհՀ 5000 ժամ):

ԳԼՈՒԽ 6. ԵՐԻԹԱՅԻՆ ԵՎ ԲԱԶՄԱԵՐԻԹԱՅԻՆ (ՇԼԻՑԱՅԻՆ) ՄԻԱՑՈՒՄՆԵՐ

6.1. Երիթային միացումների նախագծումը Երիթային միացումները հիմնականում աղկացած են «լիսեռ-անիվ» միացումից ն երիթից: Դրանք նախատեսված են պտտական, ն որոշ դեպքերում, համընթաց շարժում հաղորդելու համար: Մեխանիկական փոխանցումներում լայն կիրառություն են գտել ստանդարտացված պրիզմայաձն (ԳՕՍՏ 23360-78) ն սեգմենտաձն (ԳՕՍՏ 2407180) երիթները (աղ. Հ.20 ն Հ.21): Կուրսային նախագծերում նպատակահարմար է ընտրել պրիզմայաձն երիթներ` հետնյալ հաջորդականության : Լիսեռի տրամագծին համապատասխան` աղյուսակ Հ.21-ից ընտրում ենք պրիզմայաձն երիթ` ընդլայնական Ե2հ կտրվածքի ն առվակների t1 ն t2 խորությունների չափերով: Երիթի l երկարությունը ընտրում ենք «անիվի» անվակունդի lան երկարությունից

5 … 10 մմ-ով փոքր ն ճշտում դրա երկարությունների

ստանդարտ շարքի միջոցով (աղ. Հ.21): Այնուհետն գրանցում ենք ընտրված երիթի պայմանական նշանակումը: Օրինակ` 2-րդ կատարմամ (1-ին կատարումը չի նշվում) ն Ե Հ 14 մմ, հ Հ 9 մմ ն լ Հ 80 մմ չափերով պրիզմայաձն երիթի պայմանական նշանակումը հետնյալն է. Երիթ 2 – 14 2 9 2 80 ԳՕՍՏ 23360-80: 1-ին կատարման ն ԵՀ 6 մմ, հՀ11 մմ չափերով սեգմենտաձն երիթը նշանակում են հետնյալ կերպ. Երիթ 6 2 11 ԳՕՍՏ 24071-80: Ընտրված երիթը ստուգում ենք ըստ տրորման ամրության`

տ 

2  Tn .  տ , մ l .  h  t 1   l

(6.1)

որտեղ երկկողմանի հարթ ճակատների դեպքում երիթի աշխատանքային երկարությունը` l Հl , մի կողմից կլորացված ճակատի դեպքում` l Հl - Ե/2, երկու կողմից կլորացված ճակատների դեպքում` l Հl - Ե: Երիթները պատրաստում են Պողպատ 45-ից կամ Շո.6-ից, որոնց համար |)տՀ80÷100 Ն/մմ2, ընդ որում` մեծ արժեքներն ընդունում են հանգիստ եռնվածքի համար, իսկ փոքր արժեքները` եռնվածքի մեծ տատանումների դեպքում: Թուջից պատրաստված անվակունդի դեպքում |)տ-ն ընդունում է երկու անգամ փոքր արժեքներ (|)տ  50 Ն/մմ2) :

Երիթը ստուգում ենք նան ըստ կտրման ամրության` կՀ

2  Tn ≤ |)կ , մl  Ե  l

(6.2)

որտեղ կտրման թույլատրելի լարումը` |)կ  0,6-|σ)տ : Եթե նշված ամրության պայմանները չեն ավարարվում, ապա անհրաժեշտ է հնարավորության դեպքում ավելացնել երիթի երկարությունը («անիվի» անվակունդի երկարության լա մեծացման շնորհիվ) կամ տեղադրել լիսեռի վրա տրամագծորեն միմյանց հակառակ դասավորված երկու երիթներ` ապահովելով դրանց համապատասխան գումարային աշխատանքային երկարությունը` l

.գ.Հ

l

.1 Հ

l .2:

6.2. Բազմաերիթային միացումների նախագծումը Եր միացումներին ներկայացվում են կենտրոնավորման ավելի արձր պահանջներ (միացումները ենթարկվում են դինամիկական կամ փոփոխական կամ դրանք շարժական են), նպատակահարմար է կիրառել

եռնվածքների,

ազմաերիթային միա-

ցումներ: Բազմաերիթային լիսեռների հատույթներում առաջանում են ավելի փոքր խտացման լարումներ, արդյունքում` այդ լիսեռներն ավելի ամուր են` համեմատած երիթային լիսեռների հետ: Ստանդարտով նախատեսված են երկու տեսակի ազմաերիթներ` ուղղակողային (աղ. Հ.22) ԳՕՍՏ 1139-80 ն էվոլվենտային պրոֆիլով (աղ. Հ.23) ԳՕՍՏ 6033-80: Կուրսային նախագծերում խորհուրդ է տրվում նախագծել ուղղակողային

ազմաերիթային

միացումներ` հետնյալ հաջորդականության . - ըստ լիսեռի համապատասխան ժլ տրամագծի` նախապես ընտրել հետնյալ պարամետրերով թեթն սերիայի ազմաերիթ (աղ. Հ.22). շլիցների թիվը` 2, ներքին տրամագիծը` ժ, արտաքին տրամագիծը` D ն շլիցի լայնությունը` Ե, - շլիցների երկարություններն ընտրել աշխատանքային ն շահագործման պայմաններին համապատասխան: Հավաքական գծագրերում

ազմաերիթային միացումները նշանակում են հե-

տնյալ կերպ: Ուղիղ կողերով

ազմաերիթային միացումը, որի շլիցների թիվը 2Հ8 է, ներքին

տրամագիծը` ժՀ36 մմ, արտաքին տրամագիծը` DՀ40 մմ ն ատամի լայնությունը` ԵՀ7 մմ, նշանակում են հետնյալ կերպ` կախված կենտրոնավորման եղանակից. - ներքին տրամագծով (ըստ ժ-ի) կենտրոնավորման դեպքում`

ժ-8236 Ւ7/ 682 40 Ւ12/ a7x7D9/f8 , - արտաքին տրամագծով (ըստ D-ի) կենտրոնավորման դեպքում`

D- 8236240 Ւ8/ հ727Բ10/հ10,

- ատամների կողային մակերնույթներով (ըստ Ե-ի) կենտրոնավորման դեպքում`

Ե-8236240Ւ8/a1127 D9/հ8 : Ըստ ժ-ի կենտրոնավորուման դեպքում` մեքենամասերի աշխատանքային գծագըրերում «վռանի, կամ անիվի» ն «լիսեռի» նշանակման օրինակներն են. - «լիսեռի» համար` ժ-8236Ւ7240Ւ1227D9, - «վռանի»համար` ժ-823668240a1127f8 : էվոլվենտային ազմաերիթային միացումը, որն ունի DՀ40 մմ միացման նոմինալ տրամագիծ, ոՀ2 մմ կառչման մոդուլ, նշանակում են. - կողային մակերնույթներով կենտրոնավորելիս` 40222Ւ9/g9 Ճ1Ñ0 6033-80, - արտաքին տրամագծով կենտրոնավորելիս` 402Ւ7/g622 Ճ1Ñ0 6033-80: Բազմաերիթային միացումները ստուգում են հիմնականում ըստ տրորման ամրության՝

տ Հ

Tn ≤ |)տ , 0,75  7  A  R մ

(6.3)

 Dմ որտեղ ՃՀ   2  ք   lան , մմ2 ` մեկ շլիցի տրորվող մակարեսն է, ƒ-ը երեսակի մեծու  2

թյունը, որն ընդունում են աղյուսակ Հ.22-ից, lան-ը` «անիվի» անվակունդի երկարությունը, Rմ = (DՀժ)/4` ազմաերիթի միջին տրամագիծն է, իսկ 0,75–ը` թվային գործակից, որը հաշվի է առնում շլիցների վրա ճնշման

աշխման անհավասարաչափությունը

(ճնշման ենթարկվում են ոլոր շլիցների ~759-ը): Հանգիստ եռնվածքի ն անշարժ միացման դեպքում |)տՀ100 Ն/մմ2, փոփոխական կամ հարվածային եռնվածքի դեպքում՝ |)տ Հ 30÷50 Ն/մմ2, իսկ ջերմաքիմիական մշակման ենթարկված շլիցների դեպքում` |)տ Հ 140÷150 Ն/մմ2: Եթե ստուգումից հետո ամրության պայմանը չի

ավարարվում, ապա անհրա-

ժեշտ է ընդունել շլիցների հաջորդ` ավելի ծանր սերիան ն այն նորից ստուգել: էվոլվենտային ազմաերիթային միացումները (աղ. Հ.23) ընտրում ն ստուգում են նույն ձնով, միայն այստեղ ստուգման անաձնի մեջ վերցնում են Ճ  0,8: ո : lան , որտեղ ո-ը ատամների կառչման մոդուլն է (ընդունում են աղյուսակ Հ.23-ից):

ԳԼՈՒԽ 7. ՓՈԽԱՆՑՈՒՄՆԵՐԻ ՄԵՔԵՆԱՄԱՍԵՐԻ ԿԱՌՈՒՑՎԱԾՔԱՍՏԵՂԾՈՒՄՆ

ՈՒ ՅՈՒՂՄԱՆ ՀԱՄԱԿԱՐԳԻ ՄՇԱԿՈՒՄԸ

7.1. Փոխանցումների հիմնական շարժում հաղորդող մեքենամասերի կառուցվածքաստեղծումը Ատամնանիվները, որդնանիվները, որդնակները, աստղանիվները ն փոկանիվները փոխանցումների հիմնական պտտական շարժում հաղորդող մեքենամասերն են, որոնց հիմնական պարամետրերը` մոդուլը, ատամների թիվը, տրամագծերը ն ատամնապսակի ու օղագոտու լայնությունները որոշում են նախագծման փուլում: Ուսումնասիրվող դմեքենամասերը, որոնք կարող են կոչվել «անիվներ», ունեն ընդհանուր կառուցվածքային տարրեր (նկ. 7.1):

ա)

)

ե)

գ)

դ)

զ) Նկ. 7.1. «Անիվների» կառուցվածքային տարրերը. 1. օղագոտի, 2. սկավառակ, 3. անվակունդ:

Գլանային ն կոնական ատամնանիվների, աստղանիվների ն փոկանիվների նախապատրաստվածքների կառուցվածքային չափերը նպատակահարմար է որոշել աղյուսակներ Հ.25 ն Հ.26-ից: Որդնանիվները հիմնականում պատրաստում են հավաքովի, ընդ որում` «անիվի» կենտրոնական մասը (անվակունդը` սկավառակի ն նստեցվածքային օղագոտու հետ միասին) ձուլում կամ դրոշմում են Շ» 12, Շ» 15 մակնիշի գորշ թուջերից կամ հազվադեպ` պողպատներից: Որդնանիվների կառուցվածքային չափերը երված են աղյուսակ Հ.25-ում: Փոկանիվները պատրաստում են թուջից, թեթն համաձուլվածքներից, եռակցված պողպատներից ն որոշ դեպքերում` պլաստմասսաներից: Սրանց կառուցվածքային չափերը որոշվում են աղյուսակներ 2.3, 2.6 ն Հ.25-ից: Բարձր մաշադիմացկունություն ապահովելու նպատակով աստղանիվները պատրաստում են 40, 402, 45, 40Л ն 45Л մակնիշի պողպատներից: Աստղանիվների կառուցվածքային չափերը որոշում են համաձայն ԳՕՍՏ 591-69ի (աղ. Հ.25): Կառուցվածքային տարրերի ավելի մանրամասն ուսումնասիրությունն ու հաշվարկը տրված են համապատասխան օրինակներում: 7.2. Ռեդուկտորների իրանների ն կափարիչների կառուցվածքային չափերի որոշումը Ռեդուկտորի իրանն ու կափարիչը նախատեսված են փոխանցումների

ոլոր մե-

քենամասերի տեղադրման ն կոորդինացման, շրջակա միջավայրի ազդեցությունից դրանց պահպանման, յուղման համակարգ ստեղծելու, ինչպես նան փոխանցումներում ն առանցքակալներում առաջացած ուժերը իրենց վրա ընդունելու համար: Տվյալ ռեդուկտորի արտադրության ձնին համապատասխան (անհատական, մանր, միջին ն խոշոր սերիական կամ զանգվածային արտադրություն), ռեդուկտորի իրանն ու կափարիչը պատրաստում են եռակցմամ կամ ձուլմամ : Ռեդուկտորների

եռակցված իրանն ու կափարիչը հավաքում են Ст.2

ն Ст.3

մակնիշների շերտավոր պողպատներից, իսկ ձուլված իրանն ու կափարիչը հիմնականում պատրաստում են Շ» 12 ն Շ» 15 մակնիշների գորշ թուջերից: Ռեդուկտորների իրանների ու կափարիչների կառուցվածքներն անմիջապես կախված են փոխանցումների ձներից, քանակից, անիվների դասավորությունից, հավաքման պահանջներից ն այլ գործոններից: Իրանն ու կափարիչը նախագծելու ժամանակ անհրաժեշտ է ապահովել ավարար կոշտություն ն ամրություն, որոնք կ ացառեն միջառանցքային հեռավորության

խախտումը ն լիսեռների շեղումը: Պատերի կոշտությունը ապահովելու համար առանցքակալների

նիկների արտաքին կողմից նախատեսում են կոշտության կողեր:

Չնայած ռեդուկտորների կառուցվածքների

ազմազանությանը` դրանք ունեն

նույնանման կառուցվածքային տարրեր, որոնք կառուցվածքաստեղծվում են ընդհանուր սկզ ունքներով: Ռեդուկտորների իրանների ն կափարիչների տարրերի չափերի որոշման անաձները երված են աղյուսակ Հ.27-ում ն նկար Հ.1-ում: 7.3. Ատամնանիվների յուղումն ու յուղերի տեսակների ընտրությունը Ատամնավոր ն որդնակային փոխանցումների յուղումը նպաստում է շփման փոքրացմանը, մաշից ու կոռոզիայից պաշտպանությանը,

շփվող մակերնույթներից

ջերմության հեռացմանն ու աղմուկի թուլացմանը:

7.3.1. Յուղման եղանակները Եր ատամնավոր փոխանցման արագությունը V-0,3÷12,5 մ/վ, իսկ որդնակային փոխանցմանը` Մ≤10 մ/վ, ընդհանուր նշանակության ռեդուկտորների յուղումն իրականացնում են յուղի մեջ թաթախման սկզ ունքով: Բաց ատամնավոր փոխանցումները յուղում են պլաստիկ քսուքներով կամ պարերա ար` մածուցիկ հեղուկ յուղերով (աղ. Հ.44 ն Հ.45): Եր

Մ»12,5 մ/վ ն թաթախմամ

յուղման եղանակը կառուցվածքային նկատա-

ռումներով անհնար է իրագործել, ապա ատամնավոր ռեդուկտորների համար խորհուրդ է տրվում կիրառել ստիպողական շրջապտույտով յուղման սկզ ունքը:

7.3.2. Յուղի մակնիշի ընտրությունը Հեղուկ յուղերի տեսակներն ընտրում են` հաշվի առնելով ատամնանիվների ատամների վրա առաջացած հաշվարկային կոնտակտային  լարման ն փաստացի շրջանագծային Մ արագության արժեքները (աղ. Հ.44):

7.3.3. Յուղի քանակի որոշումը Յուղումը թաթախման եղանակով կատարելու դեպքում յուղի ծավալը (լիտրերով) որոշում են հետնյալ արտահայտություններով. - ատամնավոր փոխանցումների դեպքում` Մյ Հ(0,4÷0,8):Ք1 , - որդնակային փոխանցումների դեպքում` Մյ Հ(0,6 ÷ 1.0) Ք1 :

7.3.4. Յուղի մակարդակի որոշումը Գլանային ատամնավոր ռեդուկտորներում խորհուրդ է տրվում ապահովել յուղի այնպիսի մակարդակ, որպեսզի ատամնանիվի ատամը լրիվ թաթախվի յուղի մեջ: Կոնական ռեդուկտորների դեպքում կոնական անիվի ատամը պետք է թաթախվի յուղի մեջ ամ ողջ երկարությամ : Որդնակային ռեդուկտորների դեպքում որդնանիվի ատամը կամ որդնակի գալարը պետք է թաթախվեն յուղի մեջ` որդնակի դասավորությանը համապատասխան (ներքին, վերին ն կողային դասավորություններ): Ռեդուկտորի մեջ յուղը լցվում է կամ դատարկման անցքով, կամ դիտանցքով: Վերջինս միաժամանակ օգտագործում են կառչման հավաքման ն դրա վիճակի ստուգման համար շահագործման ժամանակ: Խցանի կառուցվածքն ու չափերը երված են նկար Հ.7-ում, իսկ դիտանցքի կափարիչին վերա երող տվյալները` նկար Հ.8-ում: Ոչ մեծ չափերի ռեդուկտորներում (օրինակ` մոլորակային) դիտանցքի կափարիչի տեղակայումը դառնում է անհնար ն այստեղ լցման խցանը փոխարինվում է օդափոխիչով: Վերջինիս կառուցվածքային չափերը երված են նկար Հ.9-ում: Յուղաթափման անցքերը փակում են կոնական խողովակային պարուրակ ունեցող խցանով: Յուղի մակարդակի տեսողական վերահսկման համար օգտագործում են տար եր յուղաչափեր, որոնց նախագծումն, ընտրությունն ու տեղակայումը կարելի է կատարել` օգտվելով նկարներ Հ.10 ն Հ.11-ից, կամ համապատասխան գրականությունից: Յուղացուցիչների երված տեսակներից առավել հարմար է թափանցիկը (նկ. Հ.11.ա), որի հիմնական թերությունը տեսանելիության վատացումն է ժամանակի ընթացքում: Լայնօրեն կիրառվում են ձողային յուղացուցիչները (նկ. Հ.11. ), որոնք ռեդուկտորի իրանի մեջ տեղադրվում են H11/մ11 նստեցվածքով: Մեծ պահանջարկ ունեն նան անոթային յուղաչափերը (նկ. Հ.11.գ):

ԳԼՈՒԽ 8.

ՄԵԽԱՆԻԿԱԿԱՆ ԿՑՈՐԴԻՉՆԵՐԻ ՆԱԽԱԳԾՈՒՄԸ

Կուրսային նախագծերի առաջադրանքներում նախատեսված են մեքենաշինության մեջ լայնորեն կիրառվող կցաշուրթային ն ռնցքային ստանդարտացված կցորդիչներ: Եթե կցորդիչի տեսակը նախօրոք չի առաջադրվում, ապա այն ընտրում են` ելնելով աշխատանքային պայմաններից ն ըստ դրա նշանակության: Բոլոր դեպքերում կցորդիչը ընտրում են համաձայն պահանջվող հաշվարկային ոլորող մոմենտի. Tո.հ - K-Tո  T ,

(8.1)

որտեղ K-ն շահագործական պայմանները հաշվի առնող աշխատանքային ռեժիմի գործակիցն է (աղ. Հ.38), Լո-ը ոլորող մոմենտը լիսեռի վրա (ԼոՀ Ք/  ), Լ-ն թույլատրելի ոլորող մոմենտի աղյուսակային արժեքը (աղ. Հ.39, 40 ն 41): Կցորդիչների ն միացվող լիսեռների նախագծման ժամանակ անհրաժեշտ է ապահովել միացվող լիսեռների ծայրերի ժլ ն ժէ տրամագծերի ն կիսակցորդիչների համապատասխան անցքերի ժ տրամագծերի հարա երակցությունները: Հիմնականում ընդունում են ժլՀժէՀժ, սակայն թույլատրվում է ապահովել նան ժլ/ժէ  0,75 պայմանը` նախատեսելով կիսակցորդիչների անցքերից մեկի հետագա ներտաշումը: Կցորդիչների ընտրությունից հետո անհրաժեշտ է կատարել ստուգման հաշվարկներ: Կիսակցորդիչները միացնող հեղույսների տրամագծերը մոտավոր ձնով կարելի է որոշել հետնյալ արտահայտությամ . ժհ  0,08: ժլ  0,08ն ժ, իսկ հեղույսների քանակը՝ Z - 4, եր T   103 Նմ ն Z - 6, եր T  103 Նմ:

8.1. Կցաշուրթային կոշտ կցորդիչներ Կցաշուրթային կցորդիչներում (ԳՕՍՏ 20761-80, աղ.Հ.39) կիրառում են ացակով ն առանց ացակի հեղույսային միացումներ: Բացակով տեղակայված հեղույսները ստուգվում են ըստ ձգման ամրության. ձՀ

1,3  4  Fa  Ó ,   մ 12

(8.2)

որտեղ Բa -ն հեղույսի վրա առաջացող առանցքային ձգման ուժն է. Fa Հ

2  Tո.հ , օ1   ք

(8.3)

D1-ը` հեղույսների կենտրոնների տեղակայման շրջանագծի տրամագիծը, որը տրվում է կցորդիչի

նութագրում, fՀ0,10,2` կցաշուրթերի կցման մակերնույթների շփման գոր97

ծակիցը, ժ1-ը հեղույսի պարուրակի ներքին տրամագծի ստանդարտ արժեքը, ձՀ Հ70100 Ն/մմ2` Ճ6.3 պողպատի թույլատրելի ձգման լարումն, ընդ որում` ձ Հ հ / |Տ), որտեղ հ-ը հոսունության սահմանն է, իսկ |Տ)-ը ամրության պաշարի թույլատրելի գործակիցը, 2-ը` հեղույսների (մատերի) ընդհանուր թիվը, որոնց կեսը տեղադրված է ացակով, իսկ մյուս կեսը` առանց ացակի: Առանց ացակի տեղակայված հեղույսները ստուգում են ըստ կտրման ն տրորման լարումների.

τկ 

2  7ո.հ  τկ , π  մ2  D1 

σտ 

2  7ո.հ մ  l  D1 

(8.4)

 0 σ ]տ :

(8.5)

Ճ6.3 պողպատից պատրաստված հեղույսների համար կտրման թույլատրելի լա-

րումը` կ Հ 50  80 Ն/մմ2, իսկ տրորման թույլատրելի լարումը` տ Հ 100 120 Ն/մմ2: Լ Հ 400 Նմ ոլորող մոմենտով, կիսակցորդիչների անցքերի 40 ն 45 մմ

տրամագծերով,

1-ին

ն

2-րդ

կատարման,

Պողպատ

40-ից

պատրաստված

կցաշուրթային կցորդիչը նշանակում են հետնյալ կերպ. 1Օ 400 - 40 -1, 2- 45 - ԳՕՍՏ 20761-80:

8.2. Առաձգական վռանամատնավոր կցորդիչ Վռանամատնավոր կցորդիչի (ԳՕՍՏ 21424-75, աղ. Հ.40) հեղույսները հիմնականում ենթարկվում են ծռման դեֆորմացիայի, իսկ առաձգական վռանիկները՝ տրորման: Հետնա ար` հեղույսները հաշվարկում են ըստ ծռման ամրության, իսկ վռանիկներն` ըստ տրորման ամրության պայմանի: Հեղույսի համար ծռման լարումները կլինեն`

Í 

7ո.հ  l մ    Í : 0,1  մ 3մ  ք1  2

(8.6)

Առաձգական վռանիկների համար տրորման ամրության պայմանը`

ï 

2  Tո.հ  ï , մ մ  l í  D1  7

(8.7)

որտեղ lմ -ն ն lվ -ն համապատասխանա ար մատի ն վռանիկի երկարություններն են, ժմ-ն` մատի տրամագիծը, որոնք վերցնում են աղյուսակ Հ.40-ից: Ցածր ածխածնային պողպատներից պատրաստվող հեղույսների համար տՀ Հ60÷80 Ն/մմ2, իսկ ռետինե վռանիկ98

ների համար` տ Հ 2÷4 Ն/մմ2: Նշանակման օրինակը հետնյալն է. МУВП-400-|-1 ԳՕՍՏ 21424-75, որը համապատասխանում է Լո.հՀ 400 Նմ փոխանցվող ոլորող մոմենտին, | տեսակին (գլանային անցքով), 1 կատարմանը (երկար լիսեռների ծայրերի համար)` ըստ ԳՕՍՏ 21424-75 - ի: 8.3. Սկավառակա ռնցքային կցորդիչ Սկավառակա ռնցքային կցորդիչները (ԳՕՍՏ 20720-81, աղ. Հ.41) օգտագործում են ցածր արագությունների դեպքում (Մ  1 մ/վ), տար եր եռնվածքների համար: Կցորդիչի ընտրությունից հետո ռունցքները ստուգվում են ըստ մաշադիմացկունության ն ծռման ամրության պայմանների: Մաշակայունության պայմանը հետնյալն է.

2  Tո.հ

p օ1

 p  D  մ  0,75  7  Ե 

,

(8.8)

իսկ ծռման ամրության պայմանը (օժանդակ հաշվարկ)՝  ծՀ

2  Tո.հ  Ե  ծ , (D  մ )  Շ 2 D1  0,75  Z  26

(8.9)

որտեղ Ե-ն ն Շ-ն համապատասխանա ար ռնցքի երկարությունն ու լայնությունն են, D-ն ռնցքի արտաքին տրամագիծը, իսկ D1-ը ռունցքների միջին մասով անցնող շրջանագծի տրամագիծը: Թույլատրելի ճնշման |ք) արժեքն ընտրում են` հաշվի առնելով շփվող մակերնույթների նյութերը, ջերմամշակման ձնը ն այլ շահագործման պայմաններ (պողպատպողպատ զույգի դեպքում |ք) Հ 20÷30 Ն/մմ2): Նշանակման օրինակը հետնյալն է. 1ԷՃ 250-40-1 ԳՕՍՏ 20720-81, որը համապատասխանում է Լո.հՀ250 Նմ փոխանցվող ոլորող մոմենտին, 1-ին կատարմանը ն նստեցվածքային մակերնույթների անցքերի ժ Հ 40 մմ տրամագծին:

ԳԼՈՒԽ 9. ՆԱԽԱԳԾՎԱԾ ՌԵԴՈՒԿՏՈՐՆԵՐԻ ՏԵԽՆԻԿԱԿԱՆ ՄԱԿԱՐԴԱԿԻ

ՈՐՈՇՈՒՄԸ

Փոխանցումների ն ռեդուկտորների չափանիշների գիտական ն մեթոդոլոգիական միասնության ն ունիֆիկացման ապահովման նպատակով վերջին տասը տարում վերանայվել են ստանդարտները, կատարելագործվել ն ճշտվել է նախագծման հաշվարկների մեթոդիկան, մշակվել են այդ հաշվարկների եղանակների ստանդարտները, ունիֆիկացվել են ռեդուկտորի

ոլոր հիմնական պարամետրերը, ավելացվել են ծանրա եռն-

վածությունները, ատամների աշխատանքային մակերնույթների կարծրությունը ն այլն: Բացի դրանից`

արձրացվել են մեքենամասերի պատրաստման ճշտության պահանջ-

ները, վի րացիան ն աղմուկը դարձել են շինվածքի կարնորագույն նութագրերը, մշակվել է ռեդուկտորի հուսալիության ցուցանիշների հաշվարկման մեթոդիկան ն, վերջապես` մշակվել է «տեխնիկական մակարդակի» չափանիշը ն հաստատվել են դրա համապատասխան արժեքները: Որպես ռեդուկտորների տեխնիկական մակարդակը

նութագրող ցուցանիշ ըն-

դունված է հետնյալ հարա երակցությունը.



ո 7¹

(9.1)

որը համեմատվում է ներքոհիշյալ չափանիշների հետ (աղ. 9.1): Այս անաձնում Լդ -ն դանդաղընթաց լիսեռի վրա ոլորող մոմենտն է: Աղյուսակ 9.1 Տեխնիկական մակարդակի չափանիշները

 , կգ/Նմ

Տեխնիկական մակարդակի որակական գնահատումը

 0,2

Ցածր. ռեդուկտորը արոյապես հնացել է Միջին. այդ ռեդուկտորների արտադրությունը հիմնականում տնտե0,1 0,2 սապես հիմնավորված չէ Բարձր. ռեդուկտորը համապատասխանում է ժամանակակից մի0,060,1 ջազգային նմուշներին Բարձրագույն. ռեդուկտորը համապատասխանում է ռեկորդային  0,06 նմուշներին Ռեդուկտորի զանգվածը որոշելու համար կարելի է կառուցվածքաստեղծումից հետո հաշվարկել դրա ոլոր մեքենամասերի ծավալներն ու զանգվածները, հաշվի առնելով, որ պողպատն ունի  Հ 7800 կգ/մ3, իսկ թուջը`  Հ 7300 կգ/մ3 խտություն: Կոնական ն գլանային ռեդուկտորների դեպքում զանգվածը կլինի՝ ո Հ  ն  ն Մ,

(9.2)

որտեղ Մ-ն ռեդուկտորի ծավալն է, որն արտահայտվում է ռեդուկտորի Լ երկարության, 8 լայնության ն Ւ արձրության արտադրյալով` Մ Հ Լն 8ն Ւ,  -ն լցման գործակիցն է, որի արժեքը, կախված ռեդուկտորի տեսակից, ընտրում են

նկարներ Հ.3, Հ.4, Հ.5 ն Հ.6-ում երված գրաֆիկներից` ըստ միջառանցքային a կամ արտաքին կոնականության Բ6 հեռավորությունների: Որդնակային ռեդուկտորների զանգվածը՝

 4 22 , ո Հ  -  - ժ14

որտեղ ժ1-ը ն ժ2-ը համապատասխանա ար որդնակի ն որդնանիվի աժանարար շրջանագծերի տրամագծերն են,  Հ 7300կգ/մ3 ` թուջի խտությունը: Տեխնիկական մակարդակի չափանիշի որոշումը թույլ է տալիս նախագծված ռեդուկտորը համեմատել ստանդարտների հետ ն որոշել դրա պատրաստման նպատակահարմարությունը: Սակայն անհրաժեշտ է կուրսային նախագծերի կատարման ժամանակ հաշվի առնել անհատական ն փոքր խմ աքանակով արտադրության հնարավորությունները:

ԳԼՈՒԽ 10. ՀԱՂՈՐԴԱԿՆԵՐԻ ՆԱԽԱԳԾՄԱՆ ՕՐԻՆԱԿՆԵՐ

10.1. Միաստիճան գլանային շեղատամ ռեդուկտորով ն շղթայավոր փոխանցումով հաղորդակի նախագծման օրինակ Նախագծի առաջադրանքը Հաղորդակի տրված սխեմայով (նկ. 10.1) ն հետնյալ ելակետային տվյալներով նախագծել միաստիճան գլանային շեղատամ ռեդուկտորով ն շղթայավոր փոխանցումով հաղորդակ.

ա)

)

Նկ. 10.1. Շղթայավոր փոխադրիչի հաղորդակի կինեմատիկական սխեման. 1. էլեկտրաշարժիչ, 2. վռանամատնավոր կցորդիչ, 3. միաստիճան գլանային ռեդուկտոր, 4. շղթայավոր փոխանցման տանող աստղանիվ, 5. շարժահաղորդ շղթա, 6. շղթայավոր փոխանցման տարվող աստղանիվ, 7. քարշային աստղանիվ, 8. փոխադրիչի շղթա:

- Փոխադրիչի շղթայի ճիգը` Բt.փ Հ 12 կՆ, - Քարշային աստղանիվի շրջագծային արագությունը` Մք.աՀ 0,8 մ/վ, - Փոխադրիչի շղթայի քայլը` Քt.փ Հ 80 մմ, - Քարշային աստղանիվի ատամնաթվերը` 2ք Հ 10, - Հաղորդակը դարձափոխային ն երկհերթափոխային է, - Շղթայավոր փոխանցման թեքության անկյունը`  Հ 500:

10.1.1. Հաղորդակի էլեկտրաշարժիչի ընտրությունն ու կինեմատիկական հաշվարկը Հաղորդակի ընդհանուր օ.գ.գ.-ն՝ հՀ1ն23ն3, որտեղ 1-ը գլանային ատամնանվային զույգի օ.գ.գ.-ն է, 2-ը` մեկ զույգ առանցքակալների օ.գ.գ.-ն, 3- ը` շղթայավոր փոխանցման օ.գ.գ.- ն: Օ.գ.գ.-ների արժեքները վերցնում ենք աղյուսակ Հ.1-ից` 1 Հ 0,98 , 2 Հ 0,99 ն

3Հ0,95` նախապես ընդունելով ատամնանիվների 8-րդ, իսկ առանցքակալների 0-ական

պատրաստման դասերի ճշտություններ: Հետնա ար` հՀ0,980,9930,95Հ0,903: Ընդունում ենք հ Հ 0,9: Փոխադրիչի շարժահաղորդ լիսեռի անհրաժեշտ հզորությունը` Ք3 Հ Բt.փն Մք.ա Հ 12 0,8 Հ 9,6 կՎտ: էլեկտրաշարժիչի պահանջվող հզորությունը` Ք1 -

P3



h

9,6  10,7 կՎտ: 0,9

Փոխադրիչի շարժահաղորդ լիսեռի պտտման հաճախությունը` ո3 Հ

60  Vù . ù  Pt 



60  0,8  60 պտ/րոպ: 10  0,08

Հաշվի առնելով փոխանցումների հնարավորությունները` աղյուսակ Հ.2-ից ընտրում ենք 4Ճ սերիայի 160M8 մակնիշի եռաֆազ ասինքրոն էլեկտրաշարժիչ, որի հզորությունը` ՔէՀ11 կՎտ, ասինքրոն հաճախությունը՝ ո1Հ730 պտ/րոպ, նեռների թիվը՝ 2 ն լիսեռի տրամագիծը` ժՀ42 մմ: Հաղորդակի ընդհանուր փոխանցման թիվը՝ սհ Հ ս1ն ս2 Հ

ո1 730   12,2 ո3

Գլանային ատամնանվային զույգի փոխանցման թիվն ընդունելով ս1 Հ 3 (աղ. Հ.1), կստանանք շղթայավոր փոխանցման փոխանցումների թիվը՝ u2 

u h 12,2   4,07 , u1

ընդունում ենք ս2 Հ 4,1: Հաղորդակի լիսեռների պտտման հաճախությունը` ո1 Հ 730 պտ/րոպ,

Սխալը կազմում է՝

ո2 

ո1 730   243,33 պտ/րոպ, u1

ո3 

ո 2 243,33   59,4 պտ/րոպ: 4,1 u2

ո3 

ո3 ոax  ո3 ոոn 60  59,4 100  1  , 100  ո3 ոax

ո3  1   |ո) Հ 3: Հաղորդակի լիսեռների ոլորող մոմենտները`

7ո1 

P1

1

,

որտեղ 1 

ո1



3,14  730  76,4 ռադ/վ :

Այսպիսով` 10,7  10 3 7ո1   140,1 Նմ, 76,4

7ո 2  7ո1  u1 1   2  140,1  3  0,98  0,99  407,8 Նմ, 7ո 3  7ո 2  u 2  3  2  407,8  4,1  0,95  0,99  1572,4 Նմ: Լիսեռների անկյունային արագությունները`

1 Հ 76,4 ռադ/վ, 2  3 

1 u1

2 u2



76,4  25,5 ռադ/վ,



25,5  6,22 ռադ/վ: 4,1

10.1.2. Ռեդուկտորի գլանային ատամնազույգի հաշվարկը Ատամնանվային զույգի հաշվարկն սկսում ենք ատամնանիվների նյութերի ընտրությամ : Ատամնանվակի համար ընտրում ենք Ւ8280 կարծրությամ Պողպատ 45, իսկ ատամնանիվի համար՝ Ւ8260 կարծրությամ

արելավված

արելավված Պողպատ

45 (աղ. Հ.3): Ատամնանիվի համար որոշում ենք թույլատրելի կոնտակտային ն ծռման լարումները, իսկ ատամնանվակի համար՝ թույլատրելի ծռնան լարումը (աղ.Հ.4). 0 ] H 2  0 ] H 0  1,8  H82  67  1,8  260  67  535 Ն/մմ2, 0 ]F 1  0 ] F 01  1,03  H81  1,03  280  288,4 Ն/մմ2,

(10.3)

0 ] F 2  0 ] F 02  1,03  H82  1,03  260  267,8 Ն/մմ2:

Նկատի ունենալով, որ ռեդուկտորի դանդաղընթաց լիսեռի վրա տեղադրված է աստղանիվ, ընդունում ենք KՒՀ1,15 գործակիցը, որը հաշվի է առնում

եռնվածքի ոչ

հավասարաչափ աշխումն ատամնապսակի վրա (աղ. Հ.7): Ըստ միջառանցքային հեռավորության` ատամնապսակի լայնության գործակիցն ընդունում ենք՝  Եa 

Ե2  0,4 (Եa Հ0,2  0,6): a

Ըստ կոնտակտային ամրության պայմանի` որոշում ենք գլանային զույգի միջառանցքային հեռավորությունը.

a  K a (u1  1)  3

7ո1  K H ,  Եa  u1  0 ] 2H 2

(10.4)

որտեղ միջառանցքային հեռավորության գործակիցը գլանային շեղատամ փոխանցումների համար` Ka Հ 43, իսկ ուղղատամ փոխանցման համար` KՀ49,5 , հետնա ար՝ a  43  (3  1)3

1,15  140,1  10 3  133,6 մմ: 0,4  3  535 2

Կլորացնելով ստացված արժեքը դեպի 0 կամ 5 թվանշանով վերջացող մոտակա մեծ թիվը` կստանանք a Հ 135 մմ: Կառչման նորմալ մոդուլը` ո ո Հ (0,01  0,02)ն a Հ (0,01  0,02)135 Հ 1,35  2,7 մմ: Ստանդարտին համապատասխան (աղ. Հ.24) ընդունում ենք ոոՀ2 մմ: Ուժային փոխանցումների դեպքում մոդուլի արժեքը պետք է վերցնել 1,25 մմ-ից մեծ: Նախապես ընդունելով ատամների թեքության անկյունը`  Հ 100, որոշում ենք ատամնանվակի ատամնաթիվը`

21 

2  a  Շ0Տ  2  135  Շ0Տ10 0   33,2 : (u1  1)  ոո (3  1)  2

Ընդունելով 21 Հ 33` կստանանք ատամնանիվի ատամների թիվը` 2 2  21  u1  33  3  99 :

Ատամների ճշտված թեքության անկյան մեծությունը կլինի` Շ0Տ  

21  (u1  1)  ոո 33  (3  1)  2   0,978, 2a 2  135

որտեղից  Հ 120 6 4 (Հ12,110), որի երաշխավորված միջակայքը`  Հ 80 200: Ատամնանվակի ն ատամնանիվի աժանարար շրջանագծերի տրամագծերը` 41 

ոո 21 2  33    67,485 մմ, Շ0Տ  Շ0Տ 12,11 0,978

42 

ոո 2 2 2  99    202,454 մմ: Շ0Տ  Շ0Տ12,11 0,978

Իրական միջառանցքային հեռավորությունը` a 

41  4 2 67,485  202,454   134,97 մմ:

Զրոյական շեղումով ատամնանիվների ատամների գլխիկների շրջանագծերի տրամագծերը` 4 a1  41  2ոո  67,485  2  2  71,485 մմ,

4 a 2  4 2  2ոո  202,454  2  2  206,454 մմ: Ատամնանիվների ոտիկների շրջանագծերի տրամագծերը` 4 f 1  41  2,5ոո  67,485  2,5  2  62,485 մմ, 4 f 2  4 2  2,5ոո  202,454  2,5  2  197,454 մմ: Ատամնանիվների պսակների լայնությունները` Ե2   Եa  a  0,4  134,97  53,99 մմ: Ընդունելով Ե2 Հ 54 մմ` կունենանք ատամնանվակի պսակի լայնությունը` Ե1 Հ Ե2 Հ 5 Հ 54Հ 5Հ 59 մմ: Ատամնանվակի լայնության գործակիցն ըստ տրամագծի՝

 Ե4 

Ե2   0,8 : 41 67,485

Անիվների շրջանագծային արագությունները` V1  V2 

1  41



76,4  67,485  10 3  2,6 մ/վրկ:

Ատամնանիվների պատրաստման ճշտության դասն ընդունում ենք (8-րդ դաս) ըստ աղյուսակ Հ.8-ի: ճշտված եռնվածքի գործակիցը`

KՒ/ Հ KՒ : KՒ : KՒՄ,

որի աղադրիչների արժեքներն ընտրում ենք համապատասխանա ար Հ.9, Հ.10, Հ.11 աղյուսակներից, որտեղ KՒՀ1,04 ատամների միջն

եռնվածքի

եռնվածքի խտացման գործակիցն է, KՒՀ1,09`

աշխման գործակիցը,

KՒՄՀ1,0` դինամիկ

եռնվածքի

գործակիցը: Տեղադրելով արժեքները` կստանանք` KՒ/ Հ 1,081,091,0 Հ 1,134: Իրական կոնտակտային լարումը`

H

Z 7ո1 K H u1  1  0 ] H 2 ,  a Ե2 u1

(10.5)

 12   շեղատամ փոխանցումների համար ն որտեղ թվային գործակիցը` ZՀ270  Ն  մմ   

  12  ուղղատամ փոխանցումների համար: Մեր օրինակում` ZՀ310  Ն  մմ   

H 

270 1,134  140,1  10 3 3  1  501.1  0 ] H 2  535 Ն/մմ2: 134,97 54  3

Թեր եռնվածքը կազմում է՝  

 H ոax   H ոոn 535  501,1 1000  1000  6.3  Հ |  )Հ10,  H ոax

ընդ որում` թեր եռնվածքի թույլատրելի սահմանն է 10, գեր եռնվածքինը՝  3: Կառչման մեջ առաջացող ուժերը. 27ո1 2  140,1  10 3   4152 Ն, 67,485

- շրջագծային`

Ft1  Ft 2 

- շառավղային`

Ft1tg 4152  tg 20 0 Fr1  Fr 2    1545 Ն, Շ0Տ  Շ0Տ12 0 64

- առանցքային`

Բa.1 Հ Բa.2 Հ Բt1: tg Հ4152: tg1206/4// Հ 888,5 Ն:

Ըստ ծռման լարումների ստուգում ենք ատամների ամրությունը` նախօրոք կազմելով ատամնանիվների ատամների հավասար ամրության պայմանը.

0 ]F 1 0 ]F 2  , 7F 1 7F 2

(10.6)

որտեղ ատամի ձնը հաշվի առնող YԲ գործակիցը (ատամի պրոֆիլի գործակիցը) ընտրում ենք ըստ համարժեք անիվների հետնյալ ատամնաթվերի. 2 h1 

  35,3, Շ0Տ  Շ0Տ 12,110

2h 2 

  105,9 : Շ0Տ  Շ0Տ 12,110

Ըստ ստանդարտի` աղյուսակ Հ. 24-ից ընտրում ենք. YԲ1 Հ 3,75, YԲ2 Հ 3,6. Հետնա ար՝

288,4 267,8 , այսինքն` 76,9  74,4:  3,75 3,6

Քանի որ ատամնանիվի ատամների ծռման ամրությունն ավելի պակաս է, ապա այն ստուգում ենք ըստ ծռման ամրության`

 F2  որտեղ K´ԲՀKԲնKԲՄ-KFα

Ft1  K / F  7F 2  7 Ե2  ո ո

  F 2 ,

(10.7)

եռնվածքի գործակիցն է ծռման հաշվարկի դեպքում, KԲՀ1,18`

եռնվածքի խտացման գործակիցը (աղ. Հ.12), KԲՄՀ1,1` դինամիկական

եռնվածքի

գործակիցը (աղ. Հ.14), KԲ -ն` ատամների միջն եռնվածքի աշխման գործակիցը: Ուղղատամ ատամնանիվների համար KԲՀ1, իսկ շեղատամ ն երկշեղ ատամնանիվների համար KԲ Հ 1,1: Այսպիսով` KԲԲ Հ 1,181,11,1  1,43:

Y -ն ատամի թեքության գործակիցն է, որը որոշվում է հետնյալ կերպ. Y Հ1 -

0

 1

12,110  0,914,

ուղղատամ փոխանցումների դեպքում ընդունում ենք Y Հ 1,0: Այսպիսով՝

 F2 

4152  1,43  3,6  0,914  180,9   F 2  267,8 Ն/մմ2, 54  2,0

այսինքն` ծռման ամրության պայմանը ավարարված է:

10.1.3. Ռեդուկտորի լիսեռների նախնական հաշվարկը Ելնելով աշխատանքային պայմաններից` խորհուրդ է տրվում լիսեռները պատրաստել արելավված կամ նորմալացված 35, 40, 45 մակնիշի պողպատներից` |)ոՀ(15  40) Ն/մմ2 թույլատրելի ոլորման լարումներով:

Դիտարկվող օրինակում, որպես լիսեռների նյութ, ընդունում ենք

արելավված

Պողպատ 45` |)ոՀ25 Ն/մմ2 թույլատրելի ոլորման լարումով: Արագընթաց (տանող) լիսեռի հաշվարկը: Լիսեռի ծայրի տրամագիծը որոշում ենք` ելնելով դրա ոլորման ամրության պայմանից` 4 l1  3

7ո1 140,1  10 3  30,4 մմ: 3 0,20 ] ո 0,2  25

Ընդունում ենք 4 l1 Հ35 մմ, հաշվի առնելով, որ շարժիչի ն ռեդուկտորի լիսեռների ծայրերը միացվում են կցորդիչի միջոցով, որի կիսակցորդիչների անցքերի տրամագծերի տար երությունը թույլատրվում է վերցնել մինչն 10 մմ (կամ ապահովել

4 l1  0,75 4¿

պայմանը): Ընդունելով լիսեռն աստիճանաձն (նկ. 10.3), դրա մնացած տրամագծերը որոշում ենք` ելնելով կառուցվածքային նկատառումներից: Լիսեռի տրամագիծն առանցքակալի տակ` 4 l1  4 l1  5  35  5  40 մմ: Լիսեռի ենթադրվող տրամագիծն ատամնանվակի տակ` 4 l1  4 l1  5  40  5  45 մմ: ճշտում ենք ատամնանվակի ն լիսեռի փոխադարձ տեղադրման եղանակը, որն ունի հետնյալ տարատեսակները.

ա) ատամնանվակը տեղադրված է լիսեռի վրա երիթային միացման միջոցով, ) լիսեռն ու ատամնանվակը պատրաստված են նույն նյութից: Ատամնանվակի ներքին տրամագծի ն լիսեռի տրամագծի (ատամնանվակի տակ) տար երությունը կլինի` 4 f 1  4 l1  62,485  45  17,485 մմ, իսկ շառավիղների տար երությունը՝ X 

4 f  4 l1



17,485  8,743 մմ:

Ըստ լիսեռի տրամագծի, համաձայն ԳՕՍՏ 23360-78-ի (աղ. Հ.21), ընտրում ենք պրիզմայաձն երիթի առվակի t2Հ3,8 մմ արձրությունն, ըստ որի` նկար 10.2-ում նշված  չափը կլինի` Հ2 –t2Հ8,743–3,8Հ4,943 մմ, որի թույլատրելի արժեքը` |)Հ2,5:ոոՀ2,5 2Հ Հ5 մմ: Լիսեռն ատամնանվակից առանձին պատրաստելու համար անհրաժեշտ է, որ   : Սակայն դիտարկվող օրինակում  4,943  5 մմ, այդ պատճառով արագընթաց

լիսեռի պատրաստումը նախատեսվում է ատամնանվակի հետ միասին` նույն նյութից:

Նկ. 10.2. Երիթային միացման սխեման:

Արագընթաց լիսեռի էսքիզը պատկերված է նկար 10.3-ում:

Նկ. 10.3. Արագընթաց լիսեռ-ատամնանվակի էսքիզը:

Դանդաղընթաց (տարվող) լիսեռի ծայրի տրամագիծը որոշում ենք ըստ ոլորման ամրության պայմանի`

4l2  3

7ո 2 407,8  10 3 3  43,3 մմ, 0,2 ո 0,2  25

ընդունում ենք 4 l 2 Հ45 մմ, քանի որ այդ մասում, համաձայն առաջադրանքի, տեղակայվում է աստղանիվը: Կառուցվածքային նկատառումներից ելնելով` որոշում ենք լիսեռի մնացած տրամագծերը` - լիսեռի տրամագիծն առանցքակալների տակ` 4 l2  4 l 2  5  45  5  50 մմ, - լիսեռի տրամագիծն ատամնանիվի տակ` 4 l2  4 l2  5  50  5  55 մմ, - լիսեռի շրջակողի տրամագիծը` 4 l2  4 l2  (5  10)  55  10  65 մմ: Տարվող լիսեռի էսքիզը երված է նկար 10.4-ում.

Նկ. 10.4. Տարվող լիսեռի էսքիզը:

10.1.4.

Ատամնանվակի ն ատամնանիվի կառուցվածքային չափերի որոշումը

Ատամնանվակը, որը նախատեսվում է պատրաստել լիսեռի հետ միասին, ունի հետնյալ չափերը. ժ1Հ 67,485 մմ, ժa1Հ 71,485 մմ, ժf1Հ 62,485 մմ ն Ե1 Հ 59 մմ: Ատամնանիվի նախապատրաստվածքն ընդունելով որպես դրոշմվածք` հաշվում ենք դրա կառուցվածքային չափերն ըստ աղյուսակ Հ.25-ի անաձների: Ատամնանիվի էսքիզը երված է նկ. 10.5-ում: - Անվակունդի տրամագիծը` 4 ³Ý  1,64 l2  1,6  55  88 մմ, ընդունում ենք ժանՀ90 մմ: - Անվակունդի երկարությունը՝ l ³Ý  1,2  1,5  4 l2  1,2  1,5  55  (66  83) մմ, ընդունում ենք l ան Հ 80 մմ: ‐ Օղագոտու հաստությունը՝  0  2,5  4,0  ոո  2,5  4,0  2  (5  8) մմ,

Նկ. 10.5 Ատամնանիվի էսքիզը:

ընդունում ենք 0 Հ 8 մմ: ‐ Սկավառակի հաստությունը՝ Շ  0,2  0,3  Ե2  0,2  0,3  54  (10,8  16,2) մմ, ըն-

դունում ենք Շ Հ 14 մմ: ‐ Օղագոտու ներքին տրամագիծը՝

ք0  4 f 2  2 0  197,454  2  8  181,454 մմ, ընդունում ենք D0 Հ 182 մմ: ‐ Անցքերի կենտրոններով անցնող շրջանագծի տրամագիծը՝

ք³  0,5ք0  4 ³Ý   0,5182  90  136 մմ: ‐ Սկավառակի անցքերի տրամագիծը՝

4³ 

ք 0  4 ³Ý 182  90   23 մմ:

Ատամնանիվի ձուլված ն դրոշմված մակերնույթների թեքությունը սահմանում են 3  7 :

10.1.5. Ռեդուկտորի իրանի ն կափարիչի կառուցվածքային չափերը Ռեդուկտորի իրանը ն կափարիչը պատրաստում են ՃՀ 12 կամ ՃՀ15 մակնիշի գորշ թուջերից` ձուլման եղանակով: Իրանի ն կափարիչի չափերը որոշում ենք աղյու111

սակ Հ.27-ից ն նկար Հ.1-ից: -

Իրանի պատի հաստությունը՝  Հ 0,025ն a Հ1 Հ 0,025134,97Հ1Հ4,4 մմ:

-

Կափարիչի պատի հաստությունը՝ 1 Հ0,02ն a Հ1Հ0,02134,97Հ1Հ3,7 մմ,

ընդունում ենք  Հ 1 Հ 8 մմ: -

Իրանի վերին կցաշուրթի հաստությունը՝ ԵգՀ1,5ն Հ1,58Հ12 մմ:

-

Կափարիչի կցաշուրթի վերին գոտու հաստությունը՝ Եգ1Հ1,5ն 1Հ1,58Հ12 մմ:

-

Իրանի ներքին կցաշուրթի հաստությունը՝ ք Հ 2,35ն  Հ 2,358Հ18,8 մմ,

ընդունում ենք ք Հ 19 մմ: -

Իրանի կողերի հաստությունը՝ ո Հ (0,851)ն  Հ(0,851)ն 8Հ(6,88) մմ,

ընդունում ենք ո Հ 7 մմ: -

Կափարիչի կողերի հաստությունը` ո1Հ(0,851)ն 1Հ(0,851)ն 8Հ(6,88) մմ,

ընդունում ենք ո Հ ո1Հ7 մմ: -

Ռեդուկտորի հիմքի հեղույսների արտաքին տրամագիծը՝

ժհ1Հ(0,030,036)ն a Հ 12Հ (0,030,036)ն134,97 Հ 12Հ(16,0516,9) մմ, ընդունում ենք ժհ1Հ18 մմ, այսինքն` M18 հեղույս: -

Իրանի ն կափարիչի կցաշուրթերն ամրացնող հեղույսների տրամագծերը

(առանցքակալների մոտ) ժհ2Հ(0,70,75)ն ժհ1Հ(0,70,75)ն18Հ(12,613,5) մմ, ընդունում ենք ժհ2Հ14 մմ, այսինքն` M14 հեղույս: -

Իրանի ն կափարիչի կցաշուրթերն ամրացնող հեղույսների տրամագծերը՝ ժհ3 Հ(0,50,6)ն ժհ1 Հ (0,50,6)ն 18 Հ (910,8) մմ,

ընդունում ենք ժհ3 Հ 12 մմ, այսինքն` M12 հեղույս: -

Առանցքակալների կափարիչների հեղույսների տրամագծերը՝ ժհ4 Հ 0,04ն D Հ 4 Հ 0,04120 Հ 4 Հ 8,8 մմ,

որտեղ DՀ120 մմ` ըստ լիսեռի 4 l2 Հ55 մմ տրամագծի, նախապես ընտրված միջին սերիայի շառավղահենարանային գնդառանցքակալի արտաքին տրամագիծն է (աղ. Հ.33): Ընդունում ենք ժհ4Հ10 մմ, այսինքն` M10 հեղույս:

- Ըստ ռեդուկտորի չափերի` յուղի դատարկման համար պարուրակված անցքի ժհ5 տրամագիծը կարելի է ընդունել M16M36, ընտրում ենք M24: - Ռեդուկտորի լիսեռների կենտրոնների մոտավոր արձրությունը հիմքից՝ Ւ Հ (11,12)ն a Հ (11,12)134,97  (135151) մմ, ընդունում ենք Ւ Հ 150 մմ: Ռեդուկտորի մնացած չափերը կարելի է որոշել դրա հավաքական գծագրի մշակման ընթացքում` ելնելով կառուցվածքային նկատառումներից:

10.1.6. Շղթայավոր փոխանցման հաշվարկը Նախորդ հաշվարկներից ունենք շարժա երային շղթայավոր փոխանցման հաշվարկի համար անհրաժեշտ հետնյալ տվյալները. ո2 Հ 243,33 պտ/րոպ, 2 Հ 25,5 ռադ/վ, Լո2 Հ 407,8 Նմ, ս2 Հ 4,1,

 Հ 500:

Տանող աստղանիվի ատամների թիվը հոլովակավոր շղթաների համար՝ 23  29 – 2ն ս2 Հ 29 – 2  4,1 Հ 20,8 , ընդունում ենք 23 Հ 23: Տարվող աստղանիվի ատամների թիվը՝ 24 Հ 23 ն ս2 Հ 23  4,1 Հ 94,3, ընդունում ենք 24 Հ 94: Շահագործման հաշվարկային գործակիցը՝ Kշ Հ Kդն Kaն Kθն Kկն Kյն Kհ , որտեղ KդՀ1,3 դինամիկական գործակիցն է, իսկ K a Հ1,0` միջառանցքային հեռավորության գործակիցը: Եր

a  30  50   Pt , ապա փոխանցման թեքության գործակիցը`

K Հ1,0 (  600): KկՀ1,25 շղթայի ձգվածությունը կարգավորող գործակիցն է (պար երական կարգավորում), KյՀ 1,4` յուղման եղանակի գործակիցը (պար երական յուղում), իսկ KհՀ1,0` աշխատանքային ռեժիմի գործակիցը (մեկ հերթափոխ): Տեղադրելով արժեքները` կստանանք. Kշ Հ 1,3 1,0 1,0 1,25 1,4 1,0 Հ 2,28: Ընդունելով շղթայի հոդակապերում թույլատրելի ճնշումը` |ք) Հ21 Ն/մմ2, որոշում ենք հոլովակավոր շղթայի քայլը, ընդ որում` միաշարք շղթայի համար ոՀ1. K ß  7ո 2

2,28  407,8  10 3  34,83 մմ: Pt  2,8   2,8  23   p ո 23  21  1

Ըստ ԳՕՍՏ 13568-75-ի (աղ. 2.8), ընտրում ենք 1Ð-38,1-12700 շղթան, որի համար զ Հ 5,5 կգ/մ:

Շղթայի շրջագծային արագությունը՝ V3 

2 3  Pt  ո 2 23  38,1  243,33   3,55 մ/վրկ: 60  1000 60  1000

Շրջագծային ճիգը՝ P3 9,6  10 3 Ft 3    2704 Ն: V3 3,55 Շղթայի վրա ազդող կենտրոնախույս ուժը՝ FÏ  -  V 2  5,5  3,55 2  69,4 Ն:

Շղթայի կախվածությունից առաջացող ճիգը՝ F f  9,81  K f  -  a, Ն, որտեղ Kf Հ 1,5, քանի որ  Հ 500, Շղթայավոր փոխանցման միջառանցքային հեռավորությունը`

a Հ (3050)Քt Հ (3050)38,1 Հ 11431905 մմ, ընդունելով a Հ1500 մմ` կստանանք. Բf Հ 9,811,55,51,5 Հ121,4 Ն: Լիսեռների վրա ընկնող ընդհանուր եռնվածքը՝ ԲԸ Հ Բt3 Հ 2Բf Հ2ԲՄ Հ 2704 Հ 2121,4 Հ 269,3 Հ 3085,4 Ն:

10.1.7. Ռեդուկտորի լիսեռների հենարաններում հակազդումների որոշումը Լիսեռների հենարաններում հակազդումները որոշելու համար անհրաժեշտ է ունենալ ատամնանիվների վրա ազդող կառչման Բn ուժի Բt, Բr ն Բa

աղադրիչները ն

հենարանային հակազդումների միջն եղած հեռավորությունները: Այդ նպատակով կարելի է ավարար մոտավոր ձնով կազմել ռեդուկտորի կինեմատիկական սխեման (նկ.10.6) ն հաշվել նշված հեռավորությունները:

Նկ. 10.6. Ռեդուկտորի կինեմատիկական (հարմարադասման) սխեման:

Ինչպես երնում է սխեմայից, ազդող ն հակազդող ուժերի միջն եղած a հեռավորությունը աղկացած է հետնյալ աղադրիչներից. a 

Ե1     ³1 ,

որտեղ Ե1Հ59 մմ ատամնանվակի պսակի լայնությունն է,   10  15 մմ` անիվի ն առանցքակալի ճակատների միջն կառուցվածքային ացակը, 8³1 Հ23 մմ` ըստ 4 l1  40 մմ տրամագծի, նախապես ընտրված միջին սերիայի շառավղահենարանային գնդառանցքակալի լայնությունը (աղ. Հ.35): Տեղադրելով արժեքները` կստանանք.

a 

 10  15   56 մմ,

ընդունում ենք a   60 մմ: Նույն ձնով` a  

l ³Ý     ³2   10  15   65 մմ,

որտեղ l ³Ý  80 մմ` անվակունդի երկարությունն է, 8³2 Հ29 մմ` դանդաղընթաց լիսեռի առանցքակալի լայնությունն ըստ 4 l2  50 մմ տրամագծի: Վերջնականապես ընդունում ենք a   a   65 մմ: Արագընթաց լիսեռի հենարանների հակազդումները որոշելու համար կազմում ենք հաշվարկային սխեմա` դրա վրա տեղադրելով ոլոր ազդող ն հակազդող ուժերը (նկ. 10.7), ինչպես նան դրանց միջն եղած հեռավորությունները: Նախկին հաշվարկներից` Բt1Հ4152 Ն, ԲՇ1Հ1545 Ն, Բa1 Հ888,5 Ն, a  65 մմ, ժ1Հ Հ67,485 մմ: Ծռող մոմենտների հավասարակշռության հավասարումները համապատասխանա ար 2ՕY ն 2Օ2 հարթություններում կունենան հետնյալ տեսքը. - 2ՕY հարթությունում՝

M Բt1

ուժը

կիրառվում

է

XO7

 0,

հենարաններից

հավասար

հեռավորության

վրա,

հետնա ար` ԲY1 Հ ԲY2 Հ

Ft1 4152   2076 Ն,

- 2Օ2 հարթությունում ԲՇ1 ն Բa1 ազդող ուժերից առաջանում են Բ21 ն Բ22 հակազդումները: Ըստ լիսեռի հավասարակշռության պայմանների` 2Օ2 հարթությունում`

Նկ. 10.7. Արագընթաց լիսեռի հաշվարկային սխեման:

M

1 XOZ

 0, RZ 1  2  a   Fr1  a   Fa1 

RZ 1 

M

2 XOZ

Fr1  a  Fa1  2  a

 0,

67,485 1545  65  888,5  2  2  1003,1 Ն: 2  65

 0, RZ 2  2  a   Fr1  a   Fa1 

RZ 2  Ստուգում՝

F

XOZ

Fr1  a   Fa1  2  a

 0,

67,485 1545  65  888,5  2   541,9 Ն: 2  65

 0, RZ 1  Fr1  RZ 2  0, 1003,1  1545  541,9  0 :

Հենարաններում առաջացած գումարային շառավղային հակազդումներն են`

R1  RZ21  R721  1003,12  2076 2  2305,6 Ն:

Ք 2  RZ2 2  R722  541,9 2  2076 2  2145,6 Ն: Լիսեռի վրա ազդող ծռող մոմենտների էպյուրների կառուցման համար որոշում ենք հակազդումներից առաջացող ծռող մոմենտները. -2ՕY հարթության մեջ՝ M ÍXO.  R7 1  a   2076  0,065  134,9 Նմ,

  RZ 1  a   1003,1  0,065  65,2 Նմ, -2Օ2 հարթության մեջ՝ M ÍXO.   RZ 2  a   541,9  0,065  35,2 Նմ: M ÍXO. Դանդաղընթաց լիսեռի հաշվարկը նույնպես սկսում ենք հաշվարկային սխեմայի կազմումով` դրա վրա տեղադրելով ոլոր ազդող ն հակազդող ուժերը: Կիրառում ենք նախկինում կատարած հաշվարկների հետնյալ արդյունքները. Բը Հ 3085,4 Ն, Բt2 Հ Բt1 Հ 4152 Ն, ԲՇ2 Հ ԲՇ1 1545 Ն, Fa 2  Fa1  888,5 Ն, ժ2Հ202,454 մմ, a  a Հ65 մմ: Դանդաղընթաց լիսեռի հաշվարկային սխեման երված է նկար 10.8-ում:

Նկ. 10.8. Դանդաղընթաց լիսեռի հաշվարկային սխեման:

Ընդունելով աստղանիվի անվակունդի լայնությունը` l ան.ա Հ1,6ն ժl2 Հ1,6 50Հ 80 մմ, աստղանիվի ն ռեդուկտորի միջն եղած ացակը`    10  15 մմ, իսկ առանցքակալի լայնությունը` 8ա2 Հ 29 մմ` կստանանք. l2 

8³2 l     ան.ա   10  15   65 մմ:

Աստղանիվի վրա ազդող Բ2 ուժի աղադրիչներն են` FÁZ  FÁ  Տոn   3085,4  Տոn 50 0  3085,4  0,77  2375,8 Ն,

FÁ.  FÁ  Շ0Տ   3085,4  Շ0Տ 50 0  3085,4  0,643  1984 Ն:

2ՕY հարթությունում՝

M

XO7

 0:

Ազդող ուժերի մոմենտների հավասարումները 3-րդ ն 4-րդ հենարանների նկատմամ կլինեն`

R7 4  2  a   Ft 2  a   FÁ7  l1  2a   0, R7 4 

Ft 2  a   FÁ7  l1  2a  4152  65  198465  2  65   5052 Ն, 2  a  2  65 R7 3  2  a   Ft 2  a   FÁ7  l1  0, R7 3 

Ft 2  a  FÁ7  l1 4152  65  1984  65   1084 Ն: 2  a 2  65

Այնուհետն ստուգում ենք ստացված արժեքները՝

F

XO7

 0,

R7 3  R7 4  FÁ7  Ft 2  1084  5052  1984  4152  0 : Որոշում ենք հենարանների հակազդումները 2Օ2 հարթությունում`

M

XOZ

 0,

RZ 3 2  a  Fr 2  a  Fa2 

RZ 3 

 FÁZ  l1  0,

202,454  FÁZ l1 1545  65  888,5  2375,8  65  1268,6 Ն,  2  a  2  65

Fr 2  a   Fa 2 

Ք .4 2  a   FÁZ  l 2  2  a   Fr 2  a   Fa 2 

RZ 4 

FÁZ  l 2  2  a   Fr 2  a   Fa 2  2  a 

 0,

202,454 2375,865  2  65  1545  65  888,5 2   2  65

 2099,4 Ն: Ստուգում`

F

XOZ

 0,

R 2 3  R 2 4  Fr 2  Fß7  1218,6  2099,4  1545  2375,8  0 :

Գումարային շառավղային հակազդումները՝ R3  R723  RZ2 3  1084 2  1268,6 2  1669 Ն, R4  R724  RZ2 4  5052 2  2099,4 2  5471 Ն:

Ծռող մոմենտների էպյուրների գծման համար որոշում ենք.

- 2ՕY հարթությունում՝

 M Í.XO.  R7 3 a  1084  0,065  70,5 Նմ,  M Í.XO.  R7 4 a  5052  0,065  328,4 Նմ:

-2Օ2 հարթությունում՝ / M Í.XO.  RZ 3  a   1268,6  0,065  82,5 Նմ,

 M Í.XO.  FÁZ  l1  2375,8  0,065  154,43 Նմ,  M Í.XO.  FÁZ  a l 2   RZ 4 a  2375,8  0,065  0,065  2099,4  0,065  172,39 Նմ:

Ստուգում՝

/   M Í.XO.  M Í.XO. , 0, 202454 888 ,5   172 ,39  82 ,5 Fa 2 

89,94  89,89, այսինքն` պայմանը ավարարված է:

10.1.8. Գլորման առանցքակալների հաշվարկն ու ընտրությունը Արագընթաց լիսեռի հենարանային առանցքակալների ընտրությունը կատարում ենք` օգտվելով նախկին հաշվարկների արդյունքներից՝ R1  Fr1  2305,6 Ն, R2  Fr2  2145,6 Ն, Fa1  888,5 Ն, ո 1  730 պտ/րոպ, մ l1  40 մմ:

Քանի որ հենարաններում գործում են շառավղային ն առանցքային ուժերը, ապա, որպես հենարաններ, ընտրում ենք շառավղահենարանային առանցքակալները: Ըստ 4 l1  40 մմ տրամագծի` նախապես ընտրում ենք ՇօՇՀ33400 Ն ստատիկ եռնունակությամ ն

  12 0 կոնտակտի անկյունով միջին սերիայի № 36308 գնդառանց-

քակալ (աղ. Հ.35): Ընդունելով գլորման մարմինների շարքերի թիվը | Հ 1 ն առանցքակալի պտտվող օղակի գործակիցը Մ Հ 1` որոշում ենք հետնյալ հարա երակցությունը. iFa1 1  888,5   0,027, VՇOr 1  33400

ընտրում ենք 6Հ0,34 օժանդակ գործակիցը (աղ. Հ.28): Ընդունում ենք արագընթաց լիսեռի հենարաններում առանցքակալների տեղակայման «ըստ ընդարձակման» սխեման (նկ. 10.9): Որոշում ենք շառավղային ուժերից առաջացած առանցքային

աղադրիչները

(աղ. Հ.28).

Նկ. 10.9. Արագընթաց լիսեռի առանցքակալների տեղակայման սխեման:

S1  Հ  Fr1  0,34  2305,6  784 մմ, S 2  Հ  Fr2  0,34  2145,6  730 մմ:

Գումարային առանցքային հակազդումները կլինեն՝ Fa1  S 2  Fa1  730  888,5  1618,5 Ն, Fa2  S 2  730 Ն:

Համարժեք դինամիկ եռնվածքը՝ Pr  VXFr  7FaK ³ K ç , որտեղ Kա-ն անվտանգության գործակիցն է (կուրսային նախագծերում ընդունում ենք KաՀ1,5), իսկ KջՀ1,0` ջերմաստիճանային գործակիցը (tՀ1000Շ): 2-ը ն Y-ը եռնման գործակիցներն են, որոնք ընտրում ենք աղյուսակ Հ.30-ից` համաձայն հետնյալ հարա երակցությունների. -1-ին հենարանի համար՝

iFa1 11618,5   0,7, VFr1 1 2305,6 ստացված արժեքը մեծ է 6Հ0,34-ից, իսկ 2Հ0,45 ն YՀ1,62: -2-րդ հենարանի համար՝

iFa2 1 730   0,34, VFr2 1 2145,6 ստացված արժեքը հավասար է 6 Հ0,34-ին, հետնա ար` 2Հ1 ն YՀ0: Համարժեք դինամիկական շառավղային եռնվածքները կլինեն. Pr1  VXFr1  7Fa1 K ³ K ç  (1  0,45  2305,6  1,62  1618,5)1,5  1,0  5489,3 Ն, Pr 2  VFr2 K ³ K ç  1,0  2145,5  1,5  1,0  3218,4 Ն:

Ստացված արժեքներից հետնում է, որ առավել ծանրա եռնված է 1-ին հենարանը, որի համար էլ կատարվում է առանցքակալի ընտրություն: Դինամիկական եռնվածությունն այդ հենարանի համար կլինի.

Շr1  K  Pr1 ,

որտեղ KՀ6,0 գործակիցն ընտրում ենք աղյուսակ Հ.31-ից` ելնելով առանցքակալի պտտվող օղակի պտտման հաճախությունից` ո1Հ730 պտ/րոպ ն աշխատանքային երկարակեցությունից` ԼհՀ5000 ժամ (ԼհՀ2500  20000 ժամ): Այսպիսով՝ ՇՇ1 Հ 6 5489,3 Հ 32936 Ն: Հաշվի առնելով հենարանների

նիկների մշակման տեխնոլոգիական առանձ-

նահատկություններն ու ճշտությունը` նպատակահարմար է երկու հենարաններում էլ տեղակայել շառավղահենարանային միջին սերիայի № 36308 գնդառանցքակալներ, որոնք ունեն ժ2D28Հ40290223 չափերը ն ՇՇաՀ41300 Ն դինամիկ եռնունակությունը: Քանի որ ՇՇ2  ՇՇա, ապա ընտրության պայմանը ավարարված է: Անհրաժեշտության դեպքում կարելի է որոշել ընտրված առանցքակալի իրական երկարակեցությունը`

Lհ.Ç.

10 6  Շ r ³   60  ո1  Pr1

P

 10 6  41300      9724 ժամ,  60  730  5489,3  

որտեղ քՀ3` գնդառանցքակալների դեպքում ն քՀ10/3` հոլովակավոր առանցքակալների դեպքում: Դանդաղընթաց լիսեռի հենարանային առանցքակալներն ընտրելու համար նախկին հաշվարկներից ունենք. R3  Fr3  1669 Ն, R4  Fr4  5471 Ն, Fa1  Fa 2  888,5 Ն, ո 2 

243,33 պտ/րոպ, մ l 2  50 մմ: Քանի որ հենարաններում առկա են շառավղային ն առանցքային ուժեր, ապա, որպես լիսեռի հենարաններ, կիրառում ենք շառավղահենարանային առանցքակալներ: Ըստ 4 l2  50 մմ տրամագծի` ընտրում ենք ՇօՇՀ48800 Ն ստատիկ եռնունակությամ ն   120 կոնտակտի անկյունով միջին սերիայի № 36310 գնդառանցքակալ (աղ. Հ.35): Ընդունելով գլորման մարմինների շարքերի թիվը | Հ 1 ն առանցքակալի պտտվող օղակի գործակիցը Մ Հ 1` կազմում ենք հետնյալ հարա երակցությունը.

i  Fa 2 1  888,5   0,018, V  ՇOr 1  48800 Աղյուսակ Հ.29-ից ընտրում ենք 6Հ0,32 օժանդակ գործակիցը: Ընդունում ենք դանդաղընթաց լիսեռի հենարաններում առանցքակալների տեղակայման «ըստ ընդարձակման» սխեման (նկ. 10.10) ն որոշում շառավղային ուժերից առաջացած առանցքային աղադրիչները (աղ. Հ.28).

Նկ. 10.10. Դանդաղընթաց լիսեռի առանցքակալների տեղակայման սխեման:

S 3  ՀFr3  0,32  1669  534,1 Ն, S 4  ՀFr4  0,32  5471  1750,7 Ն:

Գումարային առանցքային հակազդումները կլինեն՝ Fa3  S 3  534,1 Ն, Fa4  S 3  Fa 2  534,1  888,5  1423 Ն:

Համարժեք դինամիկ եռնվածքը՝

Pr  VXFr  7FaK ³ K ç , որտեղ Kա-ն անվտանգության գործակիցն է (կուրսային նախագծերում ընդունում ենք KաՀ1,5), իսկ KջՀ1,0` ջերմաստիճանային գործակիցը (քանի որ tՀ1000Շ): 2-ը ն Y-ը եռնման գործակիցներն են, որոնք ընտրում ենք աղյուսակ Հ.30-ից` հետնյալ հարաերակցություններին համապատասխան: - 3-րդ հենարանի համար՝

iFa3 1 534,1   0,32  Հ, VFr3 11669 հետնա ար` 2Հ1,0 ն YՀ0: - 4-րդ հենարանի համար՝

i  Fa4 1  1423   0,26  e  0,32 , V  Fr4 1  5471 որի դեպքում` 2Հ1 ն YՀ0: Երկու հենարանների համար էլ պահանջվում են շառավղային առանցքակալներ: Համարժեք դինամիկական շառավղային եռնվածքները կլինեն.

Pr 3  V  F / r 3  K ³  K ç  1  1169  1,5  1,0  2503,5 Ն,

Pr 4  V  Fr 4  K ³  K ç  1  5471  1,5  1,0  8206,5 Ն: /

Առանցքակալի ընտրությունը կատարվում է առավել ծանրա եռնված 4-րդ հենարանի համար, որի դինամիկական եռնվածության անաձնն է՝

Շ r 4  K  Pr 4 , որտեղ KՀ4,0` գործակից է, որն ընտրում ենք աղյուսակ Հ.31-ից, ըստ առանցքակալի պտտվող օղակի պտտման հաճախության, ո2Հ243,33 պտ/րոպ ն աշխատանքային երկարակեցության` ԼհՀ5000 ժամ: Այսպիսով՝ ՇՇ1 Հ 4  8206,5 Հ 32826 Ն: Քանի որ հենարաններում առանցքային ուժերի ազդեցությունը մեծ չէ, նպատակահարմար է երկու հենարաններում էլ տեղակայել շառավղային միջին սերիայի № 310 գնդառանցքակալներ, որոնք ունեն ժ2D28Հ502110227 չափեր ն ՇՇաՀ48500 Ն եռնունակություն: Քանի որ ՇՇ4 Հ ՇՇա, ապա ընտրության պայմանը ավարարված է: Անհրաժեշտության դեպքում կարելի է որոշել ընտրված առանցքակալի իրական երկարակեցությունը.

L հ.Ç.

10 6  60  ո 2

 Շr³   Pr 4

P

 10 6  48500       14138 ,5 ժամ, 60  243 ,33  8206 ,5  

որը թույլատրելի է նախագծվող ռեդուկտորի համար:

10.1.9. Երիթային միացումների նախագծումը Արագընթաց լիսեռի վրա երիթ տեղադրվում է միայն լիսեռի ծայրին: Ելնելով լիսեռի ծայրի 4 l1 Հ35 մմ տրամագծից` ըստ ստանդարտի (աղ. Հ.21), ընտրում ենք պրիզմայաձն երիթ` Երիթ 10 2 8 2 40 ԳՕՍՏ 23360-78 , որի առվակի չափերն են` t1 Հ 5 մմ ն t2 Հ 3,3 մմ: Երիթի աշխատանքային l երկարությունն ընտրում ենք կիսակցորդիչի l գլ երկարությունից (աղ. Հ.40) 1020 մմ-ով պակաս ն կլորացնում ըստ երիթի երկարությունների ստանդարտ շարքի (աղ. Հ.20)՝ l Հ l գլ - (10…20)Հ 58-(10…20) Հ(48…38) մմ: Ընդունում ենք l Հ40 մմ: Ընտրված երիթը ստուգում ենք ըստ տրորման՝

ï 

2  7ո1   ï : 4 l1  h  t1   l³

Ընտրում ենք երկու կողմից կլորացված երիթ, որի աշխատանքային երկարությունը կլինի՝ l ³  l  Ե  40  10  30 մմ: Այսպիսով՝

2  140,1  103 ï   88,95 Ն/մմ2   ï , 35  8  5  30 որտեղ  ï Հ 100 Ն/մմ2` նորմալացված Պողպատ 45-ից պատրաստված երիթի թույլատրելի տրորման լարումն է թուջե անվակունդի կիրառման դեպքում: Դանդաղընթաց լիսեռի վրա նախատեսվում է երկու երիթ՝ մեկը լիսեռի ծայրին, իսկ մյուսը` ատամնանիվի տակ: Ըստ լիսեռի ծայրի 4 l 2 Հ 45 մմ տրամագծի` ընտրում ենք պրիզմայաձն երիթ` Երիթ 1429260 (ԳՕՍՏ 23360-78), որի առվակի չափերն են` t1 Հ 5,5 մմ ն t2 Հ 3,8 մմ: Երիթի աշխատանքային երկարությունն ընդունում ենք l Հ70 մմ, քանի որ լիսեռի ծայրին տեղադրվող աստղանիվի անվակունդի երկարությունը՝ Լան.աՀ 80 մմ: Ընտրված երիթը ստուգում ենք ըստ տրորման.

ï 

27ո 2   ï : 4 l 2 h  t1 l ³

Ընդունում ենք երկու կողմից կլորացված ճակատներով երիթ, որի աշխատանքային երկարությունը՝ l ³  l  Ե  70  14  56 մմ: Այսպիսով՝

ï 

2  407,8  10 3  92,5 Ն/մմ2   ï , 45  9  5,5  56

որտեղ  ï  100 Ն/մմ2 պողպատե երիթի թույլատրելի տրորման լարումն է: Դանդաղընթաց լիսեռի երկրորդ երիթը նախատեսվում է ատամնանիվի տակ: Ըստ լիսեռի 4 l2 Հ55 մմ տրամագծի` ընտրում ենք պրիզմայաձն երիթ՝ Երիթ 16210270 ԳՕՍՏ 23360-78, որի առվակների չափերն են` t1 Հ 6 մմ ն t2 Հ 4,3 մմ: Երիթի աշխատանքային երկարությունն ընդունում ենք` l աՀ l ան - (1020) մմՀ 70 -16Հ54 մմ: Ընտրված երիթը կարող է չստուգվել, քանի որ նույն Լո2 ոլորող մոմենտի դեպքում լիսեռի տրամագիծն ատամնանիվի տակ ավելի մեծ է: Անհրաժեշտության դեպքում կարելի է համոզվել, որ՝

ï

2  7ո 2 2  407,8  10 3    68,7 Ն/մմ2   ï : 4 l2  h  t1   l ³ 55  10  6 54

10.1.10. Լիսեռների ճշգրտված հաշվարկը Լիսեռների ճշգրտված հաշվարկը կատարում ենք ըստ հոգնածության (ստուգողական հաշվարկ): Այդ ընթացքում ենթադրվող վտանգավոր կտրվածքներում որոշում ենք ամրության պաշարի Տ գործակիցները, որոնք պետք է ապահովեն ամրության պայմանը՝ S  S   2,5: Հաշվարկների ժամանակ ընդունում ենք, որ ծռման լարումները փոփոխվում են ըստ սիմետրիկ ցիկլի, իսկ ոլորման լարումներն` ըստ զրոյական ( ա ախող) ցիկլի: -

Արագընթաց

լիսեռը

պատրաստում

են

ատամնանվակի

հետ

միասին`

արելավված Պողպատ 45-ից: Աղյուսակ Հ.3-ից ընդունում ենք ժՀ780 Ն/մմ2, իսկ դիմացկունության սահմանը միջին ածխածնային պողպատների համար ծռման սիմետրիկ ցիկլի դեպքում`

 1  0,43   ժ  0,43  780  335,4 Ն/մմ2: Շոշափող լարումների դիմացկանության սահմանը`

 1  0,58   1  0,58  335,4  194 Ն/մմ2: Կուրսային նախագծերում ստուգումը նպատակահարմար է կատարել միայն կցորդիչի ն ատամնանիվի տակի հատույթներում: Այն դեպքում, եր

ատամնանվակը

պատրաստում են լիսեռի հետ միասին, վերջինիս ստուգումը կարելի է

ացառել: Մեր

օրինակում կցորդիչի տակի 1-1 հատույթում (նկ. 10.7-ում՝ լիսեռի ծայրին) ոլորող մոմենտի փոխանցումից առաջանում են շոշափող լարումներ, իսկ երիթային առվակի առկայությունն առաջացնում է լարումների կուտակում: Ամրության պաշարի գործակիցն ըստ շոշափող լարումների որոշում ենք հետնյալ անաձնով.

S  S 

 1 K



 a    ո

,

որտեղ զրոյական ցիկլի ամպլիտուդը ն լարումը`

a ո 

 ոax



7ո1 : 2  Wո

4 l1 Հ35 մմ, ԵՀ10 մմ, t1Հ5 մմ արժեքների դեպքում ոլորման դիմադրության մոմենտը ն զրոյական ցիկլի ամպլիտուդը համապատասխանա ար կլինեն. Ե  t1  4 l1  t1  3,14  35 3 10  5  35  5    Wո   7,77  10 3 մմ3, 2  4 l1 2  35

  4 l31

140,1  10 3 a   9 Ն/մմ2: 2  7,77  10

Հ.42 ն Հ.43 աղյուսակներից ընտրում ենք. - շոշափող լարումների կուտակման գործակիցը` K  1,65 , - շոշափող լարումների մասշտա ային գործոնը`    0,75, - ածխածնային ն լեգիրացված պողպատների դեպքում`   0,1 : Տեղադրելով ստացված ն ընտրված արժեքները` կստանանք. S 

 9,4  S . : 1,65  9  0,1  9 0,75

Դանդաղընթաց լիսեռը պատրաստում են ատամնանիվից առանձին` նորմալացված Պողպատ 45-ից: Ընդունում ենք σժ 600 Ն/մմ2 (աղ. Հ.3), որի դեպքում դիմացկունության սահմաններն ըստ համապատասխան լարումների կլինեն. -1Հ 0,43600 Հ 258 Ն/մմ2 ն -1Հ 0,58258 Հ 150 Ն/մմ2:

Ըստ ամրության` ստուգումը կատարում ենք միայն աստղանիվի (|-|) ն ատամնանիվի (||-||) տակի հատույթներում (նկ. 10.8): |-| հատույթում լարումների խտացումը պայմանավորված է երիթային առվակի առկայությամ : Ընտրում ենք գործակիցների հետնյալ արժեքները. K   1,6 , K  1,5 ,

   0,83 ,    0,72, իսկ ածխածնային պողպատների համար՝ Հ0,2 ն Հ0,1 (աղ. Հ.42 ն Հ.43): Որոշում ենք ծռող մոմենտը աստղանիվի տակի հատույթում, ընդունելով Բը ուժի կիրառման կետի հեռավորությունը լիսեռի եզրից` x1 

l³Ý.³ 80   40 մմ.

Mծ.|-| Հ Բը ն 21 Հ 3085,4  40 Հ 123,42103 Նմմ: Ծռման դիմադրության մոմենտը առվակի ԵՀ14 մմ ն t1Հ5,5 մմ չափերի դեպքում՝ WÍ 

  4 l32

Ե  t1  4 l 2  t1  3,14  45 3 14  5,545  5,5  7,61  10 3 մմ3:    2  4l2 2  45

Ծռման նորմալ լարումների ամպլիտուդը`

M Í.I - I 123,42  10 3 a    16,22 Ն/մմ2: ՄÍ 7,61  10 Ոլորման դիմադրության մոմենտը՝ Wո 

  4 l32

Ե  t  4 l 2  t1  3,14  45 3 14  5,545  5,5  16,55  10 3 մմ3:    2  4l2 2  45

Շոշափող լարումների ցիկլի ամպլիտուդը ն միջին լարումը.

 ոax

7ո 2 407,8  10 3  12,32 մմ3: a ո    2  Wո 2  16,55  10

Ամրության պաշարի գործակիցը՝ - ըստ շոշափող լարումների.

 1

S 

K



-



 a   ո

1,5  12,32  0,1  12,32 0,72

 5,58,

ըստ նորմալ լարումների.

 1

S 

K



 a   ո



1,6  16,22  0,2  0 0,83

 8,25 ,

որտեղ միջին նորմալ լարումը սիմետրիկ ցիկլի դեպքում` ոՀ0: Գումարային ամրության պաշարի գործակիցը կլինի. S  S

S

S  S

5,58  8,25



5,582  8,252

 4,6  S   2,5 :

Լարումների խտացումն ատամնանիվի տակի ||-|| հատույթում նույնպես պայմանավորված է երիթային առվակով: Ընտրում ենք գործակիցների հետնյալ արժեքները. K   1,6, K  1,5,    0,8,    0,68

(աղ. Հ.42 ն Հ.43) ն Հ 0,2, Հ 0,1: Նախկին հաշ-

վարկներից կիրառվում են հորիզոնական ն ուղղաձիգ հարթություններում ազդող ծռող   172,4 Նմ:   70,5 Նմ ն M Í.XO. մոմենտների հետնյալ մեծությունները. M Í.XO.

||-|| հատույթում գումարային ծռող մոմենտը՝

M

M Í.I - I 

/

  M

ծ.2օ7

ծ.2օ2



 70,52  172,42  186,3  103 Նմմ:

Ոլորման դիմադրության մոմենտը՝ Wո 

 

  4 l 2 //

Ե  t 1 4 l2  t1  3,14  55 3 16  655  6  30,6  10 3 մմ3:     2  4l2 2  55



Շոշափող լարումների ցիկլի ամպլիտուդը ն միջին լարումը`

a ո 

 ոax



7ո 2 407,8  10 3  6,6 Ն/մմ2:  2Wո 2  30,6  10

Ծռման դիմադրության մոմենտը` WÍ 

 

  4 լ2 //

Ե  t1  4 l2  t1  3,14  55 3 16  6  55  6     14,24  10 3 մմ3: 2  4 l2 2  55



Ծռման նորմալ լարումների ամպլիտուդը`

a 

M Í.I - I 186,3  10 3  13,08 Ն/մմ2:  ՄÍ 14,24  10

Միջին լարումը սիմետրիկ ցիկլի համար՝ ոՀ 0: Ամրության պաշարի գործակիցը. - ըստ շոշափող լարումների` S 

 1 K



 a   ո



1,5  6,6  0,1  6,6 0,68

 9,85,

- ըստ նորմալ լարումների` S 

 1 K



 a   ո



1,6  13,08  0,2  0 0,8

 9,86 :

Գումարային ամրության պաշարի գործակիցը կլինի՝ S

S  S S2  S2



9,85  9,86 9,852  9,862

 6,97  S   2,5 :

Այսինքն` ||-|| հատույթում ապահովված է անհրաժեշտ ամրություն: Անհրաժեշտության դեպքում կարելի է կատարել նման ստուգիչ հաշվարկներ նան մյուս հնարավոր հատույթների համար:

10.1.11. Ռեդուկտորի յուղման համակարգի ն յուղի ընտրությունը Ռեդուկտորի ատամնանիվների ն առանցքակալների յուղումը կատարում են շփումը, մաշը ն ջերմաստիճանը նվազեցնելու նպատակով: Յուղումը նվազեցնում է նան աղմուկը ն մեքենամասերի թրթռումը: Ընդհանուր նշանակության ռեդուկտորների ատամնանիվների յուղումն իրագործվում է թաթախման սկզ ունքով, որի համար օգտագործում են հեղուկ յուղեր: Գլանային ռեդուկտորում յուղի ծավալը որոշում ենք հետնյալ արտահայտությամ . Մ Հ (0,4 – 0,8)ն Ք1 Հ (0,4 – 0,8)ն 10,7Հ 4,3…8,6 լ: Ընդունում ենք Մ Հ 7,0 լ: Յուղը լցնում ենք այնքան, որպեսզի ծածկի ատամնանիվի ատամը: Յուղի մակնիշն ընտրում ենք, օգտվելով նոմոգրամից (նկ. Հ.2), ըստ որի յուղի կինեմատիկական մածուցիկությունը՝ 50Հ35 մմ2/վ: Վերջինիս, ըստ ԳՕՍՏ 20799-75-ի (աղ. Հ.45), համապատասխանում է È-45Ճ ինդուստրիալ հեղուկ յուղը: Առանցքակալները յուղում ենք պլաստիկ (խտացված) յուղերով, որոնք լցնում ենք առանցքակալների նիկների մեջ: Ըստ ԳՕՍՏ 1033-79-ի (աղ. Հ.46), յուղի մակնիշն է 0Ñ3: Այս մասին առավել մանրամասն տեղեկատվություն կարելի է ստանալ համապատաս-

խան գրականությունից |10, 11):

10.1.12. Միացումների նստեցվածքների նշանակումը

Ռեդուկտորի մեքենամասերի միացումների նստեցվածքները նշանակում ենք համաձայն աղյուսակ Հ.47-ի` - ատամնանիվի նստեցվածքը լիսեռի վրա` - աստղանիվի նստեցվածքը լիսեռի վրա`

H7 H7 H7 , , , p 6 ո6 է 6

H8 H 7 H7 , , , h7 h6 j 2 6

- առանցքակալը լիսեռի վրա` է 6 , է 7 , - առանցքակալը նիկի մեջ` H 7 , H 8 , - առանցքակալների կափարիչները նիկների մեջ`

H7 : h8

10.1.13. Ռեդուկտորի հավաքման հաջորդականությունը Անհրաժեշտ է մանրամասնորեն գրանցել մեքենամասերի հավաքման հերթականությունը:

10.1.14. Կցորդիչի նախագծումը Արագընթաց լիսեռի համար նախատեսված է մատնավռանային

առաձգական

կցաշուրթային կցորդիչ, որի տեսակաչափն ընտրում ենք ըստ հաշվարկային մոմենտի` Լհ.1 ՀKնԼ ո.1Հ1,6ն 140,1 Հ 224,2 Նմ, որտեղ շահագործման պայմանները հաշվի առնող KՀ1,6 գործակիցն ընտրում ենք աղյուսակ Հ.38-ից` համաձայն լիսեռի ժլ1Հ35 մմ տրամագծի: Աղյուսակ Հ.40-ից ընտրում ենք МВПУ-250-35-50, ԳՕՍՏ-21424-75 տիպի կցորդիչ, որի [Լ)ոՀ250 Նն մ ն ժ Հ 35 մմ: Ընտրված կցորդիչի հիմնական տարրերը կարելի է ստուգել ըստ ամրությունների (տես գլուխ 8-ը):

10.1.15. Ռեդուկտորի տեխնիկական մակարդակի որոշումը Գծում ենք նախագծված ռեդուկտորը (նկ. 10.11)` ընդունելով 2Հ30 մմ, որի համար աղյուսակ Հ.27-ից ընդունում ենք 7 Հ Ճ Հ 1,2ն  ն որոշում ռեդուկտորի եզրաչափերը` L  41  4 2  2 2  68  203  2  10  291 մմ, B  2a'2  15  2  65  30  160 մմ,

H  մ 2  x  y  203  25  10  238 մմ:

Նկ. 10.11.Գլանային ռեդուկտորի սխեման:

Ռեդուկտորի ծավալը`

V  L  8  H  0,291  0,16  0,238  0,011 մ3: Ռեդուկտորի զանգվածը`

ո      V  0,42  7300  0,011  40,0 կգ, որտեղ Հ0,42 լցման գործակիցն է, որն ընտրում ենք գրաֆիկից (նկ. Հ.3): Որոշում ենք նախագծված ռեդուկտորի տեխնիկական մակարդակը`

 

ո 40,0   0,098  0,1 : 72 407,8

Այս ցուցանիշը նորոշում է ռեդուկտորը որպես միջազգային նմուշներին համապատասխանող արձր մակարդակի շինվածք (աղ. 9.1): 10.2. Միաստիճան կոնական ուղղատամ ռեդուկտորով ն հարթ փոկային փոխանցումով հաղորդակի նախագծման օրինակ Նախագծման առաջադրանքը Ըստ հաղորդակի սխեմայի (նկ. 10.12) ն ելակետային տվյալների` նախագծել միաստիճան կոնական ուղղատամ ռեդուկտորով ն հարթ փոկային փոխանցումով հաղորդակ: Ելակետային տվյալներ` -

ժապավենային փոխադրիչի շարժա երային թմ ուկի վրա անհրաժեշտ հզորությունը` ՔթՀ Ք3Հ4,5 կՎտ,

-

թմ ուկի անկյունային արագությունը` թՀ10 ռադ/վ,

-

հաղորդակը ոչ դարձափոխային է ն մեկ հերթափոխային,

-

հարթ փոկային փոխանցման ծգվածքը կարգավորվում է ավտոմատ եղանակով,

-

փոկային փոխանցման թեքության անկյունը`  Հ 500:

Նկ. 10.12. Ժապավենային փոխադրիչի հաղորդակի կինեմատիկական սխեման. 1. էլեկտրաշարժիչ, 2.հարթ փոկային փոխանցում, 3. ռնցքային կցորդիչ, 4. միաստիճան կոնական ռեդուկտոր, 5. վռանամատնավոր կցորդիչ, 6. ժապավենային փոխադրիչ:

10.2.1. Հաղորդակի էլեկտրաշարժիչի ընտրությունն ու կինեմատիկական հաշվարկը Հաղորդակի ընդհանուր օ.գ.գ.-ն՝ հՀղ1243, որտեղ 1-ը հարթ փոկային փոխանցման օ.գ.գ.-ն է, 2-ը` մեկ զույգ առանցքակալների օ.գ.գ.-ն, 3-ը` կոնական փոխանցման օ.գ.գ.-ն: Օ.գ.գ.-ների արժեքներն ընտրում ենք աղյուսակ Հ.1-ից` նախապես ընդունելով ատամնանիվների 8-րդ, իսկ առանցքակալների` 0-ական պատրաստման դասի ճշտութուններ՝ 1Հ0,97, 2Հ0,99,

3Հ0,97: Տեղադրելով արժեքները` կստանանք. հՀ 0,97

0,994 0,97Հ0,904: Ընդունում ենք հ Հ 0,9: էլեկտրաշարժիչի պահանջվող հզորությունը` Ք1 Հ

P3

h



4,5  5,0 կՎտ: 0,9

Փոխադրիչի շարժահաղորդ լիսեռի պտտման հաճախությունը` ոթՀ ո3 Հ

30   Ã





30 10  95,54 պտ/րոպ : 3,14

Հաշվի առնելով փոխանցումների հնարավորությունները` աղյուսակ Հ.2-ից ընտրում ենք 4Ճ սերիայի 132M8 մակնիշի եռաֆազ ասինքրոն էլեկտրաշարժիչ, որի հզո131

րությունը Քէ Հ 5,5 կՎտ է, ասինքրոն հաճախությունը՝ ո1 Հ 720 պտ/րոպ, նեռների թիվը՝ 2, լիսեռի տրամագիծը` ժէ Հ 38 մմ: Հաղորդակի ընդհանուր փոխանցման թիվը` սհ Հ

ո1   7,54 : ո3 95,54

Ընդունելով կոնական ատամնանվային զույգի փոխանցման թիվը ս2Հ3` կստանանք փոկային փոխանցման փոխանցումների թիվը` u1 

u h 7,54   2,51 , u2

ընդունում ենք ս1 Հ 2,5: Այսպիսով՝ u h  u1  u 2  2,5  3  7,5 : Հաղորդակի լիսեռների պտտման հաճախությունները` ո1 Հ 720 պտ/րոպ, ո2 

ո1 720 ո   288 պտ/րոպ, ո3  2   96 պտ/րոպ: u2 u1 2,5

Սխալը կազմում է՝ ո3 

ո3 ոax  ո3 ոոn 96  95,54  1000  1000  0,480  ո  30 : ո3 ոax

Հաղորդակի լիսեռների ոլորող մոմենտները. - 1-ին դեպքում` 7ո1 

լիսեռ՝ 7ո1 

P1

1

, Ն  մ, որտեղ 1 

  ո1



3,14  720  75,360 ռադ/վ , որի

5,0  10 3  66,4 Ն  մ, 75,36

- 2-րդ լիսեռ՝ 7ո 2  7ո1u1 1 2  66,4  2,5  0,97  0,99  159 ,4 Ն  մ, - 3-րդ լիսեռ՝ 7ո 3  7ո 2  u 2   3   22  159,4  3,0  0,97  0,99 2  454,7 Ն  մ : Լիսեռների անկյունային արագությունները՝ ω1 Հ 75,36 ռադ/վ, ω2 

ω1 75,36   30,14 ռադ/վ, ս1 2,5

ω3 

ω 2 30,14   10,05 ռադ/վ : ս2

10.2.2. Ռեդուկտորի կոնական ատամնազույգի հաշվարկը Ատամնանվային զույգի հաշվարկը սկսում ենք ատամնանիվների նյութերի ընտրությամ : Օգտվելով աղ.Հ. 3-ից` ընտրում ենք ռեդուկտորի ատամնանիվների նյութը`

արելավված Պողպատ 402, ընդ որում` ատամնանվակի համար Ւ8280, իսկ ատամնանիվի համար` Ւ8260 կարծրությամ : Ատամնանիվի համար որոշում ենք թույլատրելի կոնտակտային, իսկ ատամնանվակի ն ատամնանիվի համար՝ թույլատրելի ծռնան լարումները (աղ. Հ.4). 0 ] H 2  0 ] H 0  1,8  H82  67  1,8  260  67  535 Ն/մմ2 , 0 ] F 1  0 ] F 01  1,03  H81  1,03  280  288,4 Ն/մմ2 , 0 ] F 2  0 ] F 02  1,03  H82  1,03  260  267,8 Ն/մմ2 : Այնուհետն որոշում ենք կոնական ատամնանվային զույգի հիմնական պարամետրերը: Կոնական ատամնանիվի արտաքին (ճակատային) տրամագիծը` 4 Հ 2  165  3

K H  u 2  7ո 3

 H   2H 2

որտեղ KՒ-ն ատամի երկայնքով

, մմ ,

եռնվածքի անհավասարաչափ

(10.8) աշխումը հաշվի

առնող գործակիցն է: Կոնական ուղղատամ ատամնանիվների դեպքում KՒՀ1,05, իսկ կլոր ատամների դեպքում` KՒՀ1,1 (եր կարծրությունը  H8350 ), Ւ-ն ատամների ձնի գործակիցն է: Կոնական ուղղատամ ատամնանիվների դեպքում Ւ Հ0,85, շեղատամի դեպքում ՒՀ1,0, իսկ կլոր ատամների դեպքում` ՒՀ1,85 (եր

կարծրությունը

 H8350 ): 4 2  4 Հ 2  165  3

1,05  3  454,7  10 3  282,2 մմ, 0,85  535 2

ընդունում ենք ժ62Հ 285 մմ: Ընդունելով ատամնանվակի ատամների թիվը` z1Հ20 (21Հ1826 միջակայքից), որոշում ենք ատամնանիվի ատամների թիվը` 22Հ21ս2 Հ 203 Հ 60: Արտաքին (ճակատային) մոդուլը կլինի` ոՀ 

4 Հ 2 285   4,7 մմ,

ընդունում ենք ո6 Հ 5 մմ (ԳՕՍՏ 9563-60, աղ.Հ.24): Իրական աժանարար տրամագիծը կլինի` 4 Հ 2  ոՀ 2 2  5,0  60  300 մմ: Բաժանարար կոների անկյունները` 1 1   0,333, u2 3 1  18,44  182624 , tg1 

 2  90  1  90  18,44  71,56  713336 :

Արտաքին կոնական հեռավորությունը` RՀ  0,5ոՀ 212  2 22  0,5  5 20 2  60 2  158,114 մմ: Ատամի երկարությունը`

Ե1  Ե2   Re RՀ , որտեղ  Re 

Ե2  0,285 ` ատամի երկարության գործակիցն է (ստանդարտ ատամների RՀ

պրոֆիլի դեպքում): Տեղադրելով արժեքները` կստանանք` Ե1  0,285  158,144  45,06 մմ,

ընդունում ենք Ե1 Հ Ե2 Հ 45 մմ: Ատամնանվակի արտաքին աժանարար տրամագիծը` 4 Հ1  41  ոՀ  21  5  20  100 մմ: Արտաքին (գլխիկներով անցնող) տրամագծերը` 4 aՀ1  4 Հ1  2ոՀ Շ0Տ 1  100  2  5  Շ0Տ18,44  109,5 մմ, մ ae2  4 Հ 2  2m e cos 2  300  2  5  cos71,56  303,2 մմ:

Ներքին (փոսիկներով անցնող) տրամագծերը` 4 fՀ1  4 Հ1  2,4ոՀ Շ0Տ 1  100  2,4  5  Շ0Տ18,44  88,62 մմ, մ fe2  4 Հ 2  2,4m e cos 2  300  2,4  5  cos71,56  296,2 մմ:

Անիվների միջին տրամագծերը` 4 մ1  4 Հ1  Ե1 Տոn 1  100  45 Տոn 18,44  85,77 մմ, 4 մ2  4 Հ 2  Ե1 Տոn  2  300  45 Տոn 71,56  257,31 մմ: Միջին մոդուլը` ոմ 

4 մ1 85,77   4,29 մմ, որը չի ստանդարտացվում:

Ատամնանիվի ատամի երկարության գործակիցն ըստ միջին տրամագծի`

 Ե4 

Ե2 4 մ1



 0,525 : 85,77

Ատամնանվակի միջին շրջանագծային արագությունը` V1  V2 

 2  4 մ1



30,14  85,77  10 3  1,29 մ/վ :

Ընտրում ենք ատամնանիվների պատրաստման 8-րդ դասի ճշտությունը (աղ. Հ.8) ն ճշտում եռնվածքի գործակիցը` ընդունելով KՒ Հ 1,2 , KՒ Հ 1,09 ն KՒՄՀ1,0 (աղ. Հ.9, Հ.10 ն Հ.11).

K H  K H  K H  K HV  1,2 1,09 1,0  1,3 : Նախագծված զույգը ստուգում ենք ըստ կոնտակտային լարումների`  u 7 KH 2 ո3 , 4 Հ2  νH

σ H 2  1900 

 H 2  1900 

Ն/մմ 2  σ H 2 ,

(10.9)

1,1  3,0  454,7  10 3  488,4 Ն/մմ 2   H 2  535 Ն/մմ 2 : 300 3  0,85

Ստացվում է թերլարում, որը կազմում է`  2 

535  488,4 100 0  8,7

  H  10 0 0 :

Որոշում ենք կառչման միջին հատույթում առաջացած ուժային աղադրիչները` 27ո 2 2  159,4  10 3   3717 Ն, 4 մ1 85,77

-

շրջագծային ուժը` Ft1  Ft 2 

-

շառավղային ուժն ատամնանվակի համար` Fr1  Fa 2  Ft1  tg  Շ0Տ1  3717tg 20  Շ0Տ18,44  1284 Ն,

-

առանցքային ուժն ատամնանվակի համար` Fa1  Fr 2  Ft1  tg  Շ0Տ  2  3717  tg 20  Շ0Տ 71,56  428 Ն,

որտեղ ստանդարտ պրոֆիլով ատամների կառչման անկյունը`  Հ 20: Անիվների ատամները ստուգում ենք նան ըստ ծռման ամրության պայմանի.

F 

7F  7  K F  Ft 2   F :  F  Ե  ոՀ

(10.10)

Որոշում ենք ավելի փոքր ծռման ամրություն ունեցող ատամնանիվը` օգտվելով ըստ ծռման հավասար ամրության պայմանից.

 

F1

7F 1



 

F2

7F 2

,

որտեղ ատամի պրոֆիլի YԲ1 ն YԲ2 գործակիցներն ընտրում ենք ըստ համարժեք ատամնանիվների ատամնաթվերի` 2 h1 

  21,14, Շ0Տ 1 Շ0Տ18,44

2h2 

  189,9 , Շ0Տ  2 Շ0Տ 71,56

ընդունում ենք YԲ1Հ4,0 ն YԲ2Հ3,59 (աղ. Հ.24): Այս դեպքում` 288,4 267,8  ն 4,0 3,59 72,1  74,6 ,

այսինքն` ստուգումը կատարում ենք կոնական ատամնանվակի համար` ընդունելով ուղղատամ ատամնանիվի համար YՀ1,0, իսկ KԲՀ1,1 ն KԲՄՀ1,1 (աղ. Հ.12 ն Հ.14), իսկ եռնվածքի

աշխման գործակիցը` KԲՀ1,0 : Տեղադրելով արժեքները` կստանանք՝

KԲԲ Հ KԲ- KԲՄ - KF Հ 1,1:1,1:1,0 Հ 1,21: Ուղիղ ատամներով կոնական ատամնանիվների տեսքի գործակիցը` Բ Հ 0,85, իսկ կլոր ատամներով` Բ Հ 1,85 (Բ ՀH) : Հաշվարկային ծռող լարումները կլինեն`

7F 1  7  K ´ F  Ft1 4,0  1,0  1,21  1,0  3717 F   94,1 Ն/մմ2   F 1  288,4 Ն/մմ2 ,   F  Ե1  ոՀ 0,85  45  5,0 այսինքն` ամրության պայմանը ավարարված է:

10.2.3. Ռեդուկտորի լիսեռների նախնական հաշվարկը Քանի որ կոնական ատամնանվակն անհրաժեշտ է պատրաստել լիսեռի հետ միասին (երիթի տեղադրումն անհնար է), ապա, որպես արագընթաց լիսեռի նյութ, ընտրում ենք |)ո Հ 25 Ն/մմ2 թույլատրելի ոլորման լարումով

արելավված Պողպատ

402, իսկ որպես տարվող լիսեռի նյութ` |)ո Հ 25 Ն/մմ2 թույլատրելի ոլորման լարումով արելավված Պողպատ 45: Արագընթաց լիսեռի ծայրի տրամագիծը որոշում ենք ըստ ոլորման ամրության պայմանի`

4l2  3 Հաշվի

առնելով

7ո 2 159,4  10 3 3  31,7 մմ : 0,2  0 ] ո 0,2  25

հետագայում

երիթի

տեղադրման

անհրաժեշտությունը`

ընդունում ենք 4 l 2 Հ35 մմ: Պատկերում ենք արագընթաց լիսեռի էսքիզը (նկ. 10.13) ն որոշում լիսեռի մնացած տրամագծերը` - լիսեռի տրամագիծն առանցքակալի տակ՝

4 l2  4 l 2  5  35  5  40 մմ, -

լիսեռի շրջակողի տրամագիծը`

4 l 2 "  4 l2  5  10  40  10  50 մմ, -

լիսեռի տրամագիծն ատամնանվակի տակ`

4 ´´l 2  4 ´ l 2  5  40  5  45 մմ :

Նկ. 10.13. Արագընթաց լիսեռի էսքիզը:

Որոշում ենք ատամնանվակի ն լիսեռի փոխադարձ տեղակայման սկզ ունքը` ելնելով տեղակայման հետնյալ հնարավոր տար երակներից. ա) ատամնանվակը տեղադրվում է լիսեռի վրա երիթային միացման միջոցով (նկ. 10.14). ) լիսեռը ն ատամնանվակը հարկադրված պատրաստում են նույն նյութից, քանի որ երիթի տեղադրումն անհնար է (նկ. 10.13):

Նկ. 10.14. Երիթային միացման սխեման:

Ատամնանվակը նախատեսվում է պատրաստել լիսեռից առանձին միայն այն դեպքում, եր

     2,5  ոՀ ոոn , որտեղ ո6ո|ո ստացվում է կառուցումից հետո: Համա-

ձայն նկ.10.14-ի` y-b1:si11-45:si118,44o-13,2 մմ, իսկ փոքրագույն արտաքին տրամագիծը` ցfe1.mi1-ցfe1 – 2:y - 88,62- 2:13,2- 62,22 մմ ն 2Հցfe1.mi1 - ժ´´l2 Հ 62,22-45Հ8,61 մմ: Առվակի t2Հ3,8 մմ խորությունն ընտրում ենք աղյուսակ Հ.21-ից ըստ ժԲԲl2Հ45 մմ տրամագծի: Տեղադրելով արժեքները` կստանանք`  - x – t2 - 8,61 - 3,8 - 4,81 մմ Հ |  ) Հ 2,5:me - 2,5: 5 - 12,5 մմ,

այսինքն` ատամնանվակը պետք է պատրաստել լիսեռի հետ միասին ( նկ.10.13):

Տարվող լիսեռի ծայրի տրամագիծը որոշում ենք ըստ ոլորման ամրության պայմանի`

4l3  3

7ո 3 454,7  10 3 3  44,9 մմ: 0,2   ո 0,2  25

Ընդունում ենք 4 l 3 Հ 50 մմ` հաշվի առնելով այդ մասում երիթային առվակի առկայությունը (նկ. 10.15): Լիսեռի մնացած տրամագծերը որոշվում են կառուցվածքային նկատառումներով.

Նկ. 10.15. Տարվող լիսեռի էսքիզը:

-լիսեռի տրամագիծն առանցքակալների տակ՝ 4 l3  4 l 3  5  50  5  55 մմ, - լիսեռի տրամագիծն ատամնանիվի տակ՝

- լիսեռի շրջակողի տրամագիծը՝

4 l3  4 l3  5  55  5  60 մմ, 4 l3  4 l3  (5  10)  60  10  70 մմ:

10.2.4. Ատամնանվակի ն ատամնանիվի կառուցվածքային չափերը Կոնական ատամնանվակը նախատեսվում է պատրաստել լիսեռի հետ միասին, որն ունի հետնյալ տեսքն ու չափերը (նկ. 10.13). ժ61 Հ100 մմ, 4 aՀ1 Հ109,5 մմ, ժf61Հ 88,62 մմ, 1 Հ 1802624, Բ6 Հ 158,114 մմ, ժմ1 Հ 85,77 մմ ն Ե1 Հ 45 մմ: Կոնական ատամնանիվի նախապատրաստվածքն ընդունելով որպես դրոշմվածք` ներկայացնենք դրա էսքիզը (նկ. 10.16): Անվակունդի տրամագիծը՝

4 ³Ý  1,6  4 l3  1,6  60  96 մմ: Անվակունդի երկարությունը՝

l ³Ý  1,2  1,5  4 l3  1,2  1,5  60  (72  90 ) մմ, ընդունում ենք l ան Հ 85 մմ: Օղագոտու հաստությունը՝

 0  3  4,0   ոՀ  3  4,0  5  (15  20 ) մմ, ընդունում ենք 0 Հ 15 մմ:

Նկ. 10.16. Կոնական ատամնանիվի էսքիզը:

Սկավառակի հաստությունը՝ Շ  0,2  0,3  Ե1  0,2  0,3  45  (9,0  13,5 ) մմ,

ընդունում ենք Շ Հ 12 մմ: Անցքերի կենտրոններով անցնող շրջանագծի տրամագիծը՝ ք³  0,5  ք0  4 ³Ý  , մմ, որտեղ D0-ն ստացվում է կառուցումով` ապահովելով  ք  1,2  ոՀ  1,2  5  6 մմ պայմանը: Սկավառակի անցքերի տրամագիծը՝

4³ 

ք0  4 ³Ý , մմ:

10.2.5. Ռեդուկտորի իրանի ն կափարիչի կառուցվածքային չափերը Այս մեքենամասերի կառուցվածքաստեղծումը կատարում ենք` օգտվելով գլանային ռեդուկտորի հաշվարկման օրինակից (ենթա աժին 9.1.5), ինչպես նան աղյուսակ Հ.27-ից ն նկար Հ.1-ից:

10.2.6. Հարթ փոկային փոխանցման հաշվարկը Արագընթաց լիսեռի հենարաններում հակազդումների որոշման նպատակով կատարում ենք հարթ փոկային փոխանցման համառոտ հաշվարկ: Սավերինի անաձնով որոշում ենք տանող փոկանիվի նվազագույն տրամագիծը`

ք1  5,7  3 7ո1  5,7  3 66,4  10 3  230,8 մմ: Ըստ ԳՕՍՏ17383-73-ի ստանդարտ շարքի (ենթա աժին 2.1.1.1), ընդունում ենք տրամագծի մոտակա մեծ արժեքը` D1 Հ 250 մմ: Կարգավորվող ձգվածքով փոկի հարա երական սահքն ընդունելով Հ0,01` կունենանք տարվող փոկանիվի տրամագիծը` ք2  ք1  1     u1  250  1  0,01  2,5  618,8 մմ,

ընդունում ենք D2Հ630 մմ: Իրական փոխանցման թիվը`

u1 

ք2   2,54 : ք1  1    250  1  0,01

Շեղումը նախորոք հաշվարկած փոխանցման թվից` u1 

2,54  2,5 1000  1,8 0 0  3 0 0 : 2,54

Փոխանցման միջառանցքային հեռավորությունը` a  2ք1  ք2   2250  630   1760 մմ,

ընդունում ենք a  1800 մմ: Փոկի գծային արագությունը` Մփ.  1 

ք1 250  10 3  75,36   9,42 մ/վ :

Շրջագծային ուժը` 5  10 3  530,8 Ն: Բt.փՀ Ք1 / Մփ  9,42

Հաղորդակներում նպատակահարմար է ընտրել Б տեսակի ռետինե փոկ` zՀ 3 ներդիրների թվով ն  0 1,5 մմ շերտի հաստությամ : Մեկ ներդիրի վրա ընկնող եռնվածքը ՄՀ10 մ/վ ն Հ1800 պայմանների դեպքում (այսինքն` եր

D1ՀD2 ն ս1Հ1) կազմում է ք0Հ 2,25 Ն/մմ (աղ. 2.1), իսկ նախնական

ձգվածությունից առաջացած լարումը ռետինե փոկերի համար, եր

 ք1

Ն/մմ2, որտեղ   2   0  3  1,5  4,5 մմ` փոկի կտրվածքի հաստությունն է:



` 0Հ1,8

Այնուհետն որոշում ենք հետնյալ գործակիցները. - ընդգրկման անկյան գործակիցը`





Շ  1  0,003  180 օ  1   1  0,003  180  168  0,964 , որտեղ 1  180 

ք2  ք1 630  250  60  180   60  167,33, ընդունում ենք 1 Հ 1680, a

- արագության գործակիցը`

ՇV  1,04  0,0004  VՓ2  1,04  0,0004  9,42 2  1,005 , - աշխատանքային ռեժիմի գործակիցը մեկ հերթափոխի դեպքում` Շռ Հ 1,0 , - թեքությունը հաշվի առնող գործակիցը` Շ Հ 1,0 , քանի որ  Հ 500 Հ 610: Ներդիրի 1 մմ լայնության վրա ընկնող թույլատրելի աշխատանքային եռնվածքը՝

P0   p0  Շ  ՇV  Շ é  Շ

 3,0  0,964  1,005  1,0  1,0  2,98 Ն/մմ2 :

Փոկի կտրվածքի անհրաժեշտ լայնությունը՝ Ե  Քtփ / (2ն |ք0)) 

530,8  60,8 մմ2 : 2,98  3

Ըստ ԳՕՍՏ 23831-79-ի` ստանդարտ շարքից (աղ. 2.1) ընտրում ենք Ե Հ 63 մմ: Այս դեպքում կտրվածքի մակերեսը կլինի` Տփ    Ե  4,5  63  283,5 մմ2 : Նախնական ձգվածքը`

F0   0  Տփ Հ 1,8  285,5 Հ 510,3 Ն: Երկու ճյուղերից լիսեռի վրա առաջացած եռնվածքը ձգվածքի ավտոմատ կարգավորման դեպքում` F  2  F0  Տոn

1

 2  510,3  Տոn

 1015,0 Ն :

Հաշվարկն ավելի մանրամասնորեն կարելի է կատարել` օգտվելով 2.1.1.1 ենթաաժնում երված օրինակից:

10.2.7. Ռեդուկտորի լիսեռների հենարաններում հակազդումների որոշումը Ազդող ն հակազդող ուժերի միջն եղած հեռավորությունների որոշման նպատակով կարելի է պարզ ն

ավարար մոտավոր ձնով կազմել ռեդուկտորի կինեմատիկական

սխեման (նկ. 10.17):

a ն a չափերի որոշման համար կատարում ենք առանցքակալների նախնական ընտրություն: Ըստ 4 l2  40 մմ ն 4 l1  55 մմ լիսեռների տրամագծերի` ընտրում ենք (աղ. Հ.36)

Նկ.10.17. Ռեդուկտորի հաշվարկային կինեմատիկական (հարմարադասման) սխեման:

միջին սերիայի կոնական շառավղահենարանային հոլովակավոր առանցքակալներ` № 7308 – ժ2D2Լա.1 Հ 40290225,25 ն № 7311 – ժ2D2Լա.2 Հ 552120231,5:

Ընդունելով Ե1  Ե1  5,0  45  5  50 մմ` կստանանք` a 

Ե1 25,25     ա.1   10  15   50 մմ:

Հաշվի առնելով ատամնանվակի անվակունդի առկայությունը` a  

Ե1 31,5     ա.2   10  15   55 մմ:

Արագընթաց լիսեռի հենարանների միջն եղած հեռավորությունը` Շ  1,5  2,5  a   1,5  2,5  50  75  125 մմ,

ընդունում ենք ՇՀ100 մմ: Իսկ a   4 aՀ1    

7ա.2 31,5  109,5  10  15   140 մմ:

Արագընթաց լիսեռի հենարանների հակազդումները որոշելու համար կազմում ենք հաշվարկային սխեմա, որի վրա տեղադրում ենք ոլոր ազդող ն հակազդող ուժերը (նկ. 10.18): Նախկին հաշվարկներից` Բt1 Հ 3717 Ն, ԲՇ1 Հ 1284 Ն, Բa1Հ 428 Ն, Շ Հ 100 մմ, a  Հ 50 մմ ն ժմ1 Հ 85,77 մմ: Կազմում ենք ծռող մոմենտների հավասարակշռության հավասարումները համապատասխանա ար 2ՕY ն 2Օ2 հարթություններում. - 2ՕY հարթությունում՝

M

XO7

 0:

2-րդ հենարանի նկատմամ `

R y1  c  Ft1  a   0 ,

F  a  3717  50 R y1  t 1   1858,5 Ն: c

Նկ. 10.18. Արագընթաց լիսեռի հաշվարկային սխեման:

1-ին հենարանի նկատմամ `

R y 2  c  Ft1  a   c   0 , F  a   c  3717  50  100    5575,5 Ն: R y 2  t1 c

Ստուգում`

F

xoy

 0,

R y1  R y 2  Ft1  1858,5  5575,5  3717  0 :

- 2Օ2 հարթությունում`

M

XOZ

 0,

2-րդ հենարանի նկատմամ ` RZ 1  c  Fa1 

RZ 1 

Fr1  a   Fa1  c

4 մ1  Fr1  a   0 ,

4 մ1 85,27 1284  50  428  2  2  458,5 Ն:

1-ին հենարանի նկատմամ `

RZ 2  c  Fa1 

RZ 2 

Ստուգում`

Fr1  a   c   Fa1  c

F

XOZ

4 մ1  Fr1  a   c   0 ,

4 մ1 85,77 1284  50  100  428  2  2  1742,5 Ն:

 0, RZ 2  RZ 1  Fr1  0, 1742,5  458,5  1284  0

Հենարաններում առաջացած գումարային շառավղային հակազդումները կլինեն ՝ R1  RZ21  R721  458,5 2  1858,5 2  1914,2 Ն,

Ք 2  RZ2 2  R722  1742,5 2  5575,5 2  5841,4 Ն:

Կառուցում ենք լիսեռի վրա ազդող ծռող մոմենտների էպյուրները, որի համար որոշում ենք հակազդումներից առաջացող մոմենտները. - 2ՕY հարթության մեջ՝ M ÍXO.  R7 1  c  Ft1  a   1858,5  0,1  186 Ն  մ,    RZ 1  c  458,5  0,1  45,9 Ն  մ, - 2Օ2 հարթության մեջ՝ M ÍXO.   Fa1  M ÍXO.

Ստուգում` Fa1  որտեղից 428 

4 մ1 85,77  10 3  428   18,35 Ն  մ :

4 մ1  Fr1  a  M / ծ. XOZ ,

85,77 10 3 /  1284  50 10 3   45,9 Ն  մ  M Í. XO.   45,9 Ն  մ :

Դանդաղընթաց լիսեռի հաշվարկը նույնպես սկսում ենք դրա հաշվարկային սխեմայի կազմումով (նկ. 10.19), որի վրա տեղադրում ենք ոլոր ազդող ն հակազդող ուժերը: Այստեղ կիրառվում են նախկինում կատարված հաշվարկների արդյունքները` ԲՇ2ՀFa1 Հ 428 Ն, Բt2 Հ Բt1 Հ 3717 Ն, Բa2 Հ ԲՇ1 Հ 1284 Ն, ժմ2 Հ257,31 մմ, a  Հ140 մմ ն

a  Հ50 մմ: Կազմում ենք ազդող ուժերի ծռող մոմենտների հավասարումները 2ՕY հարթությունում 3-րդ ն 4-րդ հենարանների նկատմամ `

M

ÍXO.

 0,

R7 4  a   a   Ft 2  a   0 , R7 4 

Ft 2  a  3717  140  2668,6 Ն:  a   a  55  140

R7 3  a   a   Ft 2  a   0 ,

Նկ. 10.19. Դանդաղընթաց լիսեռի հաշվարկային սխեման:

R7 3 

Ft 2  a 3717  55   1048,4 Ն: a  a 55  140

Ստուգում ենք ստացված արժեքները՝

F

XO7

 0,

Ft 2  R7 3  R7 4  0, 3717  2660,6  1048,4  0 :

Որոշում ենք հենարանների հակազդումները 2Օ2 հարթության մեջ՝

M

XOZ

 0,

RZ 3  a  a  Fr 2  a  Fa 2  RZ 3 

Fa2 

,

4 մ2 257,31  Fr 2  a 1284  428 55   726,4 Ն, a  a 55  140

Ք .4  a   a   Fr 2  a   Fa 2 

RZ 4 

4 մ2 0 2 1

4 մ2 0 ,

4մ 2 257,31 428  140  1284  2  2  1154,4 Ն : a   a  55  140

Fr 2  a   Fa 2 

Ստուգում`  Բ2օ2Հ 0 ՝ Բ24 - Բ23 - ԲՇ2 Հ 1154,4 -726,4 – 428 Հ 0 ,

որը ավարարված է: Գումարային շառավղային հակազդումները՝ R3  R723  RZ2 3  726,4 2  1048,4 2  1275,5 Ն,

Ք 4  R724  RZ2 4  1154,4 2  2668,6 2  2907,6 Ն: Կառուցում ենք ծռող մոմենտների էպյուրները. - 2ՕY հարթությունում՝

M Í.XO.  R7 3  a  1048,4  0,14  146,8 Ն  մ, M Í.XO.  R7 4  a   2668  0,055  146,8 Ն  մ :

- 2Օ2 հարթությունում՝ / M Í.XO.   RZ 3  a   726,4  0,14  101,7 Ն  մ,  M Í.XO.  RZ 4  a   1154,4  0,055  63,5 Ն  մ :

Ստուգում՝ Fa 2 

4մ 2 /   M Í.XO.  M Í.XO.  M գ.2օ2 ,

M գ.2օ2  1284 

0,2573  101,7  63,5 ,

165,2  165,2, այսինքն` պայմանը ավարարված է:

10.2.8. Գլորման առանցքակալների հաշվարկն ու ընտրությունը Արագընթաց լիսեռի հենարանային առանցքակալներ ընտրելու համար օգտվում ենք նախկին հաշվարկներից` R1  Fr1  1914,2 Ն, R2  Fr2  5841,4 Ն, Fa1  428 Ն, ո 2  288 պտ/րոպ, մ l 2  40 մմ :

Կոնական փոխանցումների հենարաններում, որտեղ կառչման ուժից առաջանում են երեք ուժային աղադրիչներ, խորհուրդ է տրվում տեղադրել կոնական հոլովակավոր առանցքակալներ: Հոլովակի հպման անկյունն ընտրելով

  12 , համաձայն առանց-

քակալների ընտրության մեթոդիկայի (ԳՕՍՏ 18855-82), կատարում ենք հետնյալ հաշվարկները: Որոշում ենք 6 գործակցի արժեքը (աղ. Հ.29). e  1,5  tg  1,5  tg12  0,32 : Շառավղային գումարային ուժերից առաջացած առանցքային աղադրիչները. S1  0,83  Հ  Fr1  0,83  0,32  1914,2  508,4 Ն, S 2  0,83  Հ  Fr2  0,83  0,32  5841,4  1551,5 Ն:

Ընդունելով հենարաններում առանցքակալների տեղադրման «ըստ ընդարձակման» սխեման (նկ. 10.20), որոշում ենք հենարաններում առաջացած գումարային առանցքային ուժերը (աղ. Հ.28)՝ Fa1  S 2  Fa1  1551,5  428  1979,5 Ն, Fa2  S 2  1551,5 Ն :

Նկ. 10.20. Արագընթաց լիսեռի առանցքակալների տեղակայման սխեման:

Հենարանների համար կազմում ենք հետնյալ ուժային հարա երակցությունները. - 1- ին հենարանի համար՝ i  Fa1 1,0  1979,5  1,03  Հ  0,32 ,  V  Fr1 1,0  1914,2

որտեղ երման գործակիցները` 2Հ 0,4, 7Հ 0,4ն Շtg Հ 0,4ննՇtg120 Հ 1,88 (աղ.Հ.30), - 2-րդ հենարանի համար` i  Fa2 1,0  1551,5  0,26  Հ  0,32 :  V  Fr2 1,0  5841,4

2-րդ հենարանի համար կարելի է չտեղադրել շառավղահենարանային հոլովակավոր առանցքակալ, քանի որ 2Հ1,0 ն 7Հ0: Նշված հարա երակցություններում |Հ1,0 գլորվող մարմինների շարքերի թիվն է, ՄՀ1,0` պտտման գործակիցը ներքին օղակի պտտման դեպքում: Շառավղային համարժեք դինամիկ եռնվածքը` Pr1  VXFr1  yFa1 K ³ K ç  1,0  0,4  1914,2  1,88  1979,51,5  1,0  6730,7 Ն, Pr 2  VFr2 K ³ K ç  1,0  5841  1,5  1,0  8761,5 Ն,

որտեղ KաՀ1,5` չափավոր հրումների դեպքում անվտանգության գործակիցն է, իսկ Kջ-ն` ջերմաստիճանային գործակիցը, որն ընդունում ենք KջՀ1,0, քանի որ յուղի ջերմաստիճանը` t օ Շ Հ 1000 Շ: Առանցքակալի ընտրությունը կատարվում է առավելապես

եռնավորված 2-րդ

հենարանի համար, որի դինամիկական եռնունակությունը կլինի՝

Շ r 2  K  Pr 2 , որտեղ KՀ4,0 գործակիցն ընտրում ենք աղյուսակ Հ.32-ից` կախված առանցքակալի պտտվող օղակի ո2Հ288 պտ/րոպ պտտման հաճախությունից ն աշխատանքային ԼհՀ 6300 ժամ երկարակեցությունից (ընդհանուր մեքենաշինությունում ընդունված է Լհ Հ 2500  20000 ժամ): Այսպիսով՝ ՇՇ2 Հ 48762,1 Հ 35048,4 Ն: Հաշվի առնելով հենարանների նիկների մշակման տեխնոլոգիական առանձնահատկություններն ու ճշտությունը` նպատակահարմար է երկու հենարաններում էլ տեղադրել շառավղահենարանային կոնական հոլովակավոր թեթն սերիայի № 72084 առանցքակալներ, որոնց չափերն են ժն DնԼՀ 40ն80ն20, իսկ եռնունակությունը ՇՇ.աՀ 42400 Ն (աղ. Հ.36): Քանի որ ՇՇ2  ՇՇա, ապա ընտրության պայմանը ավարարված է: Դանդաղընթաց

լիսեռի

հենարանային

առանցքակալներ

ընտրելու

համար

օգտվում ենք նախկին հաշվարկներից՝ R3  Fr3  1275,5 Ն, R4  Fr4  2907,6 Ն, Fa 2  1284 Ն, ո 3  96 պտ/րոպ, մ l 3  55 մմ :

Հաշվի առնելով վերոհիշյալ հիմնավորումները` նախապես ընտրում ենք կոնական հոլովակավոր առանցքակալներ: Ընտրելով հոլովակի կոնտակտի անկյունը

  12 , համաձայն առանցքակալների ընտրության մեթոդիկայի (ԳՕՍՏ 18855-82), կատարում ենք հետնյալ հաշվարկները: Որոշում ենք 6 գործակցի արժեքը (աղ. Հ.30)՝ Հ  1,5tg   1,5tg12   0,32 : Շառավղային գումարային ուժերից առաջացած առանցքային աղադրիչները՝ S1  0,83  Հ  Fr3  0,83  0,32  1275,5  338,8 Ն, S 4  0,83  Հ  Fr4  0,83  0,32  2907,6  772,3 Ն:

Ընդունելով հենարաններում առանցքակալների տեղադրման «ըստ ընդարձակման» սխեման` որոշում ենք հենարաններում առաջացած գումարային առանցքային հակազդումները` օգտվելով նկար 10.21-ում

երված հաշվարկային սխեմայից (աղ.

Հ.28). Fa3  S 3  338,8 Ն, Fa4  S 3  Fa 2  338,8  1284  1622,8 Ն:

Հենարանների համար կազմում ենք հետնյալ ուժային հարա երակցությունները. - 3-րդ հենարանի համար` i  Fa3 1,0  338,8  0,27  Հ  0,32 ,  V  Fr3 1,0  1275,5

որի դեպքում երման գործակիցները` 2Հ1,0, 7Հ0 (աղ. Հ.30):

Նկ. 10.21. Դանդաղընթաց լիսեռի առանցքակալների տեղակայման սխեման:

- 4-րդ հենարանի համար` i  Fa4 1,0  1622,8  0,6  Հ  0,32 ,  V  Fr4 1,0  2907,6

այսինքն` 4-րդ հենարանն առավել ծանրա եռնված է, որի համար էլ աղյուսակ Հ.30-ից ընդունում ենք 2Հ0,4 ն 7Հ0,4ն tgՀ0,4ն tg120Հ1,88: Նշված հարա երակցություններում |Հ1,0` գլորման մարմինների շարքերի թիվն է, ՄՀ1,0` ներքին օղակի պտտման դեպքում պտտման գործակիցը: Համարժեք դինամիկական շառավղային եռնվածքները կլինեն. Pr 3  V  Fr3  K ³  K ç  1  1275,5  1,5  1,0  1913,3 Ն, Pr 4  V  X  Fr4  y  Fa4 K ³  K ç  (1  0,4  2907,6  1,88  1622,8)  1,5  1,0  6320,8 Ն,

որտեղ KաՀ1,5 ն KջՀ1,0: Առանցքակալի ընտրությունը կատարվում է առավել

եռնավորված 4-րդ հենա-

րանի համար, դրա դինամիկական եռնունակությունը կլինի՝ Շ r 4  K  Pr 4 Ն ,

որտեղ KՀ3,6 գործակից է, որն ընտրում ենք աղյուսակ Հ.32-ից` կախված առանցքակալի պտտվող օղակի պտտման հաճախությունից` ո3Հ96 պտ/րոպ ն աշխատանքային երկարակեցությունից` Լհ Հ 12500 ժամ (Լհ Հ 2500  20000 ժամ): Այսպիսով՝ ՇՇ4 Հ 3,6  6320,8 Հ 22755 Ն: Հաշվի առնելով հենարանային նիկների մշակման տեխնոլոգիական առանձնահատկությունները` նպատակահարմար է երկու հենարաններում էլ, ըստ 4 l3  55 մմ տրամագծի, տեղադրել հատուկ թեթն սերիայի № 2007111 հոլովակավոր կոնական առանցքակալներ (աղ. Հ.36), որոնք ունեն ժ2D2ԼՀ 55290223,3 չափեր ու հետնյալ աղյուսակային դինամիկական եռնունակություն՝ ՇՇ.ա Հ 49100 Ն » ՇՇ4 Հ 22755 Ն ,

այսինքն` ընտրության պայմանը ավարարված է: Անհրաժեշտության դեպքում կարելի է որոշել ընտրված առանցքակալի իրական երկարակեցությունը՝ Lհ.Ç.

10 6  60  ո3

Շ   r ³  Pr 4

P

  , ժամ: 

10.2.9. Երիթային միացումների նախագծումը Համաձայն ռեդուկտորի նախագծվող սխեմայի ն լիսեռների նախնական նախագըծման` ընտրում ենք երիթներ հետնյալ սկզ ունքով: Արագընթաց լիսեռի վրա երիթը տեղադրվում է միայն դրա ծայրին: Լիսեռի մl.2Հ 35 մմ տրամագծին համապատասխան` աղյուսակ Հ.21-ից ընտրում ենք երկու կողմից կլորացված ճակատներով պրիզմայաձն երիթ` Երիթ 1028270 ԳՕՍՏ 23360-78, որի լայնությունը` Ե Հ 10 մմ, արձրությունը` հ Հ 8 մմ ն առվակի խորությունները` t1Հ 5 մմ ն t2Հ 3,3 մմ: Երիթի lՀlգլ - (10…20) մմ երկարությունը նախատեսված է սկավառակառնցքային կցորդիչի տեղակայման համար, որն ընտրում ենք աղյուսակ Հ.41-ից` կախված դրա հաշվարկային մոմենտից Լհ.2Հ KնԼո.2Հ1.3ն159,4Հ207,2 Նմ ն նստեցման անցքի մl.2 տրամագծից: Աղյուսակ Հ.41-ից ընտրում ենք կիսակցորդիչի lգլՀ 82 մմ երկարությունը, որի դեպքում երիթի երկարությունը` l Հ 82 –12 Հ 70 մմ: Ընտրված երիթը ստուգում ենք ըստ տրորման.

տ 

2  7ո.2   տ 4 l .2  h  t1  l ա

որտեղ երիթի աշխատանքային երկարությունը` lաՀ l - Ե Հ 70 - 10 Հ 60 մմ, ուրեմն`

տ 

2  159,4  10 3  50,5 Ն/մմ2   տ ,   35  8  5  60

որտեղ՝ σ տ  80 Ն/մմ2 : Դանդաղընթաց լիսեռի վրա տեղադրում ենք երկու երիթ` ա) լիսեռի ծայրին, ըստ ժl3 Հ50 մմ, ընտրում ենք պրիզմայաձն երիթ` Երիթ 1429270 ԳՕՍՏ 23360-78, որի ԵՀ14 մմ, հՀ9 մմ, t1Հ5,5 մմ, t2Հ3,8 մմ, իսկ երկարությունը` lՀ70 մմ, որը համապատասխանում է մատնավռանավոր կցորդիչի կիսակցորդիչի lգլ Հ 82 մմ երկարությանը (աղ. Հ.40). l Հ lգլ -(10…15) մմ Հ 82-12 Հ 70 մմ: Ըստ մ""l.3 մմ տրամագծի` ընտրում ենք նան կոնական ատամնանիվի տակ տեղադրվող երիթը՝

Երիթ 182112 80 ԳՕՍՏ 23360-78, որն ունի ԵՀ18 մմ, հՀ11 մմ, t1Հ7,0 մմ ն t2Հ4,4 մմ չափերը: Երիթի l երկարությունը որոշում ենք համաձայն ատամնանիվի անվակունդի lան. երկարության` lՀ lան. –(10…20) Հ 85-15Հ70 մմ: Ստուգում ենք միայն լիսեռի ծայրին տեղադրված երիթը`

տ 

2  7ո.3   տ , 4 l .3  h  t1   l ³

որտեղ lա Հl – Ե Հ 70 -14Հ 56 մմ: Այսպիսով` σ տ 

2  454,5  10 3  92,75 Ն/մմ2   տ  80  100 ն/մմ2 , 50  9  5,5  56

այսինքն` երիթի ամրության պայմանը ավարարված է:

10.2.10 Լիսեռների ճշգրտված հաշվարկը Լիսեռների ճշգրտված հաշվարկը կատարում ենք ըստ հոգնածության (ստուգիչ հաշվարկ), որի ընթացքում ենթադրյալ վտանգավոր կտրվածքներում որոշում ենք ամրության պաշարի Տ գործակիցները, որոնք ապահովում են ամրության S  S   2,5 պայմանը: Հաշվարկների ժամանակ ընդունում ենք, որ ծռման լարումները փոփոխվում են ըստ սիմետրիկ ցիկլի, իսկ ոլորման լարումներն` ըստ զրոյական ( ա ախող) ցիկլի: Արագընթաց լիսեռը (նկ. 10.17) պատրաստում են կոնական ատամնանվակի հետ միասին` արելավված Պողպատ 45-ից: Աաղյուսակ Հ.4-ից ընդունում ենք ժՀ 780 Ն/մմ2, իսկ միջին ածխածնային պողպատների դիմացկունության սահմանը ծռման սիմետրիկ ցիկլի դեպքում՝

 1  0,43   ժ  0,43  780  335,4 Ն/մմ2 : Շոշափող լարումների դիմացկունութÛան սահմանը՝

 1  0,58   1  0,58  335,4  194 Ն/մմ2 : Կուրսային նախագծերում նպատակահարմար է կատարել լիսեռի ամրության ստուգում միայն կցորդիչի ն ատամնանիվի տակի հատույթներում: Կցորդիչի տակի հատույթում (լիսեռի ծայրին) ոլորող մոմենտից առաջանում են շոշափող լարումներ, իսկ երիթի առկայությունը առաջացնում է լարումների կուտակում: Ամրության պաշարի գործակիցն ըստ շոշափող լարումների՝ S  S 

 1 K



,

(10.11)

 a    ո

որտեղ զրոյական ցիկլի ամպլիտուդն ու լարումը`

a ո 

 ոax



7ո1 , 2  Wո

(10.12)

եր 4 l .2 Հ 35 մմ, ԵՀ 10 մմ, t1Հ 5 մմ, ապա ոլորման դիմադրության մոմենտը կլինի՝ Ե  t  4  t   1 l1 1 , Wո  2  4 l1

  4 l31

3,14  353 10  5  35  5   7,77 10 3 մմ3 , Wո  2  35 159,4 10 3 a   10,26 Ն/մմ2 : 2  7,77 10

(10.13)

Աղյուսակներ Հ.42 ն Հ.43 -ից ընտրում ենք. - շոշափող լարումների կուտակման գործակիցը` K  1,65 , - շոշափող լարումների մասշտա ային գործոնը`    0,75, - ածխածնային ն լեգիրացված պողպատների համար`   0,1 : Տեղադրելով ստացված արժեքները` կստանանք` S 

1,65  10,26  0,1  10,26 0,75

 8,22  S   2,5 :

Դանդաղընթաց լիսեռը (նկ. 10.18) պատրաստում են ատամնանիվից առանձին` նորմալացված Պողպատ 45-ից: Ընդունում ենք ժ Հ 600 Ն/մմ2 (աղ. Հ.3), որի դեպքում դիմացկունության սահմանները՝ -1Հ 0,43  600 Հ 258 Ն/մմ2 ն -1 Հ 0,58  258 Հ 150 Ն/մմ2:

Ստուգումն ըստ ամրության կատարվում է միայն կիսակցորդիչի (|-|) ն կոնական ատամնանիվի (||-||) տակի հատույթներում (նկ. 10.18): Կցորդիչի տակի |-| հատույթում (լիսեռի ծայրին) ոլորող մոմենտից առաջանում են շոշափող լարումներ, իսկ երիթի առկայությունը նպաստում է լարումների կուտակմանը: Ամրության պաշարի գործակիցն ըստ շոշափող լարումների՝ S  S 

 1 K



,

       ո

որտեղ զրոյական ցիկլի ամպլիտուդն ու լարումը՝

   ո 

 ոax



7á.3 : 2  Wá

Եր ժլ.3Հ50 մմ, Ե Հ 14 մմ, t1 Հ5,5 մմ, ապա ոլորման դիմադրության մոմենտը՝

Wո 

  4լ.3

Ե  t1  4 լ.3 – t1 

3,14  50 14  5,5  50 – 5,5 –  23  10 3 մմ3, 2  50

–



2  4 l.3

իսկ զրոյական ցիկլի ամպլիտուդն ու լարումը՝    ո 

454,7 103  9 ,9 Ն/մմ2 : 2  23103

Աղյուսակներ Հ.42 ն Հ.43-ից ընտրում ենք համապատասխան գործակիցները՝ K   1,5 ,    0,7 ,    0,1 :

Տեղադրելով հաշվարկված ն ընտրված արժեքները` կստանանք` S  S 

 6 ,8  S   2 ,5 : 1,5  9 ,9  0 ,1  9 ,9 0 ,7

Այսինքն` դիմացկունության պայմանը ավարարված է: Կոնական ատամնանիվի տակ լիսեռի ||-|| հատույթում լարումների խտացումը նույնպես պայմանավորված է երիթային առվակով: Ընտրում ենք հետնյալ գործակիցների արժեքները. K   1,6 , K   1,5 ,    0,8 ,    0,68 ն Հ0,2 , Հ0,1 (աղ. Հ.42 ն Հ. 43): Նախկին հաշվարկներից կիրառում ենք ծռող մոմենտների արժեքները հորիզոնական ն ուղղաձիգ հարթություններում` M ծ.2օ7 = 146,8 Նմ, Mգ.2օ2 Հ 165,2 Նմ: ||-|| հատույթում գումարային ծռող մոմենտը՝  2  M ·..XO.

M Í.II- II  M Í.XO.

 146,8 2  165,2 2  221,0  10 3 Նմմ:

Ոլորման դիմադրության մոմենտը, եր ժլ//.3Հ60 մմ, Ե Հ 18 մմ ն t1 Հ7,0 մմ` Wո 

  4 l33 Ե  t1  4 l.3 - t1 2

-

2  4 l.3

3,14  60 3 16  7  60 - 7    39,4  103 մմ3 : 2  60

Շոշափող լարումների ցիկլի ամպլիտուդն ու միջին լարումը`

a ո 

 ոax



7ո 2 454,7  10 3   5,83 Ն/մմ2 : 2  Wո 2 39,4  10

Ծռման դիմադրության մոմենտը` WÍ 

  4 l.33 Ե  t1  4 l.3 - t1 2

-

2  4 l.3

,

3,14  60 3 16  7  60 - 7   18,25 10 3 մմ3 : WÍ  2  60

(10.14)

Ծռման նորմալ լարումների ամպլիտուդը`

a 

M Í.II- II

, ՄÍ

221 10 3 a   12,1 Ն/մմ2 : 18,25 10

(10.15)

Սիմետրիկ ցիկլի դեպքում միջին լարումը՝ ո Հ 0: Ամրության պաշարի գործակիցն ըստ շոշափող լարումների՝ S 

-1

K  a     ո 



1,5  5,83  0,1  5,83 0,68

 11,16

:

Ամրության պաշարի գործակիցն ըստ նորմալ լարումների` S 

 -1 K





  a     ո

1,6  12,1  0,2  0 0,8

 10,5 :

Գումարային ամրության պաշարի գործակիցը կլինի. S S

S  S S2  S2

11,16 10,5 11,16 2  10,5 2

,

(10.16)

 7,7  S   2,5 :

Այսինքն` անհրաժեշտ ամրությունը ||-|| հատույթում ապահովված է: Անհրաժեշտության դեպքում կարելի է կատարել նման ստուգման հաշվարկներ նան լիսեռի մյուս հնարավոր վտանգավոր կտրվածքներում:

10.2.11. Ռեդուկտորի յուղման համակարգի ն յուղի տեսակի ընտրությունը Ռեդուկտորի շփվող մասերի յուղումը կատարվում է շփումը, մաշը ն ջերմաստիճանը նվազեցնելու նպատակով: Յուղումը նվազեցնում է նան աղմուկն ու մեքենամասերի թրթռումը: Յուղում են ռեդուկտորի ատամնանիվներն ու առանցքակալները: Ընդհանուր նշանակության ռեդուկտորների ատամնանիվների յուղումն իրականացվում է թաթախման սկզ ունքով, որի համար օգտագործվում են հեղուկ յուղեր: Ռեդուկտորում յուղի ծավալը որոշում ենք հետնյալ արտահայտությամ . ՄՀ(0,4-0,8)ն Ք1 Հ(0,4-0,8)ն 5Հ 2  4 լիտր: Ընտրում ենք Մ Հ 3 լիտր: Նախատեսվում է յուղը լցնել այնքան, որպեսզի ատամնանիվի ատամը լրիվ ծածկվի: Յուղի մակնիշն ընտրում են` օգտվելով նոմոգրամից (նկ. Հ.2): Ըստ ժɑ62 Հ303,2 մմ ն ո3Հ96 պտ/րոպ արժեքների` յուղի կինեմատիկական մածուցիկությունը՝ 50Հ38 մմ2/վ, որին, ըստ ԳՕՍՏ 20799-75-ի (աղ. Հ.45), համապատասխանում է Բ-45À մակնիշի ինդուստրիալ մածուցիկ յուղը:

Առանցքակալները յուղում են պլաստիկ (խտացված) յուղերով, որոնք լցվում են առանցքակալների նիկների մեջ: Համաձայն ԳՕՍՏ 1033-79-ի (աղ. Հ.46), յուղի մակնիշն է՝ 0Ñ-3: Յուղման վերա երյալ առավել մանրամասն տեղեկություններ կարելի է ստանալ գրականությունից |10,11):

10.2.12. Միացումների նստեցվածքների նշանակումը Ռեդուկտորի մեքենամասերի միացումների նստեցվածքները նշանակում ենք համաձայն աղյուսակ Հ.47-ի` - կոնական ատամնանիվի նստեցվածքը դանդաղնթաց լիսեռի վրա` H 7 , H 7 , H 7 , p 6 ո6 է 6

- կիսակցորդիչների նստեցվածքը լիսեռի վրա` H 8 , H 7 , H 7 , h7

h6

j2 6

- առանցքակալի ներքին օղակը լիսեռի վրա` է 6 , է 7 , - առանցքակալի արտաքին օղակը նիկի մեջ` H 7 , H 8 , - առանցքակալների կափարիչները նիկների մեջ` H 7 : h8

10.2.13. Ռեդուկտորի հավաքումը Անհրաժեշտ է մանրամասնորեն գրանցել մեքենամասերի ն հանգույցների հավաքման հերթականությունը:

10.2.14. Ռեդուկտորի իրանի ն կափարիչի կառուցվածքային չափերի որոշումը Իրանի ն կափարիչի կառուցվածքային չափերը որոշում ենք` օգտվելով 10.1.5. կետից ն աղյուսակ Հ.27-ից:

10.2.15. Կցորդիչի նախագծումը Համաձայն սխեմայի` ռեդուկտորի լիսեռների վրա նախատեսվում է երկու տեսակի կցորդիչ: Արագընթաց լիսեռի համար ընդունում ենք սկավառակա ռնցքային կցորդիչ (աղ. Հ.41): Դրա տեսակաչափն ընտրում ենք ըստ հաշվարկային ոլորող մոմենտի` Լհ.2Հ KնԼո.2 Հ 1,3ն159,4 Հ 207,22 Նմ, որին համապատասխանում է MKDM-250-35-|, ԳՕՍՏ 20720-75 կցորդիչը: Այն համապատասխանում է |-ին կատարմանը ն ունի ոլորող մոմենտի աղյուսակային | Լ )ո Հ 250

Նն մ արժեք ու նստեցվածքային անցքի ժՀ35 մմ տրամագիծ: Կիսակցորդիչի երկարությունը` լգլՀ82 մմ, ըստ որի էլ ընտրում ենք երիթի երկարությունը` lՀ lգլ-(10…20) մմՀ82-12Հ70 մմ: Դանդաղընթաց լիսեռի համար նախատեսված է մատնավռանային առաձգական կցաշուրթային կցորդիչ (աղ. Հ.40), որի տեսակաչափը նույնպես ընտրում ենք ըստ հաշվարկային մոմենտի՝ Լհ.3 Հ KնԼո.3 Հ 1,3ն 454,7 Հ 591,1 Նմ: Համաձայն լիսեռի ժl3Հ50 մմ տրամագծի` աղյուսակ Հ.40-ից ընտրում ենք կցորդիչ 1ВПУ-710-50 ԳՕՍՏ 21424 – 75, որտեղ | Լ )ո.Հ710 Նն մ ն ժ Հ 50 մմ:

Ընտրված կցորդիչների հիմնական տարրերը կարող են ստուգվել ըստ համապատասխան ամրությունների (գլուխ 8):

10.2.16. Ռեդուկտորի տեխնիկական մակարդակի որոշումը Նախագծված ռեդուկտորի տեխնիկական մակարդակը որոշելու համար անհրաժեշտ է պատկերել միաստիճան կոնական ռեդուկտորի կինեմատիկական սխեման երկու պրոյեկցիաներով (նկ.10.22): Ընդունում ենք ռեդուկտորի հետնյալ կառուցվածքային չափերը. 2Հ30 մմ ն 7 Հ 2 Հ Ճ Հ 1,2ն δ Հ 102:10 Հ 12 մմ (աղ. Հ.27), որտեղ իրանի պատի հաստությունը՝ δՀ0,05: Բ6 Հ 1,0 մմ Հ0,05:158,114Հ1Հ8,9 մմ:

Նկ. 10.22. Կոնական ռեդուկտորի սխեմատիկ պատկերը:

Ընդունում ենք δՀ10 մմ ն որոշում ռեդուկտորի եզրաչափերը` ԼՀ ժa2 Հ 2ն2 Հ 303,2Հ2ն12 Հ 327,2 մմ,

8 Հ a//Հa///Հ2:15 Հ 140Ի55Ի30 Հ 225 մմ, ՒՀ ժa2 Հ 2 Հ 7 Հ 303,2 Հ 12 Հ 12 Հ 327,2 մմ, DՀ Dա Հ 2ն30 Հ 80Հ60 Հ 140 մմ, իսկ նախորդ հաշվարկներից` ՇՀ100 մմ: Ռեդուկտորի ընդհանուր ծավալը`

  ք2 Շ

3,14  0,14 2  0,1  0,3272  0,195  0,3272  0,0223 մ2: Ռեդուկտորի զանգվածը կլինի՝

ՄՀՄ1ՀՄ2Հ

 L8H 

ո Հ φ ρ V = 0,42ն 7300ն 0,0223=68,4 կգ, որտեղ ρՀ7300 կգ/մ3 ` ռեդուկտորի նյութի խտությունն է, իսկ   0, 42 ` լցման գործակիցը, որն ընտրում ենք գրաֆիկից (նկ. Հ.4): Ռեդուկտորի տեխնիկական մակարդակը`

 

68,4 ո   0,15 , 7ո.3 454,7

որի արժեքը համապատասխանում է միջին մակարդակին (աղ. 9.1): Այն կարելի է ավելի ցածրացնել` փոքրացնելով ռեդուկտորի եզրաչափերը:

10.3. Միաստիճան ատամնավոր գլանային մոլորակային ռեդուկտորով ն շղթայավոր փոխանցումով հաղորդակի նախագծման օրինակ Նախագծման առաջադրանքը: Տրված հաղորդակի սխեմայով (նկ. 10.23) ն ելակետային տվյալներով նախագծել

Նկ.10.23. Շղթայավոր փոխադրիչի հաղորդակի կինեմատիկական սխեման. 1. էլեկտրաշարժիչ, 2 ն 4. վռանամատնավոր կցորդիչ, 3. մոլորակային ռեդուկտոր, 5. շարժա երային շղթայավոր փոխանցում, 6. շղթայավոր փոխադրիչ:

միաստիճան ատամնավոր մոլորակային ռեդուկտորով ն շղթայավոր փոխանցումով հաղորդակ: Ելակետային տվյալներ. - քարշային աստղանիվների վրա շրջագծային ճիգը` ԲtՀ 2,8 կՆ - աստղանիվների շրջանագծային արագությունը` ՄաՀ 0,3 մ/վ, - քարշային աստղանիվների քայլը` ՔtՀ 100 մմ, - քարշային աստղանիվների ատամների թիվը` 2աՀ 8, - հաղորդակը դարձափոխային չէ, մեկ հերթափոխային է, - շարժա երային շղթայավոր փոխանցման թեքության անկյունը` θ Հ 70 0:

10.3.1. Հաղորդակի կինեմատիկական հաշվարկը Հաղորդակի ընդհանուր օ.գ.գ.-ն՝ ղհ Հ ղ1ն ղ2ն ղ32, որտեղ (աղ. Հ.1-ից) ղ1Հ0,95` միաստիճան մոլորակային ռեդուկտորի օ.գ.գ.-ի մոտավոր արժեքն է, ղ2Հ0,94` շարժաերային միաստիճան շղթայավոր փոխանցման օ.գ.գ.-ն, ղ3Հ0,99` մեկ զույգ գլորման առանցքակալների օ.գ.գ.-ն (նախապես ընդունում ենք ատամնանիվների 8-րդ, իսկ առանցքակալների` 0-ական պատրաստման դասերի ճշտություններ): Տեղադրելով արժեքները` կստանանք` հ Հ 0,95ն 0,94ն 0,992 Հ 0,88: Շարժա երային լիսեռի վրա առաջացած հզորությունը` Ք3 Հ Քշ Հ Բt ն Մա Հ 2,8ն 0,3 Հ 0,84 կՎտ: էլեկտրաշարժիչի պահանջվող հզորությունը` P1 Հ

P3 0,84   0,95 կՎտ: h 0,88

Փոխադրիչի շարժահաղորդ լիսեռի պտտման հաճախությունը` ո3 Հ

60  V³ 60  0,3  22,5 պտ/րոպ.  8  0,1 . ³  Pt³

Հաշվի առնելով փոխանցումների հնարավորությունները` ընտրում ենք 4Ճ սերիայի 90Լ88 մակնիշի եռաֆազ ասինքրոն էլեկտրաշարժիչ (աղ. Հ.2), որի հզորությունն է` ՔէՀ1,1 կՎտ, ասինքրոն հաճախությունը՝ ո1Հ700 պտ/րոպ, նեռների թիվը՝ 2, լիսեռի տրամագիծը` ժէ Հ 24 մմ: Հաղորդակի ընդհանուր փոխանցման թիվը` սհ Հ

ո1 700   31,1 : ո3 22,5

Կատարենք ընդհանուր փոխանցման թվի աժանումն ըստ աստիճանների: Աղյուսակ Հ.1-ից ընդունենք միաստիճան մոլորակային ռեդուկտորի А31H տեսակը

(միապսակ սատելիտներով), որի փոխանցման թիվը` ս1Հ8: Որոշենք շղթայավոր փոխանցման փոխանցումների թիվը`

u2 

u h 31,1   3,89 , u1

ընդունում ենք սշ Հ 3,9: Հաշվարկենք հաղորդակի լիսեռների պտտման հաճախություններն ու անկյունային արագությունները` ոէՀ ո1 Հ 700 պտ/րոպ, ω է 

π  n 1 3,14  700   73,3 ռադ/վ,

ո2 

 73,3 ո1 700   87,5, պտ/րոպ,  2  1   9,16 ռադ/վ, u1 u1

ո3 

ω ո2 87,5 9,16   22,4 պտ/րոպ, ω 3  2   2,35 ռադ/վ: ս2 3,9 3,9 u2

Սխալը կազմում է` ո3 

ո3 ոax  ո3 ոiո 22 ,5  22,44 • 1009  • 1009  0,3 9  ո  3 9: ո3 ոax 22,5

 

Հաղորդակի լիսեռների ոլորող մոմենտները` P 0,95  10 3  12,96 Ն  մ, 7 ո1  1  73,3 1

7ո2  7ո1  u1 1  12,96 8  0,95  98,5 Ն  մ,

7ո3  7ո2  u2 2 32  98,5 3,9  0,94 0,992  353,9 Ն մ :

10.3.2. Մոլորակային ռեդուկտորի հաշվարկն ու կառուցվածքաստեղծումը Ուսումնական կուրսային նախագծերի համար նպատակահարմար է ընդունել միաստիճան

մոլորակային

ռեդուկտորի

հետնյալ

կինեմատիկական

սխեմաները

(նկ.10.24): Սատելիտների քանակն ընդունում ենք ՇՀ3, որպեսզի դրանց մեջ եռնվածքները աշխվեն հավասարաչափ: Հաշվի առնելով ատամների ենթակտրման պայմանը (2  17 ), արեգակնանիվի ատամների թիվն ընդունում ենք` 21 Հ 21, իսկ սատելիտներինը`

2 2  0,5  21  i13H  2  0,5  21  8  2  63 :

Կենտրոնական թագանիվի ատամնաթվերը`

23  21  i13H  1  21 8  1  147 ,

որտեղ մոլորակային ռեդուկտորի փոխանցման թիվն ու փոխանցման հարա երությու159

նը հավասար են միմյանց` u1  i13H  8 :

Նկ. 10.24. Մոլորակային ռեդուկտորի կինեմատիկական սխեմաները. ա) միապսակ սատելիտով մոլորակային ռեդուկտոր, ) երկպսակ սատելիտով պլանետար ռեդուկտոր` 1. կենտրոնական արեգակնանիվ, 2. սատելիտ, 3. կենտրոնական թագանիվ, Ւ-ը` տարիչ:

Փոխանցման i1H հարա երությունը ցույց է տալիս, որ շարժումը հաղորդվում է կենտրոնական (1) արեգակնանիվից դեպի Ւ տարիչը, եր

(3) թագանիվը անշարժ է

(տեսակ Ճ31Ւ): Կատարում ենք ընտրված ատամնանիվների ատամների քանակի ստուգում ըստ համառանցքայնության պայմանի. 21 Հ 22 Հ 23 - 22 , որը հավասար է 21Հ 63 Հ147 - 63, այսինքն` համառանցքայնության պայմանն ապահովված է` 84 Հ 84, Ըստ հավաքման պայմանի` 

21  2 3 21  147   56, c

այսինքն` պայմանը կատարված է, քանի որ -ն ամ ողջական թիվ է: Ըստ հարնանության պայմանի`

21  2 2   2iո   2 2  2,

c 21  63  2iո 180  36  2, 72,5 » 65, այսինքն` պայմանը կատարված է: ճշտվում է փաստացի փոխանցման հարա երակցությունը.

i13H 

1   1  8  u1 :

Որոշում ենք ռեդուկտորի օղակների անկյունային արագությունները: Անշարժ կենտրոնական թագանիվի դեպքում (3Հ0) կենտրոնական արեգակնանիվի անկյունային արագությունը` 1ՀէՀ73,3 ռադ/վ, իսկ տարիչի անկյունային արագությունը` ωՒ3  որտեղջ p 

ω1 73,3 ω1    9,16 ռադ/վ, 1 ք 1 7 ս1

23 147   7:

Արեգակնանիվի անկյունային արագությունը հարա երական շարժման մեջ`

11  13   H3  73,3  9,16  64,14 ռադ/վ: Հարա երական շարժման մեջ արեգակնանիվից դեպի սատելիտ փոխանցման հարա երությունը (կանգնեցրած տարիչի դեպքում)` i1H, 2  

1   2    3 : H 2

Սատելիտի հարա երական անկյունային արագությունը` ' 2 

1' 64,14   21,38 ռադ/վ : H 3 ո1, 2

Ռեդուկտորի օ.գ.գ-ն (առանց առանցքակալներում կորուստները հաշվի առնելու)`  1H  1  1  3  i1H

   1  13 , 

որտեղ 13-ը կանգնեցրած տարիչի դեպքում (1) ատամնանիվից դեպի (3)-ը փոխանցման օ.գ.գ.-ն է, որը` 13Հ12  23, որտեղ 12Հ0,98 արտաքին, իսկ 23Հ0,96` ներ 1 քին կառչմամ զույգի օ.գ.գ.-ն է, այսինքն՝ 13 Հ 0,98  0,96 Հ 0,94, իսկ` 1H  1  1     8  1  0,94   0,948 :

Հաշվի առնելով կորուստներն արագընթաց ն դանդաղընթաց լիսեռների երկու զույգ առանցքակալների միջն` ռեդուկտորի լրիվ օ.գ.գ.-ն կլինի`

1   ռ  1H  32  0,948  0,99 2  0,93 : Հաղորդակի ճշգրտված ընդհանուր օ.գ.գ.-ն`

 h1  1  2  32  0,93  0,94  0,99 2  0,86 : ճշտված պահանջվող հզորությունը արագընթաց լիսեռի վրա`

P1' 

P3 0,84   0,976 կՎտ :  'h 0,86

Նույն լիսեռների վրա կատարում ենք ոլորող մոմենտների վերահաշվարկ` 7 ո1  '

P1'



1

0,976  10 3  13,32 Նմ, 73,3

7ո'2  7ո1  i13H  η1  13,32 8  0,93 99,1 Նմ, '

7 ' ո 3  7ո' 2  u 2  2  32  99,1  3,9  0,94  0,99 2  355,9 Նմ: Այսպիսով` արժեքների միջն տար երությունն աննշան է: Ընդունում ենք, որ Ւ8280 կարծրությամ

ոլոր ատամնանիվները պատրաստված են

արելավված,

402Ւ պողպատից (աղ. Հ.3) ն որոշում թույլատրելի կոնտակ-

տային ն ծռման լարումները ընտրված նյութի համար (աղ. Հ.4).

 H   HO  1,8  H8  67  1,8  280  67  571 Ն/մմ2 ,  F   FO  1,03  H8  1,03  280  288,4 Ն/մմ2 : Սատելիտի պսակի լայնության գործակիցն, ըստ միջառանցքային հեռավորության, որոշում ենք հետնյալ արտահայտությամ .

 Եa 

1,5  0,1  3  Շ  H

i

1



1,5  0,1  3  3  0,375 :  3 1

Ընդունում ենք ստանդարտ արժեքը` ԵaՀ0,4: Աղյուսակ Հ.7-ից ընտրում ենք

եռնվածքի ոչ հավասարաչափ

աշխման գոր-

ծակցի ( եռնվածքի գործակից) նախնական արժեքը` KՒՀ1,15 (հենարանների նկատմամ անիվների սիմետրիկ դասավորության ն H8  350 դեպքում): Կենտրոնական ուղղատամ ատամնանիվների ն սատելիտների միջն միջառանցքային հեռավորությունը կորոշվի հետնյալ կերպ, ընդ որում K a  49,5 ` ուղղատամ, իսկ K a  43 ` շեղատամ ատամնանիվների դեպքում.





a  K a  i12H  1  3

7ո/2  103  K H

i 

H 2

 Եa   H

,

99,1  103  1,15 a  49,5  3  1  3 2  91,0 մմ, 3  0,4  5712 ընդունում ենք a - 90 մմ: Կառչման նորմալ մոդուլը` ոո 

2a 2  90   2,14 մմ : 21  2 2 21  63

(10.17)

Ըստ ԳՕՍՏ 9563-60-ի (աղ. Հ.24), ընդունում ենք մոդուլի ստանդարտ արժեքը` ոո Հ 2,0 մմ: ճշտված միջառանցքային հեռավորությունը` a/ 

ո n  7 1  7 2  2,0  21  63   84 մմ :

Ատամնանիվների ն սատելիտների պսակների լայնությունները` Ե2 Հ Եa  a Հ 0,484 Հ 33,6 մմ, ընդունում ենք Ե2 Հ 34 մմ : Ենթադրելով, որ արեգակնանիվը կարող է լինել առանցքային ուղղությամ «լողացող» (տեղաշարժվող), ընդունում ենք Ե1 Հ Ե3 Հ Ե2 Հ 5 Հ 34 Հ 5 Հ 39 մմ: Անիվների աժանարար տրամագծերը` 41  ոո  21  2,0  21  42 մմ, 4 2  ոո  2 2  2,0  63  126 մմ, 4 3  ոո  2 3  2,0  147  294 մմ : Ստուգում ենք միջառանցքային հեռավորությունները. a12  a 23 

41  4 2 42  126   84 մմ,

4 3  4 2 294  126   84 մմ :

Արեգակնանիվի ն սատելիտի արտաքին տրամագծերը`

4 a1  4 1  2ո ո  42  2  2,0  46 մմ, 4 a 2  4 2  2ո ո  126  2  2,0  130 մմ : Արեգակնանիվի ն սատելիտի ներքին տրամագծերը`

մ ք 1  մ 1  2,5ո n  42  2,5  2,0  37 մմ, մ ք 2  մ 2  2,5ո n  126  2,5  2,0  121 մմ : Ներքին կառչումով թագանիվի արտաքին տրամագիծը`

4 a3  4 3  2  ո 

15,2  ոո 15,2  2,0  294  2  2,0   290,21 մմ,

իսկ ներքին տրամագիծը` մ ք 3  մ 3  2,5  ո n  294  2,5  2,0  299 մմ : Նախագծված ատամնանիվները ստուգում ենք ըստ կոնտակտային ն ծռման ամրությունների, որի համար որոշում ենք հարա երական արագությունը արեգակնանիվի ն սատելիտի կառչման մեջ (ըստ տարիչի). VH 

մ 1  1 42  64,14   1,34 մ/վ : 2  1000 2  1000

Ընդունելով անիվների պատրաստման 8-րդ դասի ճշտությունը (աղ. Հ.8), որոշում ենք սատելիտի լայնության գործակիցն ըստ աժանարար տրամագծի`

 Ե4 

Ե2   0,27 : 4 2 126

ճշտում ենք եռնվածքի գործակիցը`

K H  K H  K H  K HV , այդ նպատակով գործակիցներն ընդունում ենք Հ.10, Հ.9 ն Հ.11 աղյուսակներից` K H  1,07, K H  1,0 , K HV  1,08 , որոնց տեղադրումով ստանում ենք` K H  1,07 1,0 1,08  1,15 : Կոնտակտային ամրության պայմանը սատելիտի համար`

 H2





K H  72  10 3  i12H  1 Z   a12 Ե2  i12H

 

  H :

(10.18)

Այստեղ 2–ը թվային գործակից է, որն ուղղատամ ատամնանիվների համար   12  արժեքը, իսկ շեղատամ ն երկշեղ ատամնանիվների համար` ընդունում է 2Հ310  Ն  մմ     12  : 2Հ270  Ն  մմ   

Տեղադրելով արժեքները նախորդ անաձնում` կստանանք`

 H2

310 1,15  99,1  10 3  3  1  567,1   H 2  571 Ն/մմ2 :  34  3

Թեր եռնվածքն այս դեպքում կազմում է`  H 2 

571  567,1 100  0,6   H  30 :

Ստուգենք սատելիտն ըստ ծռման ամրության պայմանի`

 F2 



   

7ո2  10 3  K F  7F 2 i12H  1 Ե2  ոո  a12  i12H

(10.19)

F

Պրոֆիլի YԲՇՀ3,62 գործակիցն ընտրում ենք աղյուսակ Հ.24-ից: Բեռնվածքի գործակիցը` K F  K FV  K F , որտեղ KԲՀ1,02`

եռնվածքի խտացման

(աղ. Հ.12), իսկ KԲՄՀ1,25` դինամիկական (աղ. Հ.14) գործակիցներն են: Տեղադրելով արժեքները` կստանանք` K F  1,25 1,02  1,28,

 F2

99,1  10 3  1,28  3,623  1   107,2 Ն/մմ2   F  288,4 Ն/մմ2 , 34  2,0  84  3

այսինքն` ամրության պայմաններն, ըստ կոնտակտային ն ծռման լարումների,

ավա-

րարված են: Որոշում ենք կառչման մեջ առաջացած ուժային աղադրիչները. -

շրջագծային ուժերը`

Ft12  Ft 21  Ft 23  Ft 32  -

2  Tn1 2  13,32  10 3   634,3 Ն : մ1

շառավղային ուժերը`

Fr12  Fr 21  Fr 23  Fr 32  Ft12  tg  634,3  tg20  230.9 Ն , -

սատելիտի առանցքի վրա ազդող եռնվածքը`

F2 H  FH 2  2  Ft12  2  634,3  1268,6 Ն : Անհրաժեշտության դեպքում «սատելիտ-թագանիվ» զույգը նույնպես կարելի է ստուգել համանման անաձներով` ըստ կոնտակտային ամրության: Սատելիտի առանցքը հարա երական շարժման մեջ եռնված է հետնյալ հաստատուն ուժով. F0 

F2 H 1268,6   551,6 Ն, Շ 2,3

որտեղ սատելիտների երված թիվը` ՇԲ Հ Շ - 0,7 Հ 2,3 , իսկ Բ0 ուժն ազդում է սատելիտի առանցքի կենտրոնում: Սատելիտի հանգույցը պատկերված է նկ. 10.25 -ում:

Նկ. 10.25. Սատելիտի սռնու էսքիզը:

Սատելիտի ն տարիչի միջն եղած ացակն ընդունում ենք` 2Հ2,5 մմ: Այս դեպքում թռիչքի մեծությունը կլինի` l 0  Ե2  2 2  34  2  2,5  39 մմ, ընդունում ենք` l 0  40 մմ : Քանի որ սռնու առանցքակալները տեղադրված են միմյանց ավական մոտ, ապա կարելի է ընդունել, որ սռնին թռիչքի երկարությամ

եռնված է հավասարաչափ (նկ.

10.25. ): Գծային եռնվածքը` -

F0 551,6   13,8 Ն/մմ : l0

Վտանգավոր կտրվածքում (թռիչքի կենտրոնում) ծռող մոմենտը կլինի. -  l 02 F0  l 02 F0  l 0 551,6  40    2758 Ն  մմ : Mծ   l0  8

10.3.3. Սռնիների ն լիսեռների նախագծումը Որպես սռնու նյութ ընդունում ենք արելավված 45 մակնիշի պողպատ (աղ. Հ.3), որի հոսունության սահմանը`

h Հ

540 Ն/մմ2: Հաշվի առնելով աշխատանքի ժամանակ

առաջացող որոշակի հրումներն` ընդունում ենք ամրության պաշարի |Տh)Հ2,5 գործակիցը: Այդ դեպքում թույլատրելի ծռման լարումը`

 ծ 

h

Sh 



 216 Ն/մմ2 : 2,5

Սռնու պահանջվող տրամագիծը որոշում ենք ծռման ամրության հետնյալ պայմանից.

4u  3

Mծ 3  5,61 մմ, 0,1   ծ 0,1  216

ընդունում ենք` ժսՀ15 մմ (հաշվի առնելով առանցքակալների տեղադրումը): Արագընթաց ն դանդաղընթաց լիսեռներն ենթարկվում են միայն ոլորման դեֆորմացիայի, քանի որ երեք սատելիտների դեպքում էլ կառչման մեջ առաջացած ուժերը հավասարակշռվում են: Որպես արագընթաց լիսեռի նյութ ընդունում ենք արելավված Պողպատ 402Ւ (քանի որ լիսեռն ու արեգակնանիվը պատրաստված են նույն նյութից), իսկ դանդաղնթաց լիսեռի նյութը՝ Պողպատ 35-ից, ինչի շնորհիվ

ապահովվում է

լիսեռների |)ո Հ 25 Ն/մմ2 թույլատրելի ոլորման լարումը: Լիսեռների ծայրերի տրամագծերի որոշումը: Արագընթաց լիսեռի համար`

4 l1  3

7ո1 13,32  10 3 3  13,9 մմ : 0,2   ո 0,2  25

Քանի որ արագընթաց լիսեռի ծայրը միացվում է էլեկտրաշարժիչին, ապա ընդունում ենք ժl1  22 մմ , որի դեպքում

ժl1 22   0,833  0,75, այսինքն` էլեկտրաշարժիչի ժէ 24

(ժէ) ն արագընթաց լիսեռի ծայրի ( ժl1 ) տրամագծերի հարա երակցության ընդունված արժեքն ապահովված է: Պատկերում ենք արագընթաց լիսեռի էսքիզը (նկ. 10.26) ն կառուցվածքային սկզ ունքով որոշում դրա մնացած տրամագծերը:

Նկ. 10.26. Արագընթաց լիսեռի էսքիզը:

Տրամագիծն առանցքակալի տակ` 4 l/.1  4 l .1  5  22  3  25 մմ : Միջանկյալ տրամագիծը (երկու առանցքակալների միջն)` 4 l .1  4 l/.1  3  25  3  22 մմ : Տրամագիծն արեգակնանիվի տակ (միջանկյալ մակերնույթը)՝ 4 l//.1  4 l/.1  5  25  5  30 մմ : Ընդունում ենք, որ արեգակնանիվն ու լիսեռը պատրաստված են նույն նյութից (մի նախապատրաստվածքից), քանի որ երիթի տեղադրումն այս դեպքում նպատակահարմար չէ: Դանդաղընթաց լիսեռը կարող է պատրաստվել տարիչի հետ միասին` մի նախապատրաստվածքից (նկ. 10.27) կամ առանձին:

Նկ. 10.27. Տարիչի հետ պատրաստված դանդաղընթաց լիսեռի էսքիզը:

Դանդաղընթաց լիսեռի ծայրերի տրամագծերը` 4l2  3

7ո12 99,1  10 3 3  27,1 մմ : 0,2   ո 0,2  25

Եթե լիսեռի ծայրին տեղադրվում է երիթ (ըստ տրված առաջադրանքի), ապա ընդունում ենք 4 l .2  32 մմ, իսկ մնացած

տրամագծերը որոշում ենք կառուցվածքային

նկատառումներով (գծելու ընթացքում): Եթե այստեղ անհրաժեշտ է նախատեսել ազմաերիթային միացում, ապա, ըստ ստացված 4 l 2 տրամագծի մեծության, ընդունում ենք թեթն սերիայի ազմաերիթ` 2 – ժ 2 D 2 Ե Հ 6 – 28 2 32 2 7 տեսակի:

10.3.4. Գլորման առանցքակալների հաշվարկը Սատելիտների առանցքակալներ: Նկար 10.24-ի համաձայն` ամեն մի սատելիտի մեջ տեղադրվում է երկու գլորման շառավղային գնդիկավոր առանցքակալ, որոնցից յուրաքանչյուրի վրա ազդում է հետնյալ շառավղային եռնվածքը. Fr 

F0 551,6   275,8 Ն :

Առանցքակալի արտաքին օղակը հարա երական շարժման մեջ պտտվում է հետնյալ անկյունային արագությամ .   30   2/ 30  21,38  2/  21,38 ռադ/վ,  Ո 2/    204,3 պտ/րոպ  :  3,14  

Համարժեք դինամիկական շառավղային եռնվածքը` Pr .1  Pr .2  V  Fr  K ա  K ջ ,

որտեղ ՄՀ1,2 առանցքակալի պտտվող օղակի գործակիցն է (պտտվում է արտաքին օղակը), Kա-ն` անվտանգության դինամիկական գործակիցը (միջին հրումների դեպքում), Kջ-ն` ջերմաստիճանային գործակիցը, եր t 0 Շ Հ 100 0 : ՔՇ.1Հ1,2  275,8  1,5  1,0 Հ 496,44 Ն: Ընդունելով առանցքակալի երկարակեցությունը ԼհՀ10000 ժամ ն ունենալով ո2  204,3 պտ/րոպ ` աղյուսակ Հ.31-ից շառավղային գնդառանցքակալների համար

կունենանք KՀ5: Հաշվենք շառավղային դինամիկական եռնունակությունը`

Ը r1  K  Pr1  5,0  496,44  2482,2 Ն : Առանցքակալների կատալոգներից (աղ. Հ.33), ըստ ժսՀ15 մմ տրամագծի, ընտրում ենք №202, ժ2D28Հ15235211 չափերով միաշարք թեթն սերիայի շառավղային գնդառանցքակալ: Այն ունի դինամիկական եռնունակության հետնյալ աղյուսակային արժե168

քը. Շr.ա Հ 5970 » ՇՇ.1 Հ 2482,2 Ն, որն ապահովում է առանցքակալի ընտրության պայմանը: Անհրաժեշտության դեպքում ճշտված երկարակեցությունը կորոշվի հետնյալ կերպ.

10 6 Lh  60  ո2

P

Շ    r .ա  ,  Pr .1 

որտեղ քՀ3` գնդառանցքակալների համար ն քՀ10/3` հոլովակավոր առանցքակալների համար: Ընտրված առանցքակալներն ազատ տեղավորվում են սատելիտի մեջ: Արագընթաց ն դանդաղընթաց լիսեռների առանցքակալների ընտրությունը կարող է կատարվել ըստ կառուցվածքային նկատառումների` համաձայն ներքին տրամագծերի արժեքի (հնարավորության դեպքում` հատուկ թեթն սերիայի):

10.3.5. Երիթային միացումների նախագծումը Երկու լիսեռների ծայրերին նախատեսվում է տեղադրել երկու երիթ: Ըստ արագընթաց լիսեռի ծայրի ժl1Հ 22 մմ տրամագծի` ընտրում ենք պրիզմայաձն, երկու կողմից կլորացված ճակատներով երիթ (աղ. Հ.21)՝ Երիթ 6  6  25 ԳՕՍՏ 23360-78, որի լայնությունը ԵՀ6 մմ է, արձրությունը` հՀ6 մմ, երկարությունը` lՀ25 մմ, լիսեռի առվակի խորությունը` t1 Հ 3,5 մմ ն կիսակցորդիչի առվակի խորությունը` t2 Հ 2,8 մմ: Ընտրված երիթը ստուգում ենք ըստ տրորման՝

տ 

2  7ո.1   տ , 4 l .1  h  t1  l ա

որտեղ երիթի աշխատանքային երկարությունը` l ա Հ l – Ե Հ 25 – 6 Հ 19 մմ, այսպիսով`

տ 

2  12,96  10 3  24,8 Ն /մմ2   տ  80 Ն /մմ2 , 22  6  3,5  19

իսկ  տ  80 100 Ն/մմ2` թույլատրելի տրորման լարումն է Պողպատ 45-ից պատրաստված երիթների համար: Դանդաղընթաց լիսեռի ծայրի համար, համաձայն դրա ժl.2 Հ 32 մմ տրամագծի, ընտրում ենք (աղ. Հ.21). Երիթ 827236 ԳՕՍՏ 23360-78, որն ունի՝ Ե Հ 10 մմ, հ Հ 8 մմ, t1 Հ 5,0 մմ ն t2 Հ 3,3 մմ չափերը, իսկ երիթի l երկարությունն ընդունում ենք ստանդարտ շարքից` հաշվի առնելով լիսեռի այդ ծայրում տեղադրվող կցորդիչը (աղ. Հ.40): Վերջինիս անվակունդի երկարությունը՝ lգլՀ 58 մմ, ըստ որի lՀlգլ – (10…20) մմՀ58 – 18Հ40 մմ: Ստուգում ենք տրորման ամրությունը.

տ 

4 l .2

2  7ո.2   տ ,  h  t1  l ա

որտեղ l ա Հ l – Ե Հ 40 – 8 Հ 32 մմ, այսպիսով`

տ 

2  98,5  10 3  64,1 Ն /մմ2 , 32  8  5  32

այսինքն` ամրության պայմանները երկու լիսեռների համար էլ ավարարված են:

10.3.6. Սռնիների ն լիսեռների չափերի ճշտումն ու ստուգիչ հաշվարկը Սատելիտների առանցքակալի սռնու արտաքին տրամագիծն ընդունել ենք ժսՀ15 մմ, իսկ սռնիները նախատեսում ենք սնամեջ` ընդունելով անցքի տրամագիծը ժ0  0,5  ժս Հ 0,5 15 Հ 7,5 մմ: Վերցնում ենք ժ0 Հ 8 մմ: Փաստացի ծռման լարումները վտանգավոր կտրվածքում որոշում ենք հետնյալ կերպ.

ծ 

Mծ   ծ , Wծ

որտեղ MծՀ275 Նմմ` ծռող մոմենտն է, իսկ Wծ 

  4 u4  4 04 

 32 

4u

 ` ծռման դիմադրության  

մոմենտը օղակաձն կտրվածքի համար: Տեղադրելով արժեքները` կստանանք.

ծ 

32  M ծ  4 u 32  2758  15   9,1 Ն/մմ2   ծ  216 Ն/մմ2 :   4u  4 0 3,14  15  8









Սռնին տարիչի մեջ սնեռվում է պտուտակի միջոցով, որի տրամագիծն ընդունում ենք M4։ Ընտրում ենք տարիչի շուրթերի հաստությունը`  Հ (8…10) մմ։ Մնացած երկրաչափական պարամետրերն ընդունում ենք ռեդուկտորի հավաքական գծագրի մշակման ժամանակ: Լիսեռների ճշգրտված հաշվարկը կատարում ենք ըստ հոգնածության, որի ընթացքում կատարվում է ամրության պաշարի գործակցի ստուգում` ենթադրվող վտանգավոր հատույթներում՝ Տ ≥ [ Տ ] - 2,5 : Հաշվարկների ժամանակ ընդունում ենք, որ ծռման լարումները փոփոխվում են ըստ սիմետրիկ, իսկ շոշափող լարումներն՝ ըստ զրոյական ( ա ախող) ցիկլի: Արագնթաց լիսեռը պատրաստում են արելավված 402Ւ մակնիշի պողպատից` ատամնանվի հետ միասին: Աղյուսակ Հ.3-ից ընդունում ենք σժՀ800 Ն/մմ2, իսկ ծռման դիմացկունության սահմանը միջին ածխածնային պողպատների համար սիմետրիկ ցիկլի դեպքում՝ σ-1 ≈ 0,43  σժ - 0,43  800 - 344 Ն/մմ2 :

Շոշափող լարումների դիմացկունության սահմանը` -1Հ0,58  σ-1 Հ 0,58  344 ≈ 200 Ն/մմ2:

Կուրսային նախագծերում մոլորակային ռեդուկտորների նախագծման ժամանակ ստուգումը նպատակահարմար է կատարել միայն կցորդիչների տակի հատույթներում: Կցորդիչի տակի հատույթում (լիսեռի ծայրին) փոխանցվող ոլորող մոմենտից առաջանում են շոշափող լարումներ, իսկ երիթի առկայությունն առաջացնում է լարումների խտացում: Արագընթաց լիսեռի երիթի առվակի կտրվածքում ամրության պաշարի գործակիցն, ըստ շոշափող լարումների, որոշում ենք հետնյալ կերպ.

S  S 

 1 K  a    ո 

,

որտեղ զրոյական ցիկլի ամպլիտուդն ու լարումը՝

a ո 

 ոax



7 ո1 : 2W ո

Եր 4 l 1 Հ22 մմ, Ե Հ 6 մմ, t1Հ 3,5 մմ, ապա ոլորման դիմադրության մոմենտը ն զրոյական ցիկլի ամպլիտուդը կլինեն. Ե  t1 4 l1  t1  3,14  22 3 6  3,5  22  3,5 Wո   1,93  10 3 մ3 ,    2  4 l1 2  22

  4 l31

12,96  10 3 a   3,36 Ն/մմ2 : 2  1,93  10 Աղյուսակներ Հ.42 ն Հ.43-ից ընտրում ենք շոշափող լարումների կուտակման K  1,65 գործակիցը ն շոշափող լարումների մասշտա ային Հ 0,8 գործոնը, ինչպես

նան ածխածնային ն լեգիրացված պողպատների համար՝    0,1 : Տեղադրելով արժեքները` կստանանք` S 

1,65  3,36  0,1  3,36 0,8

 27,5  S  :

Դանդաղընթաց լիսեռի ծայրի տրամագիծը, որտեղ տեղադրված է երիթը, ստուգում ենք ըստ դիմացկունության: Ընտրում ենք արելավված Պողպատ 45 (աղ. Հ.3), որի σժ- 600 Ն/մմ2, իսկ դիմացկունության սահմանները որոշում ենք հետնյալ անաձներով

(աղ.Հ.4). σ-1 ≈ 0,43  σժ - 0,43  600 - 258 Ն/մմ2,

-1Հ 0,58  σ-1 Հ 0,58  258 Հ 150 Ն/մմ2:

Երիթի նախագծման ժամանակ ընտրում ենք ԵՀ10 մմ ն t1Հ5,0 մմ չափերով երիթային առվակ, ընդ որում` երիթը տեղադրվում է ժՀ32 մմ տրամագծով լիսեռի ծայրին: Ամրության պաշարի գործակիցն ըստ շոշափող լարումների՝

S  S 

 1 K



  a     ո

 S ,

որտեղ զրոյական ցիկլի ամպլիտուդն ու միջին լարումը՝

a  ո 

 ոax 7ո1  , 2Wո

իսկ լարման դիմադրության մոմենտը՝ 3,14  32 3 10  5  32  5   4 l31 Ե  t1 4 l1  t1      5,86  10 3 մմ3 : 2  4 l1 2  32

Wո 

98,5  10 3 Հետնա ար`  a   ո   8,4 Ն/մմ2 : 2  5,86  10

Աղյուսակներ Հ.42 ն Հ. 43-ից ընտրում ենք համապատասխան գործակիցներ՝ KՀ1,5 , Հ 0,88 ն    0,1 : Տեղադրելով արժեքները` կստանանք. Տ Հ Տ Հ

1,5  8,4  0 ,1 8,4 0 ,88

 9,9  S   2,5 ,

այսինքն` դիմացկունության պայմանը ավարարված է:

10.3.7. Կցորդիչների նախագծումը Արագընթաց լիսեռի կցորդիչի նախագծումը: Ըստ առաջադրանքի սխեմայի` էլեկտրաշարժիչն ու մոլորակային ռեդուկտորի տանող լիսեռը միանում են մատնավռանային կցորդիչով, որն ընտրում ենք համաձայն հաշվարկային մոմենտի՝ Լհ.1 Հ KնԼո.1 Հ 1,6ն 12,96 Հ 20,74 Նմ, որտեղ KՀ1,6` եռնվածքի գործակիցն է (աղ.Հ.38): Ըստ հաշվարկային մոմենտի ն լիսեռի ժլ.1 Հ 22 մմ տրամագծի` աղյուսակ Հ.40-ից ընտրում ենք մատնավռանային առաձգական կցորդիչ՝ 11Ճ0-31,5-Ճ1Ñ0 21424-75,

որի թույլատրելի ոլորող մոմենտը | Լ )ո Հ31,5 Նմ է, անցքերի տրամագծերը ժ0 Հ 20 մմ ն ժ1 Հ 22 մմ, իսկ կիսակցորդիչի երկարությունը` լգլ Հ 28 մմ: Դանդաղընթաց լիսեռի կցորդիչի նախագծումը:

Որոշում ենք տարիչի վրա առաջացած հաշվարկային մոմենտը՝ Լո.2 Հ K  Լո.2 Հ 1,6  98,5 Հ 157,6 Նմ: Ըստ լիսեռի ծայրի ժլ.2Հ32 մմ տրամագծի` աղյուսակ Հ.40-ից ընտրում ենք մատնավռանային առաձգական կցորդիչ՝ 11Ճ0 - 250 - Ճ1Ñ0 21424-75 ,

որի համար թույլատրելի ոլորող մոմենտը` | Լ )ո Հ 250 Նմ, իսկ չափերը՝ ժգլՀ 32 մմ Հ ժլ.2 , ժ0 Հ 28 մմ , լգլՀ 58 մմ:

10.3.8. Ռեդուկտորի յուղման համակարգի ն յուղի ընտրությունը Շփումը, մաշը ն ջերմաստիճանը նվազեցնելու նպատակով կատարում են ռեդուկտորի շփվող մասերի յուղում: Յուղումը նվազեցնում է նան աղմուկը ն մեքենամասերի թրթռումը: Յուղում են ռեդուկտորի ատամնանիվները ն առանցքակալները: Ընդհանուր նշանակության ռեդուկտորների ատամնանիվների յուղումը կատարվում է թաթախման սկզ ունքով, որի համար օգտագործում են հեղուկ յուղեր: Մոլորակային ռեդուկտորում յուղի ծավալը որոշում ենք հետնյալ արտահայտությամ . Մ Հ (0,5  0,8)Ք1 Հ( 0,5  0,8)0,95 Հ 0,48  0,76 լ, ընդունում ենք Մ Հ 0,7 լ: Յուղը նախատեսվում է լցնել մինչն թագանիվի ատամի լրիվ ծածկվելը: Յուղի մակնիշն ընտրում ենք նոմոգրամից (նկ. Հ.2) կամ աղյուսակ Հ.45-ից` համաձայն ժ2Հ126 մմ ն ո2Հ87,5 պտ/րոպ պարամետրերի, ըստ որի` յուղի կինեմատիկական մածուցիկությունը՝ 50Հ68 մմ2/վ, որին, ըստ ԳՕՍՏ 20799-75-ի (աղ. Հ.45), համապատասխանում է Բ-45À ինդուստրիալ հեղուկ յուղը:

Առանցքակալները

յուղում

են

պլաստիկ

(խտացված)

յուղերով,

որոնք

տեղադրվում են առանցքակալների ների մեջ: Համաձայն ԳՕՍՏ 1033-79- ի (աղ. Հ.46), յուղի մակնիշն է 0Ñ-3: Յուղման վերա երյալ առավել մանրամասն տեղեկություններ կարելի է ստանալ գրականությունից |10,11):

10.3.9. Միացումների նստեցվածքների նշանակումը

Ռեդուկտորի մեքենամասերի միացումների նստեցվածքները նշանակում ենք համաձայն աղյուսակ Հ.47-ի. - թագանիվը իրանի նիկի մեջ`

Η7 Η7 Η7 , , , p6 ո6 κ6

- սռնին տարիչի անցքի մեջ`

H8 H7 H7 , , , h7 h6 j 2 6

- առանցքակալի ներքին օղակը սռնու հետ` k6, k7, - առանցքակալի արտաքին օղակը սատելիտի մեջ` Ւ7, Ւ8, - ռեդուկտորի կափարիչները իրանի հետ` Ւ8/հ7: Ւ8/j7, - առանցքակալների կափարիչները նիկների մեջ` Ւ7/հ8:

10.3.10. Ռեդուկտորի մեքենամասերի հավաքման հաջորդականությունը Անհրաժեշտ է մանրամասնորեն գրանցել մոլորակային ռեդուկտորի մեքենամասերի հավաքման հերթականությունը:

10.3.11. Ռեդուկտորի իրանի ն կափարիչի կաոուցվածքային չափերի որոշումը Իրանի ն կափարիչի կառուցվածքային չափերը կարելի է որոշել` օգտվելով 10.1.5. կետից ն աղյուսակ Հ.27-ից:

10.3.12. Ռեդուկտորի տեխնիկական մակարդակի որոշումը Ռեդուկտորի եզրաչափերը որոշելու համար գծում ենք դրա կինեմատիկական սխեման (նկ.10.28):

Նկ.10.28. Մոլորակային ռեդուկտորի կինեմատիկական սխեման:

Որոշում ենք ռեդուկտորի մոտավոր եզրաչափերը` ԼՀժa.3Հ2ն 10= Հ 290,21Հ20 Հ 310,21 մմ, ՒՀ ժa.3 Հ 25 Հ 290,21Հ25 Հ315,21 մմ , իսկ 8Հ120 մմ լայնությունը ստանում ենք ռեդուկտորի նախնական հարմարադասումից հետո: Ռեդուկտորի ծավալը` Մ Հ Լ 2 Ւ 2 8 Հ 0,31 2 0,315 2 0,12 Հ 0,0117 մ3:

Ռեդուկտորի զանգվածը՝ ո Հ φ: ρ: Մ Հ 0,2  7300  0,0117 Հ 17,1 կգ, որտեղ φ=0,2 լցման գործակիցն է (նկ. Հ.5), իսկ ρ= 7300 կգ/մ3 ` թուջի խտությունը: Ռեդուկտորի

տեխնիկական

մակարդակը

որոշում

ենք

հետնյալ

կերպ.

 Հ ո/Լո.2 Հ 17,1/98,5Հ0,17 :

Այսինքն` նախագծված մոլորակային ռեդուկտորը համապատասխանում է միջին մակարդակին (աղ. 9.1): Տեխնիկական մակարդակի ավելի ցածր արժեք ստանալու համար անհրաժեշտ է կատարել փոխանցման վերահաշվարկ` օգտագործելով ավելի մեծ կարծրություն ունեցող ատամներով ատամնանիվներ, կամ էլ հնարավորության սահմաններում փոքրացնել ռեդուկտորի եզրաչափերը:

10.3.13. Շղթայավոր փոխանցման նախագծումը Համաձայն առաջադրանքի սխեմայի` շղթայավոր փոխանցումը տեղադրված է մոլորակային ռեդուկտորից հետո ն ունի հետնյալ ելակետային տվյալները. ոլորող մոմենտը տանող աստղանիվի վրա` Լո2Հ 98,5 Նմ, երկրորդ լիսեռի պտտման հաճախությունը` ո2 Հ 87,5 պտ/րոպ, շղթայավոր փոխանցման փոխանցման թիվը՝ ս2 Հ 3,9: Անհրաժեշտ է նախագծել շարժա երային հոլովակավոր շղթա: Որոշում ենք տանող աստղանիվի ատամների թիվը. 24  29-2ն ս2Հ 29-2ն 3,9 Հ21,2 , ընդունում ենք 24Հ 23: Տարվող աստղանիվի ատամների թիվը` 25 Հ24 ն ս2Հ 23ն 3,9 Հ 89,7 , ընդունում ենք 25 Հ 90: Շահագործման գործակիցը` KշՀ Kդն Kaն K  : Kկն Kյ: Kհ , որտեղ KդՀ1,3` դինամիկական

գործակիցն է (ընդունում

ենք

միջին հարվածային

ռեժիմի համար), KaՀ1,0` միջառանցքային հեռավորության գործակիցը, եր ɑՀ(30-50)ն Քt , KՀ1,25` փոխանցման թեքության գործակիցը, եր թեքությունը`  Հ700 (   60 ),

KկՀ1,25` շղթայի ձգվածության կարգավորման գործակիցը (պար երական կարգավորման դեպքում), KյՀ1,4` յուղման սկզ ունքի գործակիցն է (պար երական յուղում), KհՀ1,0` աշխատանքային

ռեժիմի

գործակիցը աշխատանքային մեկ հերթափոխի

դեպքում (տես աժին 2.2.1): Այսպիսով`Kշ Հ 1,3ն1,0ն 1,25ն1,25ն1,4ն1,0 Հ 2,84:

Աղյուսակ 2.7-ից, ըստ 2Հ17 ատամնաթվերի, ընդունելով շղթայի հոդակապերում թույլատրելի ճնշումը` |ք) Հ 29 Ն/մմ2 ն հաշվի առնելով ճշտման գործակիցը` K2Հ 1Հ0,01 (24-17)Հ 1Հ 0,01(23-17) Հ 1,06, կստանանք |ք)Հ29ն1,06Հ30,74 Ն/մմ2: Հոլովակավոր շղթայի պահանջվող քայլը որոշում ենք հետնյալ անաձնով.

7ո.2  K շ Pt  2,8  2 4  ք ո

-

98,5  10 3  2,84 2,8  3  20,56 մմ , 23  30,74  1,0

որտեղ ո Հ 1,0` շղթայի շարքերի թիվն է: Աղյուսակ 2.8-ից ընտրում ենք հետնյալ տեսակաչափի հոլովակավոր միաշարք շարժա երային շղթան` ПР-25,4-60000, ԳՕՍՏ 13568-75, որի քայլը` ՔtՀ 25,4 մմ, քայքայիչ թույլատրելի ճիգը` Ձ Հ 60000 Ն, իսկ մնացած չափերը` 8նՀ 15,88 մմ, ժՀ7,95 մմ, D1Հ15,88 մմ, հՀ24,2 մմ, ԵՀ39 մմ, ՃհՀ179,7 մմ2 ն գծային զանգվածը` զ Հ 2,6 կգ/մ է: Շղթայի գծային արագությունը (տանող աստղանիվի շրջանագծային արագությունը)` Մ4 Հ Շրջագծային ճիգը`

Z 4  Pt  n 2 60  1000 Ft4 -



23-25,4-87,5  0,85 մ/վ : 60000

P2 P1 -ղ ռ 0,95-10 3 -0,93    1039,4 Ն: V4 V4 0,85

Շղթայի վրա ազդող կենտրոնախույս ճիգը՝ Fv - q : V42 - 2,6: 0,852 - 1,88 Ն: Շղթայի կախվածությունից առաջացած ճիգը՝ ԲƒՀ 9,81ն Kƒն զն a Հ 9,81ն 1,2ն 2,6ն1,0 Հ 30,61 Ն, որտեղ միջառանցքային հեռավորությունը`

a Հ (30  50)ն Քt Հ (30  50)ն 25,4 Հ (762  1270) մմ, ընդունում ենք aՀ1000 մմ, իսկ եռնվածքի KƒՀ1,2 գործակիցն` ըստ  Հ 700 անկյան: Լիսեռների վրա ընկնող ընդհանուր

եռնվածքը`

ԲըՀ Բt4Հ 2 ն Բƒ Հ 2 ն ԲՄՀ 1039 Հ2ն 30,61 Հ2ն 1,88 Հ1104 Ն: Շղթայի ամրության պաշարի գործակիցը`

Տ

Q 60000   43,4  Տ  7,5 , K դ -Ft 4  Fք  Fv 1,3-1039,4  1,88  30,61

որտեղ թույլատրելի ամրության պաշարի գործակիցը ընտրում ենք աղյուսակ 2.10-ից` ըստ Քt ն ո2 արժեքների: Աստղանիվի աժանարար տրամագծերը` մ



Pt 25,4   207,177 մմ, 180 0 Տոn Տոn Z4

մ



Pt 25,4   808,917 մմ: 180 0 Տոn Տոn Z5

10.4. Միաստիճան որդնակային ռեդուկտորով ն աց գլանային ուղղատամ փոխանցումով հաղորդակի նախագծումը Նախագծի առաջադրանքը: Տրված հաղորդակի սխեմայով (նկ. 10.29) ն ելակետային տվյալներով նախագծել միաստիճան որդնակային ռեդուկտորով ն

աց գլանային ուղղատամ փոխանցումով

հաղորդակ: Ելակետային տվյալներ. -

թմ ուկի օգտակար շրջագծային ուժը՝ Բt. Հ 7000 Ն,

-

թմ ուկի շրջագծային արագությունը՝ Մթ Հ 0,66 մ/վ,

-

թմ ուկի տրամագիծը` DթՀ0,21 մ,

-

հաղորդակը ոչ դարձափոխային է ն երկհերթ,

-

գլանային զույգն ուղղատամ է:

ա)

)

Նկ. 10.29. Ժապավենային փոխադրիչի հաղորդակի կինեմատիկական սխեման. 1. էլեկտրաշարժիչ, 2. վռանամատնավոր կցորդիչ, 3. միաստիճան որդնակային ռեդուկտոր, 4. աց գլանային փոխանցում, 5. ժապավենային փոխադրիչ:

10.4.1. Հաղորդակի էլեկտրաշարժիչի ընտրությունը ն կինեմատիկական հաշվարկը Հաղորդակի ընդհանուր օ.գ.գ.-ն՝ հՀ1233, որտեղ 1-ն որդնակային փոխանցման օ.գ.գ.-ն է, 2-ը` մեկ զույգ գլորման առանցքակալների օ.գ.գ.-ն, 3-ը` աց գլանային ուղղատամ փոխանցման օ.գ.գ.-ն: Օ.գ.գ.-ների արժեքներն ընտրում ենք աղյուսակ Հ.1-ից` նախապես ընդունելով ատամնանիվների համար 8-րդ, իսկ առանցքակալների համար` 0-ական պատրաստման դասերի ճշտություններ. 1 Հ 0,82, 2 Հ 0,99, 3 Հ 0,96, հետնա ար`

հ Հ 0,820,9930,96 Հ 0,76:

Շարժահաղորդ լիսեռի վրա անհրաժեշտ հզորությունըջ Ք3 Հ Բt. Մթ Հ 7  0,66 Հ 4,62 կՎտ: էլեկտրաշարժիչի պահանջվող հզորությունը` Ք1 Հ

P3

h

4,62  6,08 կՎտ: 0,76



Փոխադրիչի շարժահաղորդ լիսեռի պտտման հաճախությունը` 60 VÃ

ո3 Հ

  քÃ



60  0,66  60 պտ/րոպ: 3,14  0,21

Հաշվի առնելով փոխանցումների հնարավորությունները` ընտրում ենք 4Ճ սերիայի 112M203 մակնիշի եռաֆազ ասինքրոն էլեկտրաշարժիչ (աղ. Հ.2), որի հզորությունը Ք1ՀՔէ Հ7,5 կՎտ է, ասինքրոն հաճախությունը՝ ո1 Հ ոէ Հ 2900 պտ/րոպ, նեռների թիվը՝ 2, լիսեռի տրամագիծը` ժէՀժ1Հ 32 մմ: Հաղորդակի ընդհանուր փոխանցման թիվը` սհ Հ ս1  ս2 Հ

ո1 2900   48,33 : ո3

Ընդունելով որդնակային զույգի փոխանցման թիվը` ս1Հ16 (աղ.Հ.1), կստանանք աց գլանային զույգի փոխանցումների թիվը՝ u2 

ս h 48,3   3,02 , ս1

ընդունում ենք ս2 Հ 3,0: Հաղորդակի լիսեռների պտտման հաճախությունները՝ ո1 Հ 2900 պտ/րոպ, ո2 

ո1 2900   181,25, պտ/րոպ , u1

ո3  ոÃ 

Սխալը կազմում է՝ ո3 

ո2 181,25   60,4 պտ/րոպ: u2 3,0

ո3 ոax  ո3 ոiո 60 ,4  60 100  100  0,66   |ո) Հ 3: ո3 ոax 60,4

Արագընթաց լիսեռի անկյունային արագությունը՝

1 

  ո1



3,14  2900  303,5 ռադ/վ :

Հաղորդակի լիսեռների ոլորող մոմենտները՝ T1.1 ՀՔ1 / ω1 Հ 6,08 : 103 / 303,5 Հ 20 Նմ,

Լո.2 Հ Լո.1 : ս1: ղ1 : ղ2 Հ 20 :16 : 0082 : 0099 Հ 25908 Նմ,

Լ1.3 Հ Լո.2 : ս2 : ղ2 : ղ3 Հ 259,8 : 3 : 0,99 : 0,96 Հ 740,7 Նմ:

10.4.2. Ռեդուկտորի որդնակային զույգի հաշվարկը Հաշվի առնելով աշխատանքային պայմաններն ու հանձնարարականները ն ելնելով սահքի արագության մոտավոր արժեքից՝ VS 

4,3  1 3 4,3  303,5 3  7ո 2  259,8  8,32 մ/վ , 10 3

ընտրում ենք որդնակային զույգի համար հետնյալ նյութերը. - Որդնակի համար` մխված Պողպատ 45 (աղ. Հ.3), ապահովելով ՒԲՇ 46 մակերնութային կարծրություն ն նախատեսելով գալարների արտաքին մակերնույթի հետագա հղկում: - Որդնանիվի անվակունդի համար` Շ» 15 մակնիշի գորշ թուջ: - Որդնանիվի պսակի համար` Ճð.1ÖՃ 6-6-3 մակնիշի

րոնզե համաձուլվածք

(կաղապարի մեջ ձուլման եղանակով), ապահովելով թույլատրելի կոնտակտային լարումը` |)Ւ2Հ 159 Ն/մմ2, թույլատրելի ծռման լարումը` |)Բ2Հ|)Բ0Հ 53 Ն/մմ2 (աղ. Հ.5): Որդնակի աժանարար տրամագծի գործակիցը նախապես ընդունում ենք` զ Հ 10 (Ք1 » 10 կՎտ դեպքում կարելի է ընդունել զ Հ 12,5), իսկ եռնվածքի գործակիցը` KՒՀ1,2 (աղ. Հ.7): Ըստ կոնտակտային ամրության պայմանի` որոշում ենք որդնակային զույգի միջառանցքային հեռավորությունը՝ a1  61 3

7ո 2  K H , 0 ]2H 2

a1  61 3

1,2  259,8 10  140,9 մմ, 159 2

(10.20)

ընդունում ենք a 1 Հ 140 մմ: Հաշվի առնելով որդնակային զույգի փոխանցման թիվը` ս1 Հ 16` ընդունում ենք որդնակի գալարների թիվը` 21 Հ 2: Որդնանիվի ատամների թիվը` 22 Հ ս1  21 Հ 16  2 Հ 32, որը ավարարում է 22  22ո|ո Հ 28 պայմանին: Կառչման մոդուլը կլինի. ոS 

2a1 2 140   6,7 մմ : 2 2  - 32  10

Մոդուլի ստանդարտ շարքից (աղ. Հ.24) ընտրում ենք ստացված արժեքին մոտ ն դրան գերազնացող մոդուլի ստանդարտ արժեքը` ոՏ Հ 8 մմ:

Ընդունված ոՏ ն զ արժեքների համար որոշում ենք ճշգրտված միջառանցքային հեռավորությունը` a1Ա 

ոS   2 2  -  8  32  10    168 մմ :

Որոշում ենք որդնակային զույգի երկրաչափական պարամետրերը: Որդնակի համար. - աժանարար տրամագիծը՝ ժ1 Հ ոՏ: զ Հ 8 10 Հ 80 մմ, - արտաքին տրամագիծը՝ 4 a1  41  2ո S  80  2  8  96 մմ , - ներքին տրամագիծը՝ 4 f 1  41  2,4ո S  80  2,4  8  60,8 մմ : Հղկված որդնակի պարուրակված մասի երկարությունը, եր 21 Հ 1 կամ 21 Հ2՝ Ե1  11  0,06  2 2   ո S   h

Ե1  11  0,06  32  8  25  50  103,36  36,64  140 մմ,

(10.21)

եր 21Հ4, ապա՝ Ե1  12,5  0,09  2 2   ոS   h ,

(10.22)

որտեղ  h  25  50 մմ ` հղկման թողնվածքն է ն  h  0 ` եթե որդնակը չի հղկվում: Որդնանիվի համար (ատամի միջին կտրվածքում). - աժանարար տրամագիծը՝ ժ2 Հ ոՏ : 22 Հ 8  32 Հ 256 մմ, - արտաքին տրամագիծը՝ 4 a 2  4 2  2ո S  256  2  8  272 մմ , - ներքին տրամագիծը՝ 4 f 2  4 2  2,4ո S  256  2,4  8  236,8 մմ , - առավելագույն տրամագիծը՝ 4 2³  4 a 2  4 2³

6  ոS , 21  2

(10.23)

6 8  272   284 մմ : 2  2

Որդնանիվի պսակի լայնությունը. - եր 21Հ1 կամ 21Հ2` Ե2  0,75  4 a1  0,75  96  72 մմ , ընդունում ենք Ե2 Հ 74 մմ, - եր

21  4 ` Ե2  0,67  4 a1 : Կատարում ենք որդնակային զույգի ստուգիչ հաշվարկ ըստ ամրության պայման-

ների, որի համար որոշում ենք որդնակի շրջագծային արագությունը` V1 

  41  ո1



3,14  80  103  2900  12,14 մ/վ :

Ընտրում ենք որդնակի գալարի վերելքի անկյունը`

  1118/ 36 // (աղ. Հ.15):

Կառչման մեջ զույգի հարա երական սահքի արագությունը կլինի`

VS 

V1 12,14   12,4 մ/վ : Շ0Տ  Շ0Տ1118 / 36 //

Ըստ ՄՏ Հ 12,4 մ/վ արագության` ընտրում ենք շփման երված գործակիցը` f /  0,06 ն շփման երված անկյունը`   052 / (աղ.Հ.16):

Հաշվի առնելով յուղման պայմաններում հնարավոր կորուստները` կստանանք որդնակային զույգի օ.գ.գ.-ն.

1  0,95  0,96 

tg , tg    /

1  0,95  0,96 

tg1118 / 36 //  0,87 : tg 1118 / 36 //  052 /



(10.24)







Նշանակելով անիվների պատրաստման 7-րդ դասի ճշտություն (աղ. Հ.8), ընդունում ենք դինամիկական գործակցի մեծությունը` KՄՀ1,2 (աղ. Հ.18): Բեռնվածքի

աշխման անհավասարաչափության գործակիցը որոշում ենք հե-

տնյալ արտահայտությամ . 2  K   1   2   1  x ,

(10.25)

որտեղ   86 `որդնակի դեֆորմացիայի գործակիցն է (աղ. Հ.17), 2Հ0,31,0` եռնվածքի նույթը հաշվի առնող գործակիցը (հաստատուն եռնվածքի դեպքում 2Հ1,0), ընդունում ենք 2 Հ 0,3: Տեղադրելով արժեքները` կստանանք`

 32  K   1     1  0 ,3  1,04 :  86  ճշտված եռնվածքի գործակիցը կլինի. KՒճ Հ KՄ  K Հ 1,2 1,04 Հ 1,25  1,3: Ստուգենք հաշվարկային կոնտակտային լարումները`

H2  H2 

480 K HԱ  7ո 2  ,

(10.26)

480 1,3  259,8  10 3   122  0 ] H 2  159 Ն/մմ2 :

Թեր եռնվածքը կազմում է՝  H 

 H 2 ոax   H 2 ոոn 159  122  1000   1000  23,2  » |)Ւ Հ 15:  H 2 ոax

Որդնակային փոխանցումների համար թույլատրվում է մինչն 59 գեր եռնվածք, իսկ թեր եռնվածքը` մինչն 159: Ստացված արդյունքը կարելի է համարել ավարար, քանի որ որդնակային զույգի հաշվարկը կատարված է մոդուլի հաշվարկված արժեքին

մոտ մեծ արժեքով` ոՏՀ 8 մմ: Խիստ անհրաժետության դեպքում կարելի է ընդունել ոՏՀ6,3 մմ ն կատարել վերահաշվարկ: Ստուգենք նան որդնանիվի ատամներն ըստ ծռման ամրության: Համարժեք ատամների թիվը` 2h2 

  34 : Շ0Տ  Շ0Տ 1118 / 36 //

Ատամի պրոֆիլի YԲ2Հ1,77 գործակիցն ընտրում ենք աղյուսակ Հ.24-ից: Հաշվարկային ծռման լարումները՝ σ Բ2 

1,2  Լո2  K Ւճ  YԲ2 , Ն/մմ2 , 2 2  Ե 2  ոՏ

σԲ2 

1,2  259,8 103  1,25 1,77  4,55 Ն/մմ2  |σ)Բ2  53 Ն/մմ2 , 32  74  82

(10.27)

այսինքն` ծռման ամրության պայմանը ավարարված է: Կառչման մեջ առաջացող ուժերը՝ ‐ որդնակի շրջագծային ուժը հավասար է որդնանիվի առանցքային ուժին`

27ո1 2  20 103 Ft1  Fa 2    500 Ն, ‐ որդնակի առանցքային ուժը հավասար է որդնանիվի շրջագծային ուժին`

Fa1  Ft 2 

27ո 2 2  259,8 10 3   2023,4 Ն,

‐ որդնակի շառավղային ուժը հավասար է որդնանիվի շառավղային ուժին`

ԲՇ1 Հ ԲՇ2 Հ Բt2  tg Հ 2023,4  tg200 Հ 736,5 Ն , որտեղ կառչման անկյունը`  Հ 200 :

10.4.3. Ռեդուկտորի լիսեռների նախնական հաշվարկը Արագընթաց լիսեռ: Քանի որ ենթադրվում է որդնակը ն արագընթաց լիսեռը պատրաստել մի նյութից` Պողպատ 45-ից, ապա լիսեռի ծայրի տրամագիծը որոշում ենք ըստ ոլորման ամրության պայմանի` ընդունելով ոլորման |)ո Հ 20 Ն/մմ2 թույլատրելի լարումը: ժl1  3

Լո1 20  10 3 3  17,1 մմ : 0,2  τո 0,2  20

Հաշվի առնելով լիսեռի ծայրում երիթի տեղադրման անհրաժեշտությունը ն էլեկտրաշարժիչի լիսեռի ժէ Հ 32 մմ տրամագիծը` ընդունում ենք ժլ.1 Հ 25 մմ: Արագընթաց լիսեռի էսքիզը երված է նկար 10.30-ում:

Մնացած տրամագծերը որոշում ենք կառուցվածքային սկզ ունքով. -

լիսեռի տրամագիծն առանցքակալի տակ՝ 4 l1  4 l1  (5  10)  25  10  35 մմ,

-

միջանկյալ մակերնույթի (վզիկի) տրամագիծը`

Նկ. 10.30. Արագընթաց լիսեռի էսքիզը:

4 l1  4 l1  5  35  5  40 մմ : Որոշ դեպքերում անհրաժեշտ է ապահովել ժf1 » 4 l1 պայմանը: Դանդաղընթաց լիսեռի նյութն ընտրում ենք արելավված Պողպատ 45` |)ո Հ 25 Ն/մմ2 թույլատրելի լարումով: Ոլորման ամրության պայմանից որոշում ենք լիսեռի ծայրի տրամագիծը՝ 4l2  3

7ո 2 259,8  10 3   37,3 մմ, 0,2   ո 0,2  25

ընդունում ենք ժլ.2 Հ 45 մմ` հաշվի առնելով երիթային առվակի առկայությունը: Դանդաղընթաց լիսեռի (նկ. 10.31) մնացած տրամագծերը որոշում ենք, ելնելով կառուցվածքային նկատառումներից՝ - լիսեռի տրամագիծն առանցքակալների տակ` 4 l2  4 l 2  5  45  5  50 մմ, - լիսեռի տրամագիծը որդնանիվի տակ` 4 l2  4 l2  5  50  5  55 մմ,

Նկ. 10.31. Դանդաղընթաց լիսեռի էսքիզը:

- լիսեռի շրջակողի տրամագիծը`

4 l2  4 l2  10  55  10  65 մմ :

10.4.4. Որդնանիվի կառուցվածքային չափերի որոշումը Որդնանիվն ընտրում ենք նկ. 10.32-ում երված կառուցվածքով, որի կառուցվածքային չափերը որոշում ենք ըստ աղյուսակ Հ.25-ի տվյալների:

Նկ. 10.32. Որդնանիվի էսքիզը:

Անվակունդի տրամագիծը՝ 4 ³Ý  (1,6  1,8)  4 l2  (1,6  1,8)  55  (88  99) մմ, ընդունում ենք ժան Հ 95 մմ: Անվակունդի երկարությունը՝ l ³Ý  1,2  1,7   4 l2  1,2  1,7 55  (66  93,5) մմ, ընդունում ենք լան Հ 84 մմ: Սկավառակի լայնությունը` Շ Հ (0,20,3): Ե2 Հ (0,20,3) 74 Հ (14,5  22,2) մմ, ընդունում ենք` Շ Հ 22 մմ: Օղագոտու հաստությունը՝ 2Հ  1  2ո S  2  8  16 մմ, ընդունում ենք 1Հ2Հ20 մմ: Օղագոտու ներքին տրամագիծը՝ D0 Հ ժf.2 – 4 ոՏ Հ 236,8 -4  8 Հ 204,8 մմ, ընդունում ենք D0 Հ 204 մմ:

Սկավառակի անցքերի տրամագիծը՝ ժ ա 

D 0  ժ ան 204  95   27,2 մմ, ըն4

դունում ենք ժ ա  27 մմ: Պտուտակի տրամագիծը` 4 պ  1,2  1,4  ո S  1,2  1,4  8  9,6  11,2 մմ, ընդունում ենք ժպՀ10 մմ կամ` M10: Պտուտակի երկարությունը` l պ  0,3  0,4  Ե2  0,3  0,4  74  22,2  29,6 մմ, ընդունում ենք l պ  28 մմ :

10.4.5. Ռեդուկտորի իրանի ն կափարիչի կառուցվածքային չափերի որոշումը Հաշվարկները կատարում ենք համաձայն նկար Հ.1-ի ն աղյուսակ Հ.27-ի: Իրանի պատի հաստությունը՝  Հ0,04: a1Հ2Հ0,04168Հ2Հ8,72 մմ: Կափարիչի պատի հաստությունը՝ 1 Հ0,032 a 1Հ2Հ0,032168Հ2 Հ 7,4 մմ, ընդունում ենք  Հ 1 Հ 10 մմ: Կափարիչի վերին կցաշուրթի հաստությունը` Ե Հ 1,5   Հ 1,5 10 Հ 15 մմ: Իրանի ներքին կցաշուրթի հաստությունը՝ Ք2 Հ (2,25  2,75)   Հ (2,252,75) 10 Հ (22,527,5) մմ, ընդունում ենք Ք2 Հ 25 մմ: Կափարիչի ն իրանի կողերի հաստությունը՝ ոկ Հ (0,851)  Հ(0,851)10 Հ (8,510) մմ, ընդունում ենք ոկ.1Հոկ. Հ 10 մմ: Ռեդուկտորի հիմքի հեղույսների արտաքին տրամագիծը՝ ժհ1 Հ (0,030,036) a Հ12 Հ (0,030,036)168Հ12Հ(17,0418,04) մմ, ընդունում ենք ժհ1 Հ 18 մմ, այսինքն` M18 հեղույս: Իրանի ն կափարիչի կցաշուրթերն ամրացնող հեղույսների տրամագծերը (առանցքակալների մոտ)` ժհ2 Հ (0,70,75)ժհ1 Հ (0,70,75)18 Հ (12,613,5) մմ, ընդունում ենք ժհ2 Հ 14 մմ, այսինքն` M14 հեղույս: Իրանի ն կափարիչի կցաշուրթերը ամրացնող հեղույսների տրամագծերը՝ ժհ3 Հ (0,50,6)ժհ1 Հ (0,50,6)18 Հ (910,8) մմ, ընդունում ենք ժհ1 Հ 10մմ, այսինքն` M10 հեղույս: Առանցքակալների կափարիչների հեղույսների տրամագծերը՝ ժհ4 Հ (0,30,4)ժ հ1Հ (0,30,4)18 Հ (5,47,2) մմ, ընդունում ենք ժհ4 Հ 6 մմ, այսինքն` M6 հեղույս:

Յուղի

դատարկման

պարուրակված

անցքի

ժհ5

տրամագիծը,

կախված

ռեդուկտորի չափերից, վերցնում ենք M16M36 միջակայքից: Ընդունում ենք M32: Ռեդուկտորի կափարիչի ն իրանի մնացած տարրերը կարելի է որոշել ռեդուկտորի հավաքական գծագիրը մշակելու ժամանակ:

10.4.6. Բաց գլանային ուղղատամ փոխանցման հաշվարկը Նախորդ հաշվարկներից հայտնի են

աց փոխանցման հաշվարկի համար ան-

հրաժեշտ տվյալները. երկրորդ լիսեռի ոլորող մոմենտը` Լո2Հ259,8 Նմ ն գլանային զույգի փոխանցման թիվը` ս2 Հ3,0: Գլանային ատամնանիվների նյութերն ընտրում ենք աղյուսակ Հ.3-ից. - ատամնանվակինը` արելավված, Ւ8250 կարծրությամ Պողպատ 402, որի σժՀ 790 Ն/մմ2 ն հ Հ 640 Ն/մմ2. - ատամնանիվինը` արելավված, Ւ8230 կարծրությամ Պողպատ 45, որի σժ Հ 700 Ն/մմ2 ն հ Հ 400 Ն/մմ2: Թույլատրելի ծռման լարումները` - ատամնանվակի համար` |)Բ3 Հ |)Բ03 Հ 1,03 Ւ8 Հ 1,03  250 Հ 258 Ն/մմ2. - ատամնանիվի համար` |)Բ4 Հ |)Բ04 Հ 1,03 Ւ8 Հ 1,03230 Հ 237 Ն/մմ2: Ատամնանվակի ատամների թիվը վերցնում ենք 23 Հ (1725) սահմաններից, ընդունում ենք 23 Հ 20, որի դեպքում ատամնանիվի ատամների թիվը կլինի` 24Հս2 : 23 Հ Հ3  20 Հ 60: Ընտրում ենք ատամների պրոֆիլների գործակիցները (աղ. Հ.24)՝ YԲ3 Հ 4,09 ն YԲ4 Հ 3,62: Կազմելով ըստ ծռման հավասար ամրության պայմանը՝

F 3  F 4 , 7F 3

7F 4

որոշում ենք ատամնանիվների ծռման ամրությունները՝ 258 237 ,  4 ,09 3,62

63  65,46 :

Այսպիսով` պարզ է դառնում, որ ատամնանվակի ատամներն ունեն ավելի փոքր ամրություն, որի համար էլ կորոշենք կառչման մոդուլը`

ոո  3

2  7ո 2  K F   մ  7F 3  K F ,  Եո  23   F 3

(10.28)

որտեղ KԲ-ը եռնվածքի գործակիցն է նախագծման փուլում, որը էլեկտրամեխանիկական հաղորդակների համար` KԲՀ1,2, իսկ ձեռքի հաղորդակների համար` KԲՀ1,0 ,

 մ  1,1  1,8 ` մաշը հաշվի առնող գործակից, ընդունում ենք` մՀ1,2 (պար երա ար յուղվող գլանային զույգի դեպքում), KԲՀ0,75` ատամների վրա եռնվածքի անհավասարաչափ

աշխումը հաշվի առնող գործակից,  Եո 

Ե4 ոո

`

անիվի պսակի լայնության

գործակիցն է ըստ մոդուլի, որն ուղղատամ զույգի համար` Եո Հ 1020: Ընդունում ենք

Եո Հ 12: Տեղադրելով արժեքները` կստանանք. ոո 

2  259,8  10 3  1,2  1,2  4,09  0,75  3,33 մմ : 12  20  258

Կառչման մոդուլների ստանդարտ շարքից (ԳՕՍՏ 9563-60) ընտրում ենք ոո Հ 4 մմ (աղ. Հ.24): Անիվների երկրաչափական պարամետրերը կլինեն. - աժանարար տրամագծերը՝ ժ3 Հ ոո : 23 Հ 4 : 20 Հ 80 մմ, ժ4 Հ ոո : 24 Հ 4 : 60 Հ 240 մմ, - արտաքին տրամագծերը՝ ժa3 Հ ժ Հ 2: ոո Հ 80Հ2:4 Հ 88 մմ, եa.4 Հ ե Ի 2: mո Հ 240Ի 2:4 Հ 248 մմ, - ներքին տրամագծերը՝ ժf.3 Հ ժ3 - 2,5 : ոո Հ 80 - 2,5 : 4 Հ 70 մմ, ժf.4 Հ ժ4 - 2,5 : ոո Հ 240 - 2,5 : 4 Հ 230 մմ: Ատամնանիվի պսակի լայնությունը՝ Ե4 Հ ψո: ոո Հ 12: 4 Հ 48 մմ, ընդունում ենք Ե4 Հ 50 մմ, իսկ ատամնանվակի պսակինը՝ Ե3 Հ Ե4 Հ 5 Հ 50 Հ 5 Հ 55 մմ: Շրջագծային արագությունը`

V3  կամ`

  4 3  ո2 60  1000



3,14  80  181,25  0,76 մ/վ, 60  1000

80  10 3 V3   2   18,9   0,76 մ/վ : Ընդունում ենք անիվների պատրաստման 9-րդ դասի ճշտությունը (աղ. Հ.8): ճշտենք եռնվածքի գործակիցը` KԲՀ KԲ  KԲՄ, որտեղ KԲՀ1,4` եռնվածքի խտու-

թյան գործակիցն է, որն ընտրում ենք ըստ  Ե4 

Ե4 50   0,625 մեծության (աղ.Հ.12), 4 3 80

ընդունելով, որ լիսեռը տեղադրված է հոլովակավոր առանցքակալների վրա: Աղյուսակ

Հ.14-ից ընտրում ենք դինամիկական գործակիցը` KԲՄՀ 1,35: Այսպիսով` ճշգրտված եռնվածքի գործակիցը կլինի.

K ԲԱ  1,4  1,35  1,9 : Հաշվարկային ծռման լարումներն են`

 F3 

2  7ո 2  K FԱ   մ  7F 3  K F , Ե3  ոո  4 3

 F3 

2  259,8 10 3 1,9 1,2  4,09  0,75  236,6 Ն/ մմ2   F 3  258 Ն /մմ2 : 48  4  80

(10.29)

Այս դեպքում թեր եռնվածքը կազմում է`  F 3 

258  236,6 1009  8,39  F  10 ,

այսինքն` ամրության պայմանն ապահովված է: Կառչման մեջ առաջացող համապատասխանա ար շրջագծային ն շառավղային ուժերը կլինեն. Ft 3  Ft 4 

2  7ո 2 2  259,8 10 3   6495 Ն,

Fr3  Fr 4  Ft 3  tg  6495  tg 20  2364,2 Ն : Գլանային ատամնանիվների կառուցվածքավորումը կարելի է կատարել` օգտվելով գլանային ռեդուկտորի կատարման օրինակից (10.1.4. կետից):

10.4.7. Ռեդուկտորի լիսեռների հենարաններում հակազդումների որոշումը Լիսեռների հենարաններում հակազդումները որոշելու համար անհրաժեշտ է ունենալ ազդող ն հակազդող ուժերի միջն եղած հեռավորությունները: Այդ նպատակով կարելի է ավարար մոտավոր ձնով կազմել ռեդուկտորի կինեմատիկական սխեման ն հաշվել անհրաժեշտ հեռավորությունները: Պարզեցված ձնով ռեդուկտորի հաշվարկային սխեման երված է նկ. 10.33-ում: Սխեմայից երնում է, որ` L  4 2³  284 մմ, a

l³Ý    առ   10  15   (62,5  67,5) մմ,

a/ 

ընդունում ենք ընդունում

ենք

L  290 մմ, a  68 մմ,

իսկ՝ ն

Ե3    առ   10  15   (45,5  50,5) մմ, ընդունում ենք a /  50 մմ, որտեղ

ԼառՀ21 մմ` նախապես ընտրված միջին սերիայի կոնական հոլովակավոր առանցքակալի լայնությունն է, որն ընտրում ենք ըստ ժլ/.2 Հ 50 մմ տրամագծի (աղ. Հ.36):

ա)

)

Նկ. 10.33. Ազդող ն հակազդող ուժերի միջն եղած հեռավորությունների որոշման սխեման. ա) արագընթաց լիսեռի, ) դանդաղընթաց լիսեռի համար:

Պատկերենք ուժերը որդնակային ն գլանային փոխանցումներում (նկ. 10.34):

Նկ. 10.34. Ուժերը կառչման մեջ:

Արագընթաց լիսեռի հենարանների հակազդումները որոշելու համար կազմում ենք հաշվարկային սխեմա` դրա վրա տեղադրելով ոլոր ազդող ն հակազդող ուժերը (նկ. 10.35): Նախկին հաշվարկներից ունենք. ԼՀ290 մմ, ժ1Հ80 մմ, Բt1Հ500 Ն, ԲՇ1Հ736,5 Ն, Բa1 Հ 2023,4 Ն: Կազմենք ծռող մոմենտների հավասարակշռության հավասարումները համապատասխանա ար 2ՕY ն 2Օ2 հարթություններում. - 2ՕY հարթությունում՝ Σ Mծ.2օ7 Հ 0, այսինքն՝

Ry1 L  Ft1

L  0,

ն

R y1  R y 2 

Ft1 500   250 Ն :

Նկ. 10.35. Արագընթաց լիսեռի հենարաններում հակազդումների որոշման սխեման:

- 2Օ2 հարթությնում՝ Σ Mծ.2օ2 Հ 0, այսինքն՝  RZ 1  L  Fr1 

RZ 1 

Fr1 

L  Fa1  1 736,5   2023,4  2  2  647,3 Ն, L RZ 2  L  Fr1 

RZ 2 

L  Fa1  1  0,

Fr1 

L  Fa1  1  0,

L  Fa1  1 736,5   2023,4  2  2  89,2 Ն : L

Ստուգում՝ ΣԲ2օ2 Հ 0 , որտեղից` RZ 1  Fr1  RZ 2  0 կամ 647,3 - 736,5 Հ 89,2 Հ 0: Հենարաններում առաջացած գումարային շառավղային հակազդումները կլինեն՝

R1  RZ21  R y21  647,3 2  250 2  693,9 Ն,

Ք 2  RZ2 2  R y22  89,2 2  250 2  265,4 Ն :

Կառուցում ենք լիսեռի վրա ազդող ծռող մոմենտների էպյուրները, որի համար որոշում ենք հակազդումներից առաջացող մոմենտները` - 2ՕY հարթության մեջ՝ M ÍXO.  R y1

L 0,29  250  36,25 Ü  մ, Հ Բ72: L/2 0

  RZ 1  - 2Օ2 հարթության մեջ՝ M ÍXO.

L 0,29  647,3   93,85 Ն  մ,

 M ÍXO.  RZ 2  Ստուգում` M ծ. XOZ  M ծ. XOZ  Fa .1 

L 0,29  89,2   12,93 Ն  մ :

, այսինքն`

93,85  12,93  2023

0,080  80,92 :

Դանդաղընթաց լիսեռի հաշվարկը նույնպես սկսում ենք հաշվարկային սխեմայի կազմումով` դրա վրա տեղադրելով ոլոր ազդող ն հակազդող ուժերը: Այստեղ օգտվում ենք նախկինում կատարած հաշվարկների հետնյալ արդյունքներից. a Հ68 մմ, a Հ 50 մմ, ժ2 Հ 256 մմ, Ft2 Հ Fa1 Հ 2023,4 Ն, ԲՇ2 Հ ԲՇ1 Հ 736,5 Ն, Բt1Հ Fa2Հ500 Ն, ԲՇ3 Հ 2364,2 Ն, Բt3Հ6485 Ն: Դանդաղընթաց լիսեռի հաշվարկային սխեման երված է նկ. 10.36-ում: -

2ՕY հարթության մեջ՝

M

ծ. XO7

0

R y 3  2a  Ft 2  a  Fr 3  a   0, R y3 

Ft 2  a  Fr 3  a  2023,4  68  2364,2  50   1880,9 Ն, 2a 2  68

R y 4  2a  Ft 2  a  Fr 3  2a  a   0, Ry4 

Fr 3  2a  a   Ft 2  a 2364,2  2  68  50  2023,4  68   2221,7 Ն : 2a 2  68

Այնուհետն ստուգում ենք ստացված արժեքները՝

F

XO7

 0,

R7 3  R7 4  Fr 3  Ft 2  0 կամ 1880,9  2221,7  2364,2  2023,4  0 :

Որոշենք հենարանային հակազդումները 2Օ2 հարթության մեջ՝ RZ 3  2  a  Ft 3  a   Fa 2 

RZ 3 

M

XOZ

 0,

 Fr 2  a  0,

 Ft 3  a  736,5  68  500  6495  50  3226,7 Ն,  2a 2  68

Fr 2  a  Fa 2 

Նկ. 10.36. Դանդաղընթաց լիսեռի հակազդումների որոշման հաշվարկային սխեման:

R Z4 2  a  Fr2  a  Fa 2  R Z4 

Fa 2 

մ2  Ft3  2a  a'  0,

մ2  Ft3  2a  a'  Fr2  a 500   6495 2  68  50  736,5 68   8985,2 Ն : 2  68 2a

Ստուգում` Σ Բ2օ2 Հ 0, RZ 3  Ft 3  Fr 2  RZ 4  0, այսինքն` 3226,7Հ6495-736,5-8985,2Հ0: Գումարային շառավղային հակազդումները՝ R3  R y23  RZ2 3  1880,9 2  3226,7 2  3734,9 Ն, R4  R y24  RZ2 4  2221,7 2  8985,2 2  9255,8 Ն :

Որոշենք ծռող մոմենտների մեծությունները դրանց էպյուրների կառուցման համար: - 2ՕY հարթությունում՝

 M Í.XO.  R7 3  a  1880,9  0,068  127,9 Ն  մ ,  M Í.XO.  Rr 3  a  2364,2  0,05  118,21 Ն  մ : - 2Օ2 հարթությունում՝

M ծ/.XOZ  RZ 3  a  3226,7  0,068  219,4 Ն  մ, M ծ. XOZ  Ft 3  a  6495  0,05  324,75 Ն  մ, M ծ.XOZ  Ft 3  a  a  RZ 4  a  6495  0,068  0,05  8985,2  0,068  155,4 Ն  մ : Ստուգում ՝ Σ M2օ2 Հ 0,

 /  M Í.XO.  M Í.XO. , 0 , 256 500   219 , 4  155 , 4 , 64  64 : Fa 2 

այսինքն` պայմանը ավարարված է:

10.4.8. Գլորման առանցքակալների հաշվարկն ու ընտրությունը Ռեդուկտորն ունի երկու լիսեռ, որոնք տեղադրված են երկու զույգ հենարանների` առանցքակալների վրա: Արագընթաց լիսեռի առանցքակալների ընտրությունը: Նախկին հաշվարկներից ունենք շառավղային գումարային հակազդումները` Բ1ՀԲՇ1Հ693,9 Ն ն Բ2ՀԲՇ2Հ265,4 Ն, առանցքային ուժը` Բa1Հ2023 Ն, ո1Հ2900 պտ/րոպ ն ժ լ.1Հ 35 մմ, յուղի ջերմաստիճանը ռեդուկտորի մեջ` t 0 Շ Հ |t) Հ 800 Շ: Քանի որ հենարաններում ազդում են շառավղային ն առանցքային ուժեր, ապա համաձայն լիսեռի ժ/լ.1Հ35 մմ տրամագծի, որպես հենարաններ նախապես ընտրում ենք № 7207 թեթն սերիայի շառավղահենարանային հոլովակավոր կոնական

առանց-

քակալներ` հոլովակի կոնտակտի թեքության  0  120 անկյունով (աղ. Հ.36): Որոշենք օժանդակ գործակիցը (աղ. Հ.29)՝ 6 Հ 1,5 ն tg Հ 1,5 ն tg 120 Հ 0,32: Շառավղային գումարային ուժերից առաջացած առանցքային ուժային

աղադ-

րիչները կլինեն` Տ1 Հ0,83-e-F´t1-0,83-0,32-693,9-184,3 Ն, Տ2 Հ0,83-e-F´t2-0,83-0,32-265,4-70,5 Ն: Ընդունելով հենարաններում առանցքակալների տեղադրման «ըստ ընդարձակման» սխեման (նկ. 10.37), որոշենք հենարաններում գումարային առանցքային հակազդումները (աղ. Հ.28): F´a1 Հ Տ2 Հ Բa1 Հ 70,5 Հ 2023 Հ 2093,5 Ն, F´a2 Հ Տ2 Հ 70,5 Ն:

Որոշենք հենարաններում ուժային հարա երակցությունները. - 1-ին հենարանում`

Նկ. 10.37. Արագընթաց լիսեռի առանցքակալների տեղադրման սխեման:

i  Fa1

/

V  Fr1

/



1,0  2093,5  3,01  Հ  0,32 , 1,0  693,9

որտեղ | Հ 1,0` գլորվող մարմինների շարքերի թիվն է, ՄՀ1,0` առանցքակալի օղակի պտտման գործակիցը պտտվող ներքին օղակի դեպքում: - 2-րդ հենարանում` i  Fa 2

/

V  Fr 2

/



1,0  70,5  0,266  Հ  0,32 : 1,0  265,4

Առաջին հենարանի համար աղյուսակ Հ.30-ից ընտրում ն հաշվարկում ենք շառավղային ն առանցքային ուժերի երման գործակիցները.

2 Հ 0,4 ն 7 Հ 0,4ն Շtg  Հ

0,4ն Շtg120 Հ 1,88: Երկրորդ հենարանի համար` 2Հ1,0, 7 Հ 0: Որոշենք դինամիկական շառավղային եռնվածքները երկու հենարանների համար էլ՝ ՔՇ1Հ(2ն Մ: ԲՇ1/ Հ 7: Բa1/): Kա: Kջ Հ (0,4ն 1,0ն 693,9 Հ 1,88ն 2093,5)ն 1,5ն 1,0 Հ 6320 Ն, ՔՇ 2 Հ Մ: ԲՇ 2/ : Kա: Kջ Հ 1,0ն 265,4ն 1,5ն 1,0 Հ 398,1 Ն, որտեղ KաՀ1,5` անվտանգության գործակիցն է (միջին հրումների դեպքում), KջՀ1,0` ջերմաստիճանային գործակիցը (եր t0 ՇՀ 800 Շ): Դինամիկական եռնունակութունը 1-ին հենարանի համար` ՇՇ1 Հ K: Pr1 0 որտեղ K Հ 7,5` առանցքակալի երկարակեցությունը հաշվի առնող գործակից է, որն ընդունում ենք ըստ ԼհՀ5000 ժամ երկարակեցության ն օղակի պտտման ո1Հ2900 պտ/րոպ հաճախության (աղ. Հ.32): Այսպիսով՝ ՇՇ1 Հ 7,5: 6320Հ47400 Ն: Համաձայն լիսեռի վզիկի ժ/լ.1 Հ 35 մմ տրամագծի` առանցքակալների ստանդարտ աղյուսակներից (աղ. Հ.36) ընտրում ենք № 7307 միջին սերիաի շառավղահենարանային միաշարք կոնական հոլովակավոր առանցքակալը, որն ունի ժ2D2ԼՀ 35280223 չափերը ն որի ՇՇ.ա.Հ 48100 Ն » ՇՇ.1Հ47400 Ն: Ընդրության պայմանը ավարարված է: Իրական երկարակեցութունը կարող ենք որոշել հետնյալ կերպ. 10 6 Lh  60  ո1

p

Շ    r .³  ,  Pr .1 

որտեղ ք Հ 10/3` հոլավակավոր առանցքակալների դեպքում: Դանդաղընթաց լիսեռի համար նախատեսենք նույն տեսակի առացքակալներ` կոնտակտի թեքության  0  120 անկյունով: Ելակետային

տվյալներն են. գումարային շառավղային հակազդումները՝

Բ3ՀԲՇ/.3Հ3734,9 Ն ն Բ4ՀԲՇ/.4 Հ9255,8 Ն, առանցքային ուժը` Բ=.2 Հ 500 Ն, լիսեռի պտտման հաճախությունը` ո2 Հ181,25 պտ/րոպ ն լիսեռի տրամագիծը առանցքակալի տակ` ժլ/.2 Հ 50 մմ: Օժանդակ գործակիցը (աղ. Հ.29) 6Հ1,5: tgαՀ1,5: tg20Հ1,88: Գումարային շառավղային հակազդումներից առաջացած առանցքային աղադÁրÇãÝերը՝ Տ3 - 0,83: e: Fr/.3 - 0,83: 0,32: 3734,9 - 992 Ն, Տ4 - 0,83: e: Fr/.4 - 0,83: 0,32: 9255,8-2458,3 Ն:

Ընդունելով հենարաններում առանցքակալների տեղադրման «ըստ ընդարձակման» սխեման (նկ. 10.38), որոշենք հենարաններում գումարային առանցքային հակազդումները (աղ. Հ.28)՝

Նկ. 10.38. Դանդաղնթաց լիսեռի առանցքակալների տեղադրման սխեման:

Բ´=.3 Հ Տ4 Հ Բ=.2 Հ 2458,3 Հ 500 Հ 2958,3 Ն, Բ´=.4 Հ Տ4 Հ 2458,3 Ն: Որոշենք հենարաններում ուժային հարա երակցությունները. 3-րդ հենարանում` i  Fa.3

/

V  Fr .3

/



1,0  2958,3  0,79  Հ  0,32 : 1,0  3734,9

Աղյուսակ Հ.30-ից ընտրում ենք 2 Հ 0,4 ն 7 Հ 0,4: Շtg Հ 0,4: Շtg120 Հ 1,88: 4 –րդ հենարանում ՝ i  Fa.4

/

V  Fr .4

/



1,0  2458,3  0,27  Հ  0,32 : 1,0  9255,8

Այս դեպքում 2 Հ 1,0 ն 7 Հ 0: Համարժեք դինամիկական շառավղային

եռնվածքները 3-րդ ն 4-րդ հենարան-

ների համար` Pr .3  (V  x  Fr .3  y  Fa.3 )  K ա  K ջ , /

/

PՇ.4  V  Fr .4  K ա  K ջ , /

որտեղ Kա Հ 1,5 ն Kջ Հ 1,0, որոնց դեպքում` ՔՇ3Հ (1,0ն 0,4ն 3734,9 Հ 1,88ն 2958,3):1,5ն1,0Հ10583,3 Ն, ՔՇ4Հ 1,0ն 9255,8ն 1,5ն 1,0Հ13883,7 Ն: Ապահովության համար հետագա ընտրությունը կատարում ենք 4-րդ հենարանի համար, չնայած, որ այդ հենարանում ուժային հարա երակցություններն այնքան էլ մեծ չեն: Ընդունելով առանցքակալի երկարակեցությունը` ԼհՀ5000 ժ ն ունենալով ո2Հ181,25 պտ/րոպ` աղյուսակ Հ.32-ից ընդունում ենք K Հ 3,3: Որոշենք դինամիկական

եռնունակությունը`

ՇՇ.4Հ K: ՔՇ.4 Հ 3,3 ն 13883,7 Հ 45816,2 Ն: Աղյուսակներից,

ըստ

ժ´լ2Հ50մմ

տրամագծի,

ընտրում

ենք

№7210Ւ,

ժ2D2ԼՀ50290222 շառավղահենարանային միաշարք կոնական առանցքակալ (նկ. Հ.36), որի դինամիկական եռնունակության աղյուսակային արժեքը՝ ՇՇ.ա Հ 52900 Ն » ՇՇ.4 Հ 45816,2 Ն: Այսինքն` ընտրության պայմանը ավարարված է: Փաստացի երկարակեցութունը կարող ենք որոշել հետնյալ անաձնով. 10 6 Lh  60  ո2

p

Շ    r .³  ,  Pr .4 

որտեղ ք Հ 10/3` հոլովակավոր առանցքակալների դեպքում:

10.4.9. Կցորդիչի նախագծումը Համաձայն առաջադրանքի սխեմայի` ռեդուկտորն ու էլեկտրաշարժիչը միանում են մատնավռանային կցորդիչով, որն ընտրում ենք ըստ միացվող լիսեռի ժլ1Հ 25 մմ տրամագծի ն փոխանցվող հաշվարկային ոլորող մոմենտի` Լհ.1 Հ K:Լո.1 Հ 1,4ն 20 Հ28 Նմ, որտեղ K Հ 1,4`

եռնվածքի գործակիցն է ժապավենային փոխադրիչների համար (աղ.

Հ.38): Աղյուսակ Հ.40-ից ընտրում ենք МПВУ -31,5 ԳՕՍՏ 21421-75 տեսակաչափի կցորդիչ, որն ունի ներքին անցքի ժ Հ 25 մմ տրամագիծ, կիսակցորդիչի lգլ Հ 28 մմ եր196

կարություն, արտաքին DՀ90 մմ տրամագիծ, ԼՀ60 մմ երկարություն ն ոլորող մոմենտի աղյուսակային | Լ )ա.հ Հ 31,5 Նմ թույլատրելի արժեք:

10.4.10. Երիթային միացումների նախագծումը Ռեդուկտորի մեջ տեղադրված է երկու լիսեռ: Արագընթաց լիսեռի ծայրին, ըստ ժլ.1Հ 25 մմ տրամագծի, տեղադրում ենք պրիզմայաձն երիթ (աղ. Հ.21). Երիթ 827220 ԳՕՍՏ 23360-78, որի լայնությունը` ԵՀ 8 մմ, արձրությունը` հՀ 7 մմ, առվակների խորությունը` t1Հ 4,0 մմ ն t2 Հ 3,3 մմ ն երիթի երկարությունը` lՀ 25 մմ, որը նշանակում ենք ըստ կիսակցորդիչի երկարության (աղ. Հ.40)` lգկՀ 28 մմ ն երիթի երկարությունների ստանդարտ շարքի (աղ.Հ.21): Ստուգենք ընտրված երիթն ըստ տրորման ամրության՝

տ 

2  7ո.1   տ 4 լ1  h  t1   lա

որտեղ l³ Հl - Ե Հ 25 - 8 Հ 17 մմ` երիթի տրորվող մակերնույթի երկարությունն է: Այսպիսով`

տ

2  20  10 3   31,4 Ն/ մմ 2   տ , 257  4   17

որտեղ |σ)տ Հ 100 Ն/մմ2 ` պողպատից պատրաստված երիթների թույլատրելի տրորման լարումն է: Դանդաղընթաց լիսեռի վրա նախատեսում ենք երկու երիթ: Երիթը որդնանիվի տակ ընտրում ենք ըստ ժլ.2// Հ 55 մմ տրամագծի (աղ. Հ.21). Երիթ 16210280 ԳՕՍՏ 23360-78, որն ունի Ե Հ 16 մմ, հ Հ 10 մմ, t1 Հ 6,0 մմ ն t2 Հ 4,3 մմ չափեր, իսկ երիթի երկարությունն ընդունում ենք համաձայն որդնանիվի անվակունդի lանՀ84 մմ երկարության` lՀ80 մմ: Որոշում ենք երիթի տրորվող մակերնույթի երկարությունը` l ա Հ l –Ե Հ 80 -16 Հ 64 մմ: Դանդաղընթաց լիսեռի ծայրին տեղադրվում է ուղղատամ գլանային ատամնանիվ, որի տակի երիթն ընտրում ենք ըստ ժլ.2 Հ 45 մմ տրամագծի (աղ. Հ.21). Երիթ 1429245 ԳՕՍՏ 23360-78, որն ունի ԵՀ14 մմ, հՀ9 մմ, t1Հ5,5 մմ ն t2Հ3,8 մմ չափեր ն lՀ45 մմ երկարություն` որոշվող ատամնանիվի անվակունդի երկարությամ ` l անՀ1,6: ժլ2Հ1,6ն 45Հ72 մմ:

Ընդունելով երիթի երկարությունը lՀ 63 մմ` որոշենք lաՀl - Ե Հ 63 -14 Հ 49 մմ, որի դեպքում`

տ 

2  259,8  10 3  67,3 Ն/մմ2    տ Հ 100 Ն/մմ2 , 45  9  5,5  49

այսինքն` երիթի ամրության պայմանը ավարարված է:

10.4.11. Լիսեռների ճշգրտված հաշվարկը Լիսեռների ճշգրտված հաշվարկը կատարվում է ըստ հոգնածության (ստուգողական հաշվարկ), որի ընթացքում ենթադրյալ վտանգավոր կտրվածքներում որոշվում են ամրության պաշարի Տ գործակիցները: Սակայն այս ստուգումը նպատակահարմար չէ, քանի որ լիսեռի նախագծման ժամանակ հաշվարկված լիսեռի ծայրի տրամագիծն ընդունել

էինք

էլեկտրաշարժիչի

լիսեռի

տրամագծին

համապատասխան

4 l1  4 ¿  25 մմ : Ելնելով նշվածից` որդնակի լիսեռը նպատակահարմար է ստուգել միայն ըստ կոշտության` որոշելով որդնակի ճկվածքի մեծությունը: Որդնակի ընդլայնական կտրվածքի երված իներցիայի մոմենտը`

  4 4f 1 

4    0,375  0,625  a1  , 64  4 f 1  3,14  60,8 4  96  Iμ    0,375  0,625    91,3 10 4 մմ4 : 60,8   Iμ 

(10.30)

ճկվածքի մեծությունը` f 

L3  Ft12  Fr21 48  E  I μ

,

290 3  500 2  736,5 2 f   0,00236 մմ : 48  2,1  10 5  91,3  10 4

(10.31)

Թույլատրելի ճկվածքը`

 f   0,005  0,01  ոS  0,005  0,01  8  0,04  0,08 մմ : Հետնա ար` կոշտության պայմանը ավարարված է՝ f  0,00236   f   0,04 մմ :

Դանդաղընթաց լիսեռը (նկ. 10.31) պատրաստում են ատամնանիվից առանձին` նորմալացված Պողպատ 45-ից: Ընդունում ենք ժ Հ 600 Ն/մմ2 (աղ. Հ.3), որի դեպքում դիմացկունության սահմանները (աղ. Հ.4)ª -1Հ 0,43600 Հ 258 Ն/մմ2 ն -1 Հ 0,58258 Հ 150 Ն/մմ2: Ըստ ամրության` ստուգում ենք միայն առանցքակալի (|-|) ն որդնանիվի տակի (||-||) հատույթները (լիսեռի ծայրի հատույթը անհրաժեշտության դեպքում կարելի է

ստուգել նույն եղանակով, ինչպես դա արվեց արագընթաց լիսեռի դեպքում ըստ շոշափող լարումների): (|–|) հատույթում լարումների խտացումը պայմանավորված է լիսեռի վրա առանցքակալի նստեցումով: Ընտրում ենք գործակիցների հետնյալ արժեքները՝ K  1,3 ,

   0,82 ,    0,70 (աղ. Հ.42 ն Հ.43), իսկ ածխածնային պողպատների համար՝  Հ 0,2 ն  Հ 0,1: Որոշենք գումարային ծռող մոմենտը վտանգավոր (|-|) հատույթում, որի համար նախկին հաշվարկներից ունենք. M//ծ.2օ2 Հ324,75 Նմ, M//ծ.2օ7 Հ118,21 Նմ: Այսպիսով՝ M ծ. 11  M 2 ծ. xo2  M 2 ծ. xoy  324,75 2 118,212  345 Ն  մ : Հատվածքի ծռման դիմադրության մոմենտը՝

  4 (3¤ լ.2

Wծ. 

3,14  50   12, 27 10 3 մմ3 :

Ծռման նորմալ լարումների ամպլիտուդը՝

 v   ոax 

M Í.I - I 345  10 3   28,13 Ն/մմ2 : ՄÍ 12,27  10

Դիմադրության նեռային մոմենտն ըստ ծռման` W .  2  Wծ.  2  12,27  10 3  24,54  10 3 մմ3 :

Շոշափող լարումների ցիկլի ամպլիտուդը ն միջին լարումը՝

v ո 

 ոax



7ո 2 259,8  10 3   5,3 Ն/մմ2 : 2  Wµ. 2  24,54  10 3

Ամրության պաշարի գործակիցն ըստ նորմալ լարումների՝ S 

 1 K





 v

 3,74 : 1,96  28,13 0,8

Ամրության պաշարի գործակիցն ըստ շոշափող լարումների՝ S 

 1 K





 v     ո

1,3  5,3  0,1  5,3 0,7

 14,46 :

Գումարային ամրության պաշարի գործակիցը կլինի՝ S

S  S  S2  S2



3,74  14,46 3,74 2  14,46 2

 3,78  S   2,5 :

Այսինքն` ամրության պայմանը ավարարված է:

Որդնանիվի տակ (||-||) հատույթում լարումների խտացումը պայմանավորված է երիթային առվակով: Ընտրում ենք հետնյալ գործակիցների արժեքները. K  1,6 , K  1,5 ,    0,8 ,    0,68 ն Հ0,2 , Հ0,1 (աղ. Հ.42 ն Հ.43): Հորիզոնական ն ուղղաձիգ հարթություններում ունենք նախապես որոշված ծռող  մոմենտները ` M Í.XO.  127«9 Նմ ն M Í.XO.  219,4 Նմ: (||-||) հատույթում գումարային ծռող մոմենտը՝ /2  2  M Í.XO.

M Í.II - II  M Í.XO.

 127,9 2  219,4 2  254  10 3 Նմմ:

Ոլորման դիմադրության մոմենտը՝ Wո 

  4 l23

Ե  t1  4 l2  t1  3,14  55 3 16  6  55  6     30,6  10 3 մմ3 : 2  4 l2 2  55

Շոշափող լարումների ցիկլի ամպլիտուդը ն միջին լարումը.

 ոax

a ո 



7ո 2 259,8  10 3   4,25 Ն/մմ2 : 2  Wո 2  30,6  10 3

Ծռման դիմադրության մոմենտը` WÍ 

4 l23

Եt1  4 l2  t1  3,14  553 16  6  55  6    14,24 10 3 մմ3 : 2  4 l2 2  55



Ծռման նորմալ լարումների ամպլիտուդը`

ծ 

M Í.II - II

254  10 3   17,84 Ն/մմ2 : ՄÍ 14,24  10 3

Միջին լարումը սիմետրիկ ցիկլի դեպքում ՝ ոՀ0: Ամրության պաշարի գործակիցն ըստ շոշափող լարումների՝ S 

 1 K





    ո

1,5 4,25  0,1  4,25 0,68

 15,3 :

Ամրության պաշարի գործակիցն ըստ նորմալ լարումների՝ S 

 1 K





     ո

1,6 17,84  0,2  0 0,8

 7,23 :

Գումարային ամրության պաշարի գործակիցը կլինի՝ S

S  S  S2  S 2



15,3  7,23 15,3 2  7,23 2

 6,53  S   2,5 :

Այսինքն` (||-||) հատույթում անհրաժեշտ ամրությունն ապահովված է: Անհրաժեշտության դեպքում կարելի է կատարել նման ստուգման հաշվարկներ նան մյուս հատույթների համար:

10.4.12. Ռեդուկտորի յուղման համակարգի ն յուղի տեսակի ընտրությունը Ռեդուկտորի շփվող մասերի յուղումը կատարվում է շփումը, մաշը ն ջերմաստիճանը նվազեցնելու նպատակով: Յուղումը նվազեցնում է նան աղմուկը ն մեքենամասերի թրթռումը: Յուղվում են ռեդուկտորի ատամնանիվներն ու առանցքակալները: Ընդհանուր նշանակության ռեդուկտորների ատամնանիվների յուղումը իրականացվում է թաթախման սկզ ունքով, որի համար օգտագործում են հեղուկ յուղեր: Որդնակային ռեդուկտորում յուղի ծավալը որոշում ենք հետնյալ արտահայտությամ . Մ Հ (0,6  1,0): P1 Հ (0,6  1,0): 6,08 Հ (3,65  6,1) լ, ընդունում ենք ՄՀ5 լ: Յուղը նախատեսվում է լցնել մինչն որդնանիվի ատամի ծածկվելը: Յուղի մակնիշն ընտրում ենք, օգտվելով նոմոգրամից (նկ. Հ.2) կամ աղյուսակ Հ.45-ից, ըստ որի յուղի կինեմատիկական մածուցիկությունը՝ 50 Հ23 մմ2/վ: Ըստ ԳՕՍՏ 20799-75-ի (աղ. Հ.45), դրան համապատասխանում է Բ-20À ինդուստրիալ հեղուկ յուղը: Առանցքակալները յուղվում են պլաստիկ (խտացված) յուղերով, որոնք տեղադըրվում են առանցքակալների ների մեջ: Համաձայն ԳՕՍՏ 1033-79- ի (աղ. Հ.46), յուղի մակնիշն է՝ 0Ñ-3: Յուղման վերա երյալ առավել մանրամասն տեղեկություններ կարելի է ստանալ գրականությունից |10,11):

10.4.13. Միացումների նստեցվածքների նշանակումը Ռեդուկտորի մեքենամասերի միացումների նստեցվածքները նշանակում ենք համաձայն աղյուսակ Հ.47-ի՝ - որդնանիվի ն ատամնանիվի նստեցվածքը լիսեռի վրա` H 7 , H 7 , H 7 , p 6 ո6

է6

- առանցքակալի ներքին օղակը լիսեռի հետ` է 6 , է 7 , - առանցքակալի արտաքին օղակը նիկի մեջ` H 7 , H 8 , - առանցքակալների կափարիչները նիկների մեջ`

H7 : h8

10.4.14. Ռեդուկտորի հավաքումը Անհրաժեշտ է մանրամասնորեն գրանցել մեքենամասերի հավաքման հերթականությունը:

10.4.15. Որդնակային ռեդուկտորի տեխնիկական մակարդակի որոշումը Պատկերենք նախագծված ռեդուկտորն իր եզրաչափերով (նկ. 10.39):

Նկ. 10.39. Որդնակային ռեդուկտորի կինեմատիկական սխեման:

Որոշենք ռեդուկտորի մոտավոր եզրաչափերը՝ Լ≈ ժ2.ա Հ 290 մմ, 8 ≈ 2  a/ Հ 2  50 Հ 100 մմ, Ւ ≈ եa1 Ի ե2.ա Հ30 մմ Հ 96 Հ 284 Հ 30 Հ 410 մմ: Որդնակային ռեդուկտորի ծավալը՝ Մ Հ Լ 2 8 2 Ւ Հ 0,29  0,1  0,41Հ0,011 մ3 : Ռեդուկտորի զանգվածը՝ ո Հ φ ρ V = 0,82  7300  0,011 = 65,8 կգ: φ = 0,82` լցման գործակիցն է, որն ընտրում ենք գրաֆիկից (նկ. Հ. 6):

Որոշում ենք նախագծված որդնակային ռեդուկտորի տեխնիկական մակարդակը՝

 որը համապատասխանում է ոչ

ո 65,8   0,25 , 7ո.2 259

արձր տեխնիկական մակարդակով ռեդուկտորներին

(աղ. 9.1): Այդ չափանիշի արժեքը նվազեցնելու համար անհրաժեշտ է փոքրացնել ռեդուկտորի գա արիտային չափերը (օրինակ` կարելի է ընդունել |σ)Ւ Հ221 Ն/մմ2, որը համապատասխանում է Ճծ.11Օ նյութին):

ԳԼՈՒԽ 11. ԿՈՒՐՍԱՅԻՆ ՆԱԽԱԳԾԻ ԳՐԱüԻԿԱԿԱՆ ՄԱՍԸ

Կուրսային նախագիծը աղկացած է հաշվարկա ացատրական ն գրաֆիկական մասերից: Նախագծի գրաֆիկական մասն ընդգրկում է հաղորդակի պատրաստման ոլոր անհրաժեշտ գծագրերը: ճարտարագիտական մասնագիտությունների ուսանողները գրաֆիկական աշխատանքները կատարում են հետնյալ ծավալով ն ովանդակությամ . | թերթ – Ա1 ֆորմատի գծագրական թղթի վրա, երկու կամ երեք պրոյեկցիայով (ըստ անհրաժեշտության), տրվում է շարժա երի ընդհանուր տեսքը (նկ. 11.1). || թերթ – Ա1 ֆորմատի գծագրական թղթի վրա, երկու կամ երեք պրոյեկցիայով (ըստ անհրաժեշտության), տրվում է ռեդուկտորի հավաքական գծագիրը (նկ. 11.2). ||| թերթ – Ա1 ֆորմատի գծագրական թղթի վրա տրվում են ռեդուկտորի ոչ ստանդարտ մեքենամասերի աշխատանքային գծագրերը (նկ. 11.3), ընդ որում` Ա1 ֆորմատի թուղթը պետք է

աժանել 6 կամ 8` Ա3 ն Ա4 ֆորմատների ն, ըստ կուրսային

նախագծի ղեկավարի ցուցումների, գծել հետնյալ մեքենամասերը. ատամնանվակ, ատամնանիվ, լիսեռ, որդնանիվի հավաքական միավոր, որդնակ-լիսեռ, աժակ, առանցքակալի կափարիչ, յուղապահիչ օղակ, ռեդուկտորի իրան կամ կափարիչ: Տեխնոլոգիական մասնագիտությունների ն քոլեջի ուսանողները կուրսային նախագիծը (աշխատանքը) կատարում են պարզեցված տար երակով |2, 3): Կոնստրուկտորական փաստաթղթերի մշակման ն ձնավորման կանոններն ու հերթականությունը համապատասխանում են կոնստրուկտորական փաստաթղթերի միասնական համակարգին (ÅÑԷՃ), ըստ որի աշխատանքային փաստաթուղթը պետք է ընդգրկի. -

ընդհանուր տեսքի գծագիրը (ԸՏ), որը պետք է լիարժեք ն ամփոփիչ տեղեկու-

թյուններ տա շինվածքի, դրա փոխկապակցված մեքենամասերի ն հանգույցների տեսքի ու միացման սկզ ունքների մասին: Անհրաժեշտ են նան տեղեկություններ գա արիտային, միացման, տեղակայման ն այլ չափերի վերա երյալ: Ընդհանուր տեսքի գծագիրը պետք է

ավարար պատկերացում տա շինվածքի

(շարժա երի) աշխատանքի ն հավաքման սկզ ունքների մասին: Գծագրի վրա որոշ հավաքական միավորներ (հանգույցներ) ն մեքենամասեր կարելի է ցույց տալ պայմանական ձնով: Հեղույսները, մանեկներն ու տափօղակները կարելի է ցույց տալ առանցքային գծերով,

ացի այն հեղույսային միացումներից, որոնցով հավաքական

միավորները միացվում են սալիկին (մանրամասն ցույց է տրվում մի միացում, իսկ մնացածը պետք է ներկայացնել առանցքային գծերով): Հիմնական գրառման վերին մասում նշվում են հաղորդակի տեխնիկական պահանջներն ու տեխնիկական նութագիրը (նկ. 11.1 ն 11.4): Ընդհանուր տեսքի գծագի203

Նկ. 11.1. Շարժա երի ընդհանուր տեսքը:

Նկ. 11.2. Միաստիճան գլանային ռեդուկտորի հավաքական գծագիրը:

Նկ. 11.3. Միաստիճան ·լանային ռեդուկտորի մեքենամասերի աշխատանքային ·ծա·րերը:

Նկ. 11.4. Շարժա երի ընդհանուր տեսքը:

րը գծվում է Մ1:1 , Մ1:2 , Մ1:2,5, Մ1:4 կամ Մ1:5 փոքրացման մասշտա ներից որնէ մեկով: Ընդհանուր տեսքի գծագրերի օրինակները երված են Հավելված ||- ի նկարներ Հ.12… Հ.28- ում: -

հավաքական գծագիրը (ՀԳ), որը պետք է պատկերի

ոլոր մեքենամասերի տես-

քերը, դրանց փոխադարձ կապը ն միացման սկզ ունքները: Հավաքական գծագրի պրոյեկցիաների վրա նշվում են պահանջվող ոլոր եզրագծային, տեղակայման, տեղեկատու ն այլ չափերը: Անհրաժեշտության դեպքում տրվում են կտրվածքներ ն հատույթներ, որոնց օգնությամ

հնարավոր է դառնում լիարժեք պատկերացում կազմել շինվածքի

(ռեդուկտոր, կցորդիչ) կառուցվածքի ն շահագործման վերա երյալ: Հիմնականում հավաքական գծագիրի իրական մասշտա ը Մ1:1 է, սակայն անհրաժեշտության դեպքում կարելի է օգտագործել նան Մ1:2, Մ2:1 կամ այլ մասշտա ներ: Հավաքական գծագրերի օրինակները երված են Հավելվածներ |||, |Մ, Մ, Մ| ն Մ||ում (նկ. Հ.29…Հ.57): Հիմնական գրառման վերին կամ կողային մասում նշում են ռեդուկտորի տեխնիկական պահանջներն ու

նութագրերը (նկ. 11.5, 11.7, 11.9 ն 11.11` համապատաս-

խանա ար միաստիճան գլանային, կոնական, որդնակային ն մոլորակային ռեդուկտորների համար): Հավաքական գծագրի հիման վրա մշակում են մեքենամասերի աշխատանքային գծագրերը: Մեքենամասերի աշխատանքային գծագրերը (ԱԳ) պետք է լիարժեք տեղեկություն տան տվյալ մեքենամասի պահանջվող ճշտության ն պատրաստման որակի մասին: Գծագրի վրա պետք է տրված լինեն մեքենամասի ոլոր չափերը, չափերի թույլատրելի շեղումները (նստեցվածքները), մակերնույթների խորդու որդությունները, մակերնույթների ձնի թույլատրելի շեղումների արժեքները, թույլտվածքները, մշակման ձներն ու այլ պահանջներ (նկ. 11.3, նկ. Հ.58…Հ.104): Այդ ոլոր տեղեկությունները կարող են տրվել ինչպես պայմանական նշանակումներով, այնպես էլ աղյուսակների ու գրառումների ձնով: Օրինակ` ատամնապսակի կամ որդնակի գալարների պատրաստման ն ճշտության ստուգման համար անհրաժեշտ մնացած պարամետրերը ցույց են տրվում պարամետրերի աղյուսակում (նկ. 11.13) ն տեխնիկական պահանջներում: Աշխատանքային գծագրերը կատարվում են այնպիսի ոչ ստանդարտ մեքենամասերի համար, ինչպիսիք են լիսեռները, ատամնանիվները, որդնանիվները, որդնակ-լիսեռները, աստղանիվները, առանցքակալների կափարիչները, վռանները, ռեդուկտորների իրանները, կափարիչները ն այլն: Կուրսային նախագծի աշխատանքային փաստաթուղթն իր մեջ ընդգրկում է նան մասնագիր, որի ձնն ու լրացման կարգը կատարվում է համաձայն ստանդարտի (ԳՕՍՏ

2.108-68): Այն ներկայացվում է А4 ֆորմատի առանձին ստանդարտ թերթերով, որոնց ձնն ու հիմնական գրառումները տրված են նկարներ 11.6, 11.8, 11.10 ն 11.12-ում` համապատասխանա ար միաստիճան գլանային, կոնական, որդնակային ն մոլորակային ռեդուկտորների համար: Հաշվարկա ացատրագիրը գրվում է А4 ֆորմատի ստանդարտ թերթերի վրա, ընդ որում` դրա

ովանդակությունը տրոհվում է

աժինների, ենթա աժինների, կետերի ու ենՆկ. 11.13. Պարամետրերի աղյուսակ:

թակետերի: Նշված

աժինները պետք է

ունենան արա ական թվերով նշանակված հերթական համարներ:

Ւ

-

I!

Տեիuliոlf աljաli թliոթագաfl 1. rlեflքlli1U1ո111'1 փ1ոtսանցliան իիiի.If!· Uա5: 2. ~WUllWl'\յ!llթաց լոuի.ոո ՕլՕ(lՕI'ղ llmJtllU1յ!' 7ո2»295 \:d: 3. U11աըցնթաց լիiuեՕո ՍfՍ'ՍldաՕ հա1iա-

fսոlթJոtն(!' ո, »380 UjUIքJ,ոսi:

09.01 .03.06.00.00.000 1:1

s

s:44

ի:ի

s

C. C

a

A

ԳI C.

իի C Ս իի Ս 4

ո~ Ս

u իի 'աI u իի ո~ u

Օանոթ.

Q

J

ա

- ա ա

·-

~WUUlWiDLաi

ա

=իաի.իա9ա4աՕ ~Օագթրի1

09.01 .03.06.00.00.000

-

4::

3աi.lա12ա~ա!:i ~եա~aՕ!:iեՕ

09.01.03.06.00.01.000

.

աա ~ աաՆ ա

ա ~ա

4աlfիարիիի1-011աիflոիuիի1

աաաաՆա աաաա ա

ա

- աաա

աաաՆ ա

!.llրոե!:iա~աuիրո

ա ա -011ա4-

011ա4

011ա4

ՍոաՕց9ա4ալfl 4աlfիարիթ1

ՍոաՕցքա4ալի 4աիflա11ր1

09.01.03.06.00.00.007

ՏաlflՕ11ա4

09.01 .03.06.00.00.008

Սոաuցքա4ալի 4աիflլՍ11ի'I!

09.01.03.06.00.00.009

ՍոաՕց9ա4ալfl 4աիflա11ր1

09.01 .03.06.00.00.010

գI>ո4աՕիիll

09.01 .03.06.00.00.011

Տո11ացոցիիi

լիիuիո

- աա1413

09.01.03.06.00.00.012 09.01 .03.06.00. 00.013

լիիuեո-աlllաll0ա0ի.lա4

09.01.03.06.00.00.014

ՍlllաllՕաCiիիll

09.01 .03.06.00.00.015

ի>րիա10

-

09.01.03.06.00.00.002

09.01 .03.06.00.00.003 09.01 .03.06.00.00.004 09.01 .03.06.00.00.005 09.01 .03.06.00.00.006

·-

աա-·

ա

..

աա

ա

աա

թեi,թ

ի>րիաըiիի 4աիflարիիիi

09.01.03.06.00.00.017

իuցաԳ

փ1աս111WfԿ\PII Կ

. IսոflWաII

ա-

ա

·-

ա

աաա ի..__

09.01.03.06.00.00.000

աllս.

սաtսս,ըե. '\եփա1tա11 Ullթ.itաfl~l

-

.

ա

09.01 .03.06.00.00.016

.. Ilflոll

աա

-

աա

ՍիիաuuiիիիՏան գuանայիին ոեl'lո4uiոթ

լիu.ոերi

lԹե11թ

I !

lԹե11թե11

=ի'TlՍ=ի

u4.11.6. Սիիալilոիի6աfi գuաfiայիին ոերiոլ4ի.ոոթիի հագայ2ա4աfi գՕագթ~ llաuնագթիի 1-իիՕ թերիթՕ:

~

C

€:ա

C

A

1.J C U t, U 4

~

C.

ct

nt U

.::T

u1., '-l u1., nt u

ՍՍ1ա011արոո 2'1նլիա690ե11

աաա

-·

ա

աա

ա

աա

ՍոաՕց9ա4ալ գՕuՏ·8338-75

ա

աաա

ա ~ա

~ցոթflfli 250-40-253 ԳՕՍՏ 20884-82

|Ծ|նոթ

~

·-

·· - լ- -

իuցՕ11ա4 ԳՕՍՏ 8752-79

ա

-

ա

աա

11-30x52-1

11-45x65-1

~եfl.ոլյՍ M8-8ցx20.66

աա

աաաաա

ա

~

ԳՕՍՏ 7798-70

ա

'TlՍ1ոՍ1ա4 ԳՕՍՏ 11738-84

ա

M12-6ց M12-6ց

ա

աՆա ' ա ա ա '--- --

ԳՕՍՏ 17473-84

..

աաա ա ա աաաաաա

-

ա

ԳՕՍՏ 5915-70

ա

ր - ·- t ա ա

tա

'աա

M20-6H ի_Սանե4 ա

.

-

ա

աա .

-

-

աաաաա ա

ԳՕՍՏ 6402-70 ~

ՏաlfիՕ11ա4 20.21 - ա ԳՕՍՏ 14734-69

- - - - - - . . - - - - I-

աա .....

- աաաա ա ա ա ա աաա

_____

-·-- աա ա .

աաա

-·

.

0այ11այf10 Ս1աlfիՕ11ա4

- ._.. 7019-0627 ԳՕՍՏ14734-6~ -

-

ա

ա

12x8x50

իոթա4 5ո6K20

ա

ա

ի_

ԳՕՍՏ 3128-70 ա աա ·-

ա-

լ..

ա

աաաա

_

աաա

ա

ա

·-

10x8x21 -

Նա աա ._

աաա

ի;թիիթ ԳՕՍՏ 23360-78 - -

ա

ա ա ,__ ա ա աա աաաՆա

ՏաlfիՕրi.ա4 12.65ր

աաաաա աաաա

ա

'TlՍlոլlllա4 M6-6ց

աա

-

աա -

ա

լ- - - - - ....._ .

___ ա

ա ._ -

Նա

-

թերiթ

09.01 .03.06.00.00.000

փ'փփ'

թե11թ

lflաս111ա,rtթll Կ սս,ոոագա աllս.

lil.j. 11 .6. (Cաթոuաl.jոթյոՕ): ՍիիաuuiիիlՏաu գuաuայիի0 ոե11ո4uիոթիի հագա9ա4աu գ6ագթիի llաuuագթիի 2-1111 թեթթըյ:

-

ժ20 Ւ

78 'II

ՄՒ

Ւ3

JՄ

·- ·fB-·

J(ժi H( ՏեfuCif14ա4աCi թCiոi.թագարi 1. llեl')ll~llti iիiոlաl6ցdա(i իMո' Uա3,15: 2. 'lաll'lWl'\ն'lliԹաց tlrոlmfl ոtոriո11

llmitսսiց' 7ո2»139 v Ն ll:

3. Uթ.սըցr.գ»ց IJ!սեԹti ~ հUJCSWՆ fuոlթյոիflգ!' ո, »960 llfUVIIIIUI:

1•. Sեrtեljա111ոL 1 եfl: 2. Cաflժաթեr,յ! թոlJյWUlt'ltlոսl ի ~ահա<թ,t'lՆ Օեը հո11flգtոliաljս,Ci l\tl11111lց 5 2եrtոսlոlյ: 3. llեriոLi1111ո11Թ յցCiե H-f'-Ճ-46 Jոll\ոtl: 09.07.03.06.00.00.000 t :2

~

s;4

A

Ց

1յ C Ս 1յ Ս ~

~ ~

C. C

ոt Ս

ս1յ 4 ս1յ ոt u

1 - - - - - - - --

J

ա

'ա

աաա

' -·

ի>թան

09.07.03.06.00.00.021

ի>թանիi ljաlflաflիi!

իuցան

09.07.03.06.00.00.022 09.07.03.06.00.00.023

Տա4րiիiո

09.07.03.06.00.00.024

Տա4րiիiո

Տաllflիifl

> --

,___

09.07.03.06.00.00.025

աաաաաաա

աա

ա ի__

-

Օաuոթ.

իulllացոցիii lllաlflՕրiա4

19 >աա 09.07.03.06.00.00.019 ·09.07.03.06.00.00.020

ի_

.::r

ա

ա

·-. աՆա -·-·- 'աՆ ՍlllաCiflա(llll 2իiCiգաՕ~նե(l

ա

.

աաա -----

- ա

աա

4իiuաljցոթflիi! 31ի5-20-2-53 -

գՕuՏ 14084-76

.... աաա ա

աա

4աlflարիi! 12-62x25 ԳՕՍՏ1851 3-73

Սոան99աljա1. 7206 ԳՕՍՏ 333-79

Սոան99աljա1. 46206 աա - ա -· ԳՕՍՏ831-75

Ն ա ա ա աա աՆ

~

'1llllոlllա4 M6-6ցx10ի 14H

ի-- , ա

.

-

ա

աաա

ա

.

- '--

__

l

-

11738-84

'fllllոլlllաlj M6-6ցx25ի68.029

M 10-6ցx50ի68.029

l

-

ա

աաաաա

ի_

աա

·- ի_

աա

-

Նա

ԳՕՍՏ 1478-84

ի

ա

M10-6ցx8Գի68.029

'Tl~ոlll~4 M6-6ցx20ի48.02~

գՕuՏ 17473-84 'lllllոlllա4

գՕuՏ 11475-80

M6-6ցx10ի68.029

M6-6ցx16ի68.029

l

Սանե4 ԳՕՍՏ1 1871-88

ա ա --·- -·-

փ'փփ'

թեթթ

lllասսiաPflPII Կ

uuiոflաԳII

ա

թեflթ

09.07 .03.06.00.00.000

աllս.

իի4. 11.8. (Cաթո(jա4ոլթյոլ0): Սիիաuuիիի6ա(j 4ոuա4ա(j ոեijո4uիոթիի հա4այ?ա4ա(j գՕագթիի իlաuՕագրiիի 2-իր'l թերիթՕ:

'Օ C. C

,R

.գ..

C.

~

~

ա

սt, '-l ս1., ոt ս

l:յ

J

M20x1ի5-6H M20x1ի5-6H

011ա4 38.11.

աա

4!2

ա ա

ոt Ս

աա -

I- -

-

իի C Ս t, Ս 4

Ci

4:3"

ա

ա

ՕաՕոթ.

ԳՕՍՏ 17473-84 Տաlf1011ա4 ·10.65ր

_ի_ ա

I

ա

ԳՕՍՏ 6402-70

ի_

ՏաlflՕ11ա4 ԳՕՍՏ 11872-80

20.02.029

30.02.029

ի:;րիիիթ ԳՕՍՏ 23360-78

6x6x22

8x7x28

10x8x36

իոթա4 6xփ25

ա

.

ա

'

ա.. ·-

ա

-

աաա աա

- ·-····-. ··----· -·······. -

աա

ի_

աաՆաաՆՆաաՆա ա ՆՆաաՆաա աաՆաաաաաՆՆա

ա

աա

..

աա ա աա . ա

ա -

Նա ա ա ա

-

·-

_ ___ աաաաաաաա _.

ի

__

աաաա

աաա

աաաա

թիfրiթ

09.07 .03.06.00.00.000 իllոlյl թերիթ

իllաՍՍIա'փ'փ1 Կ uՍ1որiագա աllu.

1..ի4.11.8. (Cաթո (jա4ոթյոլfi): ՍիիաuuիիիիՏաCi 4ո(jա4ա(j Dեի'lոի 4uիոթիի հագաԳա 4ա(j գՕագրiիի llաu(jագթիի 3-րil'l թերi~Օ:

,_.....

r

~

Jl5 -Ս-Ս

I J 11 Jf

ill

ա1

.

!/fl Տեfղ1Ci~4ա4ա!i թ!iոթագիlfl 1. fltlriոLl!սm11t, iիiոիuաՕՕllա(i P!lllցփ Ս=3ի15:

2. ')ա1.Jriա111Jl.Jթաց ի~uիո~ ո1ոriոri.

09.09.03.06.00.00.000

սոսհl.JLոյ!' 7m»1391.,աս: 3. Iյf'ագ(!Ciթաց ս,սեոj, ՍjlllՍ'lilաCi հաdաtսոLթJmCiյ!' ո1»960 111U1111ո111:

li4. 11.9.

1•. Sեl\եltաlոm 1Wlllե11: 2. Cա!lժաթե111! թոLJLասi11ըոLl1 ի zահաըո11ա 0եt հո11jlըոCiա~աCi 'lll11Rll9 5 zեl\ոսlmf: 3. նեrµս~սiո110 1ցCiեt 111աfաAա46 JոLl\ոը:

UIUISl'6UI,

նսWl<U9!'1,

ոիրիոիi.Տոր

ՍիիաuլոիիիՏան որի11նա4այիին ոե11ո4լոորիիի հաիlաքա4ան գ6ագիիրi(!:

ա

I II

11:2.$

:I ի::ի

C. C

A

~

ԳI

C.

t

ս C Ս ս Ս Lt ոt Ս.

44:::

սս 4 սս ոt ս

Օաuոթ.

~

.

~W!.lll!WIH]Lյli

ա

աա

09.09.03.06.00.00.000

-

ա 'ա

=իաlիlա~ա4ա(j գՕագիiրi

__

ի

~5l~աքաyա~ ~եա~ոՕ~եՕ

09.09.03.06.00.01.000

որi'lfiաuթգ

09.09.03.06.00.02.000

Տորիացոցիիի

09.09.03.06.00.03.000

Տոu1ահաlիlաք 4աlflարiիi!

աաա աաաա աա ա աաա աաա

աա աա

!.lի!քե~ա~աuե Օ

-

աա

ա

աա

ա աի____

09.09.03.06.00.00.004

011ա4

09.09.03.06.00.00.005

Օրiա4

09.09.03.06.00.00.006 09.09.03.06.00.00.007

ոիiրiո4uորիիի 4աlflարiիiի ՏաlflՕրիա4

09.09.03.06.00.00.008

ոեi'lոլ4lllոթիի 4աlflարiիiի

09.09.03.06.00.00.009

luցաfi

09.09.03.06.00.00.010

լիիuեո

09.09.03.06.00.00.011

ո11րi(jա4

09.09.03.06.00.00.012

րlիi'lո4Ս1ոթիի իիրիաu

09.09.03.06.00.00.013

Սulllգաfiիիlիl

09.09.03.06.00.00.014

Տա4'lիIփ

09.09.03.06.00.00.015

Տա4րiիիրի

09.09.03.06.00.00.016

Տա4'lիIփ

09.09.03.06.00.00.017

Տա4'lիilփ

ի_

աա

09.09.03.06.00. 00 .000 lflո.ի

թեrlթ

ղiաիuագՕ. 'lե~աlաարi Սllթիiilարi~!

iflաս111աlԿIPfl

Կ

Սllll1!1ղllգfl

ա.iս.

Ltոոեթ

Ut,ասmt,t5ան ո1111նա4աJt,ն ոեrim4mո11 ի'TIՍի

Թերիթ

րaերիթերi

l

իի4. 11 .10. ՍիիաulllիիիՏաli ոթգliա4այիիli Օեգո4Ս1ոթիի հագաքա4անգՕագրիիի liաuCiագթիի 1- իին թեflիC!:

4::4

ա.:::, C.

աt, գ u u u '-4 ո~ u

~

a '€:

C

i.գ

uu 4 uu ո~ u

'

ի

I:!

ՍՍ1ա011արիuի i~ՕlըաՕք0երի

4ցորiԹ! 63-24-253

ԳՕՍՏ 18511-73

ա

աՆաա

4աիflարի~! 21-62>գ25

t ~~

4աlflարi~! 21-62

ա

Գ64ա6

Սա~ԳՕflfl~! I

ԳՕՍՏ 21424-75

,ա

Օաuոթ.

··- ~ա աաա

L...__..__ _ _ _ _ _

ԳՕՍՏ 18513-73

Ս11աCiց9աlflՍl 7210H

ԳՕՍՏ 333-79

Սոա0Գքա4ալ 46206

011ա~ 230-240-46-2-4

ԳՕՍՏ 831-75 -

ԳՕՍՏ 9833-73

~եl'ղMլյՍ M6-8ցx20.66

ԳՕՍՏ 7798-70 փluոuոա~ ԳՕՍՏ 11738-84

M6-6ցx20.68

M8-6ցx20.68

փluոuոա4 M~-6ցx10.48

·-

ԳՕՍՏ 17473-84

.

ՍաCiե~ M20xիի5-6H.5.029

ԳՕՍՏ 5916-70

ա

__ -

ի

աա

ՏաlflՕ11ա4 20.02.029

ա

աա

Նա ա ա ա ա ա ա

ԳՕՍՏ13465-77

աաա աՆաաաա

աաՆՆՆ

ՏաlflՕ11ա4 7019-0629

ԳՕՍՏ 14734-69 իրի~թ ԳՕՍՏ 23360-78

.

ա աաաՆա

փ''փփ

16x10x50

իոյթ 4ո6x16ԳՕՍՏ3128-7C

թ11r,,

5x5x30

~- ··-

lf,WIսWfԿ\Pl'I Կ Սաlfll.llCIII աժս.

թեi,թ

09.09.03.06.00.00.000

~

լ4. 11 .10. (Cարոիfiա4ոիթյոի6): Սիiաuիո~liաCi ոոիiCiա4այի1Ci ոեիiոի4իոոfl~ հաlաա9աղ4աCi գ6ագրi~ իlաuCiագ11~ 2-fl'l թեflթը!:

-:ի

գ::.

!~

s:44

l.1 CU u U ~

nt U

.:::r

uu 4 uu nt u

ի'.ll

ա

|Ծ(jնոթ

ՍՍlաCil'}այ1111 z~Օլիա6քCiեթ luցՕ11ա4գՕuՏ 8752-79

11-50x70-1

' իոթա4 5ո6x20

ա

գՕuՏ 312Տ-10

աՆաաա

Սոա0Գքա4ալգՕuՏ 8338-75

~04

.

I

I

փ4աոաՕո1 111աlflՕ11.ա4 IՃ80 I

I

Սոա0Գքա4ալ գՕuՏ 8338-75

ա

գՕuՏ 13941-քՕ իոթա4 5ո6x20

գՕuՏ 3128-10 ՏաlflՕlղա4 12.65ր

գՕuՏ 6402-10

աաաաաա - -· ~եl'ղոլյՍ M8-~x20.66

ՆՆաՆ

գՕuՏ 7798-10 'Tl111ոuոա4 M6-6ցx20.48

գՕuՏ 17473-84 ՍոաԳցքա4ալգՕuՏ 8338-75

ՏաlflՕ'lա4 12.ՏՏր

գՕuՏ 5402-10 ~ե11.ոլյՍ M10-8ցx32.Տ8 գՕՍՏ7798-70

luցՕ11ա4 գՕuՏ 8752-79

>աա

11-30x50-1 փ4աոաՕո1 Ս1աlfիՕրիա4 IՃ60

գՕuՏ 13941-քՕ

ա

թերիի

09 .04.03.06. 00.00 .000

փ'փփ'

flեfl..

փ'~Կ

UlllllflUlըf1

աllu.

իի4. 11.12. (Ciա(lոլllա4ոթյոl1): l1ոլոflա4այոll ոհf'}ոլ4լոոflո հաllաքա4աl1 գեագ11ո լfաu~ագ11ո 2-(lf'l iaի11ia11:

ՀԱՎԵԼՎԱԾ I

Մեխանիկական փոխանցումների հաշվարկման համար անհրաժեշտ տեղեկատու տվյալներ Աղյուսակ Հ.1 Միաստիճան մեխանիկական փոխանցումների մոտավոր պարամետրերը (ս,)

Փոխանցման հարա երությունը,

ս

Օգտակար գործողության գործակիցը, 

գլանային

մինչն 6,3

0,97-0,98

կոնական

մինչն 6,3

0,95-0,97

մոլորակային` 213H

3-9

0,95-0,97

մոլորակային ` 813H

7-16

0,94-0,96

80-315

0,7-0,9

ս - 8…14

8-14

0,8-0,9

ս - 14…30

14-30

0,75-0,85

ս ≥ 30

Փոխանցումները Ատամնանվային.

ալիքային Որդնակային` փոխանցման հետնյալ թվերի դեպքում.

30-80

0,7-0,8

Շղթայավոր ն փոկային

մինչն 10

0,92-0,95

Ատամնափոկային

մինչն 8

0,94-0,96

Շփական

մինչն 12

0,96-0,98

Գլորման առանցքակալներ

-

0,99

(մեկ զույգ) Փոխանցումների թվերի ստանդարտ շարքը` 1: 1,12: 1,25: 1,4: 1,6: 1,8: 2: 2,24: 2,5: 2,8: 3,15: 3,55: 4: 4,5: 5: 5,6: 6,3: 7,1: 8: 9: 10: 11,2: 12,5: 14: 16: 18: 20: 22,4: 25: 28: 31,5: 35,5: 40: 45: 50: 56: 63: 71: 80: 90: 100: 112: 125: 140: 160: 180: 200: 224: 250: 280: 315: 355: 400

Աղյուսակ Հ.2

4A սերիայի ասինքրոն էլեկտրաշարժիչներ Սինքրոն հաճախությունը, ո պտ/րոպ

Հզորությունը P, կՎտ

0,25

Ճ6382/2760

Ճ63Ճ4/1380

Ճ6386/989

7188/680

0,37

Ճ63Ճ2/2750

Ճ6384/1365

71Ճ6/910

80Ճ8/675

0,55

Ճ6382/2745

71Ճ4/1390

7186/900

8088/700

0,75

71Ճ2/2840

7184/1390

80Ճ6/915

90ԼՃ8/700

1,1

7182/2810

80Ճ4/1420

8086/920

90Լ88/700

1,5

80Ճ2/2850

8084/1415

90Լ6/935

100Լ8/700

2,2

8082/2850

90Լ4/1425

100Լ6/650

112MՃ8/700

90Լ2/2840

100Տ4/1435

112MՃ6/955

112M88/700

100Տ2/2880

100Լ4/1430

112M86/950

132Տ8/720

5,5

100Լ2/2880

112M4/1445

132Տ6/965

132M8/720

7,5

112M2/2900

132Տ4/1455

132M6/970

160Տ8/730

132M2/2900

132M4/1460

160Տ6/975

160M8/730

160Տ2/2940

160Տ4/1465

160M6/975

160M8/730

18,5

160M2/2940

160M4/1465

180M6/975

200M8/733

180Տ2/2945

180Տ4/1470

200M6/977

200Լ8/730

180M2/2945

180M4/1470

200Լ6/979

225M8/736

200M2/2943

200M4/1475

225M6/982

250Տ8/738

200Լ2/2946

200Լ4/1476

250Լ6/986

250M8/740

225M2/2946

225M4/1479

250M6/987

280Տ8/740

250Տ2/2958

250Տ4/1482

280Տ6/989

280M8/742

250M2/2958

250M4/1480

280M6/990

315Տ8/745

280Տ2/2958

280Տ4/1480

315Տ6/990

315M8/745

Ծանոթություն: Կոտորակի համարիչում նշված է 4A սերիայի շարժիչի տեսակը, իսկ հայտարարում` ասինքրոն հաճախությունը, պտ/րոպ:

Աղյուսակ Հ.2-ի շարունակությունը

Սրuոuա4 ..գ.. ..ի...ի ..գ.. ի)

գ:..

3 0 c:...::::r 5 3

('J

.::::r

իլե~llll1ա2աl1գիիi~ներիր ~աlfիերիը!ի լiu

..գ.. գ:..

J:l

գց ..գ..

J:l ~ _;j

Cյ.. Cl2.

:::l J:l J:l

Iս Jն~ I d30

..ա 5

71A, B 80A

Iս 1081, Iս 2081

/I

2, 4, 6,8

112ս

ե1

հ1

քJն

Iս 1081

ք 30

ե10

հ

հ10

հ30

ք21

ժ10

Iս 2081 u Iս 3081

uIս 2081

3,5

4, 6, 8

4,6,8

180S

132ս

160ս

ժ1

uIս 3081

lննL

ք30

90L

,.2աti 2արիոնա4ո~յոնը}

4,6, 8

ժ22

165 12

ժ24

d2s

15 250

19 350

ՑՑ

ժ20

Աղյուսակ Հ.3 Պողպատների մեխանիկական նութագրերը Պողպատի մակնիշը 402Ւ 402Ւ 402Ւ 352M 352M 352M 35Է 40Է 45Է 40ՃԷ

Dսահ, մմ

Տսահ, մմ

æերմամշակումը

Ցանկացած Ցանկացած 315 200 200 125 200 125 315 200 200 125 200 125 Ցանկացած Ցանկացած 315 200 315 200

Ն Բ Ն Բ Բ Բ Բ ԲՀԲՀՀ Բ Բ ԲՀԲՀՀ Բ Բ Բ ԲՀԲՀՀ Ն Ն Ն Բ Բ

Նախապատրաստվածքի կարծրությունը Մակերնութային 163-192 Ւ8 192-228 Ւ8 179-207 Ւ8 235-262 Ւ8 269-302 Ւ8 235-262 Ւ8 269-302 Ւ8 45-50ՒԲՇ 235-262Ւ8 269-302 Ւ8 48-53ՒԲՇ 235-262Ւ8 269-302Ւ8 48-53ՒԲՇ 163-207Ւ8 147 Ւ8 207-235 Ւ8 235-262 Ւ8





-1

Ն/մմ2

Ծանոթություն: Ն - նորմալացված, Բ - արելավված, ԲՀՀ - մխում արձր հաճախության հոսանքով

Աղյուսակ Հ.4 Պողպատների թույլատրելի կոնտակտային լարումները æերմամշակում

Պողպատի մակնիշը

ՒՕ,Ն/մմ2

FO,Ն/մմ2

Բարելավում

45, 402, 402Ւ, 352Ւ, 452ճ

1,8-Ւ8Հ67

1,03-Ւ8

ԲՀՀ-մխում

402, 402Ւ, 352Ւ, 452Օ

14-ՒԲՇՀ170

Ցեմենտացում ն կոփում

202, 202ՒM, 18XՃ0,12013À, 250Ճ11

19-ՒԲՇ

Աղյուսակ Հ.5 Թույլատրելի լարումներն ըստ որդնակի կարծրության  ՒԲՇ 45 ՒԲՇ 45

-1`Բ

`Ւ

5

ՃծÀ/ 9-4Է Ավազաձնում Ձուլակաղապարում ՃծÀ/ 9-4Է ՃծÀ/110-4-4Է Ձուլակաղապարում

-

-

2-5

-

-

2

Ավազաձնում Ավազաձնում Ավազաձնում Ավազաձնում

Ñ» 12 Ñ» 15 Ñ» 18 Ñ» 21

`Ւ

-1`Բ

0`Բ

Ավազաձնում Ձուլակաղապարում Կենտրոնախույս Ավազաձնում Ձուլակաղապարում Կենտրոնախույս

Ճծ1Օ 10-1 Ճծ1Օ 10-1 Ճծ11Օ Ճծ1ՕÑ 6-6-3 Ճծ1ՕÑ 6-6-3 Ճծ1ՕÑ 6-6-3

Ձուլման եղանակը

0`Բ

Ամրության սահմանը, 

Բրոնզի կամ թուջի մակնիշը

Սահքի արագությունը, Մհ.ս, մ/վ

Որդնանիվի նյութի մեխանիկական նութագրերը

Աղյուսակ Հ.6 Որդնանիվի նյութի մեխանիկական նութագիրը` կախված Մհ.ս. -ից Ւ, Ն/մմ2, Մհ.ս. մ/վ սահքի արագության դեպքում

Նյութը Որդնանիվի պսակ

Որդնակ

0,25

0,5

Ճծ.À/9-4Է

Պողպատ HRԸ 45

-

167 161 150 138

Ճծ.À/110- 4- 4Է

Պողպատ HRԸ 45

-

181 175 164 152

Ñ» 15

Պողպատ 20 կամ 202 Ցեմենտացված

84,5

-

-

-

-

Պողպատ 20 կամ ÑԾ. 6

-

-

-

-

Ñ» 18 Ñ» 12 Ñ» 15

Աղյուսակ Հ.7 KՒ

եռնվածքի գործակցի մոտավոր արժեքները

Ատամների մակերնույթների կարծրությունը Ատամնանիվների դիրքերը հենարանների  Ւ8 350 Ւ8 350 նկատմամ 1,05 – 1,25 1,0 – 1,15 սիմետրիկ 1,15 – 1,35 1,1 – 1,25 ոչ սիմետրիկ 1,25 – 1,45 1,2 – 1,35 արձակային KՒ գործակցի փոքր արժեքները վերցնում են Եժ Հ Ե/ժ1 Հ 0,4 արժեքի դեպքում: Բարձակային տեղակայված անիվների համար Եժ-ն մեծացնում են մինչն 0,6 ն ոչ սիմետրիկ տեղակայված անիվների համար` մինչն 0,8: KՒ-ի արժեքը վերցնում են նշվածներից մեծը: Հաստատուն եռնվածքի դեպքում KՒՀ1:

Աղյուսակ Հ.8 ճշտության դասի կախվածությունն արագությունից Ատամնանիվների շրջագծային

Երաշխավորվող ճշտության

արագությունը

դասը

0 Մ  1 մ/վ 1 Մ  5 մ/վ 5  Մ  10 մ/վ 10  Մ  15 մ/վ " Գերադասելի ճշտության դասերը

9" 9", 8 8", 7 7", 6

Աղյուսակ Հ.9 KՒ գործակցի արժեքները Ատամների մակերնույթների կարծրությունները ≤ԻՑ 350 »Ւ8 350  Ե4 | || | || 0,4 1,15 1,04 1,0 1,33 1,08 1,02 0,6 1,24 1,06 1,02 1,50 1,14 1,04 0,8 1,30 1,08 1,03 1,21 1,06 1,0 1,11 1,04 1,29 1,09 1,2 1,15 1,05 1,36 1,12 1,4 1,18 1,07 1,16 1,6 1,22 1,09 1,21 1,8 1,25 1,11 2,0 1,30 1,14 | սյունակի տվյալները վերա երում են արձակային տեղակայված ատամնանիվներին, || սյունակինը` հենարանների նկատմամ ոչ սիմետրիկ տեղակայված ատամնանիվներին, իսկ ||| սյունակինը` սիմետրիկ տեղակայված ատամնանիվներին: Ե  2

Աղյուսակ Հ.10 KՒ  գործակցի արժեքները շեղատամ ն երկշեղ փոխանցումների համար ճշտության Շրջանագծային արագությունը Մ, մ/վ աստիճանը 1 1,02 1,03 1,04 1,05 1,02 1,05 1,07 1,10 1,12 1,06 1,09 1,13 1,1 1,16 Ուղղատամ ատամնանիվների համար KՒՀ1

Աղյուսակ Հ.11 KHV գործակցի արժեքները Ատամի աշխա- Շրջանագծային արագությունը Մ, մ/վ տանքային 2 Փոխանցումը մակերնույթի ճշտության աստիճանը կարծրությունը, Ւ8 Ուղղատամ

 Ւ8 350 »Ւ8 350

Շեղատամ ն երկշեղ

 Ւ8 350 »Ւ8 350

1,11

1,05 1,10

-

-

-

1,01

1,0 1,0

1,01 1,05

1,02 1,07

1,05 1,10 Աղյուսակ Հ.12

KԲ գործակցի արժեքները

Ե2 ԵժՀ մ1 0,2 0,4 0,6 0,8 1,0 1,2 1,4 1,6 1,8

Ատամների աշխատանքային մակերնույթների ≤Ւ8 350

»Ւ8 350

|

||

|Մ

|

||

|Մ

1,0 1,03 1,05 1,08 1,10 1,13 1,19 1,25 1,32

1,04 1,07 1,12 1,17 1,23 1,30 1,38 1,45 1,53

1,18 1,37 1,62 -

1,10 1,21 1,40 1,59 -

1,03 1,07 1,09 1,13 1,20 1,30 1,40 -

1,05 1,10 1,18 1,28 1,40 1,53 -

1,32 1,70 -

1,20 1,45 1,72 -

| սյունակի տվյալները վերա երում են հենարանի նկատմամ սիմետրիկ տեղակայված ատամնանիվներին, || սյունակինը` ոչ սիմետրիկ տեղակայված ատամնանիվներին, ||| սյունակինը` գնդառանցքակալների վրա տեղակայված արձակային լիսեռներին, իսկ |Մ սյունակինը՝ հոլովակային առանցքակալների վրա տեղակայված արձակային լիսեռներին:

Աղյուսակ Հ.13 KF գործակցի մեծությունները շեղատամ ատամնանիվներում ճշտության աստիճանը 1,0 0,91 0,81 0,72 KF Ծանոթություն: Ուղղատամ ատամնանիվների համար KF - 1,0

Աղյուսակ Հ.14

KԲV գործակցի մոտավոր արժեքները ճշտության աստիճանը

Ատամի աշխատանքային մակերնույթի կարծրությունը, ԻՑ

Շրջագծային արագությունը Մ, մ/վ

3

3-8

8 - 12,6

350 »350

1/1 1/1

1,2/1 1,15/1

1,3/1,1 1,25/1

350 »350

1,15/1 1,15/1

1,35/1 1,25/1

1,45/1,2 1,35/1,1

350 »350

1,25/1,1 1,2/1,1

1,45/1,3 1,35/1,2

350 »350

1,35/1,18 1,3/1,15

-

- /1,4 - /1,3 -

Համարիչում նշված են KFV -ի արժեքները ուղղատամ փոխանցումների համար, իսկ հայտարարում` շեղատամ փոխանցումների համար:

Աղյուսակ Հ.15 Որդնակի գալարի վերելքի  անկյան (աստիճան) արժեքի կախվածությունը զ գործակցից Որդնակի Որդնակի գալարի վերելքի  անկյունը (աստիճան) մուտքե‐ րի թիվը, 6,3 7,1 11,2 12,5 Z

9,019

8,017

7,125

6,340

5,710

5,102

4,574

4,086

3,576

3,180

17,613

15,732

14,036

12,529

11,310

10,125

9,090

8,130

7,125

6,340

32,412

29,396

26,565

23,962

21,801

19,654

17,745

15,945

14,036

12,529

Աղյուսակ Հ.16 Անագացված րոնզից որդնանիվի ն պողպատյա որդնակի միջն երված շփման f / գործակցի ն շփման  / անկյան արժեքները /

Vհ.ս 0 մ/վ

ք/

0,1 0,25 0,5 1,0 1,5 2,0 2,5

0,080-0,090 0,065-0,075 0,055-0,065 0,045-0,055 0,040-0,050 0,035-0,045 0,030-0,040

4,57 -5,14 3,720-4,280 3,150-3,720 2,590-3,150 2,280-2,870 2,000-2,580 1,720-2,280

/

Vհ.ս 0 մ/վ

ք/

3,0 4,0 5,0 8,0 10,0 15,0 24,0

0,028-0,035 0,024-0,031 0,022-0,029 0,018-0,026 0,016-0,024 0,014-0,020 0,013

1,60 -2,000 1,370-1,780 1,270-1,670 1,030-1,480 0,920-1,370 0790-1,150 0,750

1. Փոքր չափերը վերցնոõմ են որդնակի հղկման կամ ողորկման դեպքում: 2. Արույրից կամ անագազուրկ րոնզից ատամնապսակների դեպքում աղյուսակային արժեքները ավելացվում են 30-50 - ով:

Աղյուսակ Հ.17

Որդնակի դեֆորմացիայի գործակիցը, 

 դեֆորմացիայի գործակիցը q- ի տրված արժեքների դեպքում Z1 6,3 7,1

11,2 12,5

44 57 72 36 45 57 30 47 58

108 131 86 105 85 100

Աղյուսակ Հ.18 Որդնակային զույգի դինամիկական եռնվածքի գործակիցը, KՄ ճշտության աստիճանը

Հարա երական սահքի արագությունը Մհ.ս., մ/վ

Հ 1,5

1,5 - 3

3 - 7,5

7,5 -12

12 - 18

18

1-1,10 1,2-1,3

1,1-1,2 -

1,1 1,2-1,3 -

1,1 1,2 -

1,3 -

1,4 -

Որդնակային փոխանցման համար, ըստ ԳՕՍՏ 3675-81-ի, նախատեսվում է 12 ճշտության աստիճան: Ուժային փոխանցումների համար նախատեսված են 5-ից մինչն 9 ճշտության աստիճանները: Ընդհանուր նշանակության ռեդուկտորների համար հիմնականում կիրառվում են 7- ն 8-րդ ճշտության աստիճանները:

Աղյուսակ Հ.19 Որդնակի տրամագծի զ գործակիցների ն ո մոդուլների զուգակցումը ոՏ

զ 12,5

2,5

12,5

ոՏ 3,15

6,3

զ 12,5 12,5

ոՏ

զ

12,5

12,5

12,5

Աղյուսակ Հ.20 Սեգմենտաձն երիթներ (ԳՕՍՏ 24071-80)

Լիսեռի տրամագիծը ժ, մմ 



Առվակի խորությունը Եxհxժ 3 2 6,5 2 16 4 2 6,5 2 16 4 2 7,5 2 19 5 2 6,5 2 16 5 2 7 2 19 5 2 9 2 22 6 2 9 2 22 6 2 10 2 25 8 2 11 2 28 10 2 13 2 32

Լիսեռ t1, մմ

Վռան t2, մմ

5,3 5,0 6,0 4,5 5,5 7,0 6,5 7,5 8,0 10,0

1,4 1,8 1,8 2,3 2,3 2,3 2,8 2,8 3,3 3,3

Երեսակ Տ 2 45օ 0,08-0,16

0,16-0,25

0,25-0,40

Աղյուսակ Հ.21 Պրիզմայաձն երիթներ (ԳՕՍՏ 23360-78)

Լիսեռի տրամագիծը մ, մմ

Երիթի Ակոսի խորությունը կտրվածքը, Լիսեռ t1, մմ Վռան t2, մմ Եxh

Երեսակ Տ245°

10 -12 12 -17 17 - 22 22 - 30

2,5 3,0 3,5 4,0

1,8 2,3 2,8 3,3

0,08 - 0,16

30 - 38 38 - 44 44 - 50 50 - 58 58 - 65

16210 18211

5,0 5,0 5,5 6,0 7,0

3,3 3,3 3,8 4,3 4,4

0,25 - 0,40

65 - 75 75 - 85 85 - 95 95 -110

20212 22214 25214 28216

7,5 9,0 9,0 10,0

4,9 5,4 5,4 6,4

0,40 - 0,60

0,16 - 0,25

1. Երիթի երկարությունը վերցնում են հետնյալ ստանդարտ շարքից. 6, 8, 10, 12, 14, 16, 18, 20, 25, 28, 32, 36, 40, 45, 50, 56, 63, 70, 80, 90, 100, 125, 140, 160, 180, 200 ...(մինչն 500) 2. Երիթի նյութը` ժ  590 ՄՊա քայքայման ժամանակավոր դիմադրությամ մաքուր ձգված պողպատ: 3. Երիթի պայմանական նշանակումներ. կատարում 1. Եxh - 20x12 կտրվածքով, 90 մմ երկարությամ . Երիթ 20 x 12x 90 ԳՕՍՏ 23360-78 նույնը, կատարում 2. Երիթ 2-20x 12x 90 ԳՕՍՏ 23360-78

Աղյուսակ Հ.22 Ուղղակողային ազմաերիթ (ԳՕՍՏ 1139-80)

22d2D

Ե

d1 ո Ոչ պակաս

f

Շ

22d2D

Ե

d1 ո Ոչ պակաս

f

Շ

0,5

0,5

0,4

0,3

0,5

0,5

0,5

0,5

Թեթն սերիա 6223226 6226230 6228232 8232236 8236240 8242246 8246250

22,1 24,6 26,7 30,4 34,5 40,4 44,6

3,54 3,85 4,03 2,71 3,46 5,03 5,75

6213216 6216220 6218222 6221225 6223228 6226232 6228234 6232238 6236242

3,5

12,0 14,54 16,7 19,5 21,3 23,4 25,9 29,4 33,5

1,95 1,34 1,65 1,7 1,02

10216220 10218223 10221226 10223229 10226232 10228235 10232240 10236245 10242252

2,5

14,1 15,6 18,5 20,3 23,0 24,4 28,0 31,3 36,9

-

0,3

0,4

0,3

0,4

0,3

0,4

0,2

0,3

8252258 8256262 8262268 10272278 10282288 10292298 1021022108

Միջին սերիա 8242248 8246254 0,2 8252256 8256265 8262272 10272282 10282292 0,3 102922102 1021022112 Ծանր սերիա 10246256 16252260 16256265 0,2

0,3

16262265 16272282 16282292 202922102 2021022115

49,7 53,6 59,8 69,6 79,3 89,4 99,9

4,89 6,38 7,31 5,45 8,62 10,08 11,49

39,5 42,7 48,7 52,2 57,8 67,4 77,1 87,3 97,7

2,57 2,44 2,5 2,4 3,0 4,5 6,3

40,9 47,0 50,6

-

56,1 65,9 75,6 85,5 98,7

-

Աղյուսակ Հ.23 էվոլվենտային պրոֆիլով ազմաերիթ (ԳՕՍՏ 6033-80)

D

Մոդուլը, ո, մմ 1,5 2,5 Ատամների թիվը, 7

3,5

D

Մոդուլը, ո, մմ 2,5 3,5 Ատամերի թիվը, 7

Աղյուսակ Հ.24 Ատամնավոր փոխանցումների ստանդարտացման ենթակա պարամետրերը

ոn մոդուլի արժեքները (ԳՕՍՏ 9563-60) 1-ին շարք

0,5

0,8

1,0

1,25

1,5

2,0

2,5

3,0

2-րդ շարք

0,55

0,9

1,125

1,375

1,75

2,25

2,75

3,55

4,5

5,5

ս փոխանցման թվի արժեքները (ԳՕՍՏ 2185-66) 1-ին շարք

1,25

1,6

2,0

2,5

3,15

4,0

5,0

6,3

12,5

2-րդ շարք

1,12

1,4

1,8

2,24

2,8

3,55

4,5

5,6

7,1

11,2

ս փոխանցման թվի արժեքները (ԳՕՍՏ 2185-66), շարունակություն

31,5

22,4

35,5

Եa գործակցի մեծությունները (ԳՕՍՏ 2185-66)

 Եa 

Ե a

0,1

0,125

0,16

0,25

0,315

0,4

0,5

0,63

0,8

1,0

1,25

Միջառանցքային հեռավորությունները, a (ԳՕՍՏ 2185-66) 1-ին շարք 2-րդ շարք

Գլանային ն կոնական ատամնանիվների ատամների պրոֆիլների գործակիցները, ՅF Z

ՅF

4,28

4,09

3,98

3,88

3,8

3,78

3,75

3,7

3,68

3,66

3,62

3,6

3,61

3,6

Որդնանիվների ատամների պրոֆիլների գործակիցները, ՅF Z

ՅF

1,8

1,76

1,7

1,64

1,6

1,55

1,5

1,45

1,4

1,37

1,34

1,3

1,27

Աղյուսակ Հ.25

Օղագոտի

հաստությունը

լայնությունը

ներքին տրամագիծը

ձուլած

տրամագիծը

գլոցած, դրոշմած, կռած

Պարամետրերը

Պարամետրերի որոշման կախվածությունները, մմ կոնական անիվներ որդնանիվաստղաներ նիվներ

ձուլած

գլանային անիվներ

գլոցած, դրոշմած, կռած

«Անիվի» տարրերը

¦Անիվների» կառուցվածքային չափերը

d-100-500

d>500

ժ »120

ժ »180

 0  (2,5…4) ոո Ե2   Եa a ք0  4 f  2 0

 o  (3…4)  ոՀ Ե1  Ե2   Re Re որոշում են կառուցումով (նկ.8.14)

Անվակունդ

ներքին տրամագիծը արտաքին տրամագիծը երկարությունը

Սկավառակ

հաստությունը հաստությունը

կլորացման շառավիղը դրոշմման ն ձուլման թեքությունը անցքերի տրամագիծը անցքերի դիրքի տրամագիծը

ժ »150

D »120

փոկանիվներ

D »120

1   2 

 S 

 2ո2

0,005 ք3

21Հ1:2Ե2Հ0,75ժa1 21Հ4Ե2Հ0,67ժa1

ՀՓՓ- աղ. 2.3 ՍՓՓ- աղ. 2.6.

8 0,92 8

ք0 

ք0 

ք0 

4 f 2  4ոS

քi 20

ք  2 0

ժ Հ ժԼ

4  (1,6… 1,8) 4

4  (1…1,6) 4

L  (1…1,5) 4

L  (1,2…1,5) 4

L  (1,2… 1,7) 4

4  (1…1,6) 4

l  ¥0,8… 1,50 4

l  (1,2… 1,5) 4

c ¥0,2… 0,30 4

c  (1,2… 1,3) 4

  0,34 c ¥0,2…0,30 4 R  1,0  6

  50  100 4 ա  ( ք0  4 )/4

ք  0,5 ( ք0  4 )

Աղյուսակ Հ.26 Մետաղական ատամնանիվների չափերի որոշումը Պարամետրերը Մետաղական անիվների անվակունդի տրամագիծը Նույնը` թուջե անիվների համար Անվակունդի երկարությունը

Բանաձնը

մկ  1,6ժl մկ  1,8մl

lկ (1,21,5)ժl//

Գլանային անիվների անվագոտու հաստությունը Նույնը` կոնական անիվների համար

0-(2,54)ոn, ոչ պակաս 0-(34)ո, 8 մմ-ից

Կռած անիվների սկավառակի հաստությունը Նույնը` դրոշմած անիվների համար

Ը-0,3Ե

Նույնը` ձուլած անիվների համար Նույնը` կոնական անիվների համար Կենտրոնավորող շրջանագծի տրամագիծը Անցքերի տրանագիծը (փոքրաչափ ատամնանիվներում անցքեր չեն արվում) Կողերի հաստությունը Երեսակ

Ը-(0,20,3)Ե Ը-0,2Ե Ը-(0,10,17)Re D-0,5(D0+մկ)  ք0  4 Ï 4 ա   

  

Տ-0,8Ը n0,5ոn

Զանգվածային արտադրությունում գլանային ատամնանիվների ատամները մշակում են «փաթեթային» եղանակով` միաժամանակ մշակելով երկու ն ավելի ատամնանիվներ: Այդ դեպքում անվակունդը չպետք է դուրս գա պսակի ճակատից, այսինքն` l կ  Ե : Նշանակումներ. մl-ը լիսեռի տրամագիծն է, ոո–ը` նորմալ մոդուլը, ո-ը` միջին շրջանագծային մոդուլը, Ե-ն` պսակի լայնությունը, Բ6-ն` արտաքին կոնական հեռավորությունը, D0-ն` անվագոտու ներքին տրամագիծը:

Աղյուսակ Հ.27 Թուջից ձուլված իրանի հիմնական տարրերը Պարամետրերը Մոտավոր հարա երակցությունը (չափերը,մմ) Ռեդուկտորի իրանի ն կափարիչի պատերի Բոլոր դեպքերում՝   8 մմ ն   8 մմ հաստությունը. միաստիճան գլանային միաստիճան կոնական միաստիճան որդնակային երկաստիճան

Հ0,025aՀ1: 1Հ0,02aՀ1 Հ0,05Բ6Հ1: 1Հ0,04Բ6Հ1 Հ0,04aՀ2: 1Հ0,032aՀ2 Հ0,025aաՀ3: 1Հ0,02aաՀ3 ԵՀ1,5

Իրանի վերին գոտու հաստությունը Իրանի կափարիչի ներքին գոտու հաստությունը Իրանի ներքին գոտու հաստությունը. - առանց պահիչների - պահիչներով Իրանի հիմքի կողերի հաստությունը Կափարիչի կողերի հաստությունը

Ե1Հ1,51 քՀ2,35 ք1Հ1,5: ք2Հ(2,25-2,75) ո Հ (0,85-1) ո1 Հ (0,85-1)1

Հիմքերի հեղույսների տրամագիծը (4 հատ). գլանային ն որդնակային ռեդուկտորների կոնական ռեդուկտորի

ժ1 Հ (0,03 – 0,036)a Հ 12 մմ ժ1 Հ 0,072Բ6 Հ 12 մմ

Հեղույսների տրամագծերը. - առանցքակալների մոտ - հիմքի իրանի ն կափարիչի միացման ժ2 հեղույսների դիրքերը որոշող չափերը

Առանցքակալի նիկ

ժ2 հեղույսների տակ պահիչների հԵ արձրությունը Անցքի տրամագիծը նիկում Առանցքակալի կափարիչի ամրացման հեղույսներ, ժ4 Պտուտակների քանակը, ո Բնիկի տրամագիծը Բնիկի երկարությունը

Բութակի Տրամագիծը չափերը Երկարությունը Ատամնանիվների ն իրանի պատի միջն եղած նվազագույն ացակը - տրամագծով - կողամասերով Պարամետրերը K| Շ| /

M8

M10

M12

6Հ(11,2)ժ2: զ*  0,5ժ2 Հ ժ4 , ժ4 -ը առանցքակալի կափարիչի ամրացման հեղույսների տրամագիծն է Ընդունվում է կառուցվածքից կախված Dո-առանցքակալի արտաքին տրամագծով M8 - M12 4-6 DKՀD2Հ(2÷5) մմ D2–ն կցաշուրթի կափարիչի տրամագիծն է լ**Հ Հ Շ2 Հ ԲԵ Հ(3փ5) մմ ԲԵ  1,1ժ2 ժ  ժ3 լ ՀԵ Հ Ե1 Հ 5 մմ Ճ  (1-1,2)  Ճ1  Ճ Հեղույսները M16 M20

Անհրաժեշտ է ստուգել նան e  (1…1,20 4 2 չափը Բոլոր նիկների համար ընդունում են միննույն չափը

//

M6

ժ2 Հ (0,7 – 0,75)ժ1 ժ3 Հ (0,5 – 0,6)ժ1

M24

M27

M30

Աղյուսակ Հ.28 Առանցքակալների տեղակայման սխեմաները Բեռնման սխեման

Ուժերի հարաերակցությունը

Առանցքային գումարային եռնվածքը

Տ1 ≥ Տ2 Fa > 0

F/a1 - Տ1

Տ1Հ Տ2 Fa > Տ 2 - Տ1

F /a 2 - Տ1 + F a

Տ1 ≤ Տ2

F/a 1- Տ2 - Fa

Fa ≤ Տ 2 - Տ1

F/a2 - Տ2

Աղյուսակ Հ.29 Շառավղահենարանային հոլովակավոր առանցքակալներ

ո-F/a /v-F/r ≤ e

ո-F/a /v-F/r >e

x

x

e

Միաշարք առանցքակալներ

0,40

0,40Շtg 

1,5 tg 

Երկշարք առանցքակալներ

0,45Շtg 

0,67

0,67Շtg 

1,5 tg 

Աղյուսակ Հ.30 Շառավղային ն շառավղահենարանային գնդառանցքակալներ Հպման անկյունը 0

ո-F/a v-F/r

e

/

ո-F a /v-F/r >e x

0,014 0,028 0,056 0,084 0,11 0,17 0,28 0,42 0,56 0.014 0,028 0,056 0,028 0,11 0,17 0,28 0,42 0,56 0,014 0,029 0,057 0,086 0,11 0,17 0,29 0,43 0,57 0,015 0,029 0,058 0,087 0,12 0,17 0,29 0,44 0,58

Սֆերիկ առանցքակալներ

Միաշարք

--

0,19 0,22 0,26 0,28 0,30 0,34 0,38 0,42 0,44 0,23 0,26 0,30 0,34 0,36 0,40 0,45 0,50 0,52 0,30 0,34 0,37 0,41 0,45 0,48 0,52 0,54 0,54 0,38 0,40 0,43 0,46 0,47 0,50 0,55 0,56 0,56 0,57 0,68 0,80 0,95 1,14 1,5tg 

0,56

0,56

0,45

2,30 1,90 1,71 1,55 1,45 1,31 1,15 1,04 1,0 2,30 1,99 1,71 1,55 1,45 1,31 1,15 1,04 1,0 1,81 1,62 1,46 1,34 1,22 1,13 1,04 1,01 1,0

0,43 0,41 0,39 0,37 0,35

1,47 1,40 1,30 1,23 1,19 1,12 1,02 1,0 1,0 1,0 0,87 0,75 0,66 0,57

0,40

0,4Շtg 

0,44

Երկշարք /

ո-F a /v-F/r ≤ x

e

ո-F/a /v-F/r >e x

0,56

2,78 2,40 2,07 1,87 1,75 1,58 1,39 1,26 1,21

0,78

2,08 1,94 1,69 1,52 1,39 1,30 1,20 1,16 1,16

0,74

2,30 1,99 1,71 1,55 1,45 1,31 1,15 1,04 1,0 3,74 3,23 2,78 2,52 2,36 2,13 1,87 1,69 1,63 2,94 2,63 2,37 2,18 1,98 1,84 1,69 1,64 1,62

1,65 1,57 1,46 1,38 1,34 1,26 1,14 1,12 1,12 1,09 0,92 0,78 0,66 0,55

0,70 0,67 0,63 0,6 0,57

2,39 2,28 2,11 2,0 1,93 1,82 1,66 1,63 1,63 1,63 1,41 1,24 1,07 0,93

0,42Շtg 

0,65

0,65Շtg 

0,72

Աղյուսակ Հ.33 Միաշարք շառավղային գնդառանցքակալներ (ԳՕՍՏ 8338-75)

Առանցքակալի պայմանական նշանակումը

d

D

Ւ

Հատուկ թեթն սերիա 1,0 1,0 1,5 1,5 1,5 1,5 1,5 2,0 2,0 2,0 2,0 2,0 2,0 2,5 2,5 2,5 2,5

Բեռնունակությունը

ԸՒ ա , Ն

ԸՇՒ , Ն

10400 12500 13200 16500 16300 22200 24100 24000 30300 30100 37400 37100 31100 40800 42300

12400 12400 17300 18500 20000 24600 24600 31900 31900 35700 35700 38300

10000 11000 15300 20100 25600 25700 25700 34000 41100 44900 48800 51900 57000 65400 75300 85300 95800

10200 13900 18100 18100 20200 25600 31500 34700 38100 41900 45400 54100 61700 70900 80600

Թեթն սերիա

1,0 1,0 1,5 1,5 1,5 2,0 2,0 2,0 2,0 2,5 2,5 2,5 2,5 2,5 3,0 3,0 3,0 3,5 3,5

Աղյուսակ Հ.33-ի շարունակությունը Առանցքակալի պայմանական նշանակումը

d

D

Ւ

Բեռնունակությունը

ԸՒ ա , Ն

ԸՇՒ , Ն

1,5 2,0 2,0 2,0 2,5 2,5 2,5 3,0 3,5 3,5 3,5 3,5 3,5 4,0 4,0 4,0 4,0

12500 17600 22000 26200 31900 37800 48500 64100 72700 81700 89000 96500 104000 112000 120000 136000

11600 15100 17900 22700 26700 36300 49400 56700 64560 72860 81700 91000 101000 111000 133000

2,0 2,5 2,5 2,5 3,0 3,0 3,5 3,5 3,5 3,5 4,0 4,0 4,0 4,5

17800 29200 37200 43600 50300 60400 68500 78700 85600 92600 123000 119000 128000 136000

12100 20800 27200 31900 37000 46400 53000 63700 71400 79600 107000 117000 127000 138000

Միջին սերիա

Ծանր սերիա

Աղյուսակ Հ.34 Միաշարք գլանական կարճ հոլովակներով շառավղային առանցքակալներ (ԳՕՍՏ 8328 – 75), տեսակ 2000

Առանցքակալի պայմանական նշանակումը

d

D

Ւ

Բեռնունակությունը

ԸՒ ա , Ն

ԸՇՒ , Ն

11000 19100 21500 32000 42400 51300 61300 60900 81500

13400 15700 24200 34300 42600 52300 52300 74100

18000 39300 46500 74700 176000 206000

12600 30400 36300 63400 164000 193000

37400 46700 61000 104000 140000 152000 212000 224000 259000 309000

28300 34800 47500 87100 118000 129000 187000 202000 235000 287000

Հատուկ թեթն սերիա

1,5 1,5 1,5 2,5 2,5

Թեթն լայն սերիա

2,5 3,5

Միջին լայն սերիա

2,5 2,55 3,5 3,5 3,5 3,5

Աղյուսակ Հ.35 Միաշարք շառավղահենարանային գնդառանցքակալներ (ԳՕՍՏ 831-75)

Առանցքակալի պայմանական նշանակումը

d

D

Ւ

Բեռնունակությունը

ԸՒ ա , Ն

ԸՇՒ , Ն

1,5 1,5 1,5 2,5

11200 14600 17300 25200 28800 35600 35300 43200 44300 47400

11300 13700 21500 25000 32300 32300 40900 43000 45900

1,5 1,5 1,5 2,5 2,5 2,5 2,5

12300 13100 18300 24000 30600 32300 33900 39400 48200 57900 63000 65600 73500 79000 92800

13300 18100 23700 25600 27600 34900 40100 51000 55900 59700 66600 72200 84600

1,5 1,5 1,5 2,5 2,5 2,5 2,5 3,5

11600 12400 17200 22700 28900 30400 31800 39400 45400 54400 59100 61500 68900 74000 87100 103000

12200 16600 21700 23600 25400 32100 36800 46800 51400 54800 61200 66400 77760 95600

Հատուկ թեթն սերիա  260 46106 46108 46109 46101 46112 46114 46115 46116 46117 46118

Թեթն սերիա  120 36202 36204 36205 36206 36207 36208 36209 36210 36211 36212 36213 36214 36215 36216 36217 36218

Թեթն սերիա 46202 46204 46205 46206 46207 46208 46209 46210 46211 46212 46213 46214 46215 46216 46217 46218 46219

 260

Աղյուսակ Հ.35-ի շարունակությունը Առանցքակալի պայմանական նշանակումը

d

D Միջին

36302 36305 36306 36307 36308 36309 36310 36312 36313 36318

սերիա

Միջին 46303 46304 46305 46306 46307 46308 46309 46310 46311 46312 46313 46314 46318 46320

Միջին 66311 66314 66322

Բեռնունակությունը

ԸՒ ա , Ն

ԸՇՒ , Ն

1,5 2,5 2,5 2,5 3,5 3,5

10400 22000 26900 35500 41300 50500 59200 83000 94100 137000

16200 20400 27400 33400 41000 48800 72500 83200 136000

1,5 2,5 2,5 2,5 3,5 3,5 3,5

12600 14000 21100 25600 33400 39200 48100 56300 68900 78800 89000 100000 129000 167000

14900 18700 25200 39200 37700 44800 57400 66600 76400 87000 125000 180000

2,5 2,5 2,5 3,5

36300 46400 56400 95100

28900 37700 49300 86000

3,5

60600 93300 174000

47400 78300 190000

2,5 2,5 3,5 3,5

38400 45400 52700 64000 77600 98000 119000 163000

28100 33700 38800 48200 61200 81000 111000 172000

սերիա  260

Թեթն սերիա 66211 66214 66215 66219

 12

Ւ

 360

սերիա  360

Ծանր սերիա  360 66406 66407 66408 66409 66410 66412 66414 66418

Աղյուսակ Հ.36 Միաշարք կոնական շառավղահենարանային հոլովակավոր առանցքակալներ (ԳՕՍՏ 333-79)

Առանցքակալի պայմանական նշանակումը

Բեռնունակությունը

d

D

T

Ւ

Ը’

ԸՒ ա , Ն

ԸՇա , Ն

1,5 1,5 1,5 1,5 2,5 2,5 2,5

23500 25600 34900 40000 49100 52900 67600 166000 88400 111000 114000 117000

19900 23000 28400 34800 45200 51300 65800 164700 85500 111000 115000 120000

1,5 1,5 1,5 2,5 2,5 2,5 2,5 3,5 3,5

19100 23900 29800 35200 42400 42700 52900 57900 72200 95900 97600 106000 109000 141000 145000 162000

13300 17000 22300 26300 32700 33400 40600 46100 58400 82100 84500 95200 91400 125000 131000 146000

Շ

Հատուկ թեթն սերիա -15 2007106 2007107 2007108 2007109 2007111 2007113 2007114 2007115 2007116 2007117 2007119 2007120

17,2 18,2 19,2 20,2 23,3 23,3 25,3 25,3 29,3 32,4 32,4 32,4

Շ

Թեթն սերիա -12 - 16

15,5 16,5 17,5 18,5 26,5 27,5 28,5 37,5

Աղյուսակ Հ.36-ի շարունակությունը Առանցքակալի պայմանական նշանակումը

d

D

Tառ

Ւ

Ը’

Բեռնունակությունը

ԸՒ ա , Ն

ԸՇ.ա , Ն

34900 50200 53900 51600 59800 72200 84000 109000 110000 115000 133000 151000 179000 225000 232000

27500 40300 44800 42600 54500 61600 75600 98900 101000 108000 126000 141000 171000 225000 236000

25000 29600 40000 48100 61000 76100 96660 102000 118000 134000 168000 178000 221000 240000

17700 20900 29900 35300 46000 59300 75900 81500 96300 111000 137000 148000 195000 201000

29500 45500 61900 71600 80000 104000 122000 148000 171000 178000 204000 249000 294000 369000

22000 36600 51000 61500 67200 90500 108000 140000 157000 168000 186000 235000 291000 363000

Թեթն լայն սերիա   12 0  16 0

21,5 24,5 33,5 33,5 35,5 49,5

Միջին սերիա

16,5 18,5 25,5 27,5 29,3 36,5 38,5 40,4

1,5 2,5 2,5 2,5 2,5 2,5 3,5 3,5

  110  150

2,5 2,5 2,5 3,5 3,5 3,5 3,5

Միջին լայն սերիա   110  15 0

22,5 22,5 35,5 38,5 42,5 51,5 54,5 58,5

28,5 46,3

2,5 2,5 2,5 3,5 3,5 3,5 3,5 3,5 3,5

Աղյուսակ Հ.37 Հենարանային գնդառանցքակալներ (ԳՕՍՏ -6874-75), (ԳՕՍՏ 7872-75), տեսակ 8000 տեսակ 38000

Առանցքակալների պայմանական նշանակումները

D

Ւ

Շ

Ւ1

38000

Առանցքակալների պայմանական նշանակումները

ց

ց

Հատուկ

D

թեթն

Ւ

սերիա 2,7 0,5 3,2 3,2 3,6 3,6 4,1 4,1 4,6 1,5 5,2 1,5 5,2 1,5 5,6 1,5 5,6 1,5 5,6 1,5 6,5 1,5 7,4 1,5

Շ

Ւ1

38000

Բեռնունակությունը

ԸՒ ա , Ն

ԸՇ.Ւ , Ն

12700 15900 16800 17400 23400 24200 25500 30700 35800 37100 38000 38000 39700 40000 50700 74100

21200 25700 29000 36500 50000 55000 60000 81500 90000 102000 111000 116000 120000 129000 157000 214000

Բեռնունակությունը

ԸՒ ա , Ն

ԸՇ.Ւ , Ն

33800 40300 49400 65000 71500 87100 112000 112000 114000 133000 153000 199000 238000

50000 66500 83500 107000 130000 161000 213000 213000 249000 290000 340000 445000 480000

Միջին սերիա

1,5 1,5 1,5 1,5 1,5 2,5 2,5 2,5

7,6 8,2 9,1 10,1 10,1 10,5 14,5

Աղյուսակ Հ.37-ի շարունակությունը Առանցքակալների պայմանական նշանակումները

ց

ց2

D

Ւ

Ւ1

a

հ

38000 Թեթն սերիա

38204 38205 38206 38207 38208 38209 38210 38211 38212 38213 38214 38215 38216 38217 38218 38220

4,0 4,2 4,8 5,0 5,2 5,7 6,3 7,1 7,3 8,0 8,0 8,0 8,3 8,8 10,5 11,1

Բեռնունակությունը

ԸՒ ա , Ն

ԸՇ.Ւ , Ն

19900 24700 25500 35100 39700 41000 43000 63700 65000 66300 70000 71500 80000 85000 108000 133000

30000 40000 46000 66500 78500 89000 103000 127000 150000 150000 158000 166000 188000 235000 285000 330000

Աղյուսակ Հ.38 Բեռնավորվածության ռեժիմի K գործակցի մեծությունը (կցորդիչներ ընտրելիս) Գործակիցը, K հ/հ Մեքենայի տեսակը

Ժապավենային փոխադրիչներ Պտուտակավոր, շղթայավոր ն քերակավոր փոխադրիչներ Կռունկներ, էլնատորներ, կարապիկներ

1,25-1,5 1,5-2,0 2,0-3,0

Աղյուսակ Հ.39 Կցաշուրթային կոշտ կցորդիչներ (ԳՕՍՏ 20761—75)

0Tn]0 Ն  մ

մ 2022 2024 2528

D

Լ

2528 3238 4050 4556

6070 6080

l

8095 100110 0Tn]-ի արժեքը երված է Պողպատ 40 կամ 35Է-ից պատրաստված կցորդիչների համար, իսկ թուջից պատրաստված կցորդիչների համար այդ արժեքը փոքրացնում են երկու անգամ: Թույլատրելի գծային արագությունը կցորդիչի արտաքին տրամագծի վրա կազմում է. պողպատե կցորդիչների համար` մինչն 70 մ/վ, թուջե կցորդիչների համար` մինչն 35 մ/վ:

Աղյուսակ Հ.40 ìռանամատնավոր առաձգական կցորդիչներ (¶úêî 21424—75)

Âույւատրեւի մոմենտը [T n ],Ü մ

Անկյունային արագությունը` , 1/վ ոչ ավեւի

31,5

Անցքը

d, d 1

º½րաչափերը

lգւ

lկոն

L

D

16|18|19 | 22

20 | 22 | 24 |25

76 100

25 | 28 |

89 120

32 | 35 | 36 | 38 | 40 | 42 | 45 40 | 42 | 45

121 140 169 170

170 190

45 | 48 | 50 | 55 | 56

50 | 55 | 56 | 60 | 63 | 65 | 70

աատների

do

dմ

lմ թիվը, Z

Èիսեռների առանցքների շեղումը ոչ ավեւի

216 220

63 | 65 | 71|75 | 80 | 85 | 90

250 46

Îցորդիչի որոշ չափերի մոտավոր Ñարաµերակցությունըª B

0,25∙D, b

0,5∙B, D 0 =D -

(1,5 -1,6) ∙d0 , d ան=1,6 ∙d(d 1 ); d 0-ն տրամագիÍն ¿ առաձգական վռանների տակ:

Աղյուսակ Հ.41 Սկավառակա ռնցքային կցորդիչների չափերը (ԳՕՍՏ 20720-81)

Լ Թույլատրելի մոմենտը

մ1

D1,

16: 18

0T]ոլ, Նմ

1, 2

-

-

-

-

Լիսեռների շառավղային շեղումները

-

-

-

-

-

(38}

0,6

20:22 20: 22: (24)

l1

16: 18: (19) 31,5

l տեսակը կատարումը

25: 28

25: 28

(30): 32: (35) 32: (35): (38) 40: (42): 45

1,6

Աղյուսակ Հ.42

σ ն  մեծությունների արժեքները Լիսեռի տրամագիծը ժ, մմ

Պողպատ Ածխածնային

Լեգիրացված

σ  σ 

0,83

0,88 0,77

0,85 0,73

0,82 0,7

0,76 0,65

0,7 0,59

0,61 0,52

0,83

0,77

0,73

0,7

0,65

0,59

0,52

Աղյուսակ Հ.43 Kσ ն Kτ գործակիցների արժեքները

D/ մ

r/մ

Մինչն 1,1

1,1…1,2

0,02 0,04 0,06 0,08 0,10 0,15 0,20 0,02 0,04 0,06 0,08 0,10 0,15 0,20

1,96 1,66 1,51 1,40 1,34 1,25 1,19 2,34 1,92 1,71 1,56 1,48 1,35 1,27

Պողպատե լիսեռների ժ, ՄՊա K K 1,41 1,35 1,30 2,35 2,20 2,08 1,27 1,24 1,20 1,81 1,75 1,69 1,20 1,18 1,16 1,57 1,54 1,52 1,16 1,14 1,12 1,44 1,42 1,41 1,13 1,11 1,09 1,38 1,37 1,36 1,08 1,07 1,06 1,29 1,27 1,26 1,06 1,05 1,04 1,23 1,22 1,21 1,67 1,59 1,50 2,89 2,68 2,51 1,45 1,39 1,33 2,13 2,05 1,97 1,33 1,30 1,26 1,80 1,76 1,74 1,26 1,22 1,18 1,62 1,59 1,58 1,21 1,19 1,16 1,53 1,51 1,50 1,14 1,11 1,10 1,40 1,38 1,37 1,10 1,08 1,06 1,32 1,30 1,29

1,45 1,29 1,23 1,18 1,15 1,09 1,07 1,74 1,48 1,37 1,30 1,24 1,16 1,13

K -ի ն K -ի արժեքները մեկ երիթային ակոսով լիսեռների համար

Գործակիցները K K

ժ, ՄՊա 1,60 1,50

1,75 1,60

1,80 1,70

1,90 1,90

Ծանոթություն. 4 3 Եt1 W   ( 4  t1 )2 , ծ. նետո Եt 4 Wո. նետո  16  241 ( 4  t1 )2:

Աղյուսակ Հ.44 Հեղուկ յուղերի մածուցիկության երաշխավորվող արժեքները Փոխանցման տեսակները

Կոնտակտային լարումները H ,Պա (Ն/մմ2)

Ատամնավոր փոխանցումներ, եր t ≤ 500 Շ

Հ 600 600-1000 1000-1200 Հ 600

V (Vհ.ս) մ/վ արագության դեպքում կինեմատիկական մածուցիկությունը, 106 մ2/վ Հ2 2-5 »5

600-1000 1000-1200

Որդնակային փոխանցումներ, եր t ≤ 1000 Շ

Աղյուսակ Հ.45 Հանքային հեղուկ յուղեր Յուղի անվանումը Արդյունա երական - Բ 8À

Կինեմատիկական մածուցիկությունը,10-6 մ2/վ t ≤ 500 Ը 6-8

t ≤ 1000 Ը -

ԳՕՍՏ 20799-75

Արդյունա երական - Բ12À

10-14

-

20799-75

Արդյունա երական - Բ20À

17-23

-

20799-75

Արդյունա երական - Բ30À

27-33

-

20799-75

Արդյունա երական - Բ45À

38-52

-

20799-75

Արդյունա երական - Բ50À

42-58

-

20799-75

Արդյունա երական - Բ70À

65-75

-

20799-75

Արդյունա երական - Բ100À

90-118

-

20799-75

Տուր ինային -T 22

22-23

-

32-74

Տուր ինային -Լ 30

28-32

-

32-74

Տուր ինային -Լ 46

44-48

-

32-74

Ավիացիոն 1Ñ-14

-

21743-76

Ավիացիոն 1Ñ-20

-

21743-76

Գլանական 24

-

20-28

6411-76

Գլանական 38

-

38-44

6411-76

Գլանական 52

-

44-59

6411-76

Աղյուսակ Հ.46 Թանձր քսուքներ Մածուցիկությունը, 10 -6 մ2/վ Քսուքի անվանումը

t- 0 0 С

t -200 С

Օգտագործման ջերæրադիմացկունությու- մաստիճանը նը

ԳՕՍՏ

t, 0 С

Солидол С

400-1000

լավ

- 30  +70

4366-76

Пресс-cолидoл C

700-900

լավ

- 30  +30

4366-76

Солидол :6ро4о0 ÓՃ-3

6000- 9000

3000-3500

լավ

-10  +80

1033-79

ЦИАТИН-221

700-1000

200-500

չլուծվող

- 60  +130

9433-80

ЦИАТИН-201

800-1500

500-1000

ավարար

- 60  +90

6267-74

Աղյ ուս ակ Հ.4

Նստեցվածքներն ըստ ստանդարտի

Կիրառման օրինակներ

Ռեդուկտորի հիմնական մեքենամասերի նստեցվածքները

H7 r6 H7 p6

Ծանր հարվածային եռնվածքի տակ գտնվող ատամնանիվների ն որդնանիվների նստեցվածքը լիսեռի վրա

H7 ո6 H7 ո6 H7 h6

էլեկտրաշարժիչների լիսեռների վրայի ատամնանիվներ, շփական ն ռնցքային կցորդիչներ, որդնապսակներ

H7 h8

Գլորման առանցքակալների ն կողային կափարիչների հանգույցներ

H 8 կամ H 9 h9 h8

Հենարանային օղեր լիսեռների առանցքակալների տակ, որոնք ամրացվում են կոնական վռաններով

Ատամնանիվների, որդնանիվների ն կցորդիչների նստեցվածքները լիսեռի վրա: Որդնանիվների պսակները կենտրոնի վրա

Նստեցման տեղերի մաշի նվազեցման համար հաճախ քանդվող կոնական անիվներ ն անվակներ Իրանում գլորման առանցքակալների աժակներ, հենարանային վռաններ

Լիսեռի շեղումը ` K6

Իրանի մեջ գլորման առանցքակալի ներքին օղեր

Անցքի շեղումը ` H7

Իրանի մեջ գլորման առանցքակալի արտաքին օղեր

H7 jS 6

ն

H7 h6

Փոկանիվներ ն աստղանիվներ

H7 ո6

ն

H7 ո6

Կցորդիչ

Շարքը

Աղյու սակ Հ.48 Նորմ ալ գծայ ին չափ երը, մմ (ԳՕՍ Տ -69)

Շարքը Շարքը ԼրացուԼրացուԼրացուցիչ չացիչ չացիչ չաRa Ra 20 Ra 40 փեր Ra Ra Ra R R R a a a փեր փեր 10 20 40 10 20 40 8,0 8,0 8,0 8,2 40 40 40 200 200 200 8,5 8,8 220 210 9,0 9,0 9,2 45 45 9,50 9,8

10,5 11,5

10,2 10,8 11,2 11,8

12,5 13,5 14,5 15,5 16,5 17,5 18,5 19,5 20,5 21,5 23 0

56 56

125 125 80 80 160 160 100 100

250 250 250 280 280 320 320 320 360 360 630 630 380 400 400 400 710 710 450 450 800 800 800 500 500 900 500 560 600

Ռեդուկտոր

Սխեմա

Երկաստիճան, եռառանցք գլանային ռեդուկտոր Երկաստիճան, համառանցք գլանային ռեդուկտոր

Փոխանցման թիվը

սա

սդ

սռ/ սդ

0,88

ué

սռ/ սդ

0,90

ué

Աղյուսակ Հ.49 Երկաստիճան ռեդուկտորների փոխանցման թվերի ճշգրտման աղյուսակ Երկաստիճան, համառանցք ներքին սռ/ սա կառչումով 2 ué գլանային ռեդուկտոր Կոնագլանային ռեդուկտոր

սռ/ սդ

Գլանաորդնակային ռեդուկտոր

0,63

ué2

1,6-3,15

սռ/ սա

սռ/4

25  սռ  63

սռ / 6,3

6,3

սռ63

0,1 սռ

Երկաստիճան մոլորակային ռեդուկտոր սռ  25

-

Նկ.Հ.1. Թուջից ձուլված իրանի կառուցվածքային տարրերը:

Նկ. Հ.2. Յուղի մածուցիկության որոշման նոմոգրամ:

Նկ.Հ.3. Միաստիճան գլանային ռեդուկտորի լցման  գործակցի որոշման գրաֆիկ:

Նկ.Հ.4. Միաստիճան կոնական ռեդուկտորի լցման  գործակցի որոշման գրաֆիկ:

Նկ.Հ.5. Մոլորակային ռեդուկտորի լցման  գործակցի որոշման գրաֆիկ:

Նկ.Հ.6. Միաստիճան որդնակային ռեդուկտորի լցման  գործակցի որոշման գրաֆիկ:

մ, մմ

D, մմ

Լ, մմ

l, մմ

a, մմ

Տ, մմ

M 20 M 22 M 27 M 30 M 33 M 36 M 42 M 48

Նկ.Հ.7. Խցան:

Նկ.Հ.8. Դիտանցքի կափարիչ:

ժ, մմ

D, մմ

Լ, մմ

l, մմ

ժ1, մմ

ո, մմ

Տ, մմ

M 10 M 12 M 16 M 20 M 22 M 27 M 30 M 33 M 36

Նկ.Հ.9. Օդափոխիչի խցան:

Նկ.Հ.10. Յուղաչափերի տեղակայման սխեմաներ:

ա)

)

գ) Նկ.Հ.11. Յուղաչափեր.

ա) թափանցիկ, ) ձողային, գ) անոթային` (հՀ35 մմ, ՒՀ80 մմ ն հՀ80 մմ, ՒՀ125 մմ):

Նկ.Հ.12. Միաստիճան գլանային ռեդուկտորով շարժա երի ընդհանուր տեսքը:

ՀԱՎԵԼՎԱԾ ||

Շարժա երների ն դրանց շրջանակների ընդհանուր տեսքը

Նկ.Հ.13.Երկաստիճան որդնակագլանային ռեդուկտորով շարժա երի ընդհանուր տեսքը:

Նկ.Հ.14. Երկաստիճան կոնագլանային ռեդուկտորով շարժա երի ընդհանուր տեսքը (ուղղաձիգ պրոյեկցիա):

Նկ.Հ.15. Երկաստիճան կոնագլանային ռեդուկտորով շարժա երի ընդհանուր տեսքը (հորիզոնական պրոյեկցիա):

Նկ.Հ.16. Փոկային ն շղթայավոր փոխանցումներով ու միաստիճան կոնական ռեդուկտորով շարժա երի ընդհանուր տեսքը (ուղղաձիգ պրոյեկցիա):

Նկ.Հ.17. Փոկային ն շղթայավոր փոխանցումներով ու միաստիճան կոնական ռեդուկտորով շարժա երի ընդհանուր տեսքը (հորիզոնական պրոյեկցիա):

Նկ. Հ.18. Միաստիճան ատամնավոր մոլորակային ռեդուկտորով շարժա երի ընդհանուր տեսքը:

Նկ.Հ.19. Երկաստիճան որդնակագլանային ռեդուկտորով շարժա երի ընդհանուր տեսքը (ուղղաձիգ պրոյեկցիա):

..

PաP Ս 1:2

I.Ci

I

*ա1ա..~ u

<ց

~I lք= ~~

i

~,~1

~

22Ց

Ւ40

Նկ.Հ.20. Երկաստիճան որդնակագլանային ռեդուկտորով շարժա երի ընդհանուր տեսքը (հորիզոնական պրոյեկցիա):

Նկ. Հ.21. Երկաստիճան գլանային ռեդուկտորով շարժա երի ընդհանուր տեսքը:

Նկ. Հ.22. Երկաստիճան կոնագլանային ռեդուկտորով շարժա երի ընդհանուր տեսքը:

Նկ. Հ.23. Երկաստիճան որդնակային ռեդուկտորով շարժա երի ընդհանուր տեսքը:

Նկ. Հ.24. Երկաստիճան գլանաորդնակային ռեդուկտորով շարժա երի ընդհանուր տեսքը:

Նկ. Հ.25. Երկաստիճան գլանային համառանցք ռեդուկտորով (արագությունների տուփ) շարժա երի ընդհանուր տեսքը:

Նկ. Հ.26. Երկաստիճան գլանաորդնակային ռեդուկտորով շարժա երի ընդհանուր տեսքը:

Rzi

RzՄ0

~

CNtՄ T- ~S

V

.,,աա

f րի ..իի

~

'ա~ աաա _.if

97s',o,J c-:~ JOOt0,Մ

.!լi

l

~

Rz21;_1_

t

I

RzfL

իիI•ի: •

, փ'

I

II..

f 5: §իի.512

Մ75t0,5

քհ/I

!i Մ00•0,Մ

j

~

H-t,,5

,աաtաաtա+աrա+աաաաաաաաաաաաաաաա.,;;_iաաաաաաաաաաաաաա;._աաաաlաաաաաաաաաաաա...;..ա+ա~,t.J ~ ~

~աJաաաաաաաաաաաաJ

I _

ՑՑ0t0,J

~

f

ի

C'իI

I

գ:Տ'

I I I

~

~

~ ~

N'f IՏl~

սաս

&lee

cccd&:

I

N 5 Ւ

II

Pա P իոլոfl ljաթեflը! իիթա4անացllա6 են ()եոքիի ա11ե11նայիին

lmաlrոոսlmf

ը!Սիո

ԳՕՍՏ 5264-69-իի

Նկ.Հ.27. Եռակցված շրջանակի հավաքական գծագիրը:

Նկ.Հ.28. Ձուլած շրջանակի աշխատանքային գծագիրը:

ՀԱՎԵԼՎԱԾ |||

Միաստիճան գլանային ռեդուկտորների գծագրեր

Նկ.Հ.29. Միաստիճան գլանային ռեդուկտոր:

Նկ. Հ.30. Լիսեռների ուղղահայաց դասավորությամ միաստիճան գլանային ռեդուկտոր:

Նկ. Հ.31. Ուղղաձիգ միաստիճան գլանային ռեդուկտոր:

Նկ. Հ.32. Ուղղաձիգ միաստիճան գլանային ռեդուկտոր:

Üկ.Հ.33. աիաստի×ան գւանային ռեդուկտոր:

ՀԱՎԵԼՎԱԾ |Մ

Միաստիճան կոնական ռեդուկտորների գծագրեր

Նկ.Հ.34. Միաստիճան կոնական ռեդուկտոր:

Նկ.Հ.35. Հորիզոնական արագընթաց ն ուղղաձիգ դանդաղընթաց լիսեռներով միաստիճան կոնական ռեդուկտոր:

Նկ.Հ.36. Միաստիճան կոնական ռեդուկտոր:

Նկ.Հ.37. Հորիզոնական արագընթաց ն ուղղաձիգ դանդաղընթաց լիսեռներով միաստիճան կոնական ռեդուկտոր:

ՀԱՎԵԼՎԱԾ Մ

Նկ.Հ.38. Միաստիճան ատամնավոր գլանային մոլորակային ռեդուկտոր:

Միաստիճան ատամնավոր մոլորակային ռեդուկտորների գծագրեր

Նկ. Հ.39. Միաստիճան ատամնավոր գլանային մոլորակայն ռեդուկտոր:

oo:

Նկ. Հ.40. Միաստիճան գլանային ատամնավոր մոլորակայն ռեդուկտոր:

Նկ. Հ.41. Միաստիճան գլանային ատամնավոր մոլորակայն ռեդուկտոր:

Նկ. Հ.42. Որդնակի վերին դասավորությամ միաստիճան որդնակային ռեդուկտոր:

ՀԱՎԵԼՎԱԾ Մ|

Միաստիճան որդնակային ռեդուկտորների գծագրեր

lH

Նկ. Հ. 43. Որդնակի ստորին դասավորությամ միաստիճան որդնակային ռեդուկտոր:

ooz

gzi

Նկ. Հ.44. Որդնակի ստորին դասավորությամ միաստիճան որդնակային ռեդուկտոր:

Նկ.Հ.45. Որդնակի կողային դասավորությամ միաստիճան որդնակային ռեդուկտոր:

ՀԱՎԵԼՎԱԾ Մ||

Երկաստիճան ռեդուկտորների գծագրեր

Նկ. Հ.46. Բաժանված դանդաղընթաց զույգով երկաստիճան գլանային ռեդուկտոր:

Նկ. Հ.47. Երկաստիճան համառանցք շեղատամ գլանային ռեդուկտոր:

Նկ. Հ.48. Երկաստիճան համառանցք շեղատամ գլանային ռեդուկտոր (արագությունների տուփ):

Նկ. Հ.49. Երկաստիճան կոնագլանային ռեդուկտոր

Նկ. Հ.50. Լիսեռների հորիզոնական դասավորությամ երկաստիճան կոնագլանային ռեդուկտոր:

Նկ. Հ.51. Միջանկյալ ն դանդաղընթաց լիսեռների ուղղաձիգ դասավորությամ երկաստիճան կոնագլանային ռեդուկտոր:

Նկ. Հ.52. Որդնանիվի լիսեռի ուղղաձիգ դասավորությամ երկաստիճան գլանաորդնակային ռեդուկտոր:

Նկ. Հ.53. Երկաստիճան գլանաորդնակային ռեդուկտոր:

Նկ. Հ.54. Որդնանիվների ստորին դասավորությամ երկաստիճան որդնակային ռեդուկտոր:

Նկ. Հ.55. Որդնակի վերին դասավորությամ երկաստիճան որդնակագլանային ռեդուկտոր:

Նկ. Հ.56. Որդնակի ստորին դասավորությամ երկաստիճան որդնակագլանային ռեդուկտոր:

Նկ. Հ.57. Երկաստիճան որդնակային ռեդուկտոր:

ՀԱՎԵԼՎԱԾ Մ|||

Նկ. Հ.58. Գլանային շեղատամ ատամնանվակի աշխատանքային գծագիրը:

Ռեդուկտորների ոչ ստանդարտ մեքենամասերի աշխատանքային գծագրեր

Նկ. Հ.59. Գլանային շեղատամ ատամնանիվի աշխատանքային գծագիրը:

Նկ. Հ.60. Գլանային ատամնանիվի (սատելիտի) աշխատանքային գծագիրը:

Նկ. Հ.61. Գլանային ատամնանիվի (սատելիտի) աշխատանքային գծագիրը:

Նկ. Հ.62. Ներքին կառչումով գլանային ատամնանիվի աշխատանքային գծագիրը:

Նկ. Հ.63. Գլանային ատամնանվային լոկի աշխատանքային գծագիրը:

Նկ. Հ.64. Ներքին ատամներով գլանային ատամնանիվի աշխատանքային գծագիրը:

Նկ. Հ.65. Ներքին ատամներով կենտրոնական ատամնանիվ:

Նկ. Հ.66. Գլանային ատամնանիվի աշխատանքային գծագիրը:

Նկ. Հ.67. Կոնական ատամնանվակի աշխատանքային գծագիրը:

Նկ. Հ.68. Կոնական ատամնանիվի աշխատանքային գծագիրը:

Uք

Rzփ ' (v')

ՏեuՏ;1 Ս (2112ll.ա6)

mt I 2,5

Ս 2:1

z

Սzիuաuiաliթայ~li Սlflփ~~լ

իի~

!<I

I 60

Ւ0 H9

Cm.IX

tizmmթJWն l'}.WUյ! գՕ .գ:

~

!9'ի-

~

s

~I~ 1. Գաl.fիեթիի !ն2իlա6 uահիlանայիին zերi.ոllնեթը!. լ'1Սե12նեթը!' հ14ի աuց~եթը!' H14ի իlնացա6ը!' ±. IT14/2-իի 2. ~եթիlա իlzա~ոulո' նոթllալացոիl HB200 ...220- իի աuiահոիlոllոիl

J.xt,5• Ւ ե11եսա4

Lf1111ե111 I !lանըijացl Uասzlllաթ

~սi.սJ 'lեijաijա~թ

լոնա4ան աոաuնանիիլl

ITT I @ե .~ 1

U~թ. ijաթ~t

'Tlորi.u.iաո 50 XH գՕuՏ 4542-77

Նկ. Հ.69. Կոնական ատամնանիվի աշխատանքային գծագիրը:

1fTJ U1

I

1:1

@ե~~եթ 1

Նկ. Հ.70. Լիսեռ-ատամնանվակի աշխատանքային գծագիրը:

Նկ.Հ.71. Լիսեռ-ատամնանվակի աշխատանքային գծագիրը:

Rz~(v ) lԹI0.002 I

I

,,

ՕI

0,02 I Ս I-

·-

,._

1ի5X45° 3 երիեuաlj

~

0 ա

Նա

-Տ

-·---:~ աա y

0.02

ց,ա ·-

I 1ա1 ,

0.01

•

I.ա)

փն

~

- .....

•

աs

·-

•

աs ա ~ա I.ա)

"$

ր-ի ·~

փ

../ր--

ա-

~-

'S

լI .

1ի1 0,02 Iս I-

3X45° 2 երիեuաlj

'#

RR

1ա1,1 0.02 1ս 1

'E

i

K-·-·#· -~

·- ·- ·- ·- · - ·--·

m z

Սոր1.ոu!

UI

Ւ

Սիոաllներիթ

f3ի4.C!

Թե.12ո~1ան անu1ոնրի

2ի5 10°

Սիոաllթ գ6թ որi_րi_ո13յոլնԳ

ա

~աթ.l

uորիՍալ ելաliեիոայիiն եգրիագիի60

ա

ԳՕՍՏ 13755ա

Տերi_աzարidիi գոթ6ա4իi9C!

X

իizuրոլյ3յան աuիոթ6անՕ

ա

ժ,

I Ս 2:1

Նl) -

LI

ի-ի

~~

իաdանարիարi իորիաllագիի60

~ ~ աL 1,.,2 1ս1

1. Ս1.11աllնեflթ 4ա11611ո~յոնՕ' 250... 280 HB 2. լթuեոթ 4արիՕրիո~յոնիf 180...200 HB 3. '.:iնz4ա6 !ալիեflթ uահi.'iանայթն zերi_ոllCiերիՕ. 0նրiգրի44որi.1!' հ14ի Օնրiգրիլiորi.Օ· H14ի uնացա6Օ· !IT14ի2

~

լիոոե fl ~աuգգաl lյաՍ71.Ilաը

գl>ոljղ Թեթթ գl>աՍlllաf)ոլ~f) Կ Սlllոթագթ. Ս~uաթ

l.իա 1յա06 '1ե4աlj_աf1

լիիuեո- աիոալiնա ն4.ա4

Սllթ.lj_աfl.

1:2 ldl:;ո 9

գրի աՕ 75 գ+ԳՍՏ 2590-88

40X գՕuՏ 1050-88

Նկ. Հ.72. Լիսեռ-ատամնանվակի (գլանային) աշխատանքային գծագիրը:

=l'TlՍ=l

I Թl:iոքեո

Նկ. Հ.73. Լիսեռ-ատամնանվակի (արեգակնանիվի) աշխատանքային գծագիրը:

Նկ. Հ.74. Լիսեռ-ատամնանվակի (կոնական) աշխատանքային գծագիրը:

Նկ. Հ.75. Լիսեռ-ատամնանվակի (կոնական) աշխատանքային գծագիրը:

Նկ. Հ.76. Լիսեռ-ատամնանվակի (կոնական) աշխատանքային գծագիրը:

Rz~ (v) 1@1 0.0021

I

,փ7lա 0.0..2:.աIս ա1աJ

.-I

1Օ • I

-3թ-j ~ I• 30 • 1 I ~

I

H,I 0,02 I

h-1

I 1ի5X45° 4 երiեuաlj

l Ս 2:1

x

H

l..l

_g__J

Et__J

O

ա

2x2

__££_

LI 1. լթuեոթ 4աթ6թոթյոինըf 180-200 HB 2. '.)նzlըաՕ lաlfiեթթ uահuանայն zերիոuներիո. ԳնflգթljlըորիՕ· հ14ի ը}նflգթljորիո' H14ի uնացաՕՕ· -ի0ի5ITլ4 3. Սոթ եգթեf1ը} թթացնել

Գ-Գ լ~uիեր

l~աս

Lt1bubr2 39ի5-0~21

:'!I// I 0ի02 1u

1:2

Սllթ.լըա_Il.

Cրի2ան 75 ԳՕՍՏ 2590-88 --··- ·---. ... .ա

Նկ. Հ.77. Լիսեռի աշխատանքային գծագիրը:

,'7lU,

Նկ. Հ.78. Լիսեռի աշխատանքային գծագիրը:

Նկ. Հ.79. Լիսեռի աշխատանքային գծագիրը:

Նկ.Հ.80. Միջանկյալ լիսեռի աշխատանքային գծագիրը:

Նկ.Հ.81. Արագընթաց լիսեռի աշխատանքային գծագիրը:

Նկ.Հ.82. Տարիչի աշխատանքային գծագիրը:

Նկ. Հ.83. Տարիչի աշխատանքային գծագիրը:

Նկ. Հ.84. Տարիչի աշխատանքային գծագիրը:

l30

·i j

I :,D 300 H8/հ7

H!

~

i

6 .3

Նկ. Հ.85. Մոլորակային ռեդուկտորի կողային կափարիչի աշխատանքային գծագիրը:

r I' ի

~ ~ ..._...

Նկ. Հ.86. Միջանկյալ լիսեռի աշխատանքային գծագիրը:

Նկ. Հ.87. Լիսեռի աշխատանքային գծագիրը:

Նկ. Հ.88. Որդնակի աշխատանքային գծագիրը:

Նկ. Հ.89. Լիսեռ-որդնակի աշխատանքային գծագիրը:

Նկ. Հ.90. Լիսեռ-որդնակի աշխատանքային գծագիրը:

Ս-Ս

~ ~~ ,

~z ղ

~

I

~

~

R(J(v)

0)

~

i) 1 ~

-

]20

ա f xt,S• t եթեսա~

'

~

s

°#

ՒՒ4

(0

գ::

.ի.

ND,J .::ա7

աաաաա

- ի

~

~

~

,.._

ss

HZ

~

I

s ա~

աա~. աաա &~ Ց

RD,5

~ -44-'1 ~

' 'HI

գրl Ց0

20~

~It G: zo4

~

&

ի

~ J

t,4Ց

ul i

ա

'"Ւ!Ւ_

-

~փ

Ս2!lյաiոաCi.11ա1~Ci

Ս!flփ1'fll

0)

~

-.

·-

.J:::

~ .

ա

~

~

գ.ա4

քք).աք

-)04Ց

աա

RO.

Hz~ ղ RZ RW. '4/fl

'լլ / /

աա

ղ .աաաա աաա

Ց

~

~

I

0,02 ՍիիI

~

~

-

աաի_ _

~ փ'փi

.

ա~ .

·-fito- I

ա

!!l/

i!:

ա ~ R¥i_

~

.

Kl

20· fl

h, -

ա

~~

ա

14WLWJ1fl L4J1r 'llթո~tilti ան~JոLնIJ m Ց Uո11mrո ~tJLtJ L4WJ1Wա z, ոոոնաlJհ ցա1աո0tmհ Bհllո յlաlաթո թաթցթm~ սեLո թեթո Ur,~tiսt11ti ո11110ա4ti 111եսա4ց tizLոmթJWն WULոtii:iանս '7JսrոL111ա4աը6ti l(եթեաti ա04Jm0ո r ,,. ,a,Jfl" ս2 Clա1աriti m1111m~JոLնո ClWLWPti սնթաց~ս Pz Jl,lf

ա

~

~

&

րՏ..

@] ժ 20

~2

I

~

1. ~աi.իիե11իi ~ն24.ա6 uահuանայիiն 2ե11.ոuluե110. 0ն~գ1144.ո11.Օ· հ14ի Գն~գ114ո11.Օ· H14ի uնացա6Օ' ± ITl4 2. Սոր եգ11ե110 թթացնել ք=0ի3 uu ~աi.իիո4. 3. գալաf1ՍՕյ1ը} uիuել ո4.' ալլ1ահո4.ելո4. HքC 45 ... 50

P,,ա

լ~iոեթ

գ!>ո~ Թեթf ~WUlllWսJlfi ~ UlllնJ1Wաք U~սա11 Գգեց

f:!աCi~իlա Սաu2iոաթ

1:1

ը , սեոա որiրiնա 4

UlUW(lWJ1

@եոi:> 1 I @եr,9եթ 1

lսց.tlաոհl

'llոll_լllաlո 45 գԳլյՏ 105088

Նկ. Հ.91. Լիսեռ-որդնակի աշխատանքային գծագիրը:

,rriս,

Նկ. Հ.92. Որդնանիվի հավաքական գծագիրը:

Նկ.Հ.93. Որդնանիվի հավաքական գծագիրը (մամլած):

Նկ. Հ.94. Որդնանիվի աշխատանքային գծագիրը:

Նկ. Հ.95. Առանցքակալի սնամեջ կափարիչի աշխատանքային գծագիրը:

Նկ. Հ.96. Առանցքակալի խուլ կափարիչի աշխատանքային գծագիրը:

Նկ. Հ.97. Առանցքակալի խուլ կափարիչի աշխատանքային գծագիրը:

Նկ. Հ.98. Առանցքակալի սնամեջ կափարիչի աշխատանքային գծագիրը:

Նկ. Հ.99. Բաժակի աշխատանքային գծագիրը:

Նկ. Հ.100. Բաժակի աշխատանքային գծագիրը:

Նկ. Հ.101. Աստղանիվի աշխատանքային գծագիրը:

Նկ. Հ.102. Երկշարք աստղանիվի աշխատանքային գծագիրը:

Նկ. Հ.103. Հարթ փոկերի համար փոկանիվի աշխատանքային գծագիրը:

Նկ. Հ.104. Սեպաձն փոկերի համար փոկանիվի աշխատանքային գծագիրը:

ԳՐԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ

1. Կարապետյան Հ.Մ. Մեքենաների մասեր: Ուս. ձեռնարկ.-Եր.: ՀՊԱՀ հրատ., 2007.-180 էջ: 2. Մեթոդական ցուցումներ “Մեքենաների մասեր” առարկան ուսումնասիրելու ն ստուգողական աշխատանք կատարելու վերա երյալ / Հ.Մ. Կարապետյան, Ս.Ս. Մարիկյան, Մ.Թ. Բաղդասարյան. - Եր.: ՀՊԱՀ, 2008 թ. - 24 էջ: 3. Մեթոդական ցուցումներ “Մեքենաների մասեր” առարկայից 1-ին ն 2-րդ հաշվարկագրաֆիկական աշխատանքներ կատարելու վերա երյալ / Հ.Մ. Կարապետյան, Ս.Ս. Մարիկյան, Մ.Թ. Բաղդասարյան. - Եր.: ՀՊԱՀ, 2008 թ. - 24 էջ: 4. Կարապետյան Հ.Մ., Բաղդասարյան Մ.Թ. «Մեքենաների մասեր» առարկայից կուրսային նախագծերի առաջադրանքների ն կատարման մեթոդական ցուցումներ: Երնան, ՀԳԱ, 2001: 5. Կարապետյան Հ.Մ., Իսկանդարյան Վ.Խ. Գլորման առանցքակալների նախագծման հիմունքներ: Մեթոդական ցուցումներ: Երնան, ՀԳԱ, 2001: 6. Թարվերդյան Ա.Պ. ն ուրիշներ Նյութերի դիմադրություն (տեսություն ն խնդիրներ): Դասագիրք ԲՈՒՀ-ի ճարտարագիտական ն տեխնոլոգիական մասնագիտությունների ուսանողների համար: Երնան, Ասողիկ, 2001: 7. A1ծծ0å4 Ճ.Բ. Ñ1ծ841:166 611ոԾծծ6Ծ1ծ8-182611ոԾծ16Ծå67. – 1., 1992. 8. Ճծ6å1614 1.Ճ. ՃåԾ866 18261. -4-å 66ձ. – 1.: Ճûո287 26168,1986. 9. Ճ16Ծծ6å4 Ճ.À. ՃåԾ866 18261. – Է.: Ñծձ1ոԾծ1å16å, 1970. 10. Ճծ18å4 1.Օ., Էå66614 1.1. Է11ոԾծծ6ծ14816å ծ6614 6 ձåԾ86åծ 18261. –1.: Ճûո287 26168, 2000. 11. Ճծ18å4 1.Օ., Էå66614 1.1. ՃåԾ866 18261: Էծծո141å 1ծ1å6Ծ6ծ14816å. – 1.: Ճûո287 26168, 1990. 12. Բ48114 1.1. ՃåԾ866 18261. – 1., 1998. 13. Բ1ո66å46: Ճ.Ճ. ՃåԾ866 18261: 0:å411å 11ո146å ձ67 ոԾծձå1Ծ14 182. ո1å6. 4ծ614. – 1.: 182611ոԾծ1å16å,1988. 14. Բ66146: Ճ.1. 6 ձծ. Էծծո141å 1ծ1å6Ծ6ծ14816å ձåԾ86åծ 18261. – 1.: 182611ոԾծ1å16å, 1970. 15. Է8ծ81åԾ71 Ճ.1., À16ծ71 Է.À. 1ո114û 1ծ1å6Ծ6ծ148167 461Ծ14û6 1å68166114: 1åԾ1ձ6:åո66å ծ6868167. - Åծå481: Àծ1Ñ0Բ, 1979. 16. Էծ6161 À.Ճ. 6 ձծ. Էծծո141å 1ծ1å6Ծ6ծ14816å ձåԾ86åծ 18261: Ñ1ծ841:11å 11ո146å. - ». 1,2. – 161ո6: Ճûո287 26168,1982. 17. Էծ6161 À.Ճ. 6 ձծ. Ք8ո:åԾû ձåԾ86åծ 18261: Ñ1ծ841:11å 11ո146å. - 3-å 66ձ., 1åծåծ84. 6. ձ11. – 161ո6: Ճûո287 26168,1986. 18. Էծ6661 1.Ճ. 6 ձծ. ՃåԾ866 18261: 0:å411å 11ո146å ձ67 Ծå6166ծ114. – 1.,1999. 19. Էծծ186 Է.Ճ., Ñ61ծ4åձ8 À.0. ՃåԾ866 18261: Ñ1ծ. ծ:.-1åԾ. 11ո146å. – 1.: Ճûո287 26168, 2004. 20. 182614 À.À. 0å1ծ67 1å68166114 6 18261. – 161ո6.: Ճûո287 26168, 1971. 21. 1åծå60 Է.ß. 11ձ2611666 68:å167: ծ8ո:åԾ, 1ծ1å6Ծ6ծ14816å 6 14ո6ծæ64816å 111ծ: Ñ1ծ841:166. – 1.: 182611ոԾծ1å16å,1983. 22. 1ծ1å6Ծ6ծ14816å 1å6816:åո666 1åծåձ8:. /11ձ ծåձ8666åծ Ñ.À. »åծ184ո61ã1. - 5-å 66ձ. – 1.: 182611ոԾծ1å16å,1984. 23. Քå2åԾ14 Ճ.1. ՃåԾ866 18261. – 1.,1989.

24. Օå1ձ1ո0å4 Ճ.Բ. Ñ11ծ1Ծ646å16å 18Ծåծ68614. – 1., 1979. 25. »å618ծå4 À.À. 6 ձծ. Ñ1ծ841:166 11 182611ոԾծ16Ծå60111ծ :åծ:å16þ. - 4-å 66ձ., ոԾåծ. – 1.: Ճûո287 26168, 2003. 26. »åծ184ո66ծ Ñ.À. 6 ձծ. Էծծո141å 1ծ1å6Ծ6ծ14816å ձåԾ86åծ 18261: 0:å411å 11ո146å ձ67 Ծå6166ծ114. – 1.: 182611ոԾծ1å16å, 1979. 27. »åծ184ո66ծ Ñ.À. 6 ձծ. Էծծո141å 1ծ1å6Ծ6ծ14816å ձåԾ86åծ 18261: 0:å411å 11ո146å ձ67 ծ:8ù66ո7 182611ոԾծ16Ծå601ծ6 ո1å6686011ոԾåծ Ծå6166ծ114. – 1.: 182611ոԾծ1å16å, 1988. 28. »åծ166å4ո66ծ Ճ.Ճ. 1ո114û 1ծ1å6Ծ6ծ148167 18261. – 1 .,1998. 29. Øåծ1466Ծ À.Å. Էծծո141å 1ծ1å6Ծ6ծ14816å ձåԾ86åծ 18261. – 1.: Ճûո287 26168, 1991.

ԲՈՎԱՆԴԱԿՈՒԹՅՈՒՆ

Ն Ա Խ Ա Բ Ա Ն……………..……………………………………………………………………………………………..….......3 ԳԼՈՒԽ 1. Հիմնական տեղեկություններ մեքենամասերի ն մեխանիզմների նախագծման ն կառուցվածքաստեղծման մասին………………….…………………………………………………………...4 1.1. էլեկտրամեխանիկական հաղորդակ …………………………………..……………………………………..5 1.1.1. Ընդհանուր տեղեկություններ……………………………...………………………………………...5 1.1.2.

Հաղորդակի կինեմատիկական հաշվարկն ու էլեկտրաշարժիչի ընտրությունը.....................6

ԳԼՈՒԽ 2. Օժանդակ ճկուն տարրերով մեխանիկական փոխանցումներ.............................................................12 2.1. Փոկային փոխանցումներ ………………………………………………………………………………….......12 2.1.1. Հարթ փոկային փոխանցումների նախագծումը ………………………….……………………..….13 2.1.1.1. Հարթ փոկային փոխանցման (ՀՓՓ) նախագծման օրինակ…………..…..……..........15 2.1.2. Սեպաձն փոկային փոխանցումներ………………………………………………………...……….....23 2.1.2.1. Սեպաձն փոկային փոխանցման (ՍՓՓ) նախագծման օրինակ....................................24 2.2. Շղթայավոր շարժա երային փոխանցումներ.........................................................................................31 2.2.1. Շարժա երային շղթայավոր փոխանցման հաշվարկի օրինակ...................................................33 ԳԼՈՒԽ 3. Ատամնավոր փոխանցումների նախագծումը……………………………………….……….…..….……...…40 3.1. Գլանային ն կոնական ատամնանիվների նյութերի ընտրությունը…..……………….………………..….40 3.2. Գլանային ն կոնական փոխանցումների կառչման գոտում առաջացած ուժերը………………………..41 ԳԼՈՒԽ 4. Որդնակային փոխանցումների նախագծումը………………………………………….….…….….……......44 4.1. Նյութերի ընտրությունն ու թույլատրելի լարումների որոշումը…………………………………….….….44 4.2. Որդնակային փոխանցումների կառչման գոտում առաջացած ուժերը ……..……..…….………....…..45 ԳԼՈՒԽ 5. Լիսեռների հենարանային հանգույցների նախագծումը.........................................................................47 5.1. Հենարանային հանգույցների հիմնական սխեմաները…………………………….…..…….…................47 5.2. Ընդհանուր տեղեկություններ ռեդուկտորների լիսեռների հենարանային հակազդումների որոշման մասին…………………………………………………......................................53 5.3. Երկաստիճան շեղատամ գլանային ռեդուկտորի միջանկյալ լիսեռի հենարանների հակազդումների հաշվարկի օրինակը.…………………………………………………………………...…67 5.4. Գլորման առանցքակալների նախագծման հիմունքները.....................................................................70 5.4.1. Ընդհանուր տեղեկություններ ն նախագծման հաջորդականությունը.......................................70 5.4.2. Առանցքակալի տեսակի ընտրությունն ու հենարանային հանգույցներին ներկայացվող որոշ կառուցվածքային պահանջներ...............................................................71 5.4.3. Առանցքակալների նստեցվածքների ճշտության դասերը..........................................................73 5.4.4. Յուղման տեսակի ընտրությունը.................................................................................................75 5.4.5. Յուղման եղանակները.................................................................................................................75 5.4.6. Գլորման առանցքակալների ընտրությունը................................................................................76 5.4.6.1. Գլորման առանցքակալների հաշվարկն ու ընտրությունն ըստ ստատիկ եռնունակության …………………………………………………………………….…..………76 5.4.6.2. Գլորման առանցքակալների հաշվարկն ու ընտրությունն ըստ դինամիկ եռնունակության ………………………………………………………..............................78 5.4.6.3. Գլորման առանցքակալների հաշվարկման ն ընտրման օրինակներ............................82 ԳԼՈՒԽ 6. Երիթային ն ազմաերիթային (շլիցային) միացումներ...........................................................................90 6.1. Երիթային միացումների նախագծումը ……………………………………..…………………..……………90 6.2. Բազմաերիթային միացումների նախագծումը ……………………………………………….....................91 ԳԼՈՒԽ 7. Փոխանցումների մեքենամասերի կառուցվածքաստեղծումն ու յուղման համակարգի մշակումը…………………………………………………………………........................................................93 7.1. Փոխանցումների հիմնական շարժում հաղորդող մեքենամասերի կառուցվածքաստեղծումը…........93 7.2. Ռեդուկտորների իրանների ն կափարիչների կառուցվածքային չափերի որոշումը............................94 7.3. Ատամնանիվների յուղումը ն յուղերի տեսակների ընտրությունը……..................................................95 7.3.1. Յուղման եղանակները.................................................................................................................95 7.3.2. Յուղի մակնիշի ընտրությունը ……………………………………………….....................................95 7.3.3. Յուղի քանակի որոշումը..............................................................................................................95 7.3.4 Յուղի մակարդակի որոշումը........................................................................................................96 ԳԼՈՒԽ 8. Մեխանիկական կցորդիչների նախագծումը…………………………………….......................................97 8.1. Կցաշուրթային կոշտ կցորդիչներ...........................................................................................................97 8.2. Առաձգական վռանամատնավոր կցորդիչ..............................................................................................98 8.3. Սկավառակա ռնցքային կցորդիչ...............................................................................................................99 ԳԼՈՒԽ 9. Նախագծված ռեդուկտորների տեխնիկական մակարդակի որոշումը.................................................100 ԳԼՈՒԽ 10. Հաղորդակների նախագծման օրինակներ………………………………….….…………….……………..102 10.1. Միաստիճան գլանային շեղատամ ռեդուկտորով ն շղթայավոր փոխանցումով հաղորդակի նախագծման օրինակ..............................................................................................102 10.1.1. Հաղորդակի էլեկտրաշարժիչի ընտրությունն ու կինեմատիկական հաշվարկը.............102 10.1.2. Ռեդուկտորի գլանային ատամնազույգի հաշվարկը ……………………………………...104 10.1.3. Ռեդուկտորի լիսեռների նախնական հաշվարկը............................................................108 10.1.4. Ատամնանվակի ն ատամնանիվի կառուցվածքային չափերի որոշումը ………..…......110 10.1.5. Ռեդուկտորի իրանի ն կափարիչի կառուցվածքային չափերը.......................................111

10.1.6. Շղթայավոր փոխանցման հաշվարկը..........................................................…………….113 10.1.7. Ռեդուկտորի լիսեռների հենարաններում հակազդումների որոշումը …………………114 10.1.8. Գլորման առանցքակալների հաշվարկն ու ընտրությունը ……………………………….119 10.1.9. Երիթային միացումների նախագծումը...........................................................................123 10.1.10. Լիսեռների ճշգրտված հաշվարկը.................................................................................125 10.1.11. Ռեդուկտորի յուղման համակարգի ն յուղի ընտրությունը………………………………128 10.1.12. Միացումների նստեցվածքների նշանակումը ……………………………….…………...129 10.1.13. Ռեդուկտորի հավաքման հաջորդականությունը……………………………….…..........129 10.1.14 Կցորդիչի նախագծումը ………………………………………………………………………129 10.1.15. Ռեդուկտորի տեխնիկական մակարդակի որոշումը......................................................129 10.2. Միաստիճան կոնական ուղղատամ ռեդուկտորով ն հարթ փոկային փոխանցումով հաղորդակի նախագծման օրինակ ……………………………………………………………….….130 10.2.1. Հաղորդակի էլեկտրաշարժիչի ընտրությունն ու կինեմատիկական հաշվարկը..…..…131 10.2.2. Ռեդուկտորի կոնական ատամնազույգի հաշվարկը.......................................................132 10.2.3. Ռեդուկտորի լիսեռների նախնական հաշվարկը…………………………………………..136 10.2.4. Ատամնանվակի ն ատամնանիվի կառուցվածքային չափերը…………………………...138 10.2.5. Ռեդուկտորի իրանի ն կափարիչի կառուցվածքային չափերը........................................139 10.2.6. Հարթ փոկային փոխանցման հաշվարկը........................................................................140 10.2.7. Ռեդուկտորի լիսեռների հենարաններում հակազդումների որոշումը...........................141 10.2.8. Գլորման առանցքակալների հաշվարկն ու ընտրությունը ……………………………….146 10.2.9. Երիթային միացումների նախագծումը ………………………………………….….………150 10.2.10. Լիսեռների ճշգրտված հաշվարկը …….........................................................................151 10.2.11. Ռեդուկտորի յուղման համակարգի ն յուղի տեսակի ընտրությունը.............................154 10.2.12. Միացումների նստեցվածքների նշանակումը …………………………………..………..155 10.2.13. Ռեդուկտորի հավաքումը...............................................................................................155 10.2.14. Ռեդուկտորի իրանի ն կափարիչի կառուցվածքային չափերի որոշումը ……..………155 10.2.15. Կցորդիչի նախագծումը.................................................................................................155 10.2.16. Ռեդուկտորի տեխնիկական մակարդակի որոշումը ……………………………………..156 10.3. Միաստիճան ատամնավոր գլանային մոլորակային ռեդուկտորով ն շղթայավոր փոխանցումով հաղորդակի նախագծման օրինակ……………………………….…....................157 10.3.1. Հաղորդակի կինեմատիկական հաշվարկը.....................................................................158 10.3.2. Մոլորակային ռեդուկտորի հաշվարկն ու կառուցվածքաստեղծումը…………………..159 10.3.3. Սռնիների ն լիսեռների նախագծումը …….....................................................................166 10.3.4. Գլորման առանցքակալների հաշվարկը ……...............................................................168 10.3.5. Երիթային միացումների նախագծումը..........................................................................169 10.3.6. Սռնիների ն լիսեռների չափերի ճշտումն ու ստուգիչ հաշվարկը...............................170 10.3. 7. Կցորդիչների նախագծումը..........................................................................................172 10.3. 8. Ռեդուկտորի յուղման համակարգի ն յուղի ընտրությունը..........................................173 10.3. 9. Միացումների նստեցվածքների նշանակումը..............................................................173 10.3.10. Ռեդուկտորի մեքենամասերի հավաքման հաջորդականությունը.............................174 10.3.11. Ռեդուկտորի իրանի ն կափարիչի կաոուցվածքային չափերի որոշումը...................174 10.3.12. Ռեդուկտորի տեխնիկական մակարդակի որոշումը...................................................174 10.3.13. Շղթայավոր փոխանցման նախագծումը.....................................................................175 10.4. Միաստիճան որդնակային ռեդուկտորով ն աց գլանային ուղղատամ փոխանցումով հաղորդակի նախագծումը................................................................................177 10.4.1. Հաղորդակի էլեկտրաշարժիչի ընտրությունը ն կինեմատիկական հաշվարկը .….....177 10.4.2. Ռեդուկտորի որդնակային զույգի հաշվարկը …….......................................................179 10.4.3. Ռեդուկտորի լիսեռների նախնական հաշվարկը..........................................................182 10.4.4. Որդնանիվի կառուցվածքային չափերի որոշումը........................................................184 10.4.5. Ռեդուկտորի իրանի ն կափարիչի կառուցվածքային չափերի որոշումը......................185 10.4.6. Բաց գլանային ուղղատամ փոխանցման հաշվարկը...................................................186 10.4.7. Ռեդուկտորի լիսեռների հենարաններում հակազդումների որոշումը …………..….…188 10.4.8. Գլորման առանցքակալների հաշվարկն ու ընտրությունը …………………….……….193 10.4.9. Կցորդիչի նախագծումը ……........................................................................................196 10.4.10. Երիթային միացումների նախագծումը........................................................................197 10.4.11. Լիսեռների ճշգրտված հաշվարկը..............................................................................198 10.4.12. Ռեդուկտորի յուղման համակարգի ն յուղի տեսակի ընտրությունը ……….…………201 10.4.13. Միացումների նստեցվածքների նշանակումը............................................................201 10.4.14. Ռեդուկտորի հավաքումը............................................................................................201 10.4.15. Որդնակային ռեդուկտորի տեխնիկական մակարդակի որոշումը ……………..……201 ԳԼՈՒԽ 11. Կուրսային նախագծի գրաֆիկական մասը……………………………..…………….……………...……203 ՀԱՎԵԼՎԱԾ | . Մեխանիկական փոխանցումների հաշվարկման համար անհրաժեշտ տեղեկատու տվյալներ…………………..……………………………………………..………………………………223

ՀԱՎԵԼՎԱԾ ||. Շարժա երների ն դրանց շրջանակների ընդհանուր տեսքերը……….……………………..……...269 ՀԱՎԵԼՎԱԾ |||. Միաստիճան գլանային ռեդուկտորների գծագրեր…………………………….…………………….286 ՀԱՎԵԼՎԱԾ |Մ. Միաստիճան կոնական ռեդուկտորների գծագրեր…………………………….…………….…..…..291 ՀԱՎԵԼՎԱԾ Մ. Միաստիճան ատամնավոր մոլորակային ռեդուկտորների գծագրեր……….……………………..295 ՀԱՎԵԼՎԱԾ Մ|. Միաստիճան որդնակային ռեդուկտորների գծագրեր……………................................................299 ՀԱՎԵԼՎԱԾ Մ||. Երկաստիճան ռեդուկտորների գծագրեր……………………………………….…….……...……….303 ՀԱՎԵԼՎԱԾ Մ|||. Ռեդուկտորների ոչ ստանդարտ մեքենամասերի աշխատանքային գծագրեր ……..…………..315 ԳՐԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ ...................................................................................................................................................362

Հայկ Մակարի Կարապետյան Սամվել Սերգեյի Մարիկյան Մերուժան Թադնոսի Բաղդասարյան

ՄԵՔԵՆԱՆԵՐԻ ՄԱՍԵՐ

Մաս 2. ՄԵԽԱՆԻԿԱԿԱՆ ՓՈԽԱՆՑՈՒՄՆԵՐԻ ՀԱՇՎԱՐԿԻ ԵՎ

ՆԱԽԱԳԾՄԱՆ ՈՒՍՈՒՄՆԱԿԱՆ

ՁԵՌՆԱՐԿ

ԵՐԵՎԱՆ 2013

Ãà0Շ 1àՇàð1466 Քàðàïå671 Ճàì4åë Ճåðãåå466 1àð6Շ71 1åðó:à1 Օàճå41Ո1466 ՃàãճàՈàð71

ÄÅՕՃËÈ 1ՃØÈ1

ՀàՈ6ü 2: ÓՀÅՃ11Å 11Ճ1ՃÈÅ ÐՃՃՀÅՕՃ È

1Ð1ÅՔՕÈÐ1ÂՃ1Èß 1ÅÕՃ1ÈՀÅՃՔÈÕ 1ÅÐÅÄՃՀ

ÅÐÅÂՃ1 2013

ÂÕÃÇ ãա÷ëÁ 60x84 1/8 , 46,0 տպ. մամուլ, 36,8 Ñրատ. մամուլ äատíեր 147: ՏպաùանաÏ 400: ՀԱԱՀ-Ç տպարան, ՏերÛան 74