ELIB – Էլեկտրոնային Գրադարան | Գրքեր, նյութեր, հոդվածներ

u1.�ul!ntontraant1.e 9,1;ru1;rua111. s1.s1;untraant1.1.1;rntu

(;(l(;llffl, 2008

ՀՀ ԿՐԹՈՒԹՅԱՆ

ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ

ԵՎ ԳԻՏՈՒԹՅԱՆ

ՊԵՏԱԿԱՆ

ՆԱԽԱՐԱՐՈՒԹՅՈՒՆ

ԱԳՐԱՐԱՅԻՆ

ՀԱՄԲԱՐՁՈՒՄՅԱՆ

ՍՆԿԱԲՈՒԾՈՒԹՅՈՒՆԸ

ՀԱՄԱԼՍԱՐԱՆ

Վ.Վ.

ՖԵՐՄԵՐԱՅԻՆ

ՏՆՏԵՍՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐՈՒՄ

ն խորհուրդներսնկաբուծությամբ (Ղանձնարարականներ զբաղվող ֆերմերներիհամար)

ԵՐԵՎԱՆ

S.q.f:}. i..l.i..t.,wopwranu:iJwG

Prn2JnLf1nLO _eGGwr44.w6 bG uG4p wobgowG Lt WflUlWl'j.rmlf:}JWG 4wqow4br11.qowG wnwG0Gwhwm4mf:}JmGGbf1[!: ubr,4wJwg4.w6 bO hwG0Gwr,wr,w4wGGbr, WflUlWl').llWOWUp GwfuwqoowG, zrGwriwrm f:}JWU Lt zwhwqnr,oowG 4.briwpbr,JWL, rG!UjbU Gwl.t pGwqwl j_wnp wz fuwmwG_ep wGLj_mwGqmf:}JWU 1..t Wf1UlWl'j.f'lW4WU uwGpmwripwJp hpo Gw4wG l').flnLJf:}Gbrn: Priinzmrin Gwfuwmbulj_wo

.'.pbriobr,wJpG mGmbumf:}JmGGbrimo

uG4p wr,mwri.rimf:}JmG 4wqow4brillJbLm hwowri: UJG oqmw4wri 4LP Gp Gwl.t uG4wpm6mf:}JmGG mum0Gwuprin11 owuGwqbmGbrip Lt muw Gn11Gbr,p hwowr,:

rAYA ot,6m10rEKA

CwtlL4pGJnGo wqwr,p4nGwqqpGbf1p 4wr,qp qLfuwri4wLJ.nri umG4 t, OUWLP Lt UjpGrj.: Ur,ctb.ewLJ.nr UUUl'j.WOf:}bfl.Q t, l4WflnLUW4mo t ob6 .QW Gw4mf:}JWOp oriqwGw4wG Lt hwGgwJpG GJmf:}br,: �nr, GJmf:}p hpoGw4wG OWU[l 4wqomo bG UlljpU1w4mgGbr,o - 46,5 %, nr,p lljWUlOWnnLJ. zwOUjpGJnGo UUUf'lP ob2 oqmwqnr,64.mo t n! f:}b pwG2wrb11bGp, WJL oup LbntuwrbG: Oqmwqnr,64.mo t f:}WllO, !nrwgr,w6 Lt L4whw6nJwg4.w6 4.pow4mo: CwOUjpGJnGo 4wr,bLP t wobgGbL wopn112 mwr,4.w [lUf:}WgQmO, ri.riwGnlj_ pu4 pwgwnbLnlJ. f:}WllO wr,U1Wf'lf1WLiflP umwgowG ubqnGwJ Gmf:}JmGo: ur,w wop Lt qwr,qwgowG 4wr,owml.t ppnLnqpw4wG 9P4LP zGnr,hpLJ. (onm 90 or) 4WflbLP t UUlWUWL UlW[lb4wG 3 pbr,.e: Pbr,_ewmlj_mf:}JnLU[! zwm pwr,a11 t: Ub4 9P4LP [lLif:}WgQmO oqmw4wr, ow4br,bupg umwGmo bG 15 - 25 4q umG4: CWOUjpLIJnGp wobgowG lljWJOWGGbr,pG Gbr,4wJwg4.mo bG nr,nzw4P L4WhwG2Gbr: UJUlljbU, Uf1W wop hwowr zwm 4wri1..tnr, t Orj.p 2br,owumpowGp Lt hwrwpbr,w4wG funGwlj_mf:}JwG nr,nzw4p !Wtpw GpzGbr,p L4WhL4wGmoo, pu4 LnLJU[l l.t, hwm4wL4bu, mctb11 LmuwLJ.nr4.womf:}JnLGQ pwgwuwpwr, bG wqri.mo Gr,w wop Lj_r,w, gwGp nr, mctb11 LnLJUP wqijbgmf:}JWG hbml.twG_enlj_ mw.ewGmo t Of'l[l L t L4w4w umo Grw hwr,wpbrw4wG funGw4.mf:}JmGo: 'lbn wlJ.bLpG, LnLJU[l fuf:}wGmo t WJUUjpUp Lj_GwuwmmGbr,p wopG m pwqowgowG[!, PLI! llJPUPE bG uG4wJpG on6w4Gbr,o Lt 6wG6b110: CwtlL4pGJnGp ubriop - uG4wowroGp (upgbLPJ) wobgowG hwuwr OlljUlpUWL 2briowump6wG[! UjbUlfl t LPLIP 22 - 26 -p uwhowGGbr,mu, pu4 pbflf!WU14_nLf:}JWU ctwuwGw4' 16 - 20 : UGmgn11 op2w4.WJ[l[l, nr,n 4n!LJ.mtl t umpu111r,w111 4wo 4nOL4num, Ujblilfl t mGbGw 45- 50 % tun Gw4.mf:}JmO: UJu gmgwGpz[! 4nOllJUU1p 6w64mJf:}Wzbr,111p hwuwr, UjbUl.E t LPLIP 65 - 70 %, pu4 wr,mwri.rwuwup Orj.p hwuwr' 85 - 90 %: Cwm 4w111..tn11 t f:}wr,o Lt ow_emr ori.p wn4wJmf:}JmGo hw1114wL4bu llJllll1P 4wqow4.nr,owu [!Gf:}wg.emo: U6fuWf:}f:}nL qwqp 0,2 % wlJ.bLP 4nGgbGmrwgpwJp obowgmuo WllUlWf'lllWOWUnLO 4_Wl11f:}WllW9UnLU t llJUll1WOwr,0Gp nr,w40 1..t GnLJGpu4 l'j.Wl').Wr,bgGmo t llJUll1WqnJwgmoo: ,b1111..twpwr,, OJmu 4wr,1..tnr qnr,6nGGbr,p hbm hwuw111b11 uwgmr, Lt f:}W[lO 01').[! briwzfupfl t ZWLillJPUJnGp pwrar pbr,Q UUlWUWLnL hwuwr:

2.Շամպինյոնի աճեցման սիստեմները Ներկայումս ժամանակակից տեխնոլոգիաներով շամպինյոնի աճեցման համար կիրառվում են միազոնալ ն բազմազոնալ սիստեմներ, որոնք իրարից տարբերվում են արտադրամասերի կազմով ն սնկի աճեցման մեթոդներով: Միազոնալ սիստեմով շամպինյոնի աճեցումը իրականացվում է հատուկ կամերաներում, որոնք տեխնոլոգիապես կապված չեն իրար հետ (սխեմա 1) Կոմպոստ

Մեյ

Ծածկույթաշերտ

Արա

Արտադրանք

Սխեմա 1. Միազոնալսիստեմով շամպինյոնիարտադրությանսխեմա

Վերոհիշյալ սիստեմով շամպինյոնի արտադրության ժամանակ, որպես կանոն, կիրառվում է աճեցման մեկ ձե` անշարժ (ստացիոնար) բազմահարկ ստելաժների վրա: Բազմազոնալ սիստեմով աճեցման ժամանակ նախատեսվում է սնկի աճի ու զարգացման փուլերի տեխնոլոգիականպրոցեսները իրականացնել արտադրամասիտարբեր շինություններում, որոնցում պահպանվում են միկրոկլիմայի խիստ որոշակի համապատասխան ցուցանիշներ: Այս սիստեմով շամպինյոնի արտադրության ժամանակ հարկավոր է կիրառել սնկի աճեցման մի քանի ձներ, օրինակ` արկղերի, պարկերի մեջ ե շարժական բազմահարկ ստելաժների վրա: Հաշվի առնելով ԳայաստանիՀանրապետության փոքր ն միջին ֆերմերային տնտեսությունների առանձնահատկությունները, որոնք պայմանավորված են հիմնական ու շահագործական ծախսերի չափերով, համապատասխանսարքավորումների, առաջնահերթ ելակետային նյութերի ձեռք բերմամբ, ինչպես նան ելնելով սեփական փորձից նպատակահարմարէ հանձնարարել շամպինյոնի միազոնալ սիստեմով աճեցման արտադրամասերիկառուցումը ն շահագործմանը համեմատաբարմատչելի միջոցներով:

Անկախաճեցման սիստեմների տեսակից շամպինյոնի արտադ- րական ցիկլը բաղկացած է հաջորդաբար կատարվելիք հետնյալ գործընթացներից ն օպերացիաներից. ա) կոմպոստիպատրաստումըհատուկ շինությունում կամ բացօթյա հրապարակում կոմպոստի ինքնաբերականխմորումը (ֆերմենտացիա), կոմպստի տեղափոխումըն լցնումը ստելաժների վրա, հատուկ արկղերի կամ պարկերի մեջ, Կոմպոստի վարակազերծումը ն կոնդիցիոնավորումը հետագա հովացումով, դրանով իսկ ավարտելով վերահսկման պայմաններում կոմպոստիպատրաստումը: բ) սնկամարմըի(միցելիյի) ցանումը, գ) սնկամարմնիծլումը կոմպոստիմեջ, դ) ծածկույթաշերտ հողի պատրաստումը ն լցնելը կոմպոստի մակերեսի վրա: Միցելիյի ծլումը ծածկույթաշերտի մեջ, ե) շամպինյոնի աճեցումը ն բերքահավաքը, նախապատրաստումըհաջորդ- ցիկլի համար: զ) արտադրամասի -

3.Կոմպոստիպատրաստումը Շամպինյոնի արտադրությունում բարձրորակ կոմպոստի պատէ ձիերի րաստման համար հիմնական բաղադրիչը հանդիսանում կիսաքայքայված ցամքարային գոմաղբը, որում, կախված ձիերի 0,32 0,48 76, կերերի տեսակներից, պարունակվում են` ազոտ ֆոսֆոր 0,18 0,68 «6 ն կալիում 0,23 0,80 «2: Ելնելով այն հանգամանքից, որ մեր հանրապետությունում ձիերի գլխաքանակըորոշակիորեն սահմանափակէ, սույն հանձնարաեն այսպես կոչված րականում ավելի հանգամանորենդիտարկվում ե սինթետիկ կիսասինթետիկ կոմպոստների պատրաստմանտեխնոլոգիաները: Ընդ որում սինթետիկ կոմպոստի կազմում ձիու գոմաղբը իսպառ բացակայում է, իսկ կիսասինթետիկկոմպոստի բա10 ղադրությունում ձիու գոմաղբի մասը կազմում է ընդամենը -

96:

Որպես ձիու գոմաղբին փոխարինողկարելի է օգտագործել տավարի ն ոչխարիգոմաղբ, ինչպես նան թռչնաղբ: Տավարի ն խոզի գոմաղբերը շատ մածուցիկ են, օդի ներթափանցումը դրանց մեջ դժվար է, որի պատճառով դանդաղ են տաքացվում ն ֆերմենտացման որակը անհամեմատ ցածր է: Այս գոմաղբե5

րը

կարելի է օգտագործել միայն որպես լրացուցիչ բաղադրամա-

սեր:

Կոմպոստը պատրաստելու տեսանկյունից որոշակի հետաքրքրություն է ներկայացնում ոչխարի գոմաղբը: Իր բաղադրությամբ . այն մոտ է ծիու գոմաղբին, պարունակում է մեծ քանակությամբ ազոտային նյութեր, հեշտությամբ ն արագ . տաքանում է ֆերմեն-

տացիայի ժամանակ: Սակայն պրակտիկայում ն գրականության մեջ չկան ճշգրիտ տվյալներ այս գոմաղբով կոմպոստպատրաստե. լու վերաբերյալ տեխնոլոգիականմանրամասնություններ: ն Սինթետիկ կիսասինթետիկ կոմպոստների պատրաստման տեխնոլոգիաներումորւվես հիմնական բաղադրամաս Օգտագործն բրոյլերների . վում է թռչնաղբը: Այն պետք է լինի ածան հավերի . . թռչնանոցներից,որտեղ որպես ցամքար հատակայինպահվածքով օգտագործվում է ծղոտը: Թռչնաղբըպարունակումէ մեծ քանակու5 Չօ), որի պատճառով . դա օգտաi, թյամբ ընդհանուր ազոտ (2,5 է գործվում ոչ միայն որպես հիմնական բաղադրամաս կոմպոստ պատրաստելու համար, այլ նան որպես լրացուցիչ ազոտային հավելում: Առանցցամքարի թռչնաղբը կարելի է լուծել ջրի մեջ ն կոմպոստ պատրաստելուընթացքում այդ կիսահեղուկ մասսան հավա. սարաչափլցնել ծղոտի դարսերիվրա` պահպանելով. անհրաժեշտ չափաքանակըըստ նրանում եղած ազոտի պարունակության: Բազմաթիվհետազոտություններին սպրակտիկ գ. ործունեությամբ . է, ապացուցված որ բարձրորակկոմպոստիպատրաստմանհամար ամենալավը հացահատիկայինկուլտուրաների (հատկապեսցորենի) ծղոտն է, որը պարունակում է մեծ քանակությամբ ածխաջրեր, կալիում, կալցիում ն այլ տարրեր: Օղոտում լավ է կատարվումօդի ներթափանցումը,բայց նրանում անհրաժեշտ միկրոֆլորայիբացակայության հետնանքով դանդաղ է ընթանում ֆերմենտացման պրոցեսը:Այդ պատճառովշամպինյոնի բարձր բերք ստանալու համար կոմպոստպատրաստելու ժամանակծղոտի հետ խառնում են անհրաժեշտքանակությամբգոմաղբ (թռչնաղբ) ն այլ օրգանական ու հանքայիննյութեր: Կոմպոստի պատրաստման համար անհրաժեշտ բաղադրամաեն Պ1 ԱՅ աղյուսակներում: . սերի մոտավորպահանջներըբերված

Աղյուսակ1. Սինթետիկն կիսասինթետիկկոմպոստներիպատրաստմանհամար անհրաժեշտ նյութերի մոտավորպահանջը

Նյութերի անվա-

Կո

րակ

թռչնաղբ25-395|

Բակ

հակ

րակ

թռջ

. . է նան այսպես Մասնագիտականգրականության մեջ բերվում կոչված ունիվերսալ կոմպոստի պատրաստման համար անհրաժեշտ նյութերի մոտավորպահանջը, որում ձիու գոմաղբիդեֆիցիտ քանակության40 92 -ը փոխարինվումէ 20 օօ ցորենի ծղոտի ն 20 92 . Ընդ որում այս չաւրաբաժիններըկարող բրոյլերների թռչնաղբով: են փոքր ինչ տատանվել` . կախված նրանցում ընդհանուր ազոտի (աղյուսակ 2.): պարունակությունից Աղյուսակ2. Ունիվերսալ կոմպոստիպատրաստմանհամար անհրաժեշտ նյութերի մոտավոր պահանջը, կգ Նյութերի անվանումը

Ձիու գոմաղբ

ԲԱ

ոչնաղբ

Կարբամիդ

Աա

Ընդամենը

Ւ տարբերակ

|| տարբերակ

Վերջաւվես կարելի է բերել դասական(կլասիկական) 1 տոննա կոմպոստիպատրաստմանհամարանհրաժեշտ նյութերի մոտավոր պահանջը:

Աղյուսակ 5. Կիսասինթետիկկոմպոստիֆերմենտացման սխեման

Աղյուսակ 3. Քանակը, կգ

Նյութերի անվանումը Բարձրորակ, միջինցամքարային ձիու գոմաղբ (ազուռ 1,3 96 չոր նյութի մեֆ)

Կարբամիդ

Ամիակայինսելիտրա Սուպերֆոսֆատ Գիպս (գաֆ)

Աղյուսակ 4. Սինթետիկկոմպոստիֆերմենտացիայիսխեման անվանումը Օպերացիաների ն միննչ Ծղոտիբերումը դարսումը

3-6 Օդուի ն

1.5 մ

օրումը

8-11

բերու լ

Բուրւոիձեավորումը

ԱԱ Աու

Բուրտի երկրորդ խառնում

բարձրությամբ

մղոտի խաՔնումըերկար կույտ Թոնաղբի ոտի փափկացումը կույտում աջի լցնում

Նյութերի

Քանակը. կգ

անվանումը Ծղոտ

Աա բրվերի

"ոԷՉ տե

Կարբամիդ

Ջուր

2500.

Չա ձավորոնաղբի Հուտերի ավերումը, բԲրոլերի բոլնատբ

| Բուրտի երրորդ խառնում

բաոը

Անհրաժեշտո

աոան

| Բուրտի առաջին խառնում

Զոր

| Բուրտիերկրորդ խառնում

դեսյքում

յօ

աջ

ոզանոց նումը

Անհրաժեջտ

Զուր Ջուր

-ո-

Կոմպոստի պատրաստմանհամար ցորենի ծղոտի երկարությու20 սմ է նը պետք լինի ոչ ավելի: Ծղոտը դարսում են 1,0-1,5 մ բարձրությամբ կույտով հատուկ բետոնյա հրապարակում` ընդերկայնականթեքումով (0,0126) ն ջրահավաք հորով, որտեղից ծղոտակույտի ջրելուց հետո հավաքված ջուրը նորից լցնում են նրա վրա: Բուրտում կատարվում է ինքնաբերականխմորումը-ֆերմենտացիան, որին նպաստում են առատ ջրումը, ազոտ պարունակողօրն ն գանական հանքայիննյութերը որոշակի հաջորդականությամբ ամբողջ մասսայիխառնումը (տես. աղյուս. 4 ն 5): Ֆերմենտացիայի ընթացքում միկրոբիոլոգիական պրոցեսների է բուրտի -

Սինթետիկ ն կիսասինթետիկ կոմպոստների պատրաստման սխեմաներըբերվածեն 4 ն 5 աղյուսակներում:

ռչնաղբի

Ամենօրյա ջրումը, կարբաժիդիլուծույթով

2.6

վացումը:

1-2

թռչնաղբի լցնումը

Կոմպոստներիպատրաստմանգործընթացըկատարվում է երկու էտապով:Առաջինէտապումելակետային նյութերը կոմպոստիարտադրամասումկամ հատուկ բացօթյա հրապարակումենթարկվում են մշակման, որի ժամանակ չոր բաղադրամասերըխոնավացնում են, խառնում իրար ն ձնեավորումեն լայնակույտեր (բուրտ): Բուրտերում տեղի է ունենում նյութերի ինքնաբերականխմորումը (ֆերմենտացիա)` պարբերաբար փխրեցնելով ու խառնելու|:Անհրաժեշտությանդեպքում կատարվումէ բուրտերիլրացուցիչ խոնա-

Օրեր

Շղոտին թռչնաղբի բերումը:Ծղուռի ղարսումը 4-1,2մ նրա վրա շերտերով,

4.0 8,0

Ընդամենը

խառնում են տղուտին

Օպերացիաների անվանումը

Օրեր

բուրտի

վրա

Բորոի երրորդ խառնում

Կոմպոստ ն լցնումը տեղափոխումը սնկանոց ստելաժների մեջ

ոերր Նորան աաա »

րոն

Ջուր

Թռչնաո ԲՈ

աոան

38004000 -

Ջուր

ուժեղացմանը զուգընթաց ջերմաստիճանը բարձրանում 70-75: մինչե

Անհրաժեշտության

Զուր

Ջուր ՛

լինեն.

դեպքում

մ ասսայի իխ խոնավությունը ն վ ն

դոտթոն

ընդհանուր ազոտի պարու-

Զոն Անհրաժեշտության ա

բնութագրողցուցանիշՖերմենտացիայի ավարտին կոմպոստին

ները պետք է

72 Մ

90,

թթվայնությունը ԲՒԼ

չոր նակությունը

16-22

հոտը ամիակի

նյութի մեջ

ծավալայինկշիռը

8,2

է զգացվում

0,38

0,40 տ/մ3

:bb11ubGU1wg4.w6 4nuU,Jnutn[l LQGmu bG uG4[1 wobguwG gbtur UUlbLWdGtrr l{[lW U1bri_w1111L1w6 w114ri.b11r ub2: lrnUUjnUUl[l owtuuo 4wqumu t 100 - 120 4q/u2, zbruir hWUU1nLl}JnLU[l w114ri_mu· 20 - 30 uu: LmuU,Jnuuir UjWU1f1WUU1UWG b11411nr11 tmwL4nUJ 4wmw114.mu t Grw l{WflW4wqb(10nLU[l Lt 4nG11rgrnGw4.nrmuo uG4r wobguwu gttumu· tuuuinrtG UjWhUjWUbLn4_ UWUUWJ[l 2b11uwum[16wur Lt 011r tunGw4.mpJWU gmgwGrzubro: UJU tuiwltjnLU hw2n1111wpw(1 4WU1W(14.mu bG hbU1li.JWL U,J(lngbuubfl[l. 4nUL4nUU1[1 UlWQWQnLU[l, UjWUU1b(1[1qwgrwG (4.w11w4wqb116muo), 4nG11[1g[lnGw4.n11muo Lt hn4.wgmuo: LindL4numo mw2wgGnu.'.i bu 2 - 4 dwu4.w oupwg2mu mw2 011 lf!tnri. 4WLn11rl>b11r ur2ngn4.: UJU Uj[lngbur dwuwuw4 uu4wungi, 011r 2truwumi,owGo PWflOflWGmu t utiutL. 57- 58 , C: ..J.w11w4wqbrom U[! (UjWUUlb(l[lqwgrw) 4wmwr4.mu t 6 - 8 dwu4.w 0Gpwg2mu, nrr dwuwGw4 4nuL4num[l 2t11uwuuii,owGo pWflOf1WGmu t urGtL. 58 - 60 C: UJGmhbuiL. wG2wU1mu bu 011[1 21:inmg!lrn Lt 4WLnrrl>bf1[! wztuw u,mu t 2wuhw11r nbdtiuml, uwno Lt UWQnLfl 0110 24 dwu4.w oupwg QnLU 2f12WU,JU1nLJU1 4wU1WflbLnl1 uu4wGngmu GL4wummu t 4ndL4nu U1[1 hn4.wguwGQ urGtL. 25 - 27 , C: "1.wpw4wqb11MwG Lt 4nG11[1g[lnGw4.n11uwG w4.wr,mi,G 4ndL4num[l OWL{WL[l lfJn211wGmu t 12 - 20 % -r tWlfln4_: fflWUlflWUU1[) 4nUUjnUtn[l UjbtnQ t J'.1Wl{Wf1Wf1[) hbtnli.JWL UjWhwG2Gbfl[)U. tunGw4.mpJmuo pp4_wJGmpJmGo PH oG11hwGm11 wqnU1'1 L4Wf1m Gw4mpJmGo tnfl GJmp[l ub2 wurw4i, hnuio

65 - 68 % 7,4 - 7,6 1,8 2 % pwgw4wJmu t:

4. UG4wuwruG[l (u[lgbLrJr) gwGmuo CwdL4[)GJnG[l wobguwG hwuwr n[1L4bu uG4wuwrutiG oquiwqnr,64.mu t u[lgbLrJD, nro pwquwg4.mu t 4.bqbmwui[14. bri_wGw4n4. turuui LlWQnLfl (umb11rLrqwg4.w6) ui,2w4.WJf1nLU: UJ11 GU1wmw4n4. oqmwqnr,64.mu bO umt11rLrqwg4.w6 gnpbO!l hw , m'14Gbfl[! Lt 4llf1D 4wu 4w4.tioo: ..J.t112rOGbf1[! UU,Jwummu bG d[lgbLrJr

pmJL h[luOwJ[)G nbw4g[lwJ'1 umwguwGo: ubf14WJnLUU ui,gbLrJQ hWUflWUjbtnmpJmO t pb[14_nLU Unu44.wJr uwpq[l «S!wpbtOnJb» un4.tunqi,g, npmbri_ WJO w6bg0mu bG hwmm4 uwuOwq[lmwg4.w6 LWPn11wmnrtiwJmu: fflwuipwumr utigbLrJD U,Jwhmu bO uwnOwpwOObrmu d!lOtL. + 2 C 2t11uwuuii,owur nbd[lun4.: UJOmhbmL., gwObLnLQ ub4 Ofl wnw2 hwGmu bG uwnOwrwG[lg Lt L4whmu hwmm4 ubGJw4mu, wumi,ow Owpwr pwrorwgGbLn4_ urw 2t11uwuuii,owOo d!lOtL. + 10 , C: U[lgbL!lJr gw02'1 Gn11uwO 4ndL4nummu 4wqumu t 350 - 400 q/u : UtnbLwdGtrmu u[lgbLrJ!l gw02'1 dwuwOw4 ub11uti OnpuwJr 80 % D gwGmu bO 4nUL4numi, ub2 12 - 15 LIU tunrmpJWUp, i,u4 u0wgw6 20 % -[! QflnLU bG 4nuL4num[l uw4b11bu'1 4.pw' WJU hwrpbg0bLn4_ Lt hw4.wuw11bgGbLn4.: 8wG2rg hbmn 4nuU,Jnumi, uw4b11tuo 6w64mu bO tunOw4.wgw6 pri_pbrnf uwuuwO tnflWLIWLnLQ Lt l{WflW44.bLnLQ qbro UjWhbLnL UUjWU1W4n4.: UJOmhbmL. utizui UjWhmu bG tunOw4. 4.[16w4nur OrwOg gGgmri_n4. pbpL .w4[1 2flbLn4_:

U[lgbL!lJ!l OLUWG wubOwOL4WUtnWL{nf1 ntdtiuo UjbtnQ t LrGti. 4nu L4numr 2b11uwum[16wGo 25 -27' C, tiu4 011'1 2t11uwum[16wGo, 21 - 25 C, 011r hw11wpbrw4wO tunOw4.mpJnLU[! 95 %: UJ11 UjWJUWOObrmu u[lgbLrJr hwtumnO OLnLLI[l u4u4.mu t gw02'1g 12 -14 Ofl hbmn: U04w Gngmu 2t11uwum[16wOr mwmwGmuOtro 4.brwgOmu bO 011'1 hw114w1111w4wG 2112wGwnmpJWU ur2ngn4.: t::;pb 4nUL4numi, 2b11uwumt,6wGo unmbGmu t 6q0wdwUWJ'10 (29-30C), WUjW wOut,2wUjbU wOh rwdbzu, t 4wmw11bL uG4wOngt, hw114w1111w4wG 011wlf!ntumpJmO: 6.0w64nljpwzb11mt, UjWU1f1WUU1nLUQ L t LQGmuo U[lgbLflJti gwG2rg hbmn 5 - 10 Ofll{W 0Gpwg2mu 4nUL4numr l{flW wOhrwdbzm t LQLibL Gwtuorn2 L4wm11wum4.w6 L. 4.w11w4wqb1164.w6 hnri_i, zbrm: UJO L4bm2 t mObOw 2,5 3 uu hwummpJmO: ow64mJpwzbrmti pwgw4WJnLJ;}JWU 11bL4QnLU zwuUjtiGJnGo 4wu pnLn11n4.[)0 tr womu, 4wu womu t up QwOti um04: =inr,_wzbrmo 4w11qw4.nrmu t 4nuL4numi, tunOw4.mpJmOo Lt ui,411n4LtiuwG: nrUjbU 6w64nLJpwzb11m hwOaGw11wr4.mu t oqmwqn116bL 2b11un11

ցային բերրի հողը, կամ ավազակավայինհողը: Լավագույն ծածկույթաշերտի նյութ է հանդիսանում նալ. Սանա _ 15 6 լճի արնելյան ափի տորֆը, որին խառնում են իր ծավալի չափով հանգած կիր: Այնուհետե պետք է կատարել ծածկույթաշերտի վարակազերծումը(դեզինֆեկցիա) 40 Չօ ֆորմալինի լուծույթով: Այդ նպատակովտորֆը 20 սմ շերտով դարսում են մաքուր բետոնյա հարթակի վրա: Բուրտի ընդհանուր բարձրությունը չպետք է գերազանցի 1 մ: Խառնում են 2 լ ֆորմալինը 10 լ ջրի հետ ն ցնցուղո ում են շերտերը: վարակազերծրակազեր Օդիջերմաստիճանը -

ԱԱաման ՉոԻՑ զոչ պետց ւինի:

ան

Վարակազերծմանավարտին բուրտը անմիջապես Փծածլումեն պոլիէթիլենայինթաղանթովն պահում են մինչն 48 ժամ, որից հետո վերցնում են թաղանթըԼ. խառնում են մասսան այնքան մինչն ֆորմալինի հոտի իսպառվերացումը: Այնուհետն ծածկույթաշերտը լցնում են ստելաժներիկոմպոստիվրա Լ. հարթեցնում են: Ծածկույթաշերտիխոնավությունը առաջին 3 4 օրերի ընթացքում ջրելով հասցնում են մինչն 70 80 95: Միցելիյի ծլումը կոմպոստում Լւ ծածկույթաշերտումտնում է 7-9 օր: Այդընթացքում մասսայի ջերմաստիճանըպետք է լինի 24 26 Շ, օդինը` 22-25 Շ ն հարաբերականխոնավությունը 90 95 օօ: Վերջինս ստացվում է օդի պարբերական շրջանառության շնորհիվ, իսկ օդափոխություն չի կատարվում: -

7.Շամպինյոնիաճեցումը ն բերքահավաքը

Ծածկույթաշերտիմեջ միցելիյի ծլելուց հետո օդի ջերմաստիճա- Շ, իսկ կոմպոստինը՝ 18- 20 Շ: Օդի հանը պետք է լինի 16-18 րաբերական խոնավությունը սնկանոցում պետք է լինի 80-90 օշ: Այս ցուցանիշների պահպանման համար արտադրամասում 18 24 ժամվա ընթացքում կատարում են օդափոխություն: Շամպինյոնի պտղաբերությունը սկսվում է ծածկույթաշերտի լցնելուց 16 18 օր հետո: Պտղաբերությանտնողությունը լինում է 5-7 սնկանո ոն նշված միկրոկլ լ ցին ի լ կոմաոստի լ ոկ իմայից րը ի ուցանիշների խստիվ պահպանումով: Այս ընթացքում տեղ-տեղ աճած սունկը պետք է հավաքել, իսկ հախուռն (մասսայական) _ է 5 7 օրը մեկ: Այդ ընբերքատվությունը հաջորդաբար կրկնվում թացքում օդի շրջանառությունը 1 մ օգտակար մակերեսի համար պետք է լինի 15 մ /ժամ: -

վե

շաբաթ՝

Բերքահավաքիժամանակ օդի շարժման արագությունը` կախված նրա հարաբերականխոնավությունից(բերված է աղյուսակ 6-ում): Աղյուսակ. 6 Օդի հարաբերականխոնավությունը, Չ6

Օղի շարժման արագությունը, սմ/վրկ

80-85 90:95

Սնկանոցիօդափոխությանժամանակներծծվող օդախողովակի մուտքի վրա անհրաժեշտ է տեղադրել զտիչ (ֆիլտր) 3 մմ-ից մեծ մասնիկներիներթափանցումըկանխելու համար: Բերքահավաքի ընթացքում ծածկույթաշերտը ցնցուղով մշտապես խոնավացնում են: Ջրի ծախսը մեկ ոռոգման ընթացքում կազմում է 1լ/մ օգտակար մակերեսի հաշվով: Իսկ ջրաճատակարարման համակարգի հաշվարկի ժամանակ հանձնարարվում է ջրի ընդունել օրվա հաշվով 2 լիտր 1մ ստելաժի մակերեսի համար: Բերքի հավաքումը կատարվում է հետնյալ կերպ. Սնկի գլխիկը թեթնակիսեղմում են կոմպոստիմեջ ն կատարելով կես պտույտ, հանում են սունկը ն գոյացած փոսում լցնում են հող: Ապա դանակով կտրում են արմատակալածպոչը ն դասավորում են արկղի 1 մեջ: Գավաքածբերքը ժամանակավորապես(մինչն իրացումը) պահում են սառնարանիմեջ 2 -3 Շ ջերմաստիճանիտակ: _ է օգտաԱրտադրանքիփոխադրմանհամար հանձնարարվում գործել օդափոխիչ սարքով կահավորված,ծածկված թափքով ավ-_

ծախսն

տոտրանսպորտ: Այսպիսով` շամպինյոնի աճեցման մեկ ցիկլի մոտավոր տնողու-

թյունը կազմում է.

կոմպոստի պատրաստումը, վարակազերծումը ն կոնդիցիոնավորումը 10օր 12 օր միցելիյի ցանումը ն ծլումը կոմպոստի ծեջ 18 օր ծածկույթաշերտիպաւորաստումըն միցելիյի ծլումը նրա մեջ 40 օր բերքի աճեցումը ն հավաքումը 4 օր սնկանոցի նախապատրաստումը հաջորդ ցիկլի համար

Ընդամենը

84 օր

8.Արտադրամասինախապատրաստումըհաջորդ ցիկլի համար

որ՝

կամերաներում աշխատանքային խոնավ ու թաց ռեժիմի ժամանակ օդի հարաբերական խոնավությունը լինում է 75 96-ից ավելի, կամերայի գազային միջավայրը (ամյակ, ածխաթթու գազ, ազոտի օքսիդ) որոշակիորեն ագրեսիվ է շինարարական կոնստրուկցիաների համար: Կամերայի շինարարական էլեմենտները պետք է նախագծել ջրակայուն, անխոնավապարունակ ն բիոկայուն նյութերից, ներսի մակերնույթներումառանց դատարկ փոսիկներին առվակների, որտեղ կարող են հավաքվել կեղտը ն խոնավությունը: Սնկանոցի պատերի հաստությունը անհրաժեշտ է որոշել համապատասխանջերմատեխնիկականհաշվարկներով: Պատերի ջերմամեկուսացումը պետք է իրականացնել խոնավադիմացկուն նբիոկայուն նյութերով: Սնկանոցի արտադրական շինությունների հատակը, որպես կանոն, անհրաժեշտ է կառուցել բետոնից, հատակը պետք է ունենա թեքություն դեպի կոյուղու հոսանցքը: Կամերաների դռների նյութը պետք է կայուն լինի ջերմային ու խոնավային ազդեցություններից: Դռների հերմետիկությունը հարկավոր է նախատեսնել ճկուն ջրակայուն ներդիրներից: Շամպինյոնի համալիրի նախագծման ն կառուցման ժամանակ հարկավոր է հաշվի առնել նրա շահագործման ն արտադրանքի իրացման արդյունավետության գործոնները: i. Շամպինյոնի արտադրության հաշվարկային արտադրողականությունը հանձնարարվում է որոշել հետնյալ բանաձնեով. -

ավարտից հետո

Բերքահավաքի սնկանոցը ջերմության գոլորշիով շոգեհարում են 12 ժամվա ընթացքում: Այնուհետն իջեցնում են ջերմաստիճանը,դատարկում են ստելաժների վրայից են հանում: Մաքրում են սնկանոցը ն կոմպոստը ե դուրս ստելաժները վարակազերծմաննպատակովսրսկում են նատրիումի պենտաքլորոֆենոլի 2 Չ6 լուծույթով: Ամբողջ արտադրամասընույնպես վարակազերծում են քլորային կրի կամ վերը նշված լուծույթով ն 5 6 ժամից հետո ջրով լվանում են ստելաժները ե սնկանոցի պատերն ու հատակը: Այնուհետն են: Վարակի ն վնասաարտադրամասըքամհարում տուների տարածումը կանխելու համար հարկավոր է կոմպոստը անմիջապես հեռացնել սնկանոցի տարածքից: Դուրս բերված կոմպոստը որպես պարարտանյութկարելի է օգտագործել այգեգործությունում ն բանջարաբուծությունում:

9.Արտադրամասինախագծումն ու կառուցումը Սնկի արտադրությունը անհրաժեշտ է կազմակերպել բնակաու J. վայրերից, դպրոցական մանկական հիմնարկներից հեռու` պահպանելով համապատասխաննորմատիվային սանիտարա-հիգիենիկ անջրպետները: Այդ նպատակով կարելի է օգտագործել գյուղական վայրերում եղած անօգտագործելի քանդված կամ կիսաքանցդ` անասնապահական գոմերը գյուղատնտեսական մթերքների պահեստները ն այլ շինությունները, նախապեսդրանք նորոգելով ն կարգի բերելով: Հատկապես շատ հարմար են ստորգետնյա չօգտագործվող ջրամբարները, նավթամթերքների պահեստները ն այլ կառույցները որտեղ տարվա բոլոր հաստատուն է սեզոններին կարելի ապահովել ջերմաստիճան` անհամեմատ փոքր կապիտալ ներդրումներով: Շամպինյոնի համալիրի կառուցման համար տարածք ընտրելիս անհրաժեշտ է, որ տվյալ շրջանի գերակշռող քամիները ուղղված լինեն բնակավայրերիցդեպի համալիրը: Սնկանոցի նախագծմանժամանակ անհրաժեշտ է ղեկավարվել խոնավ աշխատանքայինռեժիմի շենքերի նախագծման «Շինարարական նորմերով ն կանոններով» (Շո), նկատի ունենալով,

Զ ՀԲՈՌ՛'ի,

կգ

է, կգ համալիրիտարեկանարտադրողականությունն ՕՁ. Ւ է, մ

որտեղ`

մեկ կամերայիօգտակարմակերեսն համալիրում աճեցմանկամերաներիթիվն է, մեկ ցիկլի ընթացքումհաշվարկայինբերքատվությունն է. որը հաշվի ռիսկիգործոնըկարելի է առնելով -12 կգ/մ. տարեկանցիկլերի քանակն է, սովորաբար լինում է 3-4 ցիկլ:

ընդունել

Շամպինյոնի աճեցման համար նախատեսվածկառույցների ծավալա-հատակագծային որոշումները պետք է համապատասխանեն արտադրության տեխնոլոգիայի, նույնացված շինարարական կոնստրուկցիաների ու նրանց գաբարիտային չափերի պահանջներին: Շամպինյոնի համալիրը հանձնարարվում է նախագծել ն կառուցել որպես առանձնացվածշինություն, որի կազմում պետք է նախատեսել. սնկի աճեցման կամերաներ, օդափոխանակությանն օդաորակավորմանկամերա, կոմպոստի ն ծածկույթաշերտի նախապատրաստմանհարթատեղ միցելիյի ն պատրաստի արտադրանքիպահման սառնարանային կամերա, ախտահանիչ լուծույթի պատրաստման, հագուստի պահարաններին ջրացնցուղի սենյակ, գործիքների ու գույքի պահման սենյակ-արհեստանոց, աշխատողներիհանգստի սենյակ, սանիտարա-կենցաղային սենյակ: Համալիրի հիմնականմակերեսըանհրաժեշտ է տրամադրել սնկի աճեցման կամերաներին, որոնք կահավորվում են բազմահարկ ստելաժներով: Կամերաները պատերից ն իրարից առանձնացնում են տեխնոլոգիականմիջանցքներով, որոնք լինում են «Կեղտոտ» ն «Մաքուր»: «Կեղտոտ» միջանցքով կոմպոստն ու ծածկույթաշերտը ներս են բերում ն լցնում են ստելաժների վրա ն նույն միջանցքով են հանում: դուրս «Մաքուր» միջանցքով կատարվում են մյուս տեխնոլագիականպրոցեսները ջրումը, աճեցման ն միկրոկլիմայի վերահսկումը, բերքի հավաքումը ն այլն: Օժադակ ն կենցաղային շինությունները նպատակահարմար է տեղաբաշխել սնկանոցի ճակատային հատվածներում (նկ. 1), իսկ կոմպոստին ծածկույթաշերտի պատրաստմանհամար անհրաժեշտ է սնկանոցին կից նախատեսել բետոնացված հարթակներ: Կամերայի նախաշեմում անհրաժեշտ է նախատեսել ախտահանման պատնեշ, որը սովորաբար լինում է փայտյա արկղի տեսքով` լցված ֆորմալինի 2 օ6 լուծույթով մշակված թեփով: -

--ՐՀ-

բէր ---շ:

ագատ.«.

պաս

Սնկանոցիսխեմատիկ հատակագիծը սնկի աճեցման կամերաներ, 2 օդափոխության ն կոնդիցիոնավորման կամերա, 3 սառցախցիկներշամպինյոնին միցելիյի պահման համար, 4 Նկ.

«Մաքուր» միջանցքներ, ծածկույ«Կեղտոտ» միջանցքի կոմպոստի թաշերտի բեռնման-բեռնաթափմանհամար, 6 կենցաղային ն օժանդակ շիՕություններ

Շամպինյոնի աճեցման կամերայի գաբարիտայինչափերը հանձնարարվում է ընդունել. երկարությունը 12 18 մ, լայնությունը 6 մ, բարձրությունը 3,8 4 մ: Աճեցման կամերայում հանձնարարվում է նախատեսել երկու շարք ստելաժներ (նկ. 2): -

` լ

| q

Յա

ՆՍ :

-------Հ

եԼ, աու

պլքյու-ոակաաա տանուգրաւ

մարսի

շարր

աաա

Նկ.

Աճեցմանկամերայի ընդլայնական կտրվածքը - ստելաժներ, 2 կամերայի ծածկը, 3 -

Ք.

Է-Հա--

օդատար -.խողո Աոա

ԷՀ

սակա

նառ.

ԷՇ.

ԼՏ

ԷՀ

Լամ

աոշաաայաած

Եր

ԹՀ: եա մնամ ի ամ

Հաաաագոար աթ

Ե. ար

Է ՈՏ»

առ

՝ Հա

ԱՆՑԱՆՑ» Հոարեր

մ,

Կամերայիներսում անհրաժեշտէ պահպանելհետնյալ չափսերը (նկ. 3). -ստելաժներիհեռավորությունը կողքի պատերից`0,9 1.0 մ, -ստելաժների միջն հեռավորությունը1̀,1 -12մ.

ՍՀ

-ստելաժներիլայնությունը`1,3 1,5 մ. -ստելաժներիհեռավորությունը ճակատայինպատից` 1,3 - 1,5 -հարկերիքանակըստելաժում, ոչ ավելի` 5 հարկ, -հատակիցմինչն ներքնի հարկը` 0,25 մ, -հարկերի հեռավորությունը ,6 միմիանցից` 0,62 մ, -ստելաժներիաշխատանքային բարձրությունը0̀,20 0,22 մ:

ծակծկել ա 15.20 մանե

Նկ. 3. Կենտրոնական կանգնակով ստելաժի սխեման 1 կանգնակ,2 կայունակ,3 տախտակամած, կողեզր, կապեր,6 ծածկ Ստացիոնարբազմահարկ ստելաժների կառուցման ժամանակ անհրաժեշտ է դրանք նախատեսելկենտրոնականկանգնակով, որոնց ընդերկայնական ք այլը է կամերայում պետք 1,5 մ ոչ լինի ավելի: Ստելաժների ն կանգնակները կայունակները պետք է նախատեսել մետաղից,իսկ տախտակամածները ն կողեզրերը փայտից` համապատասխանաբար 15243 ն 20-22»2 սմ չափերով: Տախտակամածիտախտակները դաոսել ստելաժում անհրաժեշտ է հոարից 1-2 սմ բացվածքներով, կամ նրանց ղափով` կոմպոստիօդափոխանակությունն ապահովելու նպատակով: Ստելաժների մետաղյամասերը պետք է ցինկապատել,իսկ փայտյա մասերը մշակել ու ներկապատելոչ թունավոր, հա-

կասեպտիկ Ակ: պատրաստման համար

արտադ-

անաշտէ կառուգել բետոնյա հար.

ոմպոստի ն ծածկույթաշերտի րամասի տարածքում

թատեղ` ընդլայնականն ընդերկայնական թեքություններովն ջրախ-

յուսի հավաքմանփոսով (նկ. 4.):

ՅՐ

Նկ.

1-բաղադրամասերիդարս

Կոմպոստի ն ծածկույթաշե

3-բետոնյա փոսիկ ջրախյո

օդա ր

Վարթատեղինվազագույ կաս, իսկ նրա երկարությու տի ծավալից ելնելով: Այսպ մար հարթատեղիերկարութ Կոմպոստի պատրաստմ մասերի խառնելու ժամանա ջրախյուս, որը հոսում ու հա դույլի մեջ ն ապա հետ է լ հնարավորության սահման տեղադրել ռետինյախողով Աշխատանքները ավարտ վակն ու փոսիկը խնամքով 10.Ջեռուցում,

Սնկանոցի կամերաների

ցուցանիշներ

Օդի հաշվ

կամերա

Շինություններիանվանումը

ար անհրաժեշտ

ՍԱ նն մազորման

Սնկանոցի

ա) Կոմպոստի վարակազերծումը

բ) Կոնդիցիոնավորման ընթացք

ըոբացքու

սառնարան

քերքայոության

2արըկան շրջան ե)Կոմպուտի մշակումը բերքա Միճելիի սառնարան Սնկի պահման

«2

/՛ Լ

-Ի--

-:ծ.

լ --

ՀՎ-Լ

յ ՏՈՄ

--ծ:

ՎԵՀ առվյո-

նջ

-Դ/

1-2 Դ՝|

Հ.Հ.

ՆՈ

Է--աաա առայ,27

Ը" ԼԷ.

` / Ը

||4Ը-ՒԷ-

ՀՓՀ--

ԴՈԻ-

յոր».

)

ՀՎ

ՀՇ,

ԷՂԻ

ՀՀ-Ի-

ԷԷ

ՀՏ|

ԼԱ1:

| ՞

«---Վ--3 -«Վ---

7՛

) -ծ-- ա՛

Օդի շարժման շրջապտույտի սխեման

Է են 5.

Կամերաներիջեռուցման համար անհրաժեշտ է օգտագործել հարթ մակերնույթով պողպատյա ջեռուցիչ սարքեր: Օդափոխությանն օդաորակավորմանհամակարգերի սարքավորումների ընտրությունըկատարվումէ ելնելով 1 տ կոմպոստիօդափոխությանհամար 50 80 մ3/ժամ օդի ծախսից: Սնկի աճեցման կամերաներում անհրաժեշտէ կիրառելհամապատասխան սարքավորումներ,որոնք նախատեսվածեն ապահովել ներսի օդի շրջապտույտը կամերայի ամբողջ ծավալում` օդի ջերմաստիճանիհավասարեցմանն աճող սնկապտղիշարքում ածխաթթու գազի խտացումընվազեցնելունպատակով(նկ. 5.):

Նկ.

համար անհրաժեշտ է օգտաԿամերաներում օդափոխության գործել պոլիէթիլենայինթաղանթիցկարված խողովակաշար,որի վրա 20 մմ տրամագծով անցքեր են բացվում: Անցքերիգումարաչպետք է գերազանցի օդատարի ընդհանուր ծավալի

աի օը:

Կենցաղայինն օժանդակ շինություններիջեռուցման ն Օդափոխության համակարգերը նախագծվում ու կառուցվում են համապատասխան ՀայաստանիՀնարապետությունում գործող նորմատիվների ն ստանդարտների:

11.

Ջրամատ

Շամպինյոնի արտադրութ պոստին ծածկույթաշերտի պ մասերի ն օդի խոնավացմա մասերի հատակների ն սար կանոցի արտադրության համ ջուր: Արտադրականկա մոտավոր ծախսը (բերված է

Քուր

Արտադրականկա Ջրի օգտագործումը

|1 տ

)Բ 1.

թր ծածկույթաշերտի ծավա

ծղոտի թրջումը

Յ.

| 1 մ՛ կոմպոստիխոնավությունը վա կազերծումից առաջ | 1 մ" ծածկույթաշերտիխոնավաց փռելուց հետո | Աճի ընթացքում 12 մակերեսի խ վացումը , | Ախտահարումիցհետո 1 մ2 ստելա րի լվանալը | 1 մշ հատակի լվանալը, ամեն օր. «Մաքուր» միջանցքների «Կեղտոտ» միջանցքների

| կամերայիհատակը

| կամերան ամբողջովին, անտահա

8. 9.

| կամերան բերքահավաքից հետո

մից հետո

10.

Կոմպոստի ն ծածկույթաշ գործվող ջրի ջերմաստիճան ու խոնավացման նպատակ ծայրին ջուրը հավասարաչա րացնել ցնցուղ: Արտադրամասում ն կենց

րում անհրաժեշտ է նախա

համապատասխանող միացյալ կոյուղու համակարգ, որը բաղկացած է ցանցապատհատականցքից (տրապ), տիղմազտիչիգն խո-

ղովակաշարից: «Դ»

12.

էլեկտրոմատակարարում

`րդեհա-անվտանգության տեսանկյունիցշամպինյոնի արտադկատեգորիայիշինությունների կարգին:

րամասըդասվում է

13.

Աշխատատարպրոցեսների մեքենայացումը

էլեկտրոմատակարարման հուսալիության ապահովման աստիճանի դասակարգմամբշամպինյոնի արտադրամասըպատկանում է սպառողներիերկրորդ կարգին, իսկ Օժանդակն կենցաղայինշինությունները` երրորդ կարգին: էլեկտրական սարքավորումների նախագծման, ընտրման ն մոնտաժի ժամանակ սնկի աճեցման կամերանանհրաժեշտ է դասակարգելհատկապեսխոնավ ու շոգ շինությունների շարքին: Կամերաներում պետք է նախատեսելարհեստական լուսավորություն: Շամպինյոնիաճի վերահսկմանն բերքահավաքիժամանակ նորմալ լուսավորություն ապահովելու համար կամերայի պատերի վրա տարբեր մակարդակներովն միջանցքների առաստաղներին անհրաժեշտ է տեղադրել լյումինէսցենտային լուսա-

տուներ:

Սնկի արտադրության համալիրներում աշխատատար պրոցեսներ են համարվում. ծղոտի տեղափոխումըդաշտից ն անհրաժեշտության դեպքում` մանրացումը, գոմաղբի ն թռչնաղբի հավաքումըգոմերից կամ գոմաղբակույտերից, բեռնումըն փոխադրումը, ծածկույթաշերտի(տորֆի) բեռնումը ն փոխադրումը, կոմպոստիբաղադրամասերիդարսումը ն խառնումը, պատրաստի կոմպոստի ն ծածկույթաշերտի փոխադրումը աճեցման կամերա, բերքի փոխադրումըիրացման վայր, օգտագործված կոմպոստիհեռացումը կամերայից ն փոխադրումը պարարտացման ենթակա դաշտ: Թվարկած աշխատատարպրոցեսներիմեքենայացմանհամար

անհրաժեշտ է օգտագործելֆեր նպատակներիհամար ձեռք բեր կիսաբեռնատարինքնաթափ էլեկտրականբեռամբարձիչ ձեռնասայլակներ, շարժական փոխադրիչներ, հենահարթակներ, այգիների սրսկիչներն այլն: -

14.Անվտանգությանտ սանի Շամպինյոնի աճեցման պայմ որոշակի պահանջներ: Արտադ հարցերի, անվտանգության տե շաճ ապահովումը պայմանավո ների առանձնահատկություննե ծում են արտաքին միջավայրիպ սագործունեության անվտանգո

վրա:

Անհրաժեշտէ նշել, որ սնկի ա որպես անթափոն տեխնոլոգիա րական բնագավառ,, որի ժամ առաջացած թափոններըչեն աղ ավելին, շամպինյոնի բերքահա րատը), որպես արժեքավո առանց լրագուցիչ վերամշակո վարության ն այգեգործության մ թյան անթափոն տեխնոլոգիան փակված էկոլոգիական համակ թյան էկոլոգիականհամակարգ Փաստորեն այս պայմաններ կան կանոններիցմեկը` «Տարա ռության կանոնը», այսինքն, կեն տվյալ դեպքում սնկի արտադր նափակվումԷ էկոլոգիականբա Շամպինյոնի արտադրությա

ցությամբ:

գործոններից է նան միկրոկլիման: Այսպես, նրա աճի համար վճռական նշանակություն ունի օդի ջերմաստիճանիԱ հարաբերական խոնավությանխիստ որոշակի չափանիշներիպահպանումը, իսկ լույսը ն, հատկապես, ուժեղ լուսավորվածությունը բացասաբար են ազդում նրա աճի վրա: Լույսը խթանում է վնասատուների` սնկային մոծակներին ճանճերի աճին ու բազմացմանը: Կոմպոստի ն ծածկույթաշերտի բաղադրամասերի բեռնման, փոխադրմանն բեռնաթափմանաշխատանքներիժամանակ անհրաժեշտ է ղեկավարել օգտագործվող բեռամբարձԿ տրանսպորտային միջոցներիանվտանգշահագործման կանոններով: Աճեցմանկամերայում անհրաժեշտ է ստուգել ստելաժների կայունությունը ն հուսալի ամրացումը, ինչպես նան դրանց վրա դուրս ցցված մասերի բացակայումը: Ստելաժներիհարկերի միմիանցիցոչ բարձր (60 սմ) դասավորվածությունը ստիպում է աշխատողին ցուցաբերել որոշակի զգուշություն` գլուխը չվնասելու համար: Կումպոստըլցնելու, միցելիյը ցանելու, բերքահավաքի ն այլ աշխատանքներիժամանակ աշխատողը գլխին պետք է ունենա պաշտպանիչ սաղավարտ»:Միջանցքներում աշխատող շարժական հենահարթակներըպետք է ունենան հուսալի ամրություն ն հեշտությամբտեղափոխվեն: Հատակի մշտապես թաց վիճակը կամ բարձր խոնավությունը կարող են աշխատողին սահելու, ընկնելու ն վնասվելու պատճառ դառնալ: Վտանգը կանխելու համար աշխատողը պետք է կրի հատուկ ներբաններովկոշիկներ, որոնք նան պետք է լինեն անջրթա-

փանցիկ:

Սնկանոցի օդի հարաբերականխոնավությունը տեխնոլոգիական պրոցեսների առանձնահատկություններից կախված երբեմն մոտ երկու անգամ գերազանցում է աշխատողի համար թույլատրելի նորմաները: Որպես կանխարգելիչմիջոցառում աշխատողը միայն խիստ անհրաժեշտությանդեպքում պետք է մտնի սնկանոցի կամերա ն կրի շնչադիմակ: Սնկանոց մտնելուց առաջ աշխատողը պետք է հագնված լինի հատուկ ստերիլիզացված արտահագուստ ն կոշիկները մաքրի կամերայի նախամուտքիախտահանիչարկղում: Միցելիյի ցանքի ն ծածկույթաշերտի ձեռքերով հարթեցնելու ժամանակաշխատողը պետք է կրի պաշտպանականձեռնոցներ: Բերքահավաքըպետք է կատարել նախապեսլվացած, մաքուր ձեռքերով կամ հագնել ստերիլիզացվածձեռնոցներ: Շամպինյոնի

հանելուց հետո նրա պոչը գործել միայն այդ նպատա Շամպինյոնիարտադրու թաշերտիվարակազերծմա աշխատանքներիհամար օ թյան ն քանակի տարբեր ք անհըրաժեշտ է խստորեն պ այի համապատասխանկա Վերոհիշյալ աշխատան առողջ, բժշկական ստուգո լավ ծանոթ են օգտագործվ ների հետ ն գիտեն նրանց ված անձինք բժշկական ստ ամիսը մեկ անգամ: Աշխատ հագուստ ն ապահովիչ հա ներ, հակագազեր, շնչադիմ Սնկանոցի ախտահանմ թերի գոլորշիներից պաշտ րում Օգտագործվումեն Ճ մար) ն Ց (աշխատանքա փամփուշտներ:Դրանք օգտ քերը պաշտպանողարտա Ախտահանմանժամանա հսկողություն: Ա շուրջօրյա բարձր ն ոչ ավելի քան Հ25Շ տահանող բրիգադի կազմ կաս: Աշխատանքներըկա կանոցի բոլոր օդանցքներ խան քանակի ախտահա փակվում է տարան կափ են գալիս սնկանոցի հակագազերը: դուրս նում

ՕԳՏԱԳՈՐԾՎԱԾ

Ճ.

ԳՐԱԿԱՆՈՒԹՅՈՒՆ

Ռ.Ա.

թ.

«գյուղատնտեսական

Մ. 1975.

»ԱՅԽՈՒԽԵՕԻԵԹ»,

Ավագյան Ս. «Տնամերձ սնկաբուծություն», Երնան 2003

ՈՅ8օԿԵԻԻ7.

ԳովհաննիսյանԿ-3., Մեժլումյան

Խ. 1988

Խ.

ԱՍՅԿԽՈՒԻԵՕԻԵՕՑ",

տեխնիկայիշահագործման անվտանգությունը ֆերմերային

ՅՑ ոքՕո380ղօ180

"Ա1ՅաոԲԿԵՕԻԿելՇ ԿՕԿՈՈՇԵՀԵ"

ՄԵԼՇԻՇ/ՑԻ

Է. Ճ. "

թ.

Հակոբյան :.Թ.

տնտեսություններում», Երնան 2003թ. Ղանդիլյան Ռ.Ա., Սարգսյան Մ.,

քոր:

Լլ.

«Արտադրականսանիտարիա», Երնան 2002 Իթ

ւ.

ՔճեճՑՅ

թ.

Սահակյան Լ.Ա., Համբարձումյան Վ.Վ., Սարգսյան Մ.

«Աշխատանքիպաշտպանություն»,Երնան 1985

Ծածկույթաշերտ հողի պատ

Միգելիյի ծլումը կոմպոստի

Սնկամարմնի(միցելիյի) ցամ

Կոմպոստի պատրաստումը

Շամպինյոնի աճեցման սիս

Ընդհանուր դրույթներ

ԲՈՎԱՆԴԱԿ

Շամպինյոնի աճեցումը

11.

10.

էլեկտրամատակարարՈւմ

Ջրամատակարարում Ա կռ

Ջեռուցում, օդափոխում

Արտադրամասինախապատ

12.

Աշխատաւտարպրոցեսնե

Արտադրամասինախագծում

13.

Անվտանգությանտեխնիկա

14.

Օգտագործված գրական

ն.

15.