Տերյան. Բանաստեղծություններ

Հարգելի՜ ընթերցող. ԵՊՀ հայագիտական հետազոտությունների ինստիտուտը, չհետապնդելով որևէ եկամուտ, իր կայքերում ներկայացնելով հայագիտական հրատարակություններ, նպատակ ունի հանրությանն ավելի հասանելի դարձնել այդ ուսումնասիրությունները: Մենք շնորհակալություն ենք հայտնում հայագիտական աշխատասիրությունների հեղինակներին, հրատարակիչներին:

Մեր կոնտակտները` Պաշտոնական կայք՝ http://www.armin.am Էլ. փոստ՝ [email protected]

ՎԱՀԱՆ ՏԵՐՅԱՆ

ՐԱՆԱՍՏՈԾՈՒԹՅՈՒՆՆԵ

ԼԻԱԿԱՏԱՐ Շ-ՈՂՈՎՍԾՈՒ

Խմբագրությամբ

Էդ. ՋՐԲԱՇՅԱԽԻ

«ՍՈՎԵՏԱԿԱՆ

ԳՐՈՂ»ՀՐԱՏԱՐԱԿՈՒԹՅՈՒՆ

ԵՐԵՎԱՆ--1985

ՉՄԴ 84Հ1 Տ 470

ՎԱՀԱՆՏԵՐՅԱՆԻ ՊՔԵԶԻԱՆ

լրանում թվականին

է

ՎաՀան Տէրյանի ծննդյան 100-ամյակը

մատնանշող տարածություն ժառանդուորեէ բանաստեղծի ձեվելորդ Համար: ամփոփելու քննության արդյունքներն պատմական ժամանակային մեծ

նրա մաճվան 65 տարին: են որոնք ավելի ջան բավական տարեթվեր,

թյան

ն

ւ

դիմացել է այդ ջննությանը լիովի Տերյանի պոհղիան ւ ուժով, որքան ն իր երետ անմիջական Հեչում է նույնքան թարմ այար մեզ, է մոտ սիրելի այնքան գալուժամանակ: Ավելին. այդ պոնզիան ատնսակնույնիսկ դժվար է այլ մի որ Հարազատ, քան անփոխարինելի

առացուցել,

որ

ու

ար-

ու

ու

ՏերյանՎ, լիակատար Բանաստեղծություններ.

Տ 470

/կազմ., խմբ., առաջաբանըն

գրող, եր.. Սովետ. ցրբաշյանը.--

ժողովածու ծանոթագր. գրեց Էլ 512 էջ: 1985.--

ներկա ժողովածուն Օամփուփումէ Վաճան Տծրյանի բանաոտեղծականողջ ժառանգությունը, որը ճասել է մեզ: Բանաստեղծությունները դասավորված են ըստ ճեղինակի կազմած շարքերի ե գրքերի, իսկ շարթերի մեջ չմտաժ գործերը ճավաջված են «Այլ բանաստեղծություններ» ն «Սնագրություններ» բաժիններում: Տերյանի գրական ժառանգության մլուս մասերը (քարգմանություններ, մեջ չեն մտել: Հողվածներ,նամակներ)այս Հրատարակության 4702080200

ՏՆ

(01)

-ՅՏ

ՀՄԴ

84Հ1

եջ: Հեռավորության սղատմական պատկերացնել Տե րյանի կյանքի կարճատն եղան Վաճան Ցավալիորեն նրա

գործիսաճ-

դործուննուտարի, իսկ մանները, նա ապրեց ընդամենը Բայց ինչպիսի պատմական տնեց: տասնամյակ թյունը ճազիվ մեկուկես է ճամաշՀագեցած տարիներ էին դրանք: Դժվար նշանակությամբ վեքխարի ժամանակաՀչ ուրիչ մի տալ մեջ ցույց պատմության Խորադույն խարճային ու բելիներ մեծագույն Հարուստ այնպես ո րն շրջան, սկրզդարի Մեր տարիները

գրական

իրադարձություններով

կումերով, ինչպես Տերյանի գիտակից կյանջի Տերյանը Մոսկվայոմ ե Պետերբուրգում, բից ապրելով գերազանցապես

մո-

Հոբը

ռուսական առաչին Հեղափոխության տիկից ականատես եղավ դեպքերին, ու նրան Հաջորդած. վերելքին սկսված ճառարակական գերաչափերով ու Հետնանթներով իր որն պլսռոնրաղմին,

աոաչ բնդշարումնհրը» ռազմական տեղիունեցած ղանցեց մինչ 978: ն, վերջապես, Հեղափոխությունը բուրժուադեմոկրատական փետրվարյան Հոկտեմբերյան իրադարձությանը՝ դարի մեծագույն ոպլատմական «ցիաի Այս կռիվներին: քաղաթացիական

Համաշխարճային

բոլոր

այդ

տական մեծ

Հեղափոխությանն ու

ամենը

երբ սկսվեց տարիներին:

Համընկավ Հենց այն իմառտով ժամանակագրական Քք.): (1905--1920 գրականգործունեությունը ծավալվեց Ճայ բանաստեղծի խ րադրությու ողբերգական կյանքի եթե սրան ավելացնենքՃայ ազգային ջարդերն գանգղվաժային Հատկապես արնեմտաշայության ու

կազմելու, խմբագրելու, «Սովետակախ զրող» Ճրատարակչություն, առաջաբանի,ծանոթագր. ն ձեավորման ճամար, 1585

ն

նույն

այդ

շրջանում,

տքզաճանությունըթուրքական բռնապետության կողժից, ասպա պարղ Հոշէչ, ին |նչպրսի մեծ, պատմության մեջ անջնջելի «ետք թողած դարաշրչո:նում է օտեղժագործել Հիրավի, նրան վիճակված էր» Ֆ. հ. ՎաՀանՏերյանը: Հյուտչնի խոսքերով ասած, «այցելել այս աշխարճը նրա ճակատազրական բոպեներինը, լինել մեժ դեպքերի անմիջական մաւնակիցր ե բանաստեղծոբեն արձաղանքել նրանց: ու

նախքան Հոկաձմբերյան Պեղզատոխությունը Տերյանը լավ էր տակցում իր ապրած ժամանակի բենումնային նշանակությունը երիրի ն Դեո

դովրդի ճակատագրում,ինչպես

գ"«ո-

նան

դեղարվեստական մշակույթի ղուրդգարթ. գարնանը կարդացած ճայոնիզեկուցման մքշ մեջ: Այսպես, («Հայ գրականությանգալիք օրը») նա խոսում էր «1905 թ. մակընքացուչ թյան դրան Ճեւտնողտարիների ավերիչ ճողզեսպանտեղատվության: մասին, որոնք ամենախորճետք են քողել նան գրական կյանքի վրա: Բանաստեզծնիր ապրած ժամանակըճամարոսւքէր Ճասարակականկյանքի խոր ճգնաժամին մեֆ սպասումների շրջան: «Մեր կյանքն էլ նույն ճեղաշրջման, նույնկրիզիսի մեջ է», դրել է նա, բնական օրինաչափություն տեսնելով այն իրողության մեջ, որ «մարդիկ կարիք են զգում փնրագնաճատության ենթուրկելու կյանքի երնեույթները», ապասում ենն, որ «արղեն կատարված ն կաման

ու

ու

տարվելիք կուլտուրական Ճճեղաշրջումը» տնտնսական-քաղաքական լինելու շատ ավելի մեծ ն արմատական «նախիրգանքը» ճեղաշրջման: Մեծ բանաստեղծիերնան գալը գրեթե միշտ նման է ճայտնության, որն ն

չ

սկզբում թվում է անակնկալ, անսովոր ն զարմանալի, է իբրե խԽորաղես օրինաչափ ն իմաստալից,

ճետո

ներկայաժի երնույք։ անճրաժեշտ առափ՝ դա ՉՓատկերավոր ազգային դրականության «աստեղային ժամերից» մեկն է, որը խտացնում է եր մեջ գեղարվեստական մշակույթի նախընթաց ն րատ բայց փորձը, քարմացնում է այն, էապես նպաստուփ ամենայնի բանաստեղծական արվեստիՀետագազարգացմանը: նում

բայց

Հայ բազմադարյան պոնղզիայի պատմության մեջ այդպիսի ժամ» էր ՎաՀճան Տերյանի գրական մուոբը՝ նրա

«աստեղային անդրանիկ«Մթնշաղի անուրջներ» գրքի ճրատարակությունը Հայտնի Լ, ռր այդ Քվականին: ն ժամանակ Հայ նոր դրականությունը Ճատկապես արդեն անցելէր ոլոնզիան զարգացման շուրջ ճարյուրամյա ճանապարճ,ճասել էր գեղարվեստական Ճճաբարձր մակարդակիսՀանրագումարի սունության էին բերվում նախընթաց ճանապարձի էին բանաստեղծականխոսքի նոր արդյունքները, փնտրվում

ԿՆ վոր Արաբ Ա" նելը ությանանձեռանկար հի ա կամ ովԹումանյանինիսաճակյանին,-Ի -" Մ ոո, ար» կրկնու ինչու, քն լռել»):

Համազգային գեղարվեստական նառտեղծներիվաստակի լավ էր գիտակցումնրանց որնէ կերպ նը միաժամանակ ն

(«ԶեզնիցՀետոյ--

զ

ասել է նա

ն

ոա Տերյանի անեիոռթվականին՝ անուրջների» «Մթնշաղի ամ

ենչ

ԱՀճա

տի

Ք,

Թումանյա

թատ ո 2: ազագի

գրականմուտքի

կարնոր է տասըտարի անց, Թումանյանը տվել Ար դիղու ։ ան սեղմ, շատ

-

Պա

նշ գրքի գրականչպատմական

այդ

որ

."

Այդ գրքով» գնաչատականը:

բանաստ սկսվեց արնելաճայ հարա Բաններ, ո նդ ծկապում ության որոր էր բա

նո-

սկիզրը րագույն շրջանը» (նախորդերկու շրջանների

նա

:

ՀԼ" Էրի "Հ Դողու ' - Իջ

«Ազգայինհրգարանի» ք. ծրատարակած թ. տպադիված«Բանաստեղծություններ» արտաճայտվել նույն ճարցի մասին բաղմիցս Հեւլտազայում «Տ 1934 թ. մի նամակում նա գրել է, որ Այսպես, Հակյանը: ն որ բնագավառու այդ նությամբ գլխավորեցժեր լիրիկան», Իսկ ավելի քան երկու տասնա մնում է «կատար, լեռ-բարձունք»: ն

կանյանի՝ նիսյանի՝

ա

Բո

իրա որոն -

(1955) իսաճակյանն իր

մեծ

յակ

աժ

նորից Գար կ. եիքը,"ձայնով երգեց քնրը» ար լեղուն»: նյութը, ռպլոնհզիայի

Հեղինակությամբ

րանը «մի նոր գույնով, մի նոր

--

շտ

ն

ե՛

ե՛ Նա քարմացրեց ճայ բնությունը: էր, քեն ար իրոք,Վ. Տերյանը իսկական նորարար բանաստեղծ ն Ճավակնուտ ձներ, երբեք չընդունեց աղմկոտ բարությունը ժխտման: անվերաղաձճ արժեքների խորդշրջանիդեղարվնստական

հրա աան յ

տաղանդի շչնորձիվ նորն

ու

նա

սկզբից

ազգայինն ավանդականը,

Ը

։ նենք կարողացավ բնականորեն ղոգակցոլ

միջաղզգայինը

ու

ե.»

ուղին, ինչքան էլ կարճատե եղավ ՎաՀան Տերյանի ստեղծագործական է, փուլերն այդ ճիշտ փովերը արայն ունեցավ իր վղարգացմաններքին կամ Վաչեն նրնում, ինչպես,ասենք,Ձարննցի մտտաքուստ այնպես ցայտուն թվում է մեջ: Տերյանի գրական նկարագիրը բուժանիստեղծագործության է ն քեմատիկ ու դժվար Հաճախ խիստ միաձույլ: շատ ավելի միասնական կամ ոճական տարբերություններնկատել տարբեր շրջաններոմ գրած նրա

ուղիներ: Վաշճան Տնրյանը եղավ այդ պատմականորհն Ճասունացածպաճանջն ամենից խոր ըմբռնող ն իրագործող նա սկիզբ բանաստեղծություններիմիջե: եվ, այնուամենայնիվ, գրական բանաստեղծը: դրեց Ճայ պոհզիայի զարգացման նոր շրջանի, որը չատ Տերյանն անցել է պարգացմանժի քան" կողմերով պայմանավորեց տասնձճինգտարիների ընթացքում մեր բանաստեղծական ճասարակականկյանքի արվեստիՀետագաողջ ընթացքը: աստիճան, որոնք պայմանավորված էին ինչես որոնում գեղարվեստական Այդ գրական-պատմժական անզադրում բանաստեղծի էլ ու շարժմամբ, այնպես իրողության իմաստն (ԻՎ պատարժեքը կերացնելու Համար ճատկապես ներով: կարնոր են նախընթացշրջանի արհելաճալ պոնզիայիերկու ամենամեֆ դեմբերի՝ Հով. կ փուլերն իրենց արտածայտությունը ուղու Տերյանի ստենղժագործական

աշխատա

Սվ. իսաճակյանի Թումանյանի երբ Վ. Տերյանը գնաճատականները: մուտք գործեց գրականության մեջ, Թումանյաննիսաճակյանը արդեն 4իմնականումմշակել էին իրենց դեղարվեստական Ճամակարդը, բանաստեղծական աշխարճընկալմանն ոճի տված

ու

ն իրենց ինքնատիպ անկրկնելիգծերը: Շատ բարձր գնաշատելովայդ

բա-

գտան տարբեր տարիների բանաստեղծականչշարթերի

(ցիկլերի) մեյ:

Իր

մեժ ււանկարագրով լինելով «մաքուր քնարերգուջ բանաստեղծ, Տերյանը նա մեջ: փաստորեն շարքերի էր որոշակի ճամախմբում սամբ իր գործերը առաչին արնելաշայ բանաստեղծնէր, որը դասականկատարելությամբկիրա-

քան քե ամբանն ավելի ընկալում էր «զգացմունքով», նույն նաոր է նան, Հետաքրքիր լույսի տակ: աշխարճայացքի բողջացած կապում էր ամենից առաջ գաղափարը մակում նա մի նամակոմ,

ավանդույվանդո ոէց այդ սկզբունքը, «իմք դնելով մի կարնոր ստեղժադործական ն ստեղծագործումէ ոչ միայն մտածում Քեւ Կարելի է ասել, որ Տերյանը այլն որոշակի չարքերի միջոցով, ն դա առանձին բանաստեղծությունների, ց ամենավառ նրա գնղարվեստական նորարարության շարքերը ոչ քն ոտանավորների սովորական մեկն է: նրա բանաստեղծական մեջ Ճճաջորդականության ծավաքածուներեն այլ որոշակիտրամաբանական

այդ

հարոջավ Միավորյան մարդուս «ո է՞-ամքնաանտանոլ կոչնչացնի մենակությունը: Սոցիալիզմը Տերյանը:-ց

սոցիալիզմի

Համախժբման դիտված քնարական մոտիվների տրամադրությունների եղանակ: զարգացմանստեղծագորժական

Հիմնական քնեմաների շրջանակը, սկզբունքները:

նա

ե՛

արդեն

գտավ

Հորդառատ աղբյուր: լոաավորանուրջների ն սպասումների արդեն անդես եկան Տերյանի քնարական անուրջներում» «Մթնշաղի Հիմնականգծերը,որոնք պիտի զարգանանկարագրի ճերոսի2Հոդերանական շարքերում: Այդ քնարականկերբանաստեղծական ճաջորդ յին ու խորանային Հենց ամենից առաչ տեսնում ենք, իՀարկե, մենք տրամադրություններում ե պարի վառ դեգերումների, ապրումների ողբերգական դրամատիկ էր՝ Հնղինակի ճաէ Բավական արտացոլումը: ծանը Հուսախաբությունների երազների ԱնՀատկապես նրա նամակների, Տերյանի բանաստեղծությունները ժեմատել բայց

ե՛

իր

երաղներն սանրը»

ու

թառամ Միսկարյանին գրածների նտ, ն ուղղակի կապ կա քնարերգության

Տերյանի Պոեզիան

Պուսախաբությունները

:

'

:

ձկռում, մասնակցելու

Մ | Է

տպադրված «Մքնչաղի անուրչներ» զրքում տեղ գտան գրերն բացառապես խմբի բանաստեղժություններ: Դա պայմանավորված էր ինչոլես այնպես էլ գոյացած Ճճասարակական պայմաններով, միասնությունը պաճպանելու ցանկությամբ: ն ճայ ոլոնոր ի ստեղ ազործական զարգացումը դարասկզբի փ պատկ ճիշտ ըբմբոնելու ճամարշատ կարկոր է այն փաստը:որ չ ու ՔՔ. երիտասարդ բանաստեղծը գրում էր ։ ան ստեղծ Հե «Փշե պսակ» ատեղծաչարը կենդանության ժամանակ (ճեղզինակի մն ացած): ) անտիպ զ Շարքիառանցքային մոտիվը ազատագրականպայքարի քար, ն նրա Հերոսների բանաստեղժական բում է. Այդ պայքարի մեջ փառաքանումն մ արդկության լուսավոր լ" տնանելով իդեալների իրականացման ուղին, բանաստեղժըՖրազում էր լինել նրա լիարժեք մասնակից ե նույնիսկ նաճատակ.

:

ա րանում Պողարվոաոական աՆ

էթ: ։

տ

|

Լ)

| ։

բարդ ծայրաստիճան

արը աՆ `

Արդեն այդ շրջանում բանաստեղծնուներ ճրաժեչտուցյան»գիտակցությունը,թեն, ինչպես խոստովանել է

անշ«առցիալական ճեղզաչրչման

նա

ք.

ն

արող պայմաններում հրադրության ճակասական

ն

էական դծեր:

տա-

`

ոտ

Սակայն,

Հայ պոեղիայի պատմության ժեջ Տերյանն առաչին անդամ քնարական միչոցներով Հանդես բերեց ճատկապես քաղաքաբնականձատին, ժամանաանձուկ կակից մեծ քաղաբի փողոցներում դեգերող կամ իր «ենյակի ճարրածության մել փակված ն միջտ Հոգեկան տվայտանքներիճանձնվաց

ակա

է լճում... տանջանքն մաոդկանց Այնտեղ,

կենսական տպավորություն

նրա

առաջավոր անճատի Հոգեկան աշխարձի շատ

տառապող

շա

Ո՛վ գեբագույն փառք,վեջին ճիացմունք, Աշյունիբսիոտըսքո ճամբույբներում: աղ իմ եբգեր, առցունք արցունք Թափվեք,

ամն-

Դանդես ուժ: Նրա բանաստնեղծություններում բերում ընդչանրացնող մեծ մուբխորապես իր ինքնակենսագրական, եկող քնարական բնավորությունը ն մեծ օիյեկտիվ բովանդակություն ունի միաժամանակ յեկտիվ նկարագրով են դարասկչբի արժեք: Այդ կերպարի մեջ մարմնավորվել ճանաչողական

աի

փ

ուր

է

ռ

ոի

օրագիր է, յուրօրինակ քնարական նն

ինչպիսի՞

ժիջե: ապրումների կենսական

երնույթներին: իրականության ները, նրա անմիջական արձագանքը կերսլար,Տերյանի քնարական ինչպես ամեն ժի լիարժեք գեղարվեստական շրջանակներից,ձեռք Հերոսը ես դուրս է գալիս իր անմիջականնախատիպի

տ

ւ

ճամար մի

որպեսզի Համժոզվենք,թե

առօրյա

անկեղծությամբ արտաձայտվել

կայն

քոզելու մոտիվներ Մյուս կո մից` Հասարակական կյանբին ու պայքարին ճանուն ակավվորնն ցնլու ձգտում, բարձր իդնալի ժարտնչելու ն ճն նիսկ ինքնազոճության դիմելու պատրաստակամությունՄիշտ է, Ա

նուն

նակ

ու

Սկզբից նձ Տերյանի պոհվիան սլարունակում էր առաչին այացքից խիստ Ճակադիր ն անչամատեղելի ապրումներից յուսված բանաստեղճուչ թյուններ: Մի կողմից՝ իրականությունից, մարզկանցից Ճեռանալու, ժեկումեջ սանալույմիայնության

ո-

վիճակված

եր քնարական նրանց պատկերավոր մարմնավորման

մեջ

ազո

էր ամենից ավելի Տերյանին, էրրն մարդու ն բանատտեգծի Սակայն մենակությունը, ապրել ու երգել այդ օ«աժենաանաանելիվիշտը» պարտա Հանդգամանքներով կենսական այլ դա նր. ճամար ոչ թե ցանկալի, տառապանքի, ե դառնում է Հոգեկան անսպառ դրվածիրավիճակ է, որը

ունեցել է բր ավանակներինման, պատանի Տերյանն է, րոլոր ուսումնառության շրջանը, մասնավորապես գրել է բանաստեղժություններ Թումանյանին հսաչակյանի որոշակի ճետնողությամբ, բայց դրանցից միայն ) մի երկու օրինակ է պաճալանվել: Մեզ չի Հասել նան «Արի» («նիւրա» վերնագրված բանաստեղծությունների այն տետըը, որի մասին պատժել է Ամ. հշաճակյանըիր Պուշերում՝ Ճամարելով այն տակավին ինքնուրույնուքյունից զուրկ պատանու գրական փորձեր: «իսկական Տերյանն» սկսվում է դրանից անժիջապնս Հետո՝ «Հատկապես1905 ն ճաջորդ տարիներին գրած Թե

որոնց բանաստեղժությունննրով,

ե

գրումէր էչ արգասիքն տնտեսության ինդիվիղուալիստական կապիտալիստական ձեն է...»: ամենաբարձր եղբայրության ցիալիզմըդա մոնրմության,

ե

ու

մո

ճոգնոր անդամների Հասարակության

Հասկացությունների, արտաճայտություններ: «Մենակությունը Հեռանկարի ետ

կարնորկողմերից ժեկն դուն: Տերյանի գեղարվեստականնորարարության ) քնարերգու նա (ուրբանիատ ճանղես եկավ իբրն քաղաջերդգակ այն էր, որ ն Պայ շատ բանաստեղծների ժամանակակից ի տարբերությու, իր նախորդ էին որոնք իրենց ապրումների բացաճայտման Համար կամ նախընտրում էին ն անտարբնր ու կամ առճասարակ բնանկարը գյուղական միչավայրն նաղ

ԱՏՆ -- պիզ

ն

Ճե

արանեերը

ար: ոռ աոարկա ազխարԻ ծնրյանի -

դրգորում

ո'

բկավի կճաստ»

ո՛ր

| Է

էչանջ ներկայանում են իբրն իրենց «արտմժաշուկծանրությամբ» անձչատին են մերթ երոն մի վարչ ուր «զարնում ենշող ն առաբեկող ռանգմվածներ, մեծ էն մեռան», պատժական «Ճատուցմանջ՝ կովում այն մարդիկ, որ ցրալական Ճնեղաշրչմանուժերը: Այդ երկու կողմերը ճաճախ կարող են զուզակցվել միննույն բանաստեղծությանմեչ: երկու դեպքում էլ ուրբանիզմն իր Խոր կնիքն է դնում քնարական Հերոսի ապրումների բնույթի, նրա մտածոզության բուն կառուցվածքի վրաո

չք.

|

սո-

`

, :

ն

նան

տի մեջ,

Հետե չ են գծերըխտացվածկերպով ճՃանդես եկել, օրիակ, տենյալ

մ նորիցեբազնե՞րնեն քափառու Արդյոք են ինձ կանչում. Սիրոանուշ նվագնե՞բն յ

,

Դալուկաշնանտխու"շողերնեն մարում, են կառկաչում: իջնողաղբյուրնեոն Սաբից --

«Մթնշաղի անուրչների» չատ բանաստեզծություններում գծադրվում են քնարական ճերոսի նվիրական իղձերն կապված սիրո, երջաերազները՝ երկ Հանդիպման, մի ուրիշ լիտրժեք կյանքի «ճետ: Շատ ճաճախ այդ շքեղ անուրջենրըը ծավալվում են «նրբակերտ մբնշաղիջ՝ լույսի ն մութի այն խորձրոդավոր միախառնման ժամանակ, երբ «ամեն ինչ երազում է ճոգու 4ճետջ, երբ թվում է, «որ ողջ կյանքդ է մի անսաճման նինջ»: Բազում քաղցր Ճոդեկան փորձություններիմիջով է անցնում քնարական երոսը, որին կլանբը ու

:

կ

մի շշուկ, լսում եմ ճիացմունքի Արդյոքդո՞ւ ես նորիցհոգիսմեղմ ճուզում. Այն գիշերնէ, այն նուշեբն են տոտմաշուր, Այն աստղերնեն ցուրտ երկնքումերազում:

Ես

--

ընկածեմ անծայոդաշտումմիայնակ, Եբազնե՛րըս,Եբազնե՞րըս,որբ անցան. Արդյոքղո՞ւ ես գիշեբիպես ճեբարբձակ, Գիշերիպես խոոճոդավոր դյութական. Դալուկ աշնան մերկ անտառն է շառաչում, են կառկաչում... Լույս ճուշերիվտակնեբն Ես

Հաճախթվում է մի «տխուր ճովիտ ճավիտյան լալու: ել նա ատիպվածէ մերթ ապավինել բացարձակ մենակության ու մոռացության, երբ կարելի է զգալ, «ռր կա սե՛ր ն ցնո՛րք ն լա՛ց», հրբ իր գերեղժանի չուրջը կփովի «լոությո՞ւն, լռություն, լռություն անսաշմանո նրա Հոդուն ճարաղատ են իրիկունն իր անտեսանելի ճատկաղպես գդվանբներով, երբ կարելի է «սուտ

աշունն իր մռայլ ն գունատ պատկերնե կլանքին խառնել երազանքը սուտծ, բով, անձրնի քամու «պաղ, միապաղաղ» նվաղզներով:եվ, այնուսմենայհիվ, այս ե նման տրամադրությունները բանաստեղծին չեն Ճանգեցնում սառն, անտարբնր վերաբերմունքի դեպի աշխարչն մարդը, նրա բոլոր մտորումների ե ապրումների վրա իշխում է մի լուսավոր մարդասիրական Հայացք, լիարժեք կյանքի սիրո կարոտ, որոնք ինչքան ճեռու են նե անՀասանելի, այնքան ցանկալի են անդիմադրելիությանաստիճան: Դա, կարելի է տանլ, Տերյանի պոնզիայի անսպառ ճմայքի ճիմքերի Հիմն է: ու

լ

ու

Բ

ու

Տերյանի առաջին դիրքը ուղենչեց նրա Ճճետադաընթացքը նան բանաստեղծական պատկերավորության ն ոճի ձների եղանակների առումո:): ն նրա անմիջականնախորդների՝ Հովճաննիսյանի Ծատուրյանի, Թումանյանը ու

ՀամեմատությամբՏերյանի բանաստեղծականպատկերներում ճակյանի ավելի Քիչ են իրական կյանքի շոշափելի գծերն դույներըո Նրանց վփոխան

ու

է

անրջային-անիրական, առարկայական կոնկրետ

ղուրկ պատկերներիդերն ճատկանիշներից կշիռը: Քնարական պատկերը, քն թոքափելով կարծեք երկրային, շոշափելի բնուքադրումների բեռը,Հաճախ դառնում է գրքի առաջին իսկ բանաստեղծության առաջին («Տխրություն») տողիխոսքերով ասած, «աննշմար, որպես քնքուշ ժութի թն»: Ինչպես բնուԲյան ն առարկայական աշխարճի այնպես էլ, մանավանղ, տեսարանները, երազների բանաստեղծի ռոմանտիկ ժզումների աղբյուր դարձած կինը՝ ու

ու

«ճրաշթ-աղչիկը»,կարծես ոչ այնքան իրական հրնուլքներ են, որքան յուրօրինակ խորճրդանիշներ՝ կենսական տոլավորությունների, կերտված էրեակալության ն անրջանքիբարդ մլբաճյուսմմանճանա պարճով: Հ դ Դրա չնորձիվ է

տերյանական պատկերներըճասնում

թյան, դառնում ն

--

ենք, զարգանում է երկու երազները ն մյուս կողՀերոսի սիրո գծով. մի կողժից՝ քնարական զուգաճեռ ու երկու գծերը ոչ Բայց այդ գուլները: ձայներն բնության մից՝ աշնանային միայն զուդադրվումեն, այլն ըստ էության միաձուլվում. Հէ՞ ռր սիրո առար-

Այս բանաստեղծությունը, ինչպնս

էն

էն

Ա

բացառիկ նրբության կարծեք լույսի շողի պես քափվանցիկ ու շլացուցիչ, ու

7,

բայց

բազմանշանակ, անորսալի: Տերյանի բանաստեղծական մտածողության այդ

տեսնում

աղբյուրկան նույնքան անորսալի է ե խուսափուկ, որքան աշնան շողերն ու վտակնեՃուշերի լուսավոր աստղերն ների կարկաչը, երկնքում երազող Այսպես, բնության երնույթները դառնում են Քնարական ճերոսի սիրո րը... ն բնութադրելու միջոց, բայց ինքը՝բնությունն էլ մարդկայնաերազները նում է, տոգորվում այդ հրաղային մեծ սիրով: ու

հաա

րեն զդղալիորեն մեծանում

ր

սրկք«

կազմեց ե Հաջորդ տարվա սկզբին Մոսկվայում վերջին Տերյանը ճրատարակեըլիր բանաստեղծություններիառաջին ատորը, որի մեջ, բացի անուրչներից» «Մքնչաղի (զգալիչափովվերամշակվածն մասամբ լրացված) մտան նան իբրն երկու նոր շարբեր՝«Գիշեր ն ճուշեր», «Ոսկիճնեքիաթ»:

բ.

ղետնղված է գրքի յուրօրինակ վերջաբան, առանձին շարքի «իրավունքով», կաՀատորի բաղկացած բանառտեղծությունը: «Վերադարձ» երկու մասից է տալիս, որ ճեղինակին մտաճոգել են ոչ միայն բանասռուցվածքը ցույց

այլն ժողովածուն տեղծական չարքերն իրենց կազմով ու դասավորությամբ, իբրե ամբողջական դեղարվեստականմիավոր, որն ունի իր ներքին քեմաների զուգակցման

ու

զարգացման որոշակի տրամաբանությունը

«Գիշեր ն Հուշեր», «Ոսկի եքիաթք» շարքերում առերնույք չարունակվում են «Մրնշաղի անուրջների» Հիմնական ըէմատիկ գծերը սիրո անուրջները ն Ճուսախաբություն, բնության տնսարաններ՝՝իմաստավորված սուրյեկ:

գեղեցիկ, բայց տիվ ապրումների լովսի տակ, մենության տառապանքներ, անորոշ իդեալի բուռն մղում, Սակայն չի նարելի անտեսել նան այդ ժոտիվ9

առմամբ կարելի է առել, որ նոր ֆջարԲջդչանուր Երի երթին զարզացուժը: խտանումեն գույները, ավելի ողբերգական բերում, մի կողմից, զգալիորեն կյանքի ն մաճվան երանգներծն ստանում քնարականերոսի մտորումները «Հատված» բացող չարթը ճնեթիաք» «Ոսկի է Հիչատակել վառին (բավական կողմից էլ ճամառ փորձեր են մյուս Բայց ծավալուն բանաստեզծությունը): կյանքի բազմաարվում դուրս գալու անձուկ մէնությունիք դեպի իրական Այսպես, առաառօրյան»: «Հեջիաթային մեչ շլացուցիչ դեմ, իր պարզության այժմ ավելիու ավելի չին շարքի մթնչազային մեղմու նուրբ պատկերներին անթափանցխավարի նն դալիս գիշերային մոայլ ու Հաճախ փոխարինելու է գիշերի անամոքա«անվերջ զգում իխեն Հերոսն պածերը, երբ քնարական

Է : ի

"ք ք

վ

Վ

են շան դիչե՛ր, Հուշե՛ր, կան մենության մեչ», նրբ րան շրջապատում նա չի կարող այլես օրորել իրեն խոչե՞՛ր անչամար»: Այդպիսի պաճերին նա զգում է, անուրչներով, զգալ նրանց սփոփիչ Հմայքը, որովչետն քաղցր են նույնիսկ մի ժամանակ այնթան լուսեղեն ճուշերն դավաճանում իրեն ռր

վ

ն

ն

եի

Վ

|

ի

|

հրազները:

ու

է փռել իո թեերըմութ, Գիշերն Գիշերնէ գեբելիմ սիբտըցաված.--

՛

՛

սուտ Ռոտե՞ղորոնեմ եբջանկության լաց: նվ իճչպե՞սգտնեմվեբաղաոձի

ի

անճուն է

ո

այցելում տեսքովբանաստեղծին Գիշերվամեջ մեր, Մեդուղայի են երնում է ն նրա ուրվամոտ լ երնում սիրաժկն կնոջ փոխարծձն մերթ ատկերներ, մերթսիրած պատկերներ, երկդեմ

կանը կան («Ռւ

`

| :

| շ

Է

վ ի

| է:

ֆ

ծմ,գիտիմ,--

նստած նատած,

ճետ նա

ն Քեզ

ստվերդ է միալն»). Լինում

են

դու

է չես

այն,ն

ե ԸԼատվերդ է

Մ

ա

իը

ԲԸ ինքն էլ իրեն 14 զդում է իբրն պաճեր, երբ դ չ ոգսերից Փի ունայ («Աւրվա

-

ոն

,

Մ

արսմացոն

տա

ո.

ու

Ց

Ն

մկա

տ

մ միայն,

նա

դ Ն, չջ ար վա «մուրվական ա տաքի» ե Մ ո աԼրազներով» Հա «թովչակա ազանի Հարսնացուի ՛

ապրում

է

ն

նոր

ար

-

. սեր»): Ավելացնենք,որ նոր շարքերում չալուլսի սպասումով («Խորճրդավոր տրոար 4 ավելի արոչակիմն Հանդես զալիս, կյանքի, տառապանջների մար մաճվանը փարելու մոայլ աս Բ գ"ե աշխար ր են Սակայն, մլոա կողմից ուժեղանուն դեցկությանն ներդաշնակությանմեջ տեսնելու, իրերին Հաշտ ու անչար Ճալացքով նայելու, գթության ն սիրո, Ճճեզությանկ Հնաղանդությանժոտիվենւ

բրո (ր. . «Մ, տտրումնն իր մն իա Գոր կատելի -

,

,

Համարվել Խտացված արտաճայտություններիկմեկը կարող բը:Նրանց ձե

Հետելալ տողերը.

ախառ էճորից, եվ աշխա Երկիրըճաբազատ դաշձյա մի թախիծ: անուշ ը պայ

Բուում

է

Էն

եվ գալի՛ք, նեռկա՛, անցյա՞լ... Է

Է

մասնավոր տարի անց, նույն Հասցեով դիած այլ նամակներում, Տերյանը, առիքներից ելնելով, տալիս է իր Ճճոգինչամակած տխրության այսպիսի ընդայնպե՞ս լուՀանրացվածբնուքագրումներ.«Թախծում հմ, ճիշտ է, բայը ու լուսավոր» (19813 թ է այնպես քախիծը, մեղմ իմ Հնազանդ սավոր, ե սխրումարտի 15-ի նամակից): եվ ապա. «նվ այնպես պարզ է Հողումս,

1լ

ՂՇՐԽԲՕ, ՈՇՎՅՊԵ

րում

ունեցող ՔՈ

ԽՇՏ

երդերի

Ալո՛, նույնիսկ

ՇԲՇՐՈՅ...»

մե 1

մի

«Մոմ է.

«11

ալս

տ,

քա

ւի

ոկա

ա

ո"

դունավո-

Հուռաճատական

ալնպես Աջ

ոմ

`

են ոավորուհոծ ի վերչո վերացնում Հե հաական մ մարդու ու սիրով, լավատոտագան կանքի րանքի եմ Ու ու եմ մաճ, պարզում սիրտրս սիրով կյանք ռանկարով: «Ընդունում «Զմռան արտաճայտողերը այս բանաստեղծության դիչեր» աշխարճին»,-տում են տերյանականկենսափիլիսուխայության էական կողմերից մեկը, Տեր-

ԳՐԲ ՛ Բո վոր թախծի երանգները, տոդորում ն մեզ թոր թյունը արա

որոնք "րոք

մ չալ

"7" ու

են

ՅԻ

լանի պոնղիան մեր սրտում ն Ճճոգում կատարում է այն, ինչ ճին Ճույներն նմանում անվանո էին կատարսիս-մաքրում.անցկացնելով թախծի ու տառապանքի միջով, այն ի վերջո մաքրում է մեզ այդ ծանր ապրումներից, տոգորում է Մի ավելի բարձր, խմատտունճայացքով կյանքի ն աշխարի ն ե ն Երբ Հարթերից մոմը կոչում էր «Պո 7" իր անառադծակա "ը Տերյանն

հատմամբ

կտրված

անիրական ձի աչկյանքից քայլափոթի ծնվող այն վսեմ «եՔիաքը, որ Հարուստ է ամեն մի երեակայությունից։Այդ ճայացքն իր տարմի բայց բեր կողմերով մարմնավորվել է շատ բանաստեղծություններում, Հէ

Բուք» Հենց նա

խարճ,

ալլ

քանիսն

այդ

նկատի ուներ առօրյա

իմաստով

ոչ

քե

կլանքումամեն

ճատկապես

"7

նշանակա :

մ9

են:

ԱՀա

«Գարնան "

"Մքաղա-

ն կենսասեր երգը. այստեղ բանաստեղծի Հասել է բում» բացառիկ առույգ մի Ճողեվիճակի, երբ նբա ճամար կյանքի առվոբականիրերն դեմթերը՝ փաղորիաղժաւկն ու չախժումը, վտիտ ծառերն ու զվարք մանուվ-

պայծառ

ու

տխրության

զտնել

արելի

Ո՞վ է իմ ճոգու լույսեոըմառել...

են

ու

ժե նարերդգության է զոննլ տխրությ Տերյան Անշուշտ, շ Ր1 քնարերդությչ կարել նրա ճաե բնորոշը ամենից բայց երանգներ, մույլ բազմազան, այդ Քվում երդեչ ն շատ է Տերյանական թախիծն մար «ենց այդ լուսավոր իմաստուն «ՊԼԱՇ թ 6180 րի բնաբան կարող էին լինել Պուշկինի Հայտնի խոսքերը.

ի

լում, աշխարճը ինչո՞ւշուտջըս

Զ

Տերյանն իր նաՀնարավորությունը, զգալով նման մեկնաբանությունների իր քախժի մակնրում բազմիցս վերադարձել է այդ խնդրին, բնութագրել ճոգնն բնորոշ ամենից Համար էությունը: իր անձնավորության իր երգերի բնուպարադոքսային նա, դիմելով առերնույթ բանական վիճակներից մեկը կամ ուրախություն», քսխի «թախծալի է ծ» «ուրախագին անվանել թագրման, միասնությանիմաստը բացատրելով այսպես. «Այդ ուրախալի քախիծը այդ Լավ են այդկամ քախծալի ինրկրանջը ամբողջովին չամակել է իմ ճոգին։ մարդ իրեն բոպեներ ենչ Այդ րոպեներին Դրանքեմաստուն պիսի րոպեները: միայնակ, ընդճակառակը,նա միաչի զգում աշխարճից կարված, լքված 4նտա: Այս տողերը գրվել են ձուլվում է տիեզերականներդաշնակության նամակում: Մի քանի Ա. մի ճասցնադրած Միսկարյանին ք. վերջին,

քյունս ալնպե՛ս թեքն» (1915 թ. Հուլիսի 1-ի նամակից):

Հողմնէ ճեկեկումանունջվիճերումչ քեզ վ է փռել. գիշեր, 0,

ֆ Է ի

քախճի Այս կապակցությամբպետթ է անդրադառնալ տերլանական է նրա հրզեսփոված լայնորեն իրոք ոին քախիծ, ընդճանրապես, բնույթին բուր Անցյալում այն Հաճախ ներկայացվել է իբրն անճույս Հոռետեսությաէյ, կարծեք կանխ աշխարի նկատմամբ մռայլ ճայացքի արտաձալտություն

սիրելի են, ները, ժպտուն աղջիկներնու շքեղ Հագնվածտիկինները,-- բոլորը ճեզ» Ճճոգունիջել է մի «ամեն ինչ անու խորճուրդովէ լի»: նրա «անչար «անուշ տխրություն», ն նա լիասիրտ օրձնանք է կարդում ոչ միայն նրազին կյանքին, այլն տանջանքի գիշերվան, երկունքին սիրուն, անուշ ն անչուն ու

"ք

մ .

ու

հն մաճին։ Այս խմբին պետք է դասվեն նակ ճնդգնական-քախծոտ,բայց «կատողորված կյանքի ճավերժականշարժման իմաստուն դիտակցությամը վերջինս ամբողջովին ողողված է «անբուսելը» ե, մանավանդ, «Առավոտը»: Հուն աշխարճում բայցսիրտ նե ազատ» լինելու ամեն մի կենդանի դգոյուսիրով սիրելու ն գքալուռ տրամադրությամբ, նրանից թյուն մի «անչուն էլ ի վերջո ճաշ ծնված ճոգեկան բարձր երանությամբ: Այդ դիտակցությունն որ տեցնում է բանաստեղծին նան ժաճվան 4ետ, օգնում է նրան պգալու, ու

զ :

Հեքիաթ է մրայն, ցնորք է անվերջ, հրավ է անուշ» նոր շարբերում բազմազան ձներով չարունակվեց նան սիրային քնարերգությունը Սիրո առարկան այստեղ նս մեծ մասամբ ճանդես է գալիս իրոձ «լուսերեսյ անմարմին, անանուն» մի էակ, որի պատկերը ճակադղդրվումէ «կյանքի չար հրազինջ, որը շրջում է «անտես ու Ճուշիկ», տոգորում է ամեջ ինչ մի ղայժառ տրտմությամբ»: Սակայն այս բաժնում իսկական զազուց

)

«ողջը

,

ի |

:

:

պիտի Ճճամարել«Դու

կրկին 4Հեքիաթովկրդլումես...» տողով սկսվող Տերյանի ամենալուսավոր ն իմաստուն գործերից մեոանաստեզծությունը՝ կը: Սիրո Հրաշագործուժը փառաբանողձիմն է դա, սեր, որ ոչ թե առանձնացնում է մարդուն աշխարճից, այլ ավելի ամուր է կալում նրա «Հետ, վանում է «սն թախիծն» ու «մութ խոչերը», ցրում է «ստվերների մռայլը ե է տալիս աշխարձի առջն կանգնելու իմաստնացաժ ոգով, Հոչակելու իր բարձր մարդասիրականսկզբունքը. կրգաս

Մթագինգիշերում,աշխարճում մթամած, խավարում, Կրվառենք չրմեռնող,չրմաբողկբակըմեո ճոգու, Մեր ողջույնըսիոով կրնետենք ե մարբղկանց, ն Երկրին,ն ճեռոն ես

1.

մոտիվների ՐԻ

բման

ավան

ոմն

էԲ

ու

դու:

բ

զարգա զարգաց

ռր

ու

Հոր ի

.

ադա

,

ո

Ա

լ

7,

Րր . «Աբնածաղնջ զորական աշխատան, ո ոի րին ելո

ի

ո

ր քաղաքական քնար

՛

մանավանդ «Վճերադարրգության ամննաբարձր էջերն կատարյալ ու

ու

էւռ մրԳո ր Ա աանաքաա չղերազանցված օրինակԱ ճն նակում ԱՈ ՈԱ» աար ատարին» կանգնած դ

Մ

'

ր

Հ.

.

կե»

ան-

Մ

աաարամխվանը

4,

հաձուլելու

յա

ման

-

գրաժ

Ճոյակապ

նհ

ո

Ցո

ջ

ագի

«վայր

այո

կյանջի մոտալուտ զարթոնքին, նրա կենդանի «աղմուկին շառաչին» ուպասող բանաստեղծը «Վճրադարձի» մեջ արդեն մտնում է իրական աշխարնա ընդառաջ է գնում ժաժանակակից Հի մեծ շրջապտույտը: քաղաքի՝ «աղմուկից ռուլոցից», անկանգ շարժումից Պյուսված «կախարդված շրջանին», ն մարտնչող միաձուլվում է տառապող զանգվածներիՀետ. Ուրբանիստական ճզոր շնչով դծադրված այս պլատկերներն ունեն, անշուշտ, երկակի ն

ու

ու

էջ

որ

է մեջ արատաճայտվել բանաստեղծովլյունների

այս

առաչավոր դեմոկ-

մտավորականության Հաղմյուռոնսպասումը նոր Հեղափոխական բռւտական վաճան Տերյանը այդ Ճճավատի ամննացայտուն կրողնկատմամբ: վերելքի ենրից եկն էր: Դա էլ նրան ուժ ն իրավունք էր տալիս ճանդնս զալու մարսարն, մարտիկ կ «ճերոս բանաստեղծի դերում, ձռչակելու իր քաղաքացիաու

կոն

ժեծ

ճավատամրը.

Ուզում եմ, վաղվացնծությանգուշակ, Կաբոտըսնետած լոաեղենճեռուն, ոբպեսդբոշակ, Վառել եբգերըս, Ու ոբպեսԲեբոսն է մեռնում... մեռնել,

9աբթե՛ք.Եոգեոիմ, ժամ է հնչելու Զինելու նորից գնդեոըցրիվ, Մեռած սբտեոըկյանքիկոչելու եվ բոբբոքելուզայոույթ ու կոիվ...

՝

իր հրկերի առաչին ճատորն ավարտելով այս ճպարտ բանաստեղծական Հրովարտակով, Տերլանը Հոչակոմ էր իր անխզելի կապը Ճամառուսական ազատագրականշարժման ն ճեղափոխական պոեզիայի լավագույն ավանդույքների ճետ: ն վերջին Այսոլես, իր ամբողջության մեջ ներքուստ ճակասական, բայց Այն ներառնում է Տերյանի պոեզիան Հաշվով զարմանալիորեն միասնական ե՛ կյանքից Ճեռանալույառանձնության է, ինչես տեսանք, մարդկանցից ե՛ ալիքկենսական պայքարի մեջ եր Ճոդումենծ տառապանքը վերապրելու, բարձր իդեալի կովելու ն նույնիսկ նաճաւտակների մեջ նետվելու, ճանուն ճակակրանք իրականության նկառվելու մոտիվներ: ե՛վ ճիասքափություն ու

լ ի բանաստոազ-

ան չ դ Հն չ Հեքիաթ» շարքն ավարտելու մաժոր տրամաին իրավունք տվեց «Ռակի ոԷ « Հճեռանկարի Հճղորլույսով դրությա. ասարակական լավատեսությամը հղծությատ բ բան տողորված «Արնածազ» ր զծումյա իսկ ամբողջ ւմ ճատորը եղզբաար փովփումն է, ե՛ ճետագա ստեռորը

վ.

Հաղթաճարմանայն ուղին,

ու

ա

Է

նրանք ակնաչկում են անձճատաղաշչթությա դալով «մենուդուրս անցել է բանտատեղծը՝ ն ընդառաջ զիչշերից» անքուն րյան խավար զնդանից», «անխոս տանջանքի ազազանգվածների չետչով «ճաղքական մարտի ցնձությանը»՝ ժողովրդական աառրականպալբարին: հակ Ճառուրակական իմառտով՝ 10-ական քք. ակզբին Անձնական առումով

մաստ:

եե,

՛

ու

անդիժադրելի ձգտում դեպի կենդանի կյանքը, ե՛ Հուսաճատ, ե՛ ն բանաստեղծի, Վաճան Տերյանի, հբրն անձնավորության առույգնվագներ: մտածողությունը, նրա «Ճոդեբանական կոմպլեքսը» ճյուսմված են այդ 2ւոան կաղիրապրումներից ն չլետք է զարմանալ, որ նա Ճավասար ուժով կեղծությամբ հրգել է ե՛ մեկը, ն՛ ժյուսը։ Ջի կարելի այդ կողմերից որեէ

ժամբ,

ն՛

լ

՛

՛

ու

՝

ն նչպե ան «ճամ եղծի ինչպես ճամար պակաս բնորոշ, կը օտարել ել կամ ճամարեբել բանաստեղծի ձրոնմն արվել է թննադատուքյան մէջ Տերյանին կարէլի է ճիչտ Հառկաայդ Տակադիր կողմերի Բնաղան միասդությամբ, որի Արջ դրդում

ժե

թ իր հանատազծի քրո ոյք ութանասկուքյունը, դարաշրջա աաա ն

ն

Իր

Բազմակողմանին շրջաճայաց վերաբերմունք, է վաճտանջումնան այնպիսի մի կարնոր դժվարին խնդիր, որպիսին Տերյանի գեղարվեստական մեթոդի, ավելի կոնկրետ՝ դեպի սիմվոլիզմը նրա վերաբերմունքի ճարցն է: Այս խնդրում ճավասարապես անընդունելի պետք է Համարել երկու կարգի ու

"Ջի

ն

Հ

ն

Ա

ք

շրր-

շատ Այնինչ Տերյանի պոհզիան, նրա վերարծրմունքը«իմվոլիզմին ավելի բարդ էն, քան Հարցի որնէ ուղղագիծլուժում: ական-շառարակական իրադրությունը,բանաստեղծի զեԴարա պայմանավորեցին

մար,

լ

գնաչատելումիայն սիմվոլիզմի

փորձեր են արվել Տերյանին դիտելու ու մերթ սիմվոլիստ, չանակներում,նրան Համարելու ուղղափառ Հետնեողական կորելու ն ճեռացնելու ճաէլ չանթեր են քափվել նրան այդ ճոսանքից լրիվ

ի

Ն...

մեյ: Մերք են մեր դրականագիտության որ արտաճայտվել ծայրաճեղություն,

քայ րաաթյան

Վ.Տեր-

ն

լանի բազմազանկապերը այն ժամանակի ամենալայն

ժեկի՝սիմվոլիզմի վեստականՃոսանքներից

ճետ

ազդեցիկ գեղար-

նոր Ձգտելով

խոսք ասել

չէր կարող անցնել սիմվոլիզմի գեղարվեսկողթով, որոնք շատ բանով ճարստացրին գրատական Հայտնաբհրումների կանության, ճատկապես պոնզիայի զինանոցը եվ սիմվոլիզմի ուժեղ կնիքն անշուշտ երնում է ոչ միայն «Մքնշազի անուրջների», այլն Հետագա տերյատրամադրության,ողջ դեղարվեստական նական չարքերի ընդճանուր ոգու, պատկերներըճաճալր Համակարդիմեջ. Տերյանի կերտած բանաստեղծական տեսանելի բովանդակության իրոք վերածվում են խորճրդանիշի. արտաքուստ ն ետկում Հանդես է գալիս մի ներքին ավելի խոր, օթաբուն» իմաստ, որը բան տվեցՏնրշատ ճամար:Սիմվոլիզմը ծիմնականնէ բանաստեղծության ձների բազմազանության,լեզվի նրաժշտականության լանին բանաստեղծական եջ, Հալ բանաստեղծության

նա

ն

նրբության Հասնելու ճամար:

Պիտերբուրգ,ուր աշնանը Տերյանը Մոսկվայից տեղափոխվեց ն գրականության լեզուների պետք է խորանար արենլյան Համալսարանում գրած նոր մեջ: Պետերբուրգյանշրջանում (1918--1912) ուսումնասիրության պետք է կազմեին Տերյանի եր4ճիմնականում, էլ, բանաստեղծություններն նա իր աշխատանքըավարտել չկարողակերի երկրորդ Հատորը, որի վրա մենջ միայն մոտավոր պատկեմասին բովանդակության ցավ' Այդ ն ընդամենը85 ոտանավոր պամաքրագրած բանաստեղծի րացում ունենք մանում է նակ «երկիր րունակող երկու տետրերի Հիման վրա, որոնց մեջ պետք Հ մրտմեջ ճատորի այդ Անշուշտ, չարքը նաիրի» Հայրենասիրական որ Ճետագայում նան բ անաստեղծությունները, այն մի քանիտասնյակ նեին Պ. ՄակինցյանըՀավաքեց մտերիմ ընկեր ն առաչին Հրատարակիչ

ճատորի

Տերյանի

վերնագրիտակ: «Ոսկե շղթա» պայմանական Սակայն, անկախ

Համամարդկայինմեծ

արժեքները Տերյանը

ն

տնոՀ

ոա Ի ր մեեո րցա աանՔ: խա Փ228ր: նալով ազե ճակադրությունը ակզբից ենք

ն

աար

այնքան :

այդ

նասոնդծն հում

էլ Բ

լի

խորացավ, ինչքան

որ

բա-

ռանում ավելի էր Հեռանում իր «մենության բանտից», ինչքան ուժեղա քոս Որս հրձե ձրգրի մարդասիրական պայծառ չունչըս

տ

ւ

են

գալիս նրա

նոր ձներ, լեզվի

Հիշյալ ստեղծագործության

ն

տա-

նորից

թները լուսավոր

մերթ խորձրդանչողբազմաթիվ դգործնը՝ողողված մերթ մոռայլչ «Աննա է բացականչել կարող միաժամանակ գրեքն խոծերով, Այսպես,

ն որ ինքը չի Ճոդխավարը», բայց խոստովանել, նման րացել ու առագաստի ն եր սիրտն ցավից» նել «ռիրելուց ն երգերից արտաՀՏերյանը բանաստեղծորեն է «նոր խնդության, նոր թախծի» առջե: մարդասիրական պայծառ այնպիսի մի է նկատմամբ աշխարձի Հայտում Թումանյանի Հալացք, որն իր լալնախոճությամբ կարող է ճամեմատվել

է, սիրտ, ծայրածի՛ր

քո

«ի երգի» «Վայրէչջթի»,

ե

քառյակների ճետ.

ե չարիդեմ, սիշտ իմ՝ բա՛ց, Սիրտիմ, բացես աշխարհի ամպ, սիրտ, աղբյուբ ես դու Աշխաոճնառե, աշխաոճն ես ճազաոեոգով արբած, Սիշտ իմ, ճազարցճորքով, ե ոգովլալ: է եշգով խնդալ, ճնչել քեզ Վիճակված

զովալ:

)

--

նան անպուղական Նույն լայնախոճ մարդասիրականՀայացքն է իշխում կյանողբերդական՝ ամենից բովանդակությամբ «Հրաժեշտիդաղելում»: հր դիտակցությամբճամակված այդ բազգաստ քին շուտով ճրաժեշտ տալու էչերից մեկն նաստեղծությունըմիաժամանակ ամենից առողջ լավատեսական միտքը չամաճվան ն Մոտալուտ մեջ, է Տերյանի ամբողջ ճայ պոնղիայի է նրան դարձրել այլ բանաստեղծիճոդում, ներարկել ոչ մի չի բության չիթ բարի: Ինչքա՛ն մեծ կարոտ կա այստեղ դեավելի իմաստուն) սիրառատ ու

արեզակից մինչն դեռ չբացպի Համածավալ բնությունը կյանքի աղբյուր ված ժաղիկներն ու ոսկե արտում ճամերգող արտուլտները, դեպի մարդիվ՝

ընկերներիցու (4

նախորդ

հոանդաԿզանաստեղծը

նորից դրչիտակից Բանաստեղծի նոր միջոցներ: դաչավության երկու Հակադիր

դուրս

էր ամենից առաչ

զադեի

տարինե-

Շարունակվում նն բազմազանությամբ:

ու

ինչպես հրնեում է նույն զեկուցման մեջ շարադրված ստեղծագործականծրաՀ է, որ Հայ գրականությանամենաբարձր նվաճումները, գրից: Հատկանշական ոնալիստական ուղղության՝ Սունդուկյանի, ՇիրվանմանավանդԹումանյանիստեղծագործությանմեջ:

մեծ

թեմատիկ մոտիվները, բայը Հիմնական տարիների նոր նյութ ու դին որոնում է նան դեղարվեստական

ճամար ես սիմվոլիզմի շրջանակները նեղ էին, նա իխբրգեղագիտական իդհալը որոնում էր ոնալիստականլայնաճուն ն բազմակողմանի արվեստում,

կ

այդ

րին աչքի է ընկնում

իբրն ասել, որ սիմվոլիզմն փիլիսոփայությունն գեղագիտություն Տերյանի Համար երբեք ամբողջական դավանանք չլարձավ, ոչ էլ ճամարվեց արվեստի «Հավերժական կատեգոն արնեմտանվրոպական նչանարիա»: նա լավ դիտեր որ ղարասկզբին ոուս մոր արվեստագետներիցշատերն արդեն ձգտում էին ճաղթքաճարելսիմվոլիզմը, ար սիմվոլիստ զրողներից ոմանք ժամանակակիցընթերցողին արդեն թվում են «ձանձրալի» կամ «չոր ու գիտունջ, ինչպես բնութագրել է Տերյանը իր «Հայ դրականությանգալիք օրը» զեկուցման մեջ: Հայ բանաստեղծի

նրա կերտած ազգային

երկրորդ Ճատորի կոնկրետ բոբանաստհղժաթյունների

աշխատանքն Տերյանիստեղծագործական վանդակությունից,

Սակայն ամենայն որոշակիությամբ պետք է

նում

թ.

նույնիսկ

Քաոսոխներից ժինչե քոթովախու մանուկները

ի լ

Վ Ի

«Ք ո

վ

ու ափսոսանքով,որ ցիննաստեղծըՀրաժեշտէ տալիս բոլորինխոր ցավով միայն ն միայն նա է մարդկանց թողնում Բայց ցում է նան մեր էությունը: Հեռանում է աշխարճիցայն ամոքիչ գիբարության պատվիրաններ, սիրո է կյանքի մեծ նե իմաստուն ընքցքը: որ շարունակվելու տակցությամբ, է «կատվի դրախտ» փոքիիկ րաինքնատիպմտաճղացմանարդյունք տեսնում Տնրյանի ծամար այնքան բնոենք Այստեղ մենք նաստեղծաշչարը: ասեք իջնում է երազային կինն երբ հոր մի շրջադարձ, իռշ սիրո ու

քնմայի

սիրո առարկայի, կակայն դառնում է հրական ն շոշափելի: խարձունքիըց, խոսում է այստեղ բանաստեղծն ե՛ մանավանդ սնփականզգացման մասին վերջ մինչն մնալով սկզբից ե Հումորով, նուրբՀեգնանքով դրվատական միջե: Քնարական «երոռի սիՀիացմունքի ն ինքնաձաղկմանապրումների հն այն ըմբոնման Ճեւո, միաձուլվում կախարդանքը րո բուռն ձղտումն էլ մի «փոքր միջն (այստեղից իրենց կա պ ատվար որ ինչ-որ անչաղքաձարելի է ծնվում ՀակադիրապԴ րանից Տիկին): Դուք, սառը բառերը՝ օլաշտոնական են «կատվի դրախտի» բանա րումները այն ճոսքը, որով այնքան Հարում ե՛

ու

սոնզչությունները: ստնղծաղործությունթ շրջանի ամննանշանավոր մակայն պետերբուրգյան

/

ս

է դեռ «երկիր նախրի» շարքն Գ: նրա մտաճշղացումը,ճավանաբար, ծագել էր, որ Հին Արեժամանակ Այդ պատերազմի ն ախօրյակին: Հաժաշխարչճային վելքի պատմությանն բանաձյուսության ուսումնասիրման տպավորության տակ Տերլանը որոշեց կենդանացնել ե բանաստեղծացնելճին Հայաստանի մեկը՝ նախրին,իբրն նրա ալեճեր անցյալի խորչրդանիշ: անվանումներից Հայտնի է, որ բանաստեղծի այդ «լեզվական պատվաստը»փայլուն Հաջոլայնորեն մտավ ոչ Հեւոո նախրի անվանումը զություն ուննցավ. Տերյանից կյանքի մեջ: միայն Հայ բանաստեղծության,այլն մեր լեզվի ն առօրյա

Սակայն բանաստեղժի Համար ելակետը ոչ թե Ճճայրենիքիանցյալն էր, նրա նչրկան ն ապագան,մանավանդ,որ շուտով սկսված Համաշխարձային պատերազմը ն Հայության զանգվածային կոտորածները ավելի նս ողբերդամտորումներին։ հբոք, «երկան գունավոլում տվեցին երա ճայրենասիրական կիր նախրի»շարքի ոտանավորները,որոնք տպագրվեցինճիմնականում պատնրազմի ժամանակ, մեծ մասամբ բանաստեղծորեն անդրադարձնում րն

այլ

արժար-

Հայ ժողովրղի կլանքում առաջացած ողբերգականիրադրությունը, նրա ապազա գոյության ցավագին «Հայրե խնդիրը: ՀովՀ.Թումանյանի նոքիս ճետ» ժողովածու (1916) Հետ միասին, Տերյանի «երկիր նաիխրին»

մում

հշավ այն ամենաբարձր ն կատարյալ խոսքը, որով Ճայ բանաստեղծությունն անմիջաբարարձագանքում էր ճարազատ ժողովրդի ազգային մեծ ողբերդումեծ Սակայն, ինչպես դգեղարվեստական րոլոր երկերը, «երկիր աիհրին»նույնպես դուրս է եկել իրեն ծնած պատմականկոնկրետ ժամանան ժ Այսօր էլ այն մեղ ներկայանում է իբրն սաճմաններից: ր» չ իմաստուն Ճայրենասիրությանբանաստեղծական մարմնավորման ընդգծվում օրինակ ժա սնան նի ընթացքում ավե վլի է Ընդգ ճոյակառը վու նրա ճմայքն ո: կատարելությունը:

բորը

անւր առիր

,

։

:

ր

.

որմանը

լավ գիտեր, որ ճայ բանաստեղծիՀամար Հայրենիքի քեմա4ետչ դիմելը կապված է Հատուկ դժվարության ն պատասխանատվության որ,

բանաստեղծիխոսքերով

ասաժ,

«ճայ գրականության մեջ իշխող

ազգուառաջմղիչ ումբ ազգային գոյության, գաղափարը,նրա ձիմնական նման թելի կարմիր գաղափարը է... գաղափարն Այդ լին անկախության է դարձել միջով սկզբից մինչե մեր օրերը, անցնում է մեր դրականության միտքն է մեր ընտելիգենցիայի ու

գունավորել ճատկանիշ, անբաժանելի Այս բոլորից Հետո նոր խոսք ասել շարունակ... դարեր երնակալությունը Տերյանն շատ բնականաբար» դժվար էր: եվ Վաճան այդ բնագավառում, ոչ միայն խոոր նա կարողացավ բանի, չնորճիվ այն այդ նոր խոսքը առաց մեծ ավանդույթը, ն Հայրենասիրական ճայ գրականությա յուրացնել րապես այն: Հաղթաճարել այլն, որոշ իմաստով, կամ ոչ քե փառաբանման

մի

Տերյանի

Հայրենիքը բանաստհղծություններում բան,

առարկա հրդումների նվիրվածության

է,--

մի

որը

Հաճախ էկ .անդես ասհք թն այլ

մեջ,-քնարերգության

Հայրենասիրական եկել մեր ազգային

իբրն դիմում է առանը որեէ կեցվածբին բանաստեղծը նա բացում շարքը եր որ Հայրենասիրական չէ, Պատաճական Հարազատիչ ոլատորբ անրտի որդին, որպես...5), («Որպես է մի բանաստեղծությամբ մասին, վերադարձի» «Հողզնոր ճերոսի մում է դեպի ճայրենիք քնարական մի մոհրիմ

էակ, որին

ան-

տեղ բայց մնալով «ծովեր ցամաքներ»չ անցնելով «ին ազնեվ որի «քարերը է ճայրենի ներկիր» նա վերադառնում խնդում», երդերը» շատ ավելի «մեղմ օրոր Հծնչող որալես ն աճով նիրբչող», «խրճիթները նվագները: գայժակղիչ առինրի բոլոր տիրականճժայք ունեն, քան օտար «ամեն

ու

օտար

ու

ու

-

աճա կոկիձ Ու կարոտակեզ եմ, առճավետ Վերադառնում Ունկնդիրլինեմ քո նին երգին ննտ... Եվ լամ» լամ անուշ քո եբզի որ

շարքի մեջ մրտՊատաճականչէ նան, որ Տերյանի Հայրենասիրական մաննն ներշնչված որոնք նան նն քո մի քանի բանաստեղծություններ» եռ եմ («Կարծես ին դարձել մայրական Հիշատակներով կանան չուշերով նմ ինչպես այն ուշ...) «Հեչում տուֆ.ո, «Այստեղ է լացել իմ մայրը». Ճյուսիսում կամ Հնռավոր Հարազատ մայրը կամ միոծայրենի գլուղը, նանբուճին ինձ ժպտաց...»): ու

Հանդիպած Գալունու «աոկերով (որարադ

բանաստեղծի նաիրուճին» «բարակիրան Հանդիպած ոլատաճաբար են ոտանավորներն նշված եվ մասնիկներ Համար Ճայրենիքի քանկադին են նյութով ներդաշնակումշարառն բնույթ «լոկալ» կամ անձնական երնյ են փռերմության ստեղծելու ոդուն, օղնում քի ըսդճանուր Հայրենասիրական Հարաղատ մթնոլորտ, որն իշխում է շարքի մեջ: գեղարմի Տերյանը իր առջն դնում ն լուծում է դժվարագույնԵնդիր՝ նրա աղդաՃոդնոր աշխարտճը, ժողովրդի ճարաղատ բացաճայտել վեստորեն Նա գաղտնիքը: էությունը, պատմական տոկունության յին բնավորության ոկսվում Հայրենասիրությունն ուներ, որ իսկական այն ճշմարիտ Համողումն ն մշակույքը նրա լեզուն, պատմությունը է ճայրննիքի ճոդնոր արժեքները, ղոցում

եժ կրքով խոսել է 1914 թ. վերճանաչելուց ն Հարդելուց: Այդ մասին նա «երկիր նաիրին» շո» չին տպագրված«Հոդնոր Հայաստան»Հոդվածաշարում: մարմնավորումըբակողմերով կարող է ճամարվել այդ նույն դաղափարների

Վաճան Տերյան

յ.

ձեի մեջ. Շարքի տարբեր մասերում երնան հն գալիս Հայ նաստեղծական չկ Աոփնից րենիքի կեցության ն մշակույքի տարբեր կողմեր, որոնց ամբողջություն դոլանում է նաիրի երկրի «Հոգնոր դիմանկարը»,(«մծլամաղձիկ, լացոտ, ցավոտ բեկբեկչ երդեր, «ճեզ, անքեն «ոգի», «դառն միալար», «մեղմ աղոթքներ», որպես աղոթք Հնչող «արքայականլեզու ն այլն): «0, Հայրհանուշյ-- այս խոսքերըբանաձնի ճատակուցյամբարտաճայնիք դառն տում էհն տերյանական Ճայրենասիրությաներկու էական կողմերը ցավի դառնություն ն խանդագինսեր ու նվիրվածությոմ,: Բայցինչքան էլ դառն ցավալի լինի Հայրձնիքի իրական պատկերը, բանաստեղծնընդունում է նա սիրում է Հայրենիքը ոչ թն նրա այն առանց որեէ գունազարդման: է նրա լալ փառքի, այլ ներկա ողբերգականվիճակի Համար ն պատրաստ Հետ կիսելու ճակատագրիբոլոր դաժան Հճարվածները: կտրուկ կերպով չեղվելով Հայրենասիրությանսովորական, տարածվածըմրոնումներից, Հայ բանաստեղծընո, Մ. Ցու. Լերմոնտովինման, իր սերը ճայրենիքի նկատմամը '

ու

ու

| :

: :

ու

ու

:

| ի

անց-

մեֆ դիտված պատմական պատկերը՝ գրի Ճամադրական

մեծ վլտի, այլն մեժ Հաերկիր նաիրին» ոչ միայն Հայրենասիրական երբանաստեղծը վատի ու կորովի երգ է: Չնայած մոայլ իրականությանը: ուժ ու գտավ Հեռանկարը, ճույսն ծնության վերա բեք չկորցրեց Պայրենիքի ան«ծրկնի՛ր, իմ երկիր, Ճճավատով Խոսթերով դիմելունրան մարգարեական նա քաղում էր .» Համողզմունքը Այղ ն պաակըդ մար, Սուրբ է ջո ուղին ուժերի մոտալուտ Հ Պաղն ,

վե՞..

դեմոկրատական «ամրակուռ Ճոգուց» ժողովրդի Աշա թե ինչու, անդամ Համաժողովրդական կայունՀավատից: քանակի ժամին»նա ուժ էր գտնումաներերՃավատալու աճավոր չարանաց ի «Ր ») վառմա («Արնիպես,երկիր իմ, կբվառվես րենիքի Հավերժականությանը իր

ն

Պար»

դիմելու նրան առնականկոչով.

ե՞լ նորից, իմ ծիշանավառ, խնդագին, խանդով Զբաճավոոբվիր խավար գիշերում եբկունքի Վառիո Հ "ով մ '՞ ված նաի»ան Բոգին ժամ

՝

աքե րկ կ

| |

ենր, «արնոտ

լ : : :

-

վարդեր

այլն: նշված գծերի լավագույն լտացումներից Ժեկը բանաստեղծություն է, որն անչրաժեչտ է իբրն մեկ ամբողջություն ինչպես եմաստով, այնպես էլ՝ պատկերային Հաու

բորբ»

Հետեյալ

մակարգով ու

ն

ընկալել

շարաճյուսությամբ,

"

ՆԱ ացարինիղեալների ան սոհոծը Բացվող տեսիլը դյլուժական »"

ճաստատման

Հ

աաա

բանաստեղծց

ր-

ւթյուններ,

ն տան կարոտը, այնտեղ որոնց մեջ դերիշխում է ճայրենի ապրելու ձգտումը: «նրանի նրան, դեք մի պաճ պարզ գեղջկականկյանքով թ., արտաէ բանաստեղծը տուն գրել ունի ճիմաջ»,-ով ճայրննական այլն երազը, պանդխտությա կարոտն ճայտելով ոչ միայն իր անձնական ՀատՀայրենակիցներինվիրական իղձերը: դատա պարտված րբազմաճաղզար է ճաճախ Տերյանիերգերում սովորելուտարիներին ՛

ու

իմասխոճերից «խորախոց ազատադրվել ցանկություն՝

տուն»

կ

ճո-

թյամբ

ու

ներդաշնակությամբ:

..Փ

ն ..

ատմական տոկու» Քանա

լավագույն ձեյ Ճենց նրանով,որ մաքառման կ բարոյական տառապանքի, բարձր նկարաէ

քա

գրա

|

,

ԽոսթիՃարցական ինտոնացիան, որն իշխում է՝ամբողջ բանաստեղծու թյան մեչ (բացի առաջին երկու տողից), դառնում է ճայրենիերկրի ժանրըու դժվարին նրա ճակատադրի,

հոմ

10-ան.ս աե.

նորից դտնել Հայրենի «անառիկ, վեճանիստ» լնոնաշխարճում «մանուկ ե դառնալ ու գեկան Հավասարակչոություն Հանդիստ, գնեքմի պաՀ ժամանակակից Ճովլուրօրինակ է մի նրան անճոգու Այդ ձգտումն էլ մղում սարերում չորան «վինեի որի լավագույնարտաճայտությունը վերդության, Քյան կեղշեղու...3 էչ Բնության գրկում,քաղաբակոց» բւռնասահղծությունն է վոեքադոտ Ճերոսը Հեռու ժիքից ն պոլմանականությունից քնարական ու իմասու «պարզ զգացմունք, սիրո բոռտնքլ իսկական «անխարդախ խոր» աուն Հողի», որով միայն կարելի է ընկալել աշխարչն իր բնական պեղեցկու-

--

ա

են

տորեն ճարում

ծագում մի բուռն

Մջուչիմիջից.---տեսի՞լդյութական, տրտում. Բացվումէ կոկիննաիոբին Ո՞բ ԵՐրկբի սրտում թախիծ կա այնքան, ո՞ր եբկոիսբտում. ծվ այնքաննեբում Են քաբեոն ՈՐտե՞ղ այնպեսվեբամբարձ Ձեռնեբի նրմանպաոզվածերկնքին, է աղոթքնայնպեսվեճ ու պաբզ ՈՐտե՞ղ եվ զոճաբեբումն այնպեսխնդագին... է խոցումայնպեսչաբ ու խոր Ոբտե՞ղ Սիոտըմառդկային դաշույնը քինոտ, է հոգինայնպես Ռոտե՞ղ վիբավոո, եվ անպատեոկիոնայնպեսաբյունոտ...

'

մ

եեք, «երգիր նաիրի» Քարտի ԽՄաոա ոավերադառնալու չ

կապեսՊեատնրբուրգում

լ

|

է,

"

Խ-

ա-

տա-

մեջ: րածության

անվանում է «տարօրինակո: խոսքի ուժի ոչ թե զգացմունքային Տերյանի Ճայրենասիրական ղեղուժների մեջ է, այլ սնզմ, տարողունակ բնութագրումների, որոնք ճակայակա:ն Տերյանը 4 ամա գաղափարականն ճուղական լիցք են կրում: Այսպես, չեմ, րոնը կան պատկերներովէ ներկայացրել «արնաներկ Հայբենիքի», այդ պատիկ խոցված Տիրամոր» ողբերգական իքականությունը,-- «անգու մթին» գիչերներ, «զարն ու մաճածոսն այավորենը «ամը ը

ժամանակի ն

նկրկալաց-

Վաճան Տերյանի

ճանապարձով ստեղծագործական ամբողջնախընթաց ն

եր ժողովրդի դավանանքով, Հասարակականգործունեությամբ տանջալից նրա մասին ճակատագրի մարդկանց տառապող գրավեց որ այն ճատակ ու Հետնողականդիրքորոշումը, պայմանավորված առցիամեծ Գտնվելով ժամանակ: ալեկոծումների թ. ճեղափոխական բոլոր

ու

է" ոսրուոժր նա

2"

Աստական ձ4եղափոխության բոն օրոում՝ Պետրոգրադում,Ճիվանդ բանաատեզծը, չխնայելով իր ուժերն կյանքը, նետվեց մեժ դեղբերի շրջապտույտի մեջ. նա դարձավ բոլշնիկյան կուսակցության անդամ, ընտրվեց չձամառուսական կենտրոնականգործադիր կոմիտեի կազմում: Ընդամենը երկու րի ապրեց Տերյանը ՀոկտնմբերիցՀետո ն զարմանալ կարելի է, քն ինչքա՞ն շատ բան է նա արել այդ կարճ ժամանակամիջոցում: Ղճկավար ու

տա-

աշխատանք

Ազգությունների ժողկոմատի Հայկականկոմիտեում, մասնակցություն Քրեստ-

մնացել է

ն

կմնա

Հոդու չգերազանցված:

ծալքերը

ույն ն նրբագույ

ճՀարտելու, բացա՞այ

մազաչափ զիան անցած տասնամյակներում ջ խոսքերովասած, «մնում է իր եարին

Տերյանի պոե-

մէ Ալ. Ն, պեղէցկության

անթերի արվեստի բանաստեղծական

ոտով

հա

ոո

մեջ,

օրվա

Հակյանի միշտ միշտ անփոխարինելի, էն նան Տրա մ անմրջուի»։ ափվում Բանաստեղծի մեծությունն

ղած Հայ

հարաւ: Գա

ու

րով: շառավիղ դրական ազդեցության

որն այնքան բանաստեղծի, իո"ողջ ղարդացմա դարի մեր պոեզիայի

է ցույց

լա

տալ

թ»-

մի ուրիշ

լինի

ներգործափ

ատե

Վակեչալնս Լենինի ԴԵ դեմորին իր նամակներում անվանել ընկնող աչքի զարմանալի», Տերյանը: Մեր նորագույն ւր զել «Տերլան (մճճապայծառ վեճափառ»չ Անինյան աշխատությունների(«Պետություն Չարենցից, բանատոիդծուիյա այսպես բերը, սկսած պատմայ» «կարլ Մարքո»)քարզմանություն, ճեղավփոխություն», հեաաիրության, ճրապարակախոսական Քն սոսկ սաներ, դպրոցի» ուոթ Հովը Հողվածենը,-բանաստեղժի Ճասարակական-քաղաբական ի եից գործունեուկան երկաթյա անձճրաժեչտության 1իւշովոկի Հաշտության ճանդիպումներ Վ. բանակցություններին) Հետ,

նա

է

պայծառ

«շատ

Ի.

ու

ու

ներին...»:Մարտիկ-բանաստեղծի քաղաքական լարված գործունեության մեջ ասեք իրականանումէր այն, ինչ նա դեղարվնատորեն արտաճայտել է հր

երջին բանաօտեղժություններից մեկում. «Դու մարգարե պիտի լինես--խաձակիր ու մարտիրոս, Խարույկ խաչ պիտի ելնես--ոչ իրի ատրով' այլ Հերոս»: ու

քք.

շարունակվում է

նան

Տերյանի բանաստեղծականաշ-

խատանքը,թեն, ճասկանալի պատճառներով,ոչ այն ծավալով քավով, ինչպես նախորդտարիներին:Այգ շրջանում գրված մի երկու տասնյակ բաԼաստեղժություններում ճաճալխ շարունակվում են նախկին քեմանեձրն ն ժագում են բայց որամադրությունները, նոր ճեղափոխականիրականուքյունից ներշնչված մոտիվներ կարմիր, արյունաբորբ ազատության դրոու

ձոնված

դորարող

կ

«մաճանըման Քնից»

ն

վեր նակս նմ անավարո,

են շատ նշանակալից կողմերով: Դրանքոչ միայն տալիս ճեղինակիվերջին ստեղծագործական որոնումների

ցույց

ուղղությունը, ալն առվետաճայպոնզիայի առաչին են, Հեղափոխական ծիժեռնակներն դաբաշրջանի բանաստեղծական առաջին արձագանքները: Բայց այստեղ էլ ընդճատվում է եծ բանաստեղծի երկրային կյանքը. նա վախճանվեց1920 թ. Հունվարի 2-ին, թողնելով «Ճեռավոր, մոռացված ն մճնակ» մի չիրիմ, ինչպես մարգարեացել էր իր մի

ՎաՀան Տերյանի նրա կյանքը,

«ին ընգճատվածմի մնում

է

պոհզիան նման Հոյակապ երգի, որի

ունկնդիրների Ճոդում:Խոշոր

արանի աաա ագար են

խոս

ն

մեղեդու

Բե Ի արհ

ու

լան

ն

անտ

ությանը, նրա

ԼԱ

կ

ԲՐ

եվ խոճերով:

աաշրժականազին, Ի, յ ին

մեծ

՛

Տ Ր

առաջադր

ն

Արանից,

Ր ե,

- Ճայ բանաստեղծուանքստի ն

իայ

լր

ճարցերին,

ծ

աք հաա "

ա

մաքրության Ճարստության, գեղեցկության ն էծրդաշնակության այնպիսի մի շողշողուն բարձունք, որը շատ կողմերով

"ո

ամա

նա

բնութագրել իր

յ

«անձեռակերտ Հուջարձանը»

լ

օսլես. այոպ

Հոզինիմ պայծառմի տենդում ՊառզվածէՐ, անհուն միշտ Հավատըս այնպես Այնպեսանաղոտու խնդուն:

աշխառձինն եր, խորին է»,

ռլ

մշակույթի

նկատմամբ:

մենք կարող ենք կրկնել

ն

ազգայ

անր

ազա

ԵՐբ իչնի գիշեռըու անցած

իո Անցածի փշեոր . դառնորեն դու կգաս մենակ բ, Լո Ն սեոի գոգին մեր ԷԲ ազխտողում Ովեոչին ն

Եր

գո»:

ինո

`

հզորու» ե,

այսօր:

Ո՞Ր

նման

իրան ոմ» "ո դատոիարագո . արմ թրո»աոաջի, ոի

թվականին, Տերյանի մաճվան թարմ տողեր, եղիշե Չարենցը գրեց այսլիսի ներշնչված, մարգարեական Դեռ

՛

արդկա ապրում էր միաժամանակ ԻՐ ստեղ եր բերելով ուներ,Տանրադումարի իրավունք

մառածող, նա

ն մեր մեջ: Սատանեկանսրտի գիան միշտ մեզ Հետ է այրի նման մեժ ճարուստ կենսափորձով արտ է մեզ ամբողջ կյանքում, լավագույն ձնով

նի

--

որ

Լո

քրթոուն ն ուղեկցում անձնական ե Հասարակականապրումները: Այն ե մունջների մաբրություն, նրբություն ճարվանք ոա մանր տապի բարոյական Մո, թյան

վիքխարի բա-

րի աակ ալգայի ամ իդեալներին:

տեխնիկայի

պատկերավորության

ոչ

։

Հետո

«դեպի արք

Սա վերաբերում Էէ ծայրածիրլայնությունը»: ,

քո

բերելու

դուրս մնծառլեսնպաստեց

Վաշճտան Տերյանը

էի

չ

Ի

կե-

այնքան Հարուստ բանաստեղծներով մեր գրականության Ժեջ Տերյանը սոսկ մի նոր մեծ անուն ձէր։ նա ոտեղժեց ազգային պոնհզիայի այնպիսիբարձը մի որակ, ճատկապես բանառտեղՀ ծական խոսքիանաղարտ կ

Տ

մայրուղի, թյունը զարգացմանմիջազգային

քանաստեղծության -

ր

ալ

ոչ

անցնել

Ճոգու«ճարյավն» ազ-

մճջ...

,

ործում Հայ պոնզիայի մեջ, չի կարող կողքով, չի կարող նաստեղծականկուլտուրայի

էրգերը, քաղաքացիական կովի դեպթերին արձագանքողչափածո

չէն էնքարկվել,բայց քն

արթնացած իր

դա

արդյու

ու

չն»

վբա,

ի

եե

ն

խյան ոչ լրիվ քվարկումը։ նոր ճասարակարգիստեղծման ատննդագիներկունքի մեջ նա սպառում էր հր վերջին ուժերը, բայց իրեն «լուսավոր ջինջ» էր զգում ն մի նամակում բացականչում էր. «0րճնյա՛լ լինես, Հոկտեմբեր, որ այսքան ոզնորություն ես ներշնչում անդամ ինձ նման անդամալույծ-

ա

մեծ

աճա

ը

Հան

ն

ու

1918--

չ

ու

տակ

ն

`

որ

ՈՐբ,մենակկզասդու, ն նորիցքո Երգը ու ոբտում մեբ կառոտանք սեր, Կվառե Աճաբն սոտում մեբ կվառեքո եոգը անմար ու ցնորքներ լուսե: Եբազճեր մեբ մո՛տ ես, մենք, ոբ արտին Եվ ճոբիցգ կզգանք ճրի պեսմեբ ճիվանդաոյան, Մորմոքող ՈՐ լուսե Եբգինքո մեբ Բոգինկառոտէ, 0, ճեռու ընկերիմ, օ, Վաճաճ Տերյան...

Այո, այսօր էլ մճր ճոգին կարոտ է ՎաՀան Տերյանի լոանղդեն հրգին: Այն անճրաժեչտէ մեր բարղ ն տագնապալիդարաշրջանիմարդուն՝ երտ էության լավագույն կողմերը պաճպանելուն զարդացնելու ճամար: եվ այժմ էլ նա մշտապես այցելում է մեզ՝ շռայլորեն պարդնելովկարոտանք սեր, անմար երազներու ցնորքներ, Սա է բանաստեղծիիսկական անփաձճությունը: ու

|

ՑԲԱծՏնՆԲԱՆԱՍՏԵՂԾՈի ՌՅ ՈՒՆՆԵՐ

ԷԴ.

ԱՌԱՋԻՆ ՀԱՏՈՐ

27.

76.

Հ-ՀԵՂԻՆԱԿԻԱՌԱԱԲԱՆԸ»»

Այս գրքում ժողովված

բանաստեղծությունն

մասամբ տպագրվածեն եղել ղանաղան ժամանակ այլ տեսեն ն այլ մասամբ լույս պարբերականներում, նում

առաջին անդամ: ներկա Հատորը Լաղզմելիս ավելորդ չճամարեցի

աչբի առաջ ված գրքույկը մոցնել այստւեղ՝ արղեն սպառգիրքը այդ որ լով այն Հանդամանքը, կապակէ, սերտ այն ներքին մած է ն, որ գլխավորն են անուրջները» «Մթնշաղի ցությունը, որով միացած Հծեւոյ-Հետագա դրվածների գրքում ամփուիված այս ունենա-

մի Հանգամանք, որ անշուշյոՀի Ռերցողի աչքից:

վրիլելու ուշադիրբն-

Սակայն արտատպելով «Մթնշաղի անուրջները» ճնարավոր չճամարեցի զետեղելու այստեղ ադ գրքի մի քանի էջերը, որոնք ոչ մի կերպ չեն կարող դոճացնել իմ պաճանչները ն գեղարվեստականըմբրոնումը նհ միննույն ժամանակ սերտ կապ չունեն մյուռ գրվածներիՀետ, այնպես որ կարող էին դուրս ճանվել դրքից առանց խախտելու նրա ամբողջական յուսհս

վածքը:

Փուցե ավելորդ չէ Հիշատակել ն այն, որ դիքիս զետեղված բանաստեղծություններ առաջին մասում մեջ մտցրել եմ մի քանի ան4ճրատարակության այս

ն այլ

|

|

լ

ՄԹՆՇԱՂԻԱՆՈՒՐՋՆԵՐ

'

վեմեջ, Պետք է, սակայն, նկատել, տարակության փոփոխության էական մի

որ

այլ

որ

ըը

Հիշած ուղղումները ոչ

չեն ենթարկել մի անգամ տպագրվածբանաստեղծու մի քանի ոչ էական, դոցա թյունները՝լոկ ազատելով ու անչճարազատ կտորներից: անախորժ բայց Հարկավ՝այժմ էլ կան գրքիս թե այդ առաջին ն ն թույլ էջեր, սակայն ես Թե այլ մասերում անձճաջող Հնարավորճամարեցիպատելայդ էջերը մասամբ աոձնական նկատումներով, մասամբ գրքի ընդչանուր

Ճյուսվածքըպաճպանելու ցանկությամբ:

|

|

եմ մի շարք նոր էջեր, ավելացրել չեին մտել նախկին ճրապատճառներով

նշան ուղղումներն

-

թ. նոյեմբեր

Մոսկվա

Վ. Տ.

ՏԵՐՈՒԹՅՈՒՆ

քայլերով, աննշմար), որոլես քնբուշ մութի քն, կանաչ մեղմիվ շոյելով, Մի ըստվեր անցավ ծաղիկ թփերն օրորող Հճովիպես քերն հրիկնաժամին, մի դունաստաղջիկ ճերմակ շորերով... անցավ, Մի ուրու

Սաչճուն

ու

ամայության մեջ նա մեղմ շշնջաց, Արձակդաշտերի կարծես թե սիրո քնքուշ խոսք ասաց նիրչող դաշտերին.-Ծաղիկներիմեջ այդ անուրջ կույսի շշուկը մնաց, եվ ժաղիկներըայդ սուրբ շշուկով իմ սիրտը լցրին...

շ

ԷՍՏՈՆԱԿԱՆ ԵՐԳ

ԱՇՈՒՆ

Ց

երբ կըճոգնես,կըդազաղեսաշխարչից՝ Դարձի՛ր իմ մոտ, վնրադարձի՛ր դու նորից.-Ցավածսիրտըսմիայն քեզնով է շնչել՝ Չի կամենալնա վերստին քեղ տանջել:

`

Փալուկ դաշտեր» մերկ

անտառ...

Մաճացողիտխուր կյանք. Անձրն, քամիչ սն կամար... -- Սրյտավտուր ճեկեկանք: --

եթե բախտն ու վայելքներըքեզ ժպտան, Ստարմարդիկքեզ սիրաբարողջույն տան,

Միգում շողաց 0, արդյոք

--

մի

ցուրտ

կա՞ վերադարձ.--

Գուցնես լամ բախտիդճամար, իմ անգին, Սակայն դու կրկին: դարձի՛ր, վերադարձի՛ր

անզոր ճուլս, Մաճացողի

եթե չեռվում ճակատագիրն անձոգի Սիրտրդմատնե ւսնկարեկից տանջանքի, 0, գիտեցիր,իմ Հոզին էլ կրցավի Անմխիթար մորմոքումիցքո ցավի...

Սնուժ

լույս.

վՀատ սրտի տխուր ճարց'":

լ"

ցավի

ցուրտ

կապար...

տխուր կյանք. Մաճացողի

--

Անմխիթար, անսպա՛ռ ՎՀատությանՀեկեկանք...

ՇԻՐԱԿԻ ԴԱՇՏԵՐԻՑ

Ց

հն ժպտում լոսչեղեն նազով, Աստղերն

`

.«

Միշտնույն ցնորքնէ իմ սիրտը այրում:

Սարիճեստեում շողերը միուսն. Անուշ դաշտերը պատեց կապույտ սնդ: երեկոն զարկելէ վրան. Տխուր Սիրտըսկարոտով կանչում է Քեղ՝ ե՛կ:

Մոտեցածերկնիցաստղերըպայծառ ժպտումեն խաղաղքո աչքերի պես.-իմ լքված արտիկարոտըանծայր ղմեն ինչի մեջ որոնումէ քեզ...

Խորճրդավորէ երկինքներազուն, ուռի, դողդոջուն հեղեղ. Վարսաթա՛վփ Արծաքխոսքերով աղբյուրն է խոսում. կարոտով կանչում է թեղ՝ ե՛կ: Սիրտքոա

խաղաղդաշտերըմութն է ճամբուրում. -»2

նս

եմ միշտ նույն կախարդված

երազով,

--

--

Ծաղիկներնաճա քնքուշ փակվեցին, Բացվեցիներվնի ծաղիկներն անչաս. Մն տագնապները իմ սիրտը լցրին: Արդյոքո՞ւր ես դու, իմ անուշ երաղ։ --

իզուր կանչում, գիշերն անցավ, աստղերը մեռան, Մենավորիմ սիրտ, մոլորված թռչուն, կարոտիդկանչը չի ճասնի նրան...

Սիրտիմ,

Տես`

,

այդ

ո՞ւմ

ես

դու

ՅԺ5

եվ մոռացվածհ անմոռաց Հեքիաթներ, կույս Հնչյուններ, որ դողում են աշխարչճում, մարում. Քնքուշ աստղեր, որ վառվում են կլա՛նքս, նա էլ մի լուսծղեն Հեքիաթ էր... ու

--

որ շողացին չըկան, Ճառադգայթներչ Մթնշաղիուրվաղծերնրբաճյուս: կյանքս, Հեռվում անճայտ կորած մի ճեղ Որ չի վառում ոչ անցյալը: ոչ ներկան: ու

լույս,

պաճվտած Հեռածավալանձճայտներում Փալիքօրերն անճուն, անտես խավարում. կյանքսՀավետքեղ անծանոթ տաճարում կանթեղիպես առկայծում է քո դիմաց... -

Սուքիաս ՏԵբ-ԳՐիգոբյանի (աջից առաջինը ընտանիքը մանուկ Վաճանն է):

1908): Վաճան Տերյան (Թիֆլիս,

յե.

Ր:

ՏՐ

ԲՃԼՍՈՆ

Ե

ՄԹՆՇ ՄՂԻ-

| ԱՆՈՒր 9 Ն

:

|

|

Տ ո

մի շղքա կա երկնքում՝ կախարդական

որպեսցավըխոր ճոդու. Աներեույթ,

՛

.:

իջնում է

ԵՐ

:

նա

Հուշիկ, որպեսիրիկուն,

լույս 0ղակելով

։

,

ասողերըմեկ-մեկու:

քրազում՝ Մեղմ գիշերի դեղադանգուր սրբազան, մոմեր որպես Այն աստղերը, են կարոտագին հրաղուն՝ Առկայծում իրար կապվածն բաժան: Հավերժաբար էլ շղթայված ենք իրարու, կարոտավառերազում ենք միշտ իրար, ն Միշտ իրար ճետ, բայց միշտ բաժան Հեոուլ

ես

|

ու

դու

։լես Աստղերի

|

ԲԱՆԱՍՏԵՂԵՈՒԹԻԻՆՆԵՐ

ո

ն

ն օոար... ճարազատ

ՌԱՏԻՆ ՓԻՐԲ,

:

Մթն

«Մթեշաղիանուշջներ» գոբի

շապիկը (1908)։

|

Ց

Վանան Տեբյան

ՀԴ

ԷԼԵԳԻՍ,

Հողմավա՞ր, Ցրտաճա՞ր,

հրում Քր անվածը դաշտերիվրա,

հջավթափանցիկ

է օրը:

մեղմաբոար Ռողացին Տերեները դեղին, Պատեցինիմ ուղին...

Խ

է, պայծառ գեղեցիկ յաղաղ-անչար Անորտունջ նինջըմաճացողօրվա...

թոշնան... Զաճանչները աշնան-ծկանաչներըս

դարկանդնաժէլ չի շշնջում. «1ոնգոջ ծրկինք, չրի վրա եղեգը Հանդարտ

լ ռին խոկում

եւ)ոչ նս

են

մի շարժում,

ն եմ կանգնած

գնտ

ու

ոչ

ու

խոճերը մոլար՝ Հողմավա՛ր::: Ցրտաձա՞ր,

ի,

արար ,

մի ճնչյուն

կրակներըսանցան, Քուրտ մեգ է միայն...

-

լուռ,

ան չար

աար" է 4 ,

ու

խաղաղանուրջի Թախիժս

հրկնածին Անուրջչներա պնացը ն-": Գնացի՛ն,

կյանքիս,

էլ

չեմ անիծում ցավերը էլ չեմ տրոնջում վիճակիցսունայն... ,

ԱՇՆԱՆ ԵՐԳ

3'

Յ5

ւ.

Սիրտրս ցավում

է անցած գնացած

0րերիսՀամար.

Մեկըշշուկով պատմում Մեկըիմ Հոգին տանջումէ -

է

կամաց,

Հաոաղ,

Այդճուշերիմմջ կա մի ջաղցը ցավ, --

Ու

Մի թովիչ երազ.

Մեկը մ ռիրոոր փշրելով անցավ նայում է վրաս: ճեգնությունով

Սակայն չեմ կարողես նրան ատել --

իլ

Սիրում

եմ

--

նրան.

կյանքըմի Ֆուրբ մշուշ է ոյառոել,

է ինձ մի Գուրգուրում լույս-Ճանգրվան...

Մձկըիմ սիրտրփշրելովանցավ. 0, քաղցր

ԱՆԾԱՆՈԹ ԱՂՋԿԱՆ

ույան էր մեռնում, օրը մթնում. Մութը տնից տուն էր մնում. նս տեսա քեղ իմ ճամփի մոտ, հմ մտերիմ, իմ անծանո՛թ:

Աղբյուրն անուշ Հեքիաթի պես իր լույս երգով ժպտում էր մեղ.

մուռեցար մեղմ, Համրաքայլ, Որպեսքնքուշ իրիկվա փայլ: Դու

Անակնկալբախտի նըման,

ւպայծառչանձայն. Հայտնվեցիր ու

արբանք:

0րՀնված եք դուք, սեր, ցնորք ցավ, 0րչնվածեք դուք, երկիր, երգ կյանք...

--

Հանդարտ.

Համր Անջատվեցինը կյանքի ճամփին մի ակնթա՛րթ...

ու

ու

ել) ս4

ԱՇՆԱՆ ՄԵՂԵԴԻ

ինձ

Սոլասիր,

ու

`

Անչանգատություն... չեմ կամենում

Անցած լույսծրից, անցածՀույզերից Տառապել կրկին.

ախ, նայիր՝ցավում նայիր, իմ

իմ

Հոգու ճամարչիկա

աղմուկները զվարի, -

շիրմին դալկացողծաղիկներցանեցեք, Որ խաղաղ ու ճանդարտ ինձ անլաց քաղնեցեք,ինձ անխոս քաղնեցեք.

Հիվանդ Հոդին...

նս ցուրտ

քաղեք, երբ տխուրմթնշաղն է իջնում, երբ լռում են օրվա Երբ շողերն են մեռնում, ծաղիկները ննջում, երբ մթնում կորչում են լեռ ու արտ:

ինձ

--

է նորից

Անձրնէ, աշուն... ինչո՞ւ հս Հիշում, ընկեր, մոռացած ընկեր, Հեռացած ին չո՞ւ ես Հիշում. Դուայնտեղէիր, այն աղզմկաճեր կյանքիմշուշում... Դու կյա՛նքն ես տնսել, դու կյա՛նքնես Հիշում Ոսկիտեսիլներ, անուրջների լո՞ւյա...

է մարում, երբ կարմիրվերջալույսն թաղեք,

արեղակըմեռնող երբ տխուր գգվանքով է վառում, Սարերիարծաթեկատարներն են ճողու ծով երբ մթնում կորչում

անձն Աշուն է, անձրե... Ստվերներն Դողումեն դանդաղ...Պաղ,միապաղաղ Անձրե՛ու անձրե՛... Սիրտըստանջումէ ինչ որ անուրախ

լսիր»:ես

ԽՅԺ

Իմ

մաճանան.

անսաճմահ...

Լոությո՞ւն, լոությո՞ւն, լռությո՛՞ւն

--

մշուշում.

արշալույս

--

Անձրե՛է, աշուն...

":

ո

ԹԱՓԱՌԱԿԱՆ

երկին

մարդոցմեջ, յորմարդոց մէչ, աղ

տրտում Որպես

-Անապատում

Մննակությո՛ւն,

Մենակություն... Ա՛խ, այս տրտում,

ե

ար եկան ան Հան նեխո, մ

Հ Երկնքի

Եիգերս

անուշ:

եւ իմ ճոգում, Ցուրտու միգում, Խինդըժեռավ, Բախտը մարավ

Անվերադա՛րձ, Անվերադա՛րձ...

աղմկոտ նորից կրթողնեմքաղաքն

Հավետ միայնակ. ճայիիա կընկնեմ Անխոսկրմարի երեկոն աղոտ, կանաչծառի տակ: դաշտում կրպառկեմ

Ու

աճեղ, կրմոռնամճեռվիաղմուկը կըզգամՀամբույրը ուրիշ օրերի, լույս երազներիգիշերը շքեղ Սրտիսանծանոցթվայելք կրբերի... ցավերը կըզգամ, կարկաչողչրի լացը կբլոնմ. Հողը կրգրկեմ, չերմ կըրճեկեկամ, Վառ աստղերիճետ անուշ կերաղեմ:

մարդոց Հեռավոր

անցորդից կըխնդրեմ ես ճաց, աղբյուրի չուրը կրիմեմ, Պայծառ կայներկնքիտակ Հաշտ ու սրտաբաց ՔնքուշժաղկանցՃետ խաղաղ կրքնեմ... Անտուն

իմ

ես

ԿԱՐՈՏ

անվերջճամփիտանջանքիցՃողնաժ՝

ննջել էի ոսկեղեն արտում. Ու ճչաց սիրտըսվայելքից անկարժ՝ Թվաց,որ մեկը կանչում է տրտում...

--

եվ ես արքնացախնդությանցավից.--

Հովն էր լալիս դաշտերում, Գիշերվա Մութծեռաստանե էր դժկամ նայում ինձ, էր քարի պես լռում... Մենսկությո՛ւնն

ԼՈՒՍՆՈՏ

շողերովն արծար, Հմայվածլուսնի

փայելովանսովոր մի տենչ, Սրտում շրջում է անվերջ Ուբվականորեն Տարորենլոին լուսնոտը գունատ:

լուսնի շողերը թովիչ-խոաափող մու, Սովերիդ նման հն Հեռուն ես մի խենթ լուսնո՛տ, ես մի լոանաձա՛ր, Դու ցո՛լք, դու ցնո՛րք Հավիտյան խաբող. մեջ սառել է ճիվանդ մի կարոտ եվ Հըգոնելու տանջանքըմաշող, ես մի լուսնաճա՛ր, շող: ղու լուսնկա՛ Դու Ճավերժաբարն Ճեռու ն մռւտ...`

հ

43`

Դու

ՀՐԱԺԵՇՏ

գնում

հա՝

ուրչ չըգիտեմ

Լուռ

տխուր, Հեզդունատվող աստղի նըման: ես

գնում

եմ

ու

տրտում-մենակ,

Անժամանակ ընկած թերթի նորման: ԾՍաղկից Դու գնում ես` Հրգիտեմ ուր,

Սրտակտուր

կացըդպաՀած իմ Ճայացքից: ես ռնում եւ

լուռո-անտրտում,

Բայցեմ որատում Ցա՛վէ անվերջ, մփաճո՛ւ կսկիծ...

ԻՐԻԿՆԱԺԱՄ

Շուտով կրլոն աղմուկը դաժան, Ու սիրտբս կըղգա քայլերդ փափուկԴու նռրից կիջնես, նուրբ հրիկնաժամ, Քռ խաղաղ մուքով գգվող-խուսափուկ:

Տխուր թեերըդ անձայն կրփոես) երգրկեսճողը հէանացինազով, երկնքում անուրջ աստղեր կրվառես, կրլցնես ճոդիս անուշ երազով: Ցուրտ ցերեկներիը ճավիտյան դժգոՀչ՝ Սիրոս կարոտ է քո գգվանբքներին. Դու ինձ չես խաբում, քնքուշ երեկո, Անուշերեկո, մեղմ ու մտերիմ... անվերչ, կրնստեմ

կրնստեմ մենակ.

Դու կրփարվեսինձ թներով ճկուն,

ՔնքուշկըգդգվեսՀույս մեղմիկ ցոլքըդ կրպարղես ու

ճիշատակ, իմ ճոդուն։

ԱՆՋԱՏՄԱՆ ԵՐԳ

Դու անձչողնայեցիր իմ

Ու

ի '

|

ես իւ

Ճողին ծովերում

հնձ

Չի ժալտում

վ

առի

անծանոթ

դողդոջ: նրա ժրպիտըմեղմ էր Որպեսլուսնյակի ժպիտը կնոջ.-նա չուներ խոցող թովչանքը ու

ու

|

ի

աչքեր, երկնադույն ուներ խորունկ ու հրիկումն. Քնքուշ տրում, որպես Ի»: Նամի անծանոթ երկրի Որ աղոթքիպես ապրեցիմ ճոդում:

Մենավոր մոլոր մի նավակ, Մատնեցիփոքորկինաղմկոտ,

թողած ղեկ Հուսաբեկ,

ու

Կիր

թիակ...

Նա մուտենոսէ

Ճեռվից լույս փարոսչի կանչում,

արանարան Հարգրվա ինձ

լ

Հան

ե,

: մա, Անքափանց 7Լգ-մշուշ մե...

ՑՆՈՐՔ

Նա

ու

։ լ

վրա

անցարքո խաղով կանացի. քեզնից դառնացաժճեռացայ քեզնից ճնռացա լացի...

նս

| |

էր որսլես քաղցը

քույր-'

ճուշերի մեջ ամենից պայծաո, թված սրտի մաբուր ճանդրվան, Քույր իմ, դու չրկաս, քույր իմ, դու մեռար, Ու քեղ ճետ Ճոդուս լույսերը մեռան...

ա Խ

ի

| |

մրգին,

--

Մութըճյուսում է տրտմության ժանյակ, նազիկներնանուշ բույր են բուրվառում, խմ սիրտը տրոո՛ ւմ, իմ սիրտը մենակ...

լ

Վիչի ԵԶԵՐՔԻՆ

Ունկնդիր եղա ճողմի խենթ Անամոք ցավի սրոմաշո ւկ նվագ. կանգնած եմ մոայլ վիչի եզերքին, Տրտում է Հոգիս» Հիվանդ մենակ...

Թովիչքնքշությամբ Հանգչողաշխարճում երեկոնվառեց լույսեր դժղզունակ.

:

ու

-

--

|

Մոոաժ

|

Հավետլռում

լուսնյակը, մենակ Մփոումէ շուրջը իր շողերը

|

ու

է մի

--

Անվերջմի ցավ է իմ ռիրտը ճնշում, ես մոռաըել եմ արնի ուղին. Անուրջօրերի լույսը չեմ Հիշում, հնձ ո՞վ է մատնել այս մառախուղին... --

աղոտ

ցուրտ.

տխուր խորճուրդչ

է Հավետ մի Վառվում

։

|

85:

--

անանցկարոտ.

Ունկնդիր եղա Հողմի խենք երգին. ես էլ եմ ուղում ճեկեկալ անճադ» կանգնածեմ մոռսյլ վիշի եղերքին» մենակ... է Հողիս, Հիվանղ Տրտում

Սի՛րտիմ ցնորող, սի՛րտիմ անճագուրղ...

--

մ |

Տխուր ր

ու մենակ նլակն է վառվում,-այ լուսնյակն սրբտն է լալիս մենակ ու ցավոտ. արնի ըատվերնէ աղուռչ կուսնյակն Արնիցոլքն է լուսնյակը տրտում. ու

,

իմ

--

ստվե՛րնէ Փառքիդ

ու

Լ

իմ կյանքը կարոտ:

Վարան Տեշյան

ՏԽՈՒՐ ԶՐՈՒՅՑ

Հրաշք-աղչիկ,գիշերներիթագուճիչ ճառադայլթողքո աչքերով դու եկար,

կապույտ երկնքիոսկեղեն առսսողե՛րչ

Ձեր Հեռվից դուք միշտ տեսնում

եք նրան. էլ թալխժո՞ւմէր, Արդյոքտրտում էր նա էլ ինձ հրման:

Ասացե՛ք, արդյոք

Ոսկե բոցով լցրիր Հոզին իմ տկար, ցնորքներիդիցու՞ի-.: Հրաշք-աղջիկ,

նա

շողի պես լուսնի Հրսոսպուրող կախարդ սեթնեթր, Դու ժպտացիրդուրղուրանքով

դուք տեանում եք միշտ.-Խորչրդագետնե՞ր,

Արդյոքմենա՞կ էր նա էլ ինձ նրման, Թե՛ ընկեր գտած ժպտում էր անվիշտ, եվ փայփայումէր, ն ռիրում նրան

Ազատսիրտըս շղթայեցիր աոճավոո միշտւ, Հրաշք-աղջիկ,դո՛ւ, միշտ ճաղթող ու

Դուքլուռ

երդ դիոես, մի ցավուռ Հիացումի մի փայլանք, ժպիւտումկա խորճուրդի Քո աչքերում կա մի անանց զմայլանք, Դու չըմեռնող մի վայելքի խոսք դիտես...

լք

Քո

ժպտում եք իմ ցավի վրա.

նապքեղ

Պող

Դու

դուք Խորչրդագետնե՛ր, ժպտում եք լուռ, --

ՀՐԱՇՔ-ԱՂՋԻԿ

մոռացաժ՝վաղուց ամենուր

է քո խենք Ծաղրում խոսքերը Հիմա...

անձալյտ երկրի մանուշակ, Հրաշք-աղջիկ,

ծ

Գիշերայինարհդակիճառադայք,-Դու իջնում ես՝ կարող, որպեսմաշճու խայթ, Քնքուշ, որպես անդարձբախտիճիշատակ...

զ"

«ՉԺ

Որպեսծաղիկնէ անխոսգունատվում

Ցուրտ մեջ արնից Հեռի, շրվաքի

Այնպեսթող սերը մեռնի իմ սրտում, Որքաղցը կյանքիդտխրանքչրբերի... ես լուռ

կըթաղեմիմ ցավը միակ,

Զվարըկըժոլտաղի բախտավորի ոլեսյ-երբեքչեմ բանա ռրտիս մութը փակ, երբեքչեմ ճայտնիիմ

տանջանքը Քեզ,

Որ պայծառ ժպտասկյանքի երեսին, Որ ոչ մի տրտունջ ռիրտրդ

Որչեբմտորեսիմ Որ քո

չճուղե,

ցավի մասին,

քունավոր խոսքը չրբկաս ն...

«Տ»

ւ"Ա

աչքերը՝ կույր,

ոյանթափանցմի մութ,

եմ

իմ

|

սուտ մութ Հալացքում կա մի քնքուշ Քեզ միշտ թաթցնողմի նուրբ վարադույր::.

Քո

Փակ են քո սրտի Ճեռուներնիմ դեմ, քեղ օտար եմ ես. Հավետթեզ կապվածժ՝ ւբ եմ Երբ խենթ խնդությամբփայփայում բեղ եվ սիրում եմ քեզ ն քեզչրգիտեմ: '

ռրտի Հեռուներն իմ դեմ, կույր: աչքերի ղեմ իմ աչքերը՝ Քո Հողաւ վրա կա մի վարագույր,--

Փակ են

քո

Քո

Ո՞վ ես

դու,

ո՞վ ես,--

բնավ չրգիտեմ...

,

Դու դեո չես

մեռել իմ Հճզռվանդ սրտոսհ, Դուդեռ ապրում էս երազինրման. |

չէ տր էլ - այծժառ Բաց պատվերըդ այս միշտ

նս քեղ ծս Դո

ձրազէր միայն

անապատում...

սիրում եմ, դու դեո չես մեռել, քեղ եմ որոնում.

ամենուրեք լուսն " հրագների

Անո

ւրջ,

օրրանում՝ որ գուցե բնավչես եղել...

Քեղ իմ կարուռիկսկիծն է վառել

իմ նվիրական, նրազանքներում

իմ դաչիճ, իմ ծիրեկան, 7 քեզ սիրում էմ, դեռ չես մեռել... Քույր,

ս

սուրբ

դու

եմ ՀայրենիՀողից, անջատված էմ սրտին օտար: տունըս՝ Հայրենի ինձ այրում է միշոո մի անձ ադ թախիծ,-դյութող անչայտ ճանապար... չավիտյան

ես

ժեծ, չուղվումեն, Հուում Հեղեղները ե ցած. վերն թավալվում Մագլցում

Զմրուխտեչրեր, ձեզ ո՞վ վրդովեց, տո՛ւն, Հավետ մոռացված... Հայրենական Միննույն է ինձ Հյուսիս թե ձարավ,-Մի խենթ տագնապկա իմ Հիվանդ սրտում. կա իմ Հողու մեջ մի անճագ ծարավ. --

Հավիտյանօտար:

տո՛ւն... Հայրենակա՛ն

մեուսնկապուտաչյա Տխուր

երազները երկնաշող.--

հս ցած Գագաքներից հչա

Անդունդները ռիրտ մաշող...

էլ

ոչ

Դեպիբարձունքն արծաթյա. Խենք անկումիս գերեզմանի

--

ինձ դգթա՛.,. Խավարներում

Յուրտչ դարձյալ, մուք՝եմ ուղին, Սրտումսմաճ կ աշուն.

եմ ես Մոռացել

քեղ եմ Միայն

ամենքին,

հս

Հիշում...

Միայնքեզ եմ էս աղոթում, Քո Հրաշքին անպատիր.-ոն անապատում Հայտնրվիր --

Ամոքի՛րազատիր... ու

Կրկին4նչում է թունավորլեղուդ եվ քո խոսքերի նիզակներըսուր, -եվ քո ճամբույրը, որպես քուտ ն իղո ր": Բախ են խոստանումիզո ւր

Քաղցր

արեդակ, գիշերն է մթնել իմ Ճոդում,-Մի՞թե դու պիտի վառես նոր փավիաղ, Մի՞թե դու պիտի ՀրդեճեսՃուղում...

ի

մի քն ինձ չի տանի

ո56

մեջ մարել է մի

լույս

Մաճու

կանգնել ես, որպեսանչաղթ Ճճրապույր, Մոտեցարաճա կարող ու խոնարտ, Մքնում բորբոքվեցմի արնուտճամբույր: Մեղքի պես թովիչ, ցավի պես խելառ: 0ձեղեն մարմնով փարվել ես կրծքիսչ,-եվ քո ցանկությանաճեղ փոթորկում Անեժք է թասվումանկարող Հոդիս եվ անճույս ճչում քո քունուտգրկում...

ՏԱՆԿՈՒԹՅՈՒՆ

ի

ծրբ պայծառ օրըդ տխուր կըմընի, եվ սիրտրդկայրն թունավոր կասկած, ՎՀ սոսկումի տանջանքով կըվդաս, Որ որոնածըդբնավչես զոնի...

Բայցդու կրդնաս, օ՛, դու չես կանգնի, Վերջինլույսերըմեղմ կրվախճանեն, Վերջինճույսծերըդ կիդավաճանեն,--

Դուորոնածըդ բնավ չես դնի... եվ երբ չի

ոչ մի Հույսդաղտնի, Սիրտըդ կըճչա, արդյոք ո՞ւր ես, կա՞ս, ն Հողըկոգրկես կրճեկեկաս.-ո »կարձաղանքվի,-բնավչես դտնի...

մնա

մողական Բորբոքումէ քաղցը դողչ-Պարուրիրինձ կուսական չուղումներովքո դյութող:

Քո Հայացքը

փաթաթիր,որպես ամպ՝ Մութ աչքերդ մեղմ փակիր, ժպտա՛ կրքոտ բերկրությամբ, Անցավկյանքսխորտակիր-.ինձ

Արյունոտիր շուրթերն իմ,

Սիրտըսխայթիր՝ծիծաղիրԹող աչքերս Հեղ մեռնին, կյանքս մարիիր փախիր: ու

Քո Հայացքը մողական Բորբոքումէ քաղցր դող։--

ինձ կուսական Պարուրիր քո դյութող..: չուղումներով

կա

խորչրդավոր մի 4րապուրանք Քոռշարժումներիանխոսզրույցում, եվ դեպիճողը ինչ

որ

քամաչրանք:

Մի այլ երկրայինհրաժշտության եմ ելնէջներիապչրանքն ճիշում,

Քո

Քո

14 ՏՈՂ

.6.

աղոթք են շարժու,.., շարժումները

շարժումներըն կան,

կ

Հբկան...

երկրումեն սնված, բայց

ոչ երկրային են նոքա Արբեցումներ խոստանում,

Մբ այլ տանջանքիեղեմ

են

տանում,

ճոգիս չարքերի խաղին... Մատնելով

Մամութ ընարեցի ճամփորդական ցուլ, ԹողիՀայրհնի ւտնակըսավեր,-ԱՀա ես Հիմա, մի մոլոր ասուպ, անսեր: եւսկույր եմ Հիմա, մույլ ու

Պայծառըղձերը ինձ ղուր մաշեցին, Զրողջունեցինձ ոչ մի արշալույս» ինձ լուռ մոռացան, ինձ չրշիշեցին,-իմ

սրտում

ես կույր եմ

ճեմա,անբախտ

ու

ու

ճույա:

մենակ

--

չավերժում կորած մի մոլոր ասոււլ. Սաչճում է կյանքը Հյուսելով ժանյակ, Անցնում եմ վիճեր, լեռներ երկնաճուպ,

ԻնձՀամար չըկա ես մի

ՆՍ

սեր, ցնորք

մեռան

ժամ

ու

ժամանակ,--

մոլորված, մի տխուր ասուղ::

լե ւ

4Դ

ԱՇՆԱՆ ՏԲՏՄՈՒԹՅՈՒՆ

ք16ած մգոՏ

ԸՕուուծ

օծ:

ՔոՍԼ

Անանցկարոտնէ իմ ռիրտըտանջում, -- Արդյոք ո՞ւր հս դու, արդյոք ո՞ւր նս Քո

--

անուշ ձայնն է 4նչում

Բայցդու

ելնում

անճաս

եսյ

ու

դու.

կանչում,

Հավիտյան Հեռու...

դարձյալ անվերջճանապարտյ արդյոք, լուսեղեն երազ, կըցիե՞սսրտիսթախիծըխավար, կրնետե՞սանուշ ցոլքերըդվրաս... -

եմ

Արժպտա ս

Թափառումեմ կարօտով կանչում, Արդյոքկրգտնե՞մաշխարճում անչուն,-Բոլորխոսքերոսէքոռ ձայնն է Հնչոսէ, Բայցանճայաես դու, դու չուննո անուն... ու

--

կրկինիմ ճողում իջավմշուշուռ, արցունք անձրնող

իրիկուն. Տրտում

սրտում անցավ Մաճացողծաղկանցբույրը ցավ բերող»

ի

խոնավ. ձամբույիը

կրկին պաղ միգում Ամպոտերկինքըմեռած լույսերի Թաղումնէ սգում: Հողմը սրարշավ Հուլսերի դալկացածծաղիկ Հողդուս Թերթերը յոարավ::: ցավոտ Անջատման Զայներդողացինու Հեզ դալկացան

Հեռվում անծանոթ. կրրակներնանձայն Լացող ամպերի միգում անսաճման

անցան... Թոշնեցի՛ն,

Անձրննանընդճ կոժով,Մաղում է վճատ թաղումի ատ

Տխո՛ւր-Հուսաճա՛ տ..: ի

Հոդու մեջ Է՛լ

Աշուն է իջել անամոք լացով, մեջ Է՛լ...

իմ Հոդու

ոոօո

Շ06ԱՐ

11 քԼճաէՏաղ 1. 11.

ՄՏՔԼՃԹՎԵ

գիշերով դու կոգաս ինձ մուռ, Խաղաղ Քնքուշձեռներըդես կրճամբուրեմ,

կրցրեմ կլանջի ճուշերըցավոտ Ու Հեքիաթային լույոնը կրվառեմ...

երկարմազերըդ կարձակես ազատ, Հիվանդգլութըղ կըդնես կրծքիս, կոլիննսքնքո՛ւշ,մոտիկ,ճարաղզա՛տյ-Անուշ խոսքերովկրդյութես ճոգիս...

Պայծառաշխարճում կբլինենք մենակ,

Ցավկյանքի մեռնողլույսերից խաբված, կերազենք անճուշ,անվերջ անճագ,-Հեքիաքաշխարձումփ առձավնտ կապված... ու

Ը4

։

լ

անա ար

արաբա 12ՎՈ» ւ.ԿՆ ալո «Ի

Ե

ծե

Փե

էԼ

Ա

իներ ՉԻՆ

Մ

|

Ս

ց

Դո

22:42ՀՎ

ի- Փա. |

լ

Հ:

ինքնազիոր: «Վերադարձ» բանաստեղծության

Ի

Ը« աՀ.

ախոաՆ Ը

Դ"

այբ".

յ" անմ Հ: ԻՐ

Աո-Ի-( ԲԸ

յ

«

|

ա

|

ՄՆԵ աու /բ«յոա"ոա

|

1:

ոջ

Ը

ժն«ՕՀ

ր

ՀՈՎ ԳՈՐ (ա յած տ աչա. աա 2 կոմ7ու Դատա ո «ղյ/քա1

«գ»

ուշ" ա

Հ»- /

Հ

տ, ԿՊՏ»

Ճար:

Դաո

ֆզ"-շ

Վ

աոԿՐ ի մ. 22Ի«յո շոաչմ1այաԼ

905:

|

ամ

ՈՒՐ ւրա:ՆԱՐԱ

րել ՊաՀՎ. աՀ"

բր

0-Ք- ար2գ/ մաաաասի

ՀԿն մեբ"Ի"աայ Չրրրամ ատ աթար «միդ Պա

-ՌԻ

Ի

ք «յո-րա/'

մւ« |

4» Ի

նրա

ՀԱ

Գո Է Թթի... «մայր (ՕաԹՒ

ջրամ

սաոոբ

Պու ժա

ԿՔ. լոլայջոք Դ «Ի-ԼԲ Բ" /

Հ

ԱրրՎ

լ

ԲՐԻ"

«(Բ-Ն ԵԺ, ի՞ Ք-ի-է«2

:-

լ

5.

'

| |

«Մի՞բեվերջինպոետնեմ

ես...»

բանաստեղծության

ինքնազիոը:

Յ9

ՀՐԱԺԵՇՏԻ ԽՈՍՔԵՐԻՑ

սգավոի, ոչ մրմո՛ւնջ Ռչ տրտո՛ւնջ, ինձ Հավետ. մոռացի՛ր Հեռացի՛ր, իմ ուղին միշտ մթին, մենավոր, կրգնամիմ դժկամ ցավի Ճճեւու մի գիշեր» ճամփան անվախճան ժպտա.-ոչ մի շող չի Հեռացի՛ր,մոռացի՛ր,մի Ճիշիր, Ինձ այդպես, քրոջ պես մի՛ գթա...

իմ

Ինձ շոյող

մութ Հձուսաբեկ

ու

մեդ քող լինի,

վերն թող արն չըխնդա. Լոկ երկունք,լոկ արցունքթող լինի, ինձ այդպես, քրոջ ես մի՛ դքո...

իմ

Գործ Վանան Տերյան:

ծ.

Քոչարի

(1918)։ Ց վՎաճանՏեոբյան

Բրթ

թող լինի Հեռվում, գերեզմանը

Ուր մաճացել են շշուկ, երգ

Հոգիս, Քնքուշ երազովպաճուճիր մոտ խուր երդիր, մաՀճիս կրծքիս Մազերըդփոիր Հոդնատանջ Ու մեղմ փայփայիր սիրտըս տարագիր:

նստիր

գերեղմանինդուք չրմոտենաք, չէ ինձ ոչ ծաղիկ, ոչ սուղ. Հարկավոր Հանկարծկրղարթնիչերմ լալու փափաք Սիրտըսչի գտնի ոչ մի արտասուք: իմ

իմ

ՀԻՎԱՆԴ

`

ու

Օտար դաշտերիանանց մշուշում Տխուրլռության գիշերն է իջել.-ի) սիրչոր ավետ քախիծն է մաշում, Մի լուսե երգ է իմ Հոգում ննջել...

:

ձայն. Թողշուրջըս փովի անանց լռություն, Թողինձ չրճիշեն, քող ինձ մոռանան: ու

պայծառ դածից մեղմորեն Քջիր։ Մազերըդ փոիր Հոդնատանջկրծքիս, Անուշ երաղով սիրտըսոլսճուճիր) ՑնորքՃուշերով ամոքիր Ճոդիս...

Քո

հմ

դերեղմանինղուք չրմոտենաք, Թողեք, որ Հանգչիիմ սիրտը Հոգնած, որ լինեմ ճեռավոր, մենակ.-Թողեք,

Չըզգամոր կա սե՛րն ցնո՛րքն լա՛ց...

5'

ձշ

5.

ՄԹՆՇԱՂ

տխուր խոսքեր, Չարտասանված

Ռր դողում եք անպատասխան,

տխուր խոսքեր, Զերթրթիոր կախարդական: նս տիրում եմ,

Խենթ Հուղումի անուշ խոսքեր, Պաղմարղոցիցխորը պաշված, պես տխուր խոսքեր, Անջատման լույսեր մթնշաղվա՛ծչ... Հողուս

Դուքայրում

եք, սիրո խոսքեր,

կարոտիս ռլես սիրտրսմորմոք, Ձեզ չի գգվի, տխուրխոսքեր, Ցուրտաշխարճումոչ ոք, ոչ ոք...

մթնշաղը նրբակնրո, է Հողու ճեւո, ինչ երաղում երբ երբ ամեն ինչ, խորչրդավոր խոճուն, Ցընորում է կապույտ մութի աշխարճում... Ջըկա ոչ մի սաճման դնող պայծառ շողչ Աղմուկի բեռ, մարդկայինդեմք սիրտ մաշողչսիրտըդ չի ւորտնջում, չի ցավում, Հիվանդ Որպես երազ մոռացումի անձավում. եվ թվում է, որ անեղը է ամեն ինչես

սիրում

եմ

ամեն

ու

է մի անսաճման Որ ողջ կլա՛նքդ

տխուրխոսքեր, Չարտասանված

Դուք չե՛ք մեռել, դուք չե՛ք մեռնի, Դուք այրում եք, սիրո խոսքեր, Ռրպես խայթը սն եղեռնի...

քաղցր

նինջ...

ԵՐԵԿՈ

օօծ

Ցերեկըլռեց... երկինքըվառեց ոսկե բուրվառներ, ճող. Լույսերը քնքուշ գրկեցինանուշ երկինք, ծով .-- Ա՛լ, եթն մեկը իմ ձողին այդ մեղմ լուլսերին խառներ Եվ փայրփայնր իմ ճոզնատանջսրտիքախիծը մաշող... ու

1ջվածիմ Հոգին տանջում է կրկին տանջանքըմոայլ» եվ անուն չունի տանջանքըսրտիս, տինչանքը դաղունի. -- Ա՛խ, եքե մեկը իմ սրտին ննտեր նոր ճույսերի միույլ, ասեր, քնքուշ Համողեր, որ նա կրդտնի... Մեղմաբար

մութ, Երեկոնփոնց իր թեերը Անուշնիրչեցին երկինքու երկիր:-Աչքերը փակիր, ինձ ջնթուշ գրկիր, Սոսո

պուտ կյանքին խառնիր հրաղանքը է--

ինկան անաղմուկ, կայնըստվերները

Անուշ նիրչեցին ծով,

անո

առ

ու

լեռ...

ոսկե Հեքիաթներ, կըպատմեմ իի սիրուն մանուկ, իմ քնքուշ մանուկ... ես

քեզ

երծքիս դիր դեմբը քո տխրաղալում, Մոռացիրկյանքի տառապանքըժութ, Սուտ կյանքինխառնիր երազանքըսուտ, իմ սիրուն մանուկ, իմ քնքուշ մանուկ...

լեո, Անուշ նիրչեցին ծով, անտառ երկիր: անուշ երկինք ննջեցին Աչթերըդփակիր, ինձ քնքուշ գրվեր» ու

ու

Ես քեզ

ոսկեՀեքիաթնել:.. կըպատմեմ

ՍԵՆՏԻՄԵՆՏԱԼ ԵՐԳ

քնած հս քո տաքուկ անկողնում հրաղհատեսնում. եվ արն բախտի բքաբեր քամին է ոռնում, Դուրսը Դուռ ու լուսամուտ ձյունով է լցնում...

Արդյոք Ճիշո՞ւմ ես.

Դու

հոկ նս ցուրտ ձմռան բուք ճողմի մեջ եմ Խենթ Հեկեկանքով դոներն բակում, Քո փակ դռները անվերջ անվերջ:

ԱրդյոքՃիշո՞ւմ ես. երկիրը պայծառ ժպտում էր սիրով ճավիտենական. էր երդում ձայնով դյութական, Գարունն ԱրդյոքՀիշո՞ւմ ես. առու էր, անտաո...

Դուինձ չես տեսնում լուսն երազում, Դու ինձ չես լսում ձմռան փոթորկում, ես մուք դիշերում քեղ եմ երաղում, Բուք ու Հողմերում ես քեղ եմ երդում...

Արդյոք Հիշո՞ւմ ես. գիշերն էր զգալու, Հեքիաթի պես էր... Անտառ էր, առու... ԱրդյոքՀիշո՞ւմ ես. Հեռո՛ւ էր, Հեռո՛ւ, կյա՛նք, տխուր ճովիո ճավիտյանլալու...

Դու

քնաժ

ես քո

տաքուկ սենյակում, ու

ու

էր, առու... պես էր երաղի նրման. Հեքիաթի Խաղաղհիեկոն խոսում էր անձայն, ԱրդյոքՀիշո՞ւմ ես.-- Ճեռո՞ւ էր, Հեռո՛ւ... անտառ

--

Դ Ւ

49«

ԼԵԼ.

չըզիտեմ՝ո՛ւր են տանում Հնուվոր անձճամտրչ Ուղիներիժապավեններն

Ե,

ես նստում

եմ

ճամփի վրա

եմ

եվ աղոթում թախծում կ

ամեն

օր

քեղ ճամարս

ո՛վ գիտե, եվ իմ մոլոր ուղիներում, լուսերես. երնաս Գուցե մի օր ղու Գուցե ժպտաս քո խոսքերովարծաթն նվ մութ սրտիսնոր խնդությանլույս բերես:

ոլորումովՀեռախույս Ինձ կանչում են ուղիները բյուրավոր: Արդյոքո՞ւր եռ, խորչրդավորարչալովոլ պալծառծլում չանդիպումիերջանկության

0ձանման

ի,

մոլոր ճամփին

դու

անկարծ իջար

մուքով եվ զարղարեցիրքո անուշ սուտով իմ տխուր կյանքի մշուշները չար:

Քո գիշերային մելմաշունչ

Սրինգեձայնըդ Հնչեց մութերում Աղբյուրինրման ղզվարթակարկաչ: Գարնանխոսքերով կարմիր կանաչ, Դու ինձ կանչեցիր դեպի քո Հեռուն: ու

Ռւրիշ ափերի թովիչ ձայնի պես,

Քո

ուրվականային շարժումները

Ստվերապաճույնիրիկնաղածին Շղթայեցինինձ օղակով անտես...

կլանը, իրարձուլվեցին իմ մեջ մաճ Հողիս մատնեցի բո մառախուղին, ուղին, Ընդմիշտօրչնեցի անչաստատ Ուր փարոսում ես դո՛ւ, քաղցրը պատրանց... ու

.

69Չ5

անել Հեռավոր,

գիշերնիջավ իր անճայտ դաչից Եվ մութով լցրեց երկինք գետին, ԽավարեցՀեռվում փարոսը Հետին.-եմ ես չրերի աճից: Սասանում

Սն

մեռնում Սիրտըս

է, լեռնադագաթներ, Ններքնումնիրճող դաշտերում կանո:: ի երազներըձեր գիրկն են քոչում Բա՛րձըչ դեպի վե՛ր, արեղակին մոտ, Ուրխենթբոցերի խուրձեր դողդոջուն կուռ դալկանում են երկնում անաղոտ: Հեռո՛ւ այս ունալնաշունչ Հեռո՛ւ, Տխուր դաշտերից, Ճանդարտ անկյանք.---

զվարթ, Շողում են, դողում աղմուկով նորից խաղում, Անխոսքարանում ելնում,դեմքիս ծիծաղում, Անդունդից լարում են թակարդ... Խուլ շառաչում են ու

--

նավը ճեղքում է ջրի Հայելին, իր ցուրտ աչքերով ծովն է նայում ինձ, կտրվածեմ ես երկնից ճողից.-իր թելն է մանում անխուսափելին: '

Գերիէ նավըս անակնկալին, Մութով կտրված երկնից Հողից։..

լեռնագագաթներ,

Պայծառարնի դաճեր ճիասքանչ,

ու

ու

օծ.

օ

ու

ինձ, Փրկի՛ր

անել ղադախներիշունչ,

Սիրտըսբորբոքիրչ բարձրության բերկրանք:

Թողիմ

աչքերը լույսից

--

ու

նե

կուրանան,

Թող սիրտըս լցվի արնի բոցով: 0, երջանկություն անել բարձրության, -- կուսեղեն երկնի անեղրական ծո՞վ...

ԱՂՈԹՔ Քո

զաճիանճաս պայծառ

բառձունքից

անբիծ... Մի մերժիո սբտիսաղոթքը ՍԱՖՈ

խավար, ինկաանդունդները իք ցնորք, նորիցքեզ եմ կանչում, Մոռացա ուղիներըսպայծառ, ի սրտում ղառը մութն է շնչում:

ես --

ես ապրում, աշլխարճում տանչվողին, Հիշե՛րդուխավարում Քո սրտում արններեն վառվում, Արեիրսն կյանքիսմութ ուղին:

Ռու

անութ

Հավիտյանինձ քո սերն է այրում, ինձ խավարնէ ճնշում, Դուլոած՞ղ...

Ն"

Մռայլ փողումի ջաճերի նրման Մեկը աստղերն է վառում տխրությամբ: իւ Հոդու վրա իջել է մի ամպ. իմ սրտի պայծառ ծաղիկներնընկա՛ն:

Հիվանդքնքշությամբ երկինքէ պարզում Մեռնող ծաղիկը իր բույրը վերչին. իմ ջերմ աղոթքի խոսքերը չնչին Հեռավո՛ր,քեզնից սեր չեն աղերսում: --

սրտում միայն սառած Հեկեկանք, Բայց արցունք չըկա իմ սն օրերում: Մեռնում է սիրյորս անճուն խավարում, եվ դու կա՞ս արդյոք, լուսե անրջանք.::

իմ

մութ վիճերում... չեմ տրտնջում... քողնից Հեռավո՛րչ

ես մեռնում

եմ

այս

լ

է

ԴԱՐ

գիշերն է մեղմորեն ընկնում եվ մեծ քաղաքիդեմքը մշուշում.-եմ գնում ես դուրս եմ դալիս փողոց ժայթերն եմ մաշում: երկա՛ր եվ երկա՛ր,

Զմռան

կյանթթոկանիծեմ առՀչավնա Ու գունատՀույսի ջայլերով տարտամ տան կթգտնեմուղին չնռավոր Փո ԵՎՔույլ ձեռներով դուռրգ կրՓեՓեմ: Մէ

«բ

տների պատուծաններում Բարձր են Պայծառլուվսերը Հանգչում մեկ-մեկ. ես արդենոչինչչեմ մտաբերում, Ինձ Համար չրկա այօր հրեկ:

Տխուր կրժպտասդու Հոզնածորեն ու

:

դուռր կբբանաս.-Հողնեածարեն

ՍբտիսԺուք ցավը անխոս կիմանաս, Հան դաբսո կբֆորեն: Եվ աթցունթներբդ

եվ գքոյունը ջ» թրոչական լթառով: Սիբաբսկբլջնե Ինդության ծնկնէրբ կբգրկ եմ Հուտով եվ կր-էնքկամ ե կբչեվեվամ... Քոռ սուրբ

ԶՄՌԱՆ ԳԻՇԵՐ

ու

չեմ գնում. անցավ.:.ես ամ եմ մաշում. մայթերն անդադար երկար, Շրջում եմ անվերջ»երբեք չեմ Հոգնում, Ոչինչ չեմ Հիշում, ոչինչ չեմ Հիշում... տուն

,

միգումմաղում է պաղ բոց, Լապտերը ես աննպատակ շրջում եմ անվերջ: ես լուռ անցնում եմ փողոցից փողոց Ու մեղմ լալիսեմ ցուրտ մշուշի մեջ:

Վաճան Տեոյան

ծ:

6Ժ6

Մոռանա՛լ,մոռանա՛լ ամեն ինչ, Ամենինմոռանալ. Զոսիրել,չրխորչել, չափսոսալ Հեռանա՛լ.:։ Այս տանջող,այս ճնշող ցավի մեջ, Փիշհրում այս անշող կա՞ մոռացման, հրիկվա Արդյոք Մոռացմանոսկե շող... Մբ վայրկյան ամենից Հեռանալ, Ամենինմոռանալ.-խավարում, ցավերումքարանալ Մեն միայն...

տակ Օտարերկնքիկամարների տեսա մի չքնաղ երազիս ես՝ մի աղքասո մարդ մոլորաշրջիկ, նա՝ երկնից քոած լուսե Հրեշուակ..:

աղջիկ»

--

կ `

լ

ընկած էի օտար աշխարճում, Անարն երկնի էր իմ սիրտը մինակ Մեկը փայում եվ իմ մութ Հողում լույսեր էր վառում: ես

ու

Ամենինմոռանալ. Զըսիրել,չբտենչալ, չբկանչել, Հեռանալ...

օ'

կամարների տակ,

սիրագինժպտում էր նա ինձ Մեղմ Օտարկողմերում, լայն ճասհխիվրա, նս լսում էի խոսքերը նրա լալիս իմ անուրջ բախտից::: Եվ անուշ

մոռանալ ամեն ինչ։ Մոռանալ,

:

ի

:

:

ի

բ

ձրաղեք՞րն

են թափառում, Արդյոքնորից են Սիրոանուշ նվագնե՞րն ինձ կանչում. Դալուկ աշնան տխուր շողերն են մարում, են կարկաչում: Սարիցիջնող աղբյուրներն

ինձ, մուքնէ պատել իմ ուղին, գիշերն է գրկել Քեզ եմ կանչում ես նորից, իմ Հեռավո՞ր,իմ

Սե

Հիացմունքի մի շշուկ, նորից Հոգիս է, այն Հուշերն հն տրտմաշուք, գիչքրն Այն են Այն աստղերն ցուրտ երկնքում երաղում:

ես լսում

եմ

Արլ

դո՞ւ

տղաաա

ես

Ը

4:

|: լ

ՒԷ,

լ:

|

ես

ընկաժ անծայր դաշտում միայնակ, երաղները, երաղնե՛րըս, որ անցան, դո՞ւ ես գիշերի պես Հերարձավ, իշերի պես խորճրդավորդյութական. Դալուկաշնան մերկ անտառն է շառաչում, ույս Հուշերի վտակներնեն կարկաչում... եմ

Գոոլոր

անգին...

լ

--

եւսմոլորված մի կրակ, ես

Հէ՛ր փՀե՛ վիշեր Վիճե՛ր,

անչատակ

անչաստատ

կ--

մի Հոսանք,

տրտմություն Ր

ու

ասվիսոսանք

երազներ,

Հող, թախիծովլի Հիացքներ: մեղմ մարող անվերադարձ Անրջանքներ

Օտարերկիր, օտար

`

:

է մութը Քաղցր

Այնպես մեղմ Գու Քո

քո ես

գրկում, լույսը գգվում, դու

սն դու

է առանց քեղ, լուսեղեն նս ալնպես:

իջնում հս որպես Հուշ, որպեսուրիշ կյանքիլոլո, արշալույս: Հալացքում կա անուշ մեղմություն ու

--

Ց4

իմ ուղին» գիշերն է գրկել ինձ, մութն է պաստել Քեղ եմ կանչում ես նորից, եմ Հեռավո՛ր,իմ անգին...

Սն

`

ի

վ

ծ:

դժկամ նայում են ժայռերը խոժոռ, Տխուրխաղում են ալիքները ժիր.-Ընդունիրճոդիս մոլոր» մենավոր,-Վերջինաղոթքիսխոսքը մի՛ մերժիր: :

:

:

Սողում են դանդաղօրերը անծիր, կորածէ մթնում մոլոր իմ ուղին.-Քնքուշ խոսքերովթախիծսցրիր։ Անխոսամոքիր ցաված էմ չոդին:

Մի անմեռ ցավ կա երկրում այս ւոխուր, Մի ցուրո, ճոդեմաշ Հուսաճատություն, կորցրածՀավետ կ երազ ն Հուր, ես վերչին անդամ քեզ եմ աղոքում:

6 Ց

.

ցնորականփայլը պայծառ մաղերի աճոս: ժայոիցիջնողջրվեժիպես ւս Քո աչքերիխորությունը ճրդեւավառ, են մութ ցանկության չաճերանխոս /ւր վառված նրման, բ ույրի Քո ժըպիտը՝ թունոտծաղկանց

Քո

աո

մաճ Որ տիրաբարարբեցնելով | բերում, Քո խենը մարմնի երջանկության սարսուռները են բոցավառում... արններ Ախտաբորբոք

մութ, անդունդը ջո աչքերի Թույլտուրսուզվեմ

Թույլ տուր ծծեմ քո մաղերիբուրմունքնանուչ, ու անդութ, Բորբոքիրինձ քո Հույզերովքաղցը ու Ճուշ:.. մեչ ցնորք իմ մարիր Մարիրիմ մեջ,

Դժկամնալում են ժայոնհրիխոժոո, Տխուրխաղում են ալիքներըժիր: սիրտըս Ճավետ մենավոր, Փարիայիր Վերջինաղոթքիսխոսքըմի՛ մերժիր..-

Դյութեցինինձ քո մաղերը ալեծածան եվ աչքերիդխորությունըխորախորճուրդ: եվ քո քնքուշ ժպիտներիխոսքերն անձայն Գիշերեցինիմ ճողու մեջ մի քաղցր մութ... Դյութեցինինձ իրենց խաղով լոաակարկաչ Քո խոսքերի զանգակներըզվարքաձայն. բոցավառվածեն իմ առաջ Շուրթերըդ -- վարդ Ցանկությունովարյլունատենչ մեղսական: Մութ ցանկությամբ ես քո կանչող գիրկն եմ ընկնում, Նետում եմ ցաժ վիչ բարձունքից Հոգիս Հպարտ, Քո գրկում կա սիրուց անուշ մի Հիացում, Քո խավարում մոռացությանմի ակնթարթ...

|

) լ

յ

|

6`

|

| 1:

։

:

կյանքըլոում է, աղմուկը մեռնում. Մի անժանոթ ձեռք նուրբ մթնշաղում Անցյալն ներկան իրար է խառնում, ու

ի

սրտում ոսկե անձրն է մաղում:

Մի քնջուշ

կա իմ Ճողու Ճամալր ինչ ունի չըմեռնող մի կյանք, Է, խործրդավո ր դյութող թող մ միխավար, մախ Ամեն

լույս

--

'

ու

--

ՀՈՒՇԵՐԻ ԵՐԿՐՈՒՄ

Է

Ո մոր

քաղցր բախտից

Մի քաղցըր

վիշ

մեջ Վերչուշերի

--

են

տրտունջու տխրանք:

կա անդարձանցածում, մի անսուտ դրախ),

Մի անանց վայելք, անխաբճիացում կյանքիցդեղեցիկ ցնորականբախտ... --

ԳԱՐՈՒՆ

ծաղիկ է վառել, այնքա՛ն Գարունը

Գարունըայնպե՛սպայծառ է կրկին. Ուզում հմ մեկին բնքշորեն սիրել, Ուզում եմ անուշ փայփայել մեկին:

Է-

ՉԺ:

Ապրելուցքաղցի

Զգալ,որ

է մեռնել քեղ Համար,

կաս ն լինել ճեռու, երկրպագելքեզ առանցսիրվելու, Երաղելմիշտ քեղ լինել քեզ օտար... դու

--

երեկոն անաս, են փակվում. այնպե՛սնաղով Ծաղիկներն տաղզնավ, է անուշ մի Շուրջըսվառված դդվող է Այնպե՛ս --

Մի նոր Հուղում է սիրտըս մրրկում...

զանգերի կարկաչնեմ լսում, բացված սլոռում «նչում է մի երդ. կարծեսթե մեկը ինձ է երազում, կարծեսկանչում է ինձ մի քնքուշ ձեռք...

ամեն տեղ» ուր խենք Սովերըդ փնտրել Հոգին կարող է թռիչքով չափել. տւոաել Անանցկարոտում անվերջ Հավետ... ել լինելքեզնից բաժանված

Անտես

իմ --

Ու

սն ճողերի տակ դերեղմանում

Զդալ, որ անցարն քեղ չըկանչել, եվ ոչ մի Հուշով սիրտըդ չըտանջել, Ու Հիխոովել բերկրանքըդ Հաուսկ,...

ծՅՇ

կանչում ես անվերջ

Հեռվից, կապույտ

Թվերն ես շարժում, Շրշում անուշ Շշուկով պայծառ

երբ վարդ ամպերի ճրդեշճնէ դողում։ եմ մենակ իրիկնաժամիննստում կանաչ առվի մուռ։ ուռիների տակ, Ու Հոդնաժ սիրտըս էլ չի դժգոճում:

Շշուկով անուշ կանչումես ինձ:

Ու փաղաքուշ...

Անչայտ է ուղին Քաղցըը երկրիդ» Ուր բախտէ անանց, Անանց ժպիտ:

Ուր ծաղիկ երգ Ուրիչ են, այլ, ու

Ուրանմաճական Փառք է

ու

փայլ:

ոծօ

Անցածօրերի ճուշերն եմ թերքում եվ խաղաղ սրտով անխոով-մենակ Քնքուշերգերից Հլուսում եմ մանյակ, Որ պճնեմ սիրով պակերըդ տրտում: եվ իմ մութ կյանքի սներում դժկամ՝ ես դիտեմ, պիտի փղտասչ լուսավոր, Պիտիողջունես ուղիս Ճեռավոր. ժամ... Սրբազա՛ներազ, կարուտաղի՛ --

Այս իրիկնային՝ երկրում կապույտ Դու ես

միշտ շրջում երդում:

Ու մեղմ

Ու կանչում ես

միշտ

Հեռվից, Անչտայտ Շշուկով անուշ կանչում ես ինձ։ Ս3

ո՞ւր հս դու... Ա՛խ. արդյոք դու Արդյոք Հեռուն ես մաշում, էանապարճների

որ

երջանի՞կ թե լուռ ու մենավոր Անդարձօրերի դարուննես Հիշում:

: :

ես,

ի՞նչճույս է փայլում), Արդյոքքո սրտում է փափուկ, քայլերըդ Ո՞րՀողն դգդվում լույս Հայելում Ո՞ր ջուրն է արդյոք լուր դեմքդ խուսափուկ:լ Մեղմով փաղաքշում է սիրտող փոթորկուռ, Արդյոքխաղա՞ղ Արդյոքանցյալի լույսերը մեռած

Չե՞ն Հուղում սիրտըդ, իմ Հոդու կարոտ: իմ

քնքուշ սիրած, իմ անդա՛րձերազ:

ՍԻՐԱՀԵՐՎԱԾԸ

ժթ

| |

Դու դնում ես տուն, հ դեո քո վերչին ԽոսքիՀնչյունը չի մարել օդում, Անզորեմ արդեն այս խենք կարոտում, եվ կամժքըսթույլ է, ն միտքըս չնչին: Խենքացածբեռից

այս

չար

մենության,

վաղզուքքեղ որոնելու, Տեսնելու ցոլքըդ գեք Հեռվից Ճեռու եվ Հակելու քեզ ստվերի հրման...

ես դուրս

եմ

Այս մու ժիորում իմ սիրոն է մաշում ՄենակությունըՀավիտյան խոցող, Անցնում եմ արագ ես ձեր փողոցով եվ թչնք մշուշում ոչինչ չեմ Հիշում:

Ձեր դոան առաջ կանգնում եմ երկար,-Գուցե դու Հանկարծ օ«պատաչճմամբ»ղուրս դուցե, կարոտըո,

դու

ճանկարծ զգաս

ուղում եմ, որ ինձ չրտեսնես, Սակայն Չրգիտեմինչո՛ւձեր զանգն եմ տայիս,

Փախչումեմ...

ին

փախչում... ն Հեռանալիս եմ, օրչներդում եմ քեղ... Փառաբանում

դաս,

իմաստուն

:

ԱՆԱՆՈՒՆ ՍԵՐ

խաղաղ երեկոն է Հիմա Մեղմալույս ն տխուր ն անուշ. Քեզ երբեք սիրտըսչի մոռանա, իմ մաքո՛ւր, առաջինիմ անուրջ... իմ

խոսքերսովորեցի22

մթին, ղորությամր Որ Հրապուրեմ Հոգիդ կախարդեմ ճբմայիմ բող, ինձ այրող Հուրը նետեմ քո սրտին:

|

ու

Բայց բոլոր խոսքերնիզուր մեռած Թալիսմանները

են

ԵՏ.

կրսաճենչ տարիներ Տարիներ,

արդեն,

կրմեռնեներաղներըբոլոր Քո պասկերը անեղժ կիպաճեմ --

ն անուժ,

ձբմայքն դյուքանք անղդորեն քո դեմ... Արդյոքո՞վդիտե անունըդ անուշ...

Օրերում անճաստատ

--

ու

մոլոր

եվ տանջանք, ն բեկում, ն թախիծ-Սե օրեր ես դեռ շատ կրտնանեմ. Անունրդթող փարոս Լինի ինձ Սուտ

| 1

Վաճան Տեւյան

կյանքի

ն դառը

մաճու

դեմ...

օօ

երկրիլուսե Հովտում հն Հյուսում, Օրերնուրիշ երդ կյանքիցՀոդնած սիրտըս տրտում Այներկիրնէ միշ հրազում..: այն Հեռանիտո, խաղաղությունն Ուրմի ուրիշարնիփայլ Սավալում է անանցՀանդիոտ մի անայլայլ» եվ խնդություն

Հեռու

իմ լուսն երազ, թաքուն, Բայց քեղ է ոիրտըս փայփայում Փոված է լուլորդ շուրջըս ն վրաս, ն իմ Ճճեզճոդում: Անչուն աշխարձճում

Հեռու հռ, անճաս,

ՏՈ

:

:

երկրի ուղին չբգիտեմ.-ինքըս ստեղծել եմ քեղ, Աստվածացրելեմ, որ քեղ աղոքեմ, Հրամայելեմ, որ վրաս իշխետ: Քո Հեռու

Գուցե հս

ու

:

եվ քաղցր է լինել ջո կամբի գերին, Քո չարությունը բարիք ճամարել--կրծքաբացելնել ընդդեմ քո սրին եվ այղ մաճաբեր ձեռքը Ճամբուրել:.:

խոր, Մի խնդությունմաքուր ն եվ անեզերք անվախճան. մոլոր Ուր քո սիրոր որբ շրջան. ոսկե է Գրկում մի

|

7»

ո'

աաա ` տանն

անա

նամա

ոու... ռան

|

| ի

|

ՀԻՆ ՊԱՐՏԻԶՈՒՄ

Այսօրնորից սլարտիզում

Շրջում էի ն տիչում Քեզ արթմնի երազում, Ոսկի, ոսկի մշուշում... Հիռավոր Անճալտ երկրում արդյոք Դու թո Հեռու

հս այսօր Մտաբերո՞ւմ

ինչ

Այն ոսկեղեն աշխար»ից.--

Հիշո՞ւմ ես դու ակացիան եվ պարտեզըիրիկվա, մայիսյան Հանդիպումը ,ատանու

ե

աղջկա:

եվ տնանըՀեռավոր» Գաղտնիքները մեր փոքրի: Սակայնջաղցը, սակայն խոր:

Հիշո՞ւմես դու այն երբ ես ժամերը, ու

նատում

արագ դու

էինք անկրակ.--

սրտի Դյուքանք

ն

Հոգում

ի

ԱԱ ԱԱ ԱԱԱԱնԱնեե

նվ խավարում,խավարում Հիշո՞ւմ ես չերմ շուրթերի

Հրաչրուն,-Հանդիպումը

Հուղմունքնարբած որտերի..: եվ պարտիղումմեր անուշ Տեսակցությունն այն գիշեր, կիսախավարըքնքուշ,-Ցնորակա՞նիմ Հուշեր...

.

աե

6ծճ

կրգամ, երբ դու մենակ կրմնաս մ ների տակ ի' եկվա ստվե խորտակ տենչերըդ Երբ դու կըթաղես Եվ վչատությամբերբ կըձեռանաս...

ես

:

շրջում ես ամենուրեք, դու չիկաս, ես աշխարչում Հրո" 1 դու խոսում Աներնույթ րր ես, որ կըգամ, չանկարծ,անկարծշշնջում

`

Տրտում "

Դու

ես, կանչում, կանչում Հրմայում

ու

լռում...

ժաղիկներիթերթերում, Քնջուշալույր

ուլո գաշտերիխաղաղ նիրճող օվկիանում

ես

Ամենուրեքմի կարոտ

Հյուսված

|

Քո

ես

Քո

։

կրինի

ես

մոլոր

Թափառում որոնում ւոխրադեմ, սում եմ քո ձայնըանուշ-լուսավոր, կանչումեմ քեղ, բայց անունըդչգիտեմ: եմ

ն

երգ,

ծաղկից.

կըգամ,երբ ղու կրլինես տրտում, երբ երաղներըդՀավետ կրմեոնեն, ցավրդ կրմբոնեմ, Զեռքըդկրբոնեմ, ուրիշլույսեր քո Ճողում... կբվառեմ

ու

եվ աշխարճի ուղիներում

ու

թախիծ, սրտում այլ եզերք: դեպի թեզ կրկանչեմ մեռած

ես

նետել,

տտվերնես վիռել անծիր աշխարճում,յ Դու հս ճյուսում աստղացանցը ոսկեթել, ես դու ղարդարում: Գիշեր ղօր կյանքը

որպեսմոռացվածմի

աղոթբից,սիրուց

դիշերում խործիղավոր եվ ասողաղարդ: օրրանում: եվ չրերիարծաթաճոճ ես դու

կրդամ,

ԵՎ. ՀՈՒՇԵՐ

ԳԻՇԵՐ

Շտօն '

ԳԱՐՆԱՆԱՄՈՑԻՏ

:

Քնքչաբույր ծաղկանց Հրեղեն խաղով ժպտում են նորից անտառ ու ձորակ,

Եվ աճա կրկին զվարք

ու

ջաճել։

հս Բացել

:

:

--

Անցաժօրերըս շարքերով դալուկ Շողում են աճա ն անչետանում. Չրգիտեմկյանքը ինձ ո՞ւր է տանում.-Ատեն ինչ Հարց է, մթին Հանելուկ:

:

|

լ ։

|

կուրծքս քամիները բիրտ,

Հազարձայներով անտառն

է

խոսում.

ուղիների լաբիրինթոսում, եվ ողջը օտար, ողջը խստասիրու ես

կանդնաժեմ նորից աճեղ անտառում բաժանումի մուռ. Մութ ուղիների Հեռուն, Պարզվածէ սիրտըս Ճճնոուն Այրում է Հողիս անճուն մի կարոտ.:. ու

1ՇՈՅ,

ԹՃՔՃՂԵԼԱՇԽԼՈ

ու

իմ դեմ ոսկեղեն Ճճեռուն,

անտառո՛սէ, արտո՛ւմ... սարո՛ւմչ Ուրիշերդեր են 4նչում իս) սրտում քեղ, արն, ողջո՛ւյն քեղ, գարուն... Ողջո՛ւյն Ծաղկելես

Ե.

ոքծյւղծ

ՃԱՄՓԱԲԱԺԱՆ

ԾՄեժում են

Դուր:չա տխուր մենության բանտից. Փայժառաչքերըդ ողջունում են ինձ, ե Քե չիմ կարող իմ ճիչը պաճել:

Շ8ծքամոճ

ոէ

կանգնածհմ նորից աճեղ անտառում բաժանումի մոտ. Ճանապարճննրի աղուո, Հանգչումեն վերջին կրակներին Ու մութն է կրկին իջնում փովում...

:

եվ Հեղեղներըխոսուն-սառնորակ Ողջունում են ինձ զվարթ ծիծաղով:

ՋԶուգելհս նորից դաշտ, անտառ ու լեռ, Գարա՛ւն,ամեն տեղ նոր կյանք ես վառել: իմ սթտում էլ ես թներըդ փռել, իմ Հողում էլ ես Հրդեճել նոր սեր:

ՈՕՂՅՈՐ

թՇՅՄԵՈՒՅՑ

ԱՇՈՒՆ

ջ

ՄՈՌԱՑՎԱԾ ՈՒՂԻ

իե ա լ Դար ախիծ ու աե

դղյակի քնջուշ Թազուճին մեջ, լուսեղեն այգում Սաղիկների է կրկին ն Շրչում է ինձ կանչում Ցերեկըտրտում, դիշերը անքուն Հեռու դղյակիքնքուշ թագուճին:

Հեռու

Ի

՛կ ՈՒՔ

է

թփերում Լ Լա Հողմնէ լալիս

րղ Խր եվ անժաի

Մ"

:

ուրիշժամանակ, կարմի դյութական «լու Հրաշքին կանչի երբ նրա ես թողնում էի օրերը» մենակ ալանումՃեռու... Եվ այս աշխարճից կար մի դլուական ուրիչ ժամանակ: լ

կյանքի խնդությամբ Գինովցածմի Թողնում էի այս վայրերը քառամ, Սլանում, որպես լուսեղեն մի ամպ, նրան, եվ փարում նրան,փարիայում խնդությամբ: կյանքի մի այլ Գինովցած այլ

:

,

Հիմաչըգիտեմ այն լուսն ուղին, Բայցզգում եմ դեռ,զգումէմ՝ ի՛նչպես Հեռու դղյակի քնքուշ Թագդուտին ես կանչում է ինձ միշտ, կանչում է, բայց Արդենչըգիտեմ այն լուսե ուղին...

է Հեռուն

"

Ի

Սիրտըսթախծուռ չողիս Հիվանդ

ու

իո ուտ ը

--

| :

| :

Ն

Ո՞վ կ

"

արն

ի) ,

րոր

ու

Ո՞վ կբվառծ

ծրագ ի

|

որ

՛

Ա ար Տ

ու

Հ մեը

Սեվան

--

ակեվառ

ճույս-.'

խավար,

ՓՈՂՈՑԻԵՐԳԸ

ծյուսել, երդուք, լալիս հրդում..: կարծեսթե քեզ եմ կարոտով նս

եմ

ես

եմ

այդ

երգը այղ

ճուշե՛ր, ն խոճե՛ր անճամար, Մոռացվածերազներ՝շուշաններ քառամած. խնդությունՀեռացած ն անցած ն անդարձ,-միաձայն, միալա՛ր:.. մենավո՛ր, Տրտմություն

Սնգիշե՛ր,

Գատուճանիս տակ լալիս է կրկին երգչի երգը ցավագին,-Թափառիկ երգը վաղուց եմ լսել, այդ Տխուր

քն կարծես թն կարծես

66.

լ`

ն

:

Մշուշներնեն իմ

է

Սոսավում ուռին... անխնդում հ ամոտուն.

սաչում...

օրեր անճատնում,

լուսավառ, ընդունայն,ապարդյուն, Ցնորքնե՛ր Մոռացվածէ Հավնտ արնոտ ձեր ուղին...

|

Սն խոճեր անսպառ:

անչամա՞ր, անձճամա՞ր,

գիշեր, ն Հուշեր ն Հուշեր ընդունայն, երազներիմ անդարձ ծաղիկներ իմ գարնան. հ՛նչ կանչով ձեզ կանչեմ, ի՛նչպեսլամ ձեղ ճամար: Սն

--

1)8`

Հնչում է անվերջ աշխանթախիծով

Հետնումի. պատի: այնտեղ, Դաջնսամուքն երդը Հեծող-իմ ւնունց, ցավով եկն էլ է ցավում:

է ինձայդ Հարագաստ

նրման, անձրեխ Աշնանտխրաճեծ են անվերջ Անձրնինրմանլալիս

միաձայն՝ Այն Հնչյունները:մեղմ ն իմ «ոդու մեջ... Հետվխում Պատի ու

ԻՆՔՆՕՐՈՐՈՒՄ

Գիշեր է իջել. լոնլ են բոշոլ' պատիր» Աղմուկներըչար, խատսգերը նն շրտի, երգում Ջրերը ժեղոհիխվ Սիրտիմ, Հանպդարտի՛՞ր... --

մոլոր Հանգչում է վաղուց անտուն 8. տարուգիր: Թափառավանըմեն ԱստղերըլամրավելոդումՎն օրոր, Սիրտիմ, Հանդարոի՛ր... ու

--

կացվերջին լաւցբղ, սիր» իմ մենավոր, Վերջինարցունքըդ Հեկեկա՝թափի՛ր,-Երապերդ ու «եր, օրո՛ր ու ծրո՛ր, Միրո իմ, Հանդարտի՛ր... --

-

ՎԵՐՋԱԼՈՒՍԻՆ

Մ.5.

Բարակամպերը մաղում

Անվերջ գիշերիմոայլ վիչճերում ճչոսմ. իմ մենակ սիրտնէ ցավագին ես մոլորվել եմ այս մութ աշխարճում, եվ ինձ խավարիցոչ ոք չի կանչում:

ոսկից

ասում. Ջրերը անուշ կարոտէ սիրտըս մտերիմ խոսբի, Հոգիս բախտ է հրազում... Հոգնատանջ

խոսուն Հանգիստը ոին դաշտերի է ըստվերում. լույս Մի Հեղ տխրության Խաղաղջրերի վճիտ ալմասում Դողում է ոսկե ամպերի Հեռուն:

Գիշերնէ փոհլ իր թները մութ, Գիշերն է գերել իմ սիրտը պաված.-սուտ Որտե՞ղորոնեմ երջանկության լաց' եվ ի՞նչպեսզոնեմ վերադարձի

էլ» եվ իմ սրտի մեջ, այն խավարում խոսում` Մի քաղցրը վիշտ է մեղմարար Մեկը այնտեղիր Հեռուն է վառել, Որպեսերկինքըչրի ալմասում:

չողմն է Հեկեկում անունչ վիճերում, 0, անՀուն գիշեր, թեղ ո՞վ է փռել է շուրջըս լռում, ազխարՀը ինչո՞ւ '

Ո՞վ է իմ ճոգու լույսերը մարել:..

Քո Քո Քո

Քո

են

Հեքիաթեն

-

սիրտ եմ մենավոր, վիշտը, քաղցը

վիշտն է փոված անչուն աշխարճում, ն սերն է վառվածկ պայծառ խոր, խենթ կարոտնէ ամեն տեղ լռում...

Վաճան Տֆեշյան

-

"Ս

ՄԻԱՅՆՈՒԹՅՈՒՆ

մթնում մոլորված, ղարձել է խոնարճ.-Չիմ ուղում կանչել ցնորքըամեռած, երազել գալիք օրեբի Համարի

ես մի. ճամսիորդեմ Ու Հոգնած սիրտըս

Տաղտկաչնչյուն ու միաձայն օրերն իթենց երդն են երդում.-Միայնությո՛ւն, դու փս անձայն ցավրս օրրում ջո օրընրգում:

եվ անցյալիխաբեականցբնորթներնեն մեղմ շրորվում, Հեռու ճեռվում: նոքա չրկա՛ն,նոքա մեռա՛ն նոքա անդարձ,

ես չար

ե՞ն չ

փովել,-ն Էոսրե ճի բտով ճիմա իրել։ երդելն ի՞նչորտով ոճրով, ՞ն ի՞նչպես

4: ւ

ե՞ն)Հուսռվ սիրտըս ճուղեմ, 42,

եվ

ո՞ր

ի՞նչ երաղով

կողմից բախտ սպասեմ--

ս

ին ինձ վիշտ ու անվախճան երգ-ծ խախիծ'

մոքեմւ ամոքեմ

ուղին.

Գա

2 ո եր Ա Դ

,

Ն

ոք

Մի՛ վրդովեք դուք, մի՛ տանջեքնորից, Հանգչել է ուղում..4 Մի՛ տանջեքնորից -

Ենցե՛ք, Հուշեր իմ ապարդյուն, դարձե՛քբրմիշտ մոռացվածէջ, Անչուն փոռվիր,սն լռություն, միայնություն իմ ճոդու մեջ:

Ճեռուն,

Մի որբ մանուկէ Հոգիս մոլորուն, Մատնվածմութին ն մառախուղին:

5.

՞

յ

մղված եմ Հոստսնքով

եվ անվերադարձփակվածէ

անջուն ԺՀարտումն չ ճոզիս պիկեԼ, անճուսությունն ս

ՀՈԳՆԱՍՌԻԹՅՔԻՆ

8'

ԱՇՆԱՆ ԳԻՇԵՐ

0ՕՏԱՐՈՒՀՈՒՆ

է գալիս որտեղի՛ց Չրդիտե,Ի

քախիծ Դառնությունէ լցված Քեղ օտար պոնհտիերղերուն.-Ո՞ր կողմից եկար դու, որտեղի՞ց քո նետերն իմ ճեռուն: նետեցիր ու

Մթամածօրերիս տանչջանքում Արեգակտենչացիչ ն աճա, Քո խավարնէ փոված իմ ճողում, Քո դդվանքըն չար ն աղատ...

ճչում եմ՝ Հեռացիր, բայց արդեն Քմծիծաղնէ ծաղկում քո դեմբին. Ո՞վհս դու, որ անզոր եմ քո դեմ եվ դերի դիվայինքո կամքին...

Դառնությունէ լցված ն թախիծ Քեզ օտար պոհտի երղերում.-Ո՞ր կողմից դու եկար, որտեղի՞ց քո նետերնիմ նետեցիր

Ճեռուն...

տրտում Հեկեկանքը Ֆութակի

եվ լալիս է անվերջ լալիս Եվ անվերջ ծավալվում իմ սրտոսխ ու

Անչճույսէ այդ երդը, որպես մութ Գիշերըս, գիշերըս աշունքվա.-սուղ կարժես՝

են

եվ դառըլալիս

անում

են

ն

անգութ

իմ վրա...

Այնքան վիշտ կա անչճույս այդ երգում, Այնքան դառը տանջանք թախիծ, եվ անվերջ, Հավիտյանէ երդում չեկեկում ալդ երգը այնտեղից'.: ու

եվ ձովված է արդենիմ Հոդուն, իմ բոլոր օրերինէ ձուլված. բեկում, Տրտմություն է իմ շուրջն ու լաց::: սուգ իմ Հողում է անվերջ ու

Ա՛խ,

Ամե՛ն

բոլոր

է թախիծ, կողմերում

տեղ է փոված տրտմություն.

որտեղի՞ց Եվ արդլոք՝որտեղի՞ց, խնդում... ովետիք Սպասեմ ու

ԿՈՌԻՑՐԼԻՆԵԼՈՒՑԱՆԿՈՒԹՅՈՒՆ

դիտեմ չիմա.-- ամենքի նըման Մի սովորականաղջիկ էիր դու. նս էի պճնել փայլով դյութական Գորշ պատկերըքո կյանքի ն ոգու:

նս

ես չի (կրելտխրությամբ սիրուն

Քո փոքրիկսրտի դատարկըանգույն,

հմ բղձերի «եռուն ուսավառել

Չնչինօրերիղ մանրաչոգ կյանքում: գիտեմ Հիմա.-- մի սովորական Աղչիկ էիր դու, նրման ամենքին.-Ա՛խ, երանիչէ՞ր բյուր ե բյուր անգամ, Որ կույր ու անգետլինեի կրկին: Ու

ո:

.6.

Մարդոցժխորը թողնեմ Հեռանամ, 1իք-լցված սրտով նստել միայնակ, դժղունակ,-Գրկեմ վարդերըսդալուկ, Մեռնող վարղերըսփալրփայիմ լամ: ու

քախծալի աշնան Այս ցուրտ Հյուսիսի Անձրեոտօրվա մութ երկնքիտավ, Ամայի դաշտում նկատեմ միալնակ,-Մեռնող Հուշերըս փայփայեմու լ'մ... դաժան Ըսժիր աշխարչի դժկամ Ո.զիների մեջ իմ սերը կորած Էլ չրորոնեմ: Դառըխոչնրըս գլկեմ Հեկննամ, նն: ե՛րջ Հեղեկուն... ու

մոլորված Մթնում

Ն

Գիշեր է

ն

լռություն,

աաակա չ

է իմ ճոգում,

անուրջ

ՄԱՀ

ապարդյուն, չ

Ոչ սեգ ըղձանք

ու

խոկում...

Ցուրտէ աշխարճն աղոտ, Աշուն, անձրե՛ ու մշուշ, ցավուտ Սնավորեն եվ մտածում ն վերճուշ..: ու

ու

Դուրս եմ դալիս ես փողոց, Շրջում անվերջ տրտում.-Բացվածէ մի թունոտ խոց, Մի մութ շիրիմ իմ սրտում: ու

Մի կանչեք ինձ, չույսի նոր Խոսքերով ինձ մի դյութեք, Թողիմ կյանքը մենավոր Պատե անանց մութ մեգ... ու

ծամ

է երկիրնինձ ճամար,

եվ ցուրտ

ն լուռ ն ունայն, ա նճույս խավար, Հոգիս Սառը,որպես գերեղման... ու

նիանուիջկա ապարդյուն, Ոչ սեգ ըղձանք խոկում.-ժիշեր է ն լռություն, Լռությունէ իմ Հոգում... ու

-

Մարիրլուլսը մշուշուո, Սն «Հյուսերըդարձակիր: Դու իմ դաճիճ, դու իմ քույր, Դու իմ ընկեր տարագիր, էլ մի՛ կրկնիր, մոռացի՛ր պատիր,Խոսքերնանմիտ ու

ուռ

տանջանքով, խավարով

Փարիայիր փիարատիր... ու

Փարվի՛րչփարվի՛րինձ ամուր, Մեղսոտ սիրով սիրիր փինձ,-Մեխիրսուրըդ կուրծքըս բաց, Թողթույն լինի ն թախիծ: Արդենգիշեր,արդեն մութ, խավար է արդեն,-Անանց

Զար ժրոլիտով ել իմ դեմ...

երգի՛րխավար ն ինձ

անկում,

տանջի՛րն ամոքի՛ր,-Այրիր սիրտըս, թող լինի Այնտեղավեր մոխիր: Ցուրտ ծամբույրով Համբուրի՛ր, ու

Այրիրբոցով նրա ցուրտ Վերջինսիրով անպատիր, Անվախճան անճաղուրդ... --

ու

իմ

աղոթքին ցավագին ի.

,

Ունկնդրի՛ .,

Հնա

աիՔը

հրնա՛,

«րՆվրա... դիր

ր|

ՀԱՑՐԵՆԻՔՈՒՄ

Դանդաղէ քայլում Հողնատանջիմ ձին, է այս ուղին մոլոր.-եվ տաղտկալի

մերժե՛լւենչերթս ՉըՀիշե՛լ, ցնորքներըս, որ եվվ ցնորքներըս,

բոլոր

եղին: նձ խաբեցի ինձ

վճատում Անչուսություն ն անվերջ է լցված իմ Հոգում. եվ դառնություն Փոված է խավար ն մաճ ն անկում.-ես դու, ճայրննականտուն... Ավերվա՛ծ

չես սիրում, ուրիշին, Ուրիշին ես սիրում դու-եւ անղոր է չնչին Քո ղեմ տանջանքնիմ ճոդու: ինձ

ու

Որքանէլ գիշերն աճավոր իջնի, նվ ուր էլ գնամ գլուխ դնելու ձարաղատմի ճող ես չեմ դտնելու Սն ճանապարտիս օրերում դժնի:

հս ամեն Դուանցնում

.

խոց «ճուշերըսբոլոր, Տանջանքեն ամեն անամոք ցավեր.-Մըտքերըս ն ավեր, ն մաճ Խավարէ շուրջըս Մութով է լցված իմ ուղին մոլոր... ու

--

Ու

քանի դնում՝այնքան անչատնո՛ւմ,

խոճնրըս նդարձել Դու չրկաս արդեն,

Այնքան /րքան

ո

են

ցավոտ

խոչճե

ես

երազ հս դարձել

--

ն: անձույմ

զրույց,

Հայրենականտուն...

այս ցուրտերկրի անճայտում անչուն Ընկնել ն կորչել ն ննջել ճավետ, Ոչնչանալ մոռացվել քեղ ճետ, Ավերվածերաղ Ճայրննականտո՛ւն...

ԱՀ,

ՑՆՈՐՔ

ի

Քեզ

ամեն խոնարձ՝

անդամ

--

`

Գլուխ եմ տալիս խոնարտճ, Բայց հս աղքատ եմ այնքան, Այնքա՛ն թշվառ քեզ ճամար" Ամենքինն ես, իմը չես, Ամենջին ես սիրում դու. Ա՛խ, ոսկով են դնում Քեղ, Անչճաս ցնորք իմ Հոգու:.. -

ու

--

օր,

Անցնում՝ ինձ չես նկատում եվ դարձելեմ ես սովոր Քամաճրանքիդանձճատնում:

ԱՆԴԱՐՁՈՒԹՅՈՒՆ

ՀԱՆԴԻՊՈՒՄ

.

նուրբ աստվերները փովում քնքուշ, կապուտ խավարնէ երկինքըպատում.-Անուշ վարդերիցմնաց միայն փուշ եվ ցնորքներիցվիշտ ու վճատում... են

Ու մենք

՝

Մեռած օրերիս ցնորքին Հիմա.-Ուրիշիցլսած մի երգ է թվում, Ու թեն քաղցր է, բայց իմը չէ նա:

ուզեցինքդարձյալ Հանդիպել,--

կ մա՞.-մեր Հոգում խավար է խաբվել ի՞նչերազի պատրանքով

եվ Քո

ճիմա... ե՞նչխոսքերովզրուցել քափվում են արցունքները

աճա,

եվ դաոն է լացըդ Հուսաշատական.-Քեղ ի՞նչ Հավատովսփուփեմճիմա, Հիմա Հեկեկամ..հ՞նչ արցունքներով

ու

Սառն աչբերով եմ նայում ես Հեռվում

ԱՀա,--

էլ

Մենք բաժանվածենք: Օրերի փոշին Դեո չի աղոտել քո դեմքը գունատ. Բայցես օտար եմ արդեն այն ճուշին, Ուր վեճ էր հրաղնչ բախտը ժլատ:

'

Մենք մնաս բարով չասինք իրարու,-տանջեիլ»4 «ի՞նչ կարիք իզուր տանջվել Մեզ կյանքը նետեց միմյանցից Ճեռու, եվ մենք չուղեցինք մեկ մեկու կանչել: ու

անցան, ն Տարիներն

Հին օրերին անտարբերսրտով, եվ, որպես դերին Հլու իր բեռին, Տանում եմ կյանքի օրերն անվրդով:

նայումեմ

աշա

մի կանչի ես ձայն չեմ տալիս, Հանկարծխոսքերըդ Հնչեն, ՇԹե տեսնեմ քեղ վերադառնալիս,-Բեզ ի՛նչպես կանչեմ.-- ես այն չե՛մ, այն չե՛մ...

Էլ

ոչ

Ու եթե

'

ՏԽՈՒՐ ԵԲԳ

ջջ

քբտլՇՎձ110Ա

Ցուրտանձրեն է միզում Հեկեկում ,

: Տիրոիգուն

հրգում :

մ

Հողում:

Ապագան անցյալ

ն

ու

.

ներկա

Արանօրերն արեկա ն

ու

Արբ

վիճակիս լձի տակ

0րերում է

9եմ Հիշում, մոռացել եմ

Այն խոսքերը բոլոր.-Հիմակույր, Հիմա Համր Ու

մոլոր..:

չենք չ չամաչենք:

ու

ու

» չրջում ռում

նենք լինենք

ներենը,-Սիրենքիրար մեկու, մ եկ 9րնախատենք էլ չար սիրով չբսիրենք,

ր մճնակ

':

ու

Լոննք միայն մի մեղմող 1ռությունով Հչանգդչենը,-Բանանքսրտերըս մեռնող,--

Է,

Է որվ խելառ:

ե"

Այսօր դքանք իրարու,-Խեղճլինենը չամաչենք, Բախտչրտննչանք ճեռու Հճիշեն Տ արիներըչըճիշենք: նն

արդեն եմ քո

դեմ

Ան չար

նենք լինենք

ե ծս

մ սօի

ի)

Հոդում...

ղու:

ւ իրարու գթանք Այսօր հրար չըրտանջենք, Լինենք անչար ե Հլու, Հեկնկանք չամաչենք... ու

Ցուրտանձրեն է միդում Հեկեկում,-Տխրություննէ հրդում

ու

Իմ

ծ

Մարել ես արդեն,մՄեւել ես ճավետչ Հեռավոր կյանքի հրավներիբոց,-Խավարն է գրկել Հոգիս ալեկոծ, եվ դեպի լույսը չիկա արաճետ...

սիրտը միշտ

Մի անանուն Ցավ է տանջում, Անանց մի վիշտ Խորը թաքուն եվ անչնչյուն: մի մորմոբ, Մի վիշտ անճուն, Որչի ննջում:

Ս

: -

| |

Անդարձօրերի ցնորականերդ» Դու վաղ եռ լոնլ իմ պաված Հողում,-ես ինձ եմ թաղում կ չեմ ճեկեկում.-դիշե՛ր-- ն չըկա եզերք: Տանջանքի

լ

կա

|

|

իջել

Սառն

են

մին

րաս) իխոճերը

է Հիմա իմ գիշերը անավփ.--

էլ չիկա ոչ մի լուսեղեն տաղզնապ, եվ ոչ մի երազ ն ոչ մի երաղ..-

կա անամոթ

Մի տխրություն

Ամէնէնչում...

|

Վաճան Տեշյան

ԿԻՇԵՐ

օՇ6

երդում է քամին, լալիս է նորից, անվերջ մղկտոսէ է նա.-Անչույս Մյս մութ դիշերում ույնքան կա քախիծ) Այնքան տրտունջ դանդատկա ճիմայ ու

Մեղջի մթին քարայրից» Ուր Հակում ես դու անքուն,-Մութ ցանկությամբ գյութիր ինձ եվ փայփայիրինձ թաքուն: Սն

ու

քամին խոլական, է անվերջ, է Մեղմիվ երգում մեղեղին լալկան, Ոռնում ամայի փողոցներիմեջ:

դուռն է

ձեժում

իմ

պատերի տակ

Փո

խչում է

Հնոուն

իմ

գիշերով ինձ կանչիր

Ամայիխուց ու այնտեզ Հեզ մարմինըս չար տանջիր Գովանջներումքո աշեղ:

4եծում

քոիչքով անտես,

է անկարծ ճիչով խելագար: ԱՀաբնկում է ն կանչում է քեղ, Դառնում

Եվ մուք խորչում անձավի, է, ուր սոսկում,-Ուր սարսասկի Արյունաչոսթող ցավի իմ մարմինըքո գրկում:

Հեծկլտում է խե՛ղճ,անզոր

ես ամէն

.

։

Երգում է քամին, լալիս է նորից, Անչճույս անվերջմղկտում է նա.-Այս մութ գիշերում այնքան կա քախիժ, տրտունջ ղանդատ կա ճիմա... Այնքուն

|

ու

ու

6:

տկա՞ր...

եվ անպատմելի ցավով է լցված Այդ երգը անանց Հուկաճատության.-Մթին զիշհրում իմ սիրտը խոցված, կացըՀուսաբեկ ավերվածիմ տան...

նս թեզ մերժել չեմ

կարող, ինչ կրտամ քեռ.-Սն խորչուրդը մեզ գերող ես գիտեմ, ե դու դիտես...

ու

13)

ԴԱՎԱՃԱՆ ՀՈՒՇԵՐ

օրերում խավար

կանչեցի քեզ, անդարձօրերի ցնորոտ երկիր,-Ուզեցիոր դու պայծառ ու մաքուր լույսերով անշեջ եվ խորճուրդներովդյութես վերըստին սիրտըս»տարագիր: եվ իմ ճոգու մեջ հս խենթ կանչեցի, ճչացի վչատ, տ

ծրազածս

չար

«Հեքիաթ -

անչճուսությանմթին վիչերում ես իմ թույլ սիրտը կամեցա քաղցր ճուշով ամոքել, ն դաժան անցյալի Ճեռուն. Սակայնմթնել էր, դառն էր վուսեղենՀուշեր, դավաճանել եք ինձ դուք Է՛լ, դուք է՛լ:

Դառըմենության ն

--

Ի

Ան Հուսության ն մեջ, մնջ,

Անվերջգիշերիս անամոքականմենակության մեջ

ինչպես Արիա, րորանար Մրոամ անի կյա ի ցի քի ԷՀ րած» լորը ան դալի, թվաց վ ն այլանդակ:

ԿԸ ՄԵԴՈՒԶԱ

ն էկավն նա

երու

նձ ինձ

մոս մուս

արժումների մեջ ն մութ աչքերում կար մի անծանոթ անանց եիքով գե Հիացման միիամենոնն խոստո մ" էԼ :41 Վայելքի շ

:

ա

ամու.

ո

ՍՀՆ12

ս

շո

,

Հավառոտցիայն ժպիտներինն այն մեղսական բախտ ճամարեհցիիմ մենության մեջ.-Փայվխայանքները Շուրջըս գիշնի էր, մռայլ էր շուրջրս իմ Հոգու նրման եվ նա էր շողում երազի նրման խավարում անվերջ... ես

--

Խենք Հիացումով աբբնցի նրա տանջող դզվանքում, մե ե (գիրկը եդեմ,մելքը օրբազանա... կ, հրա թվաց իճինձ ողեմ, 0, դառր գիշեր, տանջանք թախիծ.--իր արնոտ դրկում ն Հկշնում էր երկդեմ Մեդուղան: ինձ էր Փարիայում Ս

Է

--

ու

յր

ՅՑ

ԱՇՆԱՆ ԱՌԱՎՈՏՈՒ ԵՐԳԸ

իրար ունստենը, "Գոկենք

ու

անձրն շարունակ Հողմ իմ լուսամուտն են Փեծում,-Մի՛ թողնիր ինձ միայնակ

նատենըմինչն առավոտ...

Այսօր եղիր որպես մայր Բարի, քնքուշ, նրբաղզգաց,---

.

,

ու

Անսաչման

այս

ՄԵՂՄՈՒԹՅՈՒՆ

Այսօր եղիր քրոջ պեսԱնչար, մաքուր ն դքուո,--

Այնպես անլույս է այսօր Առավոտըսլուսացել,-ՍիրտըսՀիվանդ անզոր Անլուսությամբ է լցրել.:: Մութ է Հողիս Հոդնաբեկ, Թախիժովլի ն անչույս.-Հրաշքովդու այսօր եկ, ժոլտա՛, որպես արշալույո:

կակիժում...

նստիր խաղաղ մաճճիս մոտ, Մութ գիշերին ճեհորս լաց...

Ամժոքիրղու իմ ցաված Սիրտըռիրով քո անբիծ»,-Այն մոռացված, մոռացված

ինձ... պատմիր Հեքիաթները

ՈՒՇԱՑԱԾ

ՍԵՐ

Բուքն է լալիս. ճողմ

ձյուն,

Մառախուղէ մշուշ.-Ո՞վ է անվերջ Հեժեծում, Ո՞վ է կանչում այսպես ուշ:

ՀՈՒՇԵՐ

մեջ, Մենակության

ու

ն

.

Ո՞վէ

գիշերում անքուն,

Ո՞ւմ

Հիշում եմ կրկին դաշտերը անծայր, ծովը Արտերի

ոսկեղեն, ծփուն երեկոներիՀանգիստըպայծառ: եվ իջնում է մի անսաճման թախիծ... Հիշում եմ նորից օրերըս մեռած,

Ես Հեռու

`

--

Տխրություններըս անուշ անբիծ եվ ընդմիշտ անդարձանուրջ երազ: Հիշում եմ խոսքեր, ակնարկներանձայն, Մի լուսե պատկեր ցնորք աղջկա, Այն ամենը, որ երազ էր միայն, Այն ամենը, որ Հնվիտյան չեկա... ու

ու

շրջում անդադար,

է կանչում Հիմա նա. եմ,

Ասացե՛քթող

ես

օտար)

Ճեռանա...

' `

Ասացե՛քթող Հեռանա, Թող մոռանա ինձ Ճավետ,-Անդարձությունէ ճիմա, Չրկա դարձի արաճետ:

--

Մեկը կորած շիրմիս մոտ Հեկեկում է ն երգում.--

Ո՞ւմ լացն է այն, ո՞ւմ պավուռ Երգն է ճերմակ մրրկում...

շիրիմը ճեռավորչ Եվ մոռացված ն մենակ, Ո՞վ է չուղում մենավոր իր թախիծով շարունակ: իմ

Օտարերկրի դաշտերում, Ցուրտ դիշերում ձմեռվա Ո՞վ է անքուն դեգերում, Անվերջսդում իմ վրա...

1 "

ԱՇՆԱՆ

նորից անձրե՛, մշուշ,

ա՛ մղ,

Հեղ, Թախիծ անչուն, տխրա՛նք Աշո՛ւն, քեղ ի՞նչ քնքշությամբ: ի՞նչ խոսքերով երդեմ քեզ": Քո մշուշը,

քո

ոսկի

ճողմավար: Տերնեները Դյութանքը քո մեղմ խոսքի, Արցունքներըքո դոճար::.

Հարազատեն իմ Հողունչ Վճատությաննիմ եվ թփերը դողդոջուն Եվ խոտերը

խոնարճ

դետնաճար»ո:

եվ իմ

երդը թախծալի սրտի երգն է, կարծես,

ջո

Հեկեկում է անվերչ, Հեկեկում. Մենավոր վճուո ու

ի,

Հոդուն

Հարազատ --

Անչճատնում,

անպատում

կակիծով

է տրտում, չեկեկում Հեկեկում...

Մշուշուռ

ու

աղուտ

ու

դաշտերում, Փողոցում, Անամոք իմ ճոգում,

անքուն է անվերչ, Մղզկտում Հելեկո՛ւմ, Հեկեկո՛ւմ, Հեկեկո՛ւմ... Անանուն

ն անտուն

բաղձալի» Աշո՛ւն, քաղցը Ի՞նչ խոսքերով երգեմ քեղ."' ու

օրերում

Գիշերները անքուն անտառում,-երկար

ն

ա

ՀԲ:

ԱՆԴԱԲԸՈՒԹՅՈՒՆ

դալիս ես մութ գիշերապաճին եվ լինում ես լուո. ես չեմ Հիշեցնում ցնորքներըդ Հին, 121 վրդովում քեզ խոսքերով տխուր: Դու

Շրջում եմ դարձյալ պլուրակումայն ճին երգովօրորված, Աշնան քախծալի չողմը փոում է տերններդեղին, հրա՛զ մեու ծ: ՈրպեսՀուշերըս Մենակ եմ չիմա. ն ղու, ո՞վ դիտե, Ո՞ր կողմերում ես-- ժպիտովանուշ արծաթե, ննտուէ ծիծաղիդ կարկաչն ու

--

ես

Հասկանում եմ

քնքուշ... վառում Հայացքիդդյուքանքը Հայտնվես, նորից պիտի եվ գիտեմ, Հիշես խոսքերըվաղուց մոռացված,-ն ես Հրաշքինպիտի Հավատամ Ու կրծքիդդնեմ գլուխս Հոդնած... Բայց երբե՛ք, երբե՛քէլ չի վառվելու մնեռած,-- պատկերըդՀեռու... Ց8նորքըո

քո

խենք աչքերի

Հրրեղենլեզուն,

--

եմ լինում Խոնար4ճ

ես,

որպես

դերի,

եվ տրտմության սն խոսքեր չեմ Վառվում է մոմը

դողդոջ

ասում:

փայլերով

Հեռուանկյունում,--

ելնումես

անխոս, Հալարտքայլերով» պես այնտեղ ես գնում: Մաճապարտի

եվ շշնջում

է ճաղուստը թափվող

մուո,-Վարագույրի

-

Փովում է

ցնծուքյան մի

դառը

դող,

Ու ողջ աշխարճըդառնում է աղոտ...

մերկ, թադուծիդ՝խոնար", հսկ հս, քո դերին՝ Քո քադավորն դաճիճն եմ խավար, եվ սաչճման չկա չար տանջանքներին...

կանգնումես

դու

ու

ԻՄ ԵՐԳԵՐԻՆ

ծ

Մարդոց երկրում անտարբեր, Հում ով ջ ՞

ՆԱ աշխար աոա ա ի, նե՛հ» ի ա. ոու

ի

ւ

ի եզր

րազ

,

վ

՛

Հոաարա

Ո՞վ վշչռաբեկ տրտում ձեր խոսքին,-կարձագանքեն Զեր եվադը ցավադին Ո՞վ կրպաճեիր սրտում... ու

դուք

Դանդաղառչում են օրհրը դժկամ Անձրե՛ քամի՛,-- տրտո՛ւնջ քախի՞ծ. կույսերըոոսկի ընկան ճանգան այ

ու

ու

- ՄԱ գուցե

Լռել է Հեովում

ե

նժու

ն

եվ եռ եմ Գուցե Հնարել նրան, ինքս Հուշերով մխիքարեմ |նձ Որ ո

սուտ

Տիչուր ամպերը կամար են կառլել,-Անձրե՛ քաժի՛,-- տրտունջ քախի՛ժ.-Դուք կարող եք դեթ սիրով խաբել,-Հիվանդէ սիրտըո,-- փայփայնրե՛քինձ... .ու

ու

սուտ

Հնչում,

Մեղեդիներսղավոր,--

ո՞վ կա ճեռավոր, Արդյոք Որ ձեր ցավով է տանջվում...

--

Ցաված է սիրտրոչ--փայլվփայեցե՛ք ինձ...

-

Համար եք

-

ու

..

Այս օրերում ապական, կլանթի անարդ խնջույքում ն ո վ նրգգվե ո լ Ձեր քախիծը իր "ոկում:

Ո՞ւմ

"Թ

ԹԱԽԻԾ

մեղ-մշուշ, Ամայի փողոցում ռություն է մեռած. կարոտէ իմ սիրտը ջո անուշ Գյվանքին, իմ երա զ... ,

Հեռավովոր,

կող Հ ռավոր ր լոաավառ,-Հայտնվի |,

մե

ԱՆՀուն

է գիշերըս

Եվ դժնի՛ն -

իմ

րեց

,

աճավոր,

խավա՞ր:

սերը անարատէ

ու

խոր,

Հոգին՝Հնաղանդ,-Եմոքիր իմ ռիրտը մենավոր իմ թախիծը Հիվանդ: ան

ԵԺթ

են անճետ,անցնում նրման, ը ամպերի որոր տեղ. Մոխիրէ Հիմա իմ ճողում ս:նուշ երաղների են այնտեղ, մարել խոսքերը բոլոր Հուշերը, Բոլոր եվ այն, ինչ քաղցը էր, մաքուր էր, երազ,-- ննջել է Հավետ: արագ, րագ Տարիներն Ա ր

իրարից բաժան, Ճեռու կողմերում, երկարտարիներ

Հիշելով, կյանք էինք մաշում. թագուճի,-- ես երկրի փոշում, ես մեռա՛ծ, կորած, մոլորվա՛ծ Հավետ Հեռավոր-Ճեռվում...

Դու ինձ մոռուրցած,ես քեղ Դու ցնո՛րք, հրա՞՛ղ,անճաս

գալիքին Մաշից չեմ վախենում, եմ նայում Հավատովչ-կարոտէ սիրորս քո Հմայբին Մաքուր Հոգեքով: ու

Աղոթքըսպարզ է ե նրբաճյուս,-Մեռնողիվերջին կա՛ֆչ.-ոիպես լույս Հայտնվիր, Իմ Հոդուն

արշալույո,

մաՀատանջ...

Ամայի փողոցում մեղզ-մշուշ, նություն է մեռաժ.-Հրմայքով քո անուշ, Հչայտնվիր Իմ

երա՛զ,իմ երա՛զ... "1

Վաճան Տերյան

Ռչ սիրո կարոտ, ոչ բախտիծարավ, ն մեծության բեո, Ոչ ճարատության Ոչ ապարդյուն փառք ն ոչ փայփայող Ու սրբազանցավ Չարչարանքիե ինքնաղոճության:

.

ՈՍԿԻ

ՀԵՔԻԱԹ

11 ղօթեւն մք

ՐՊ»

ֆուաօտ 21

ջ.

՝

ԾՆԵՑ

ապղարդյո՛ւնյ անմի՛տ, եվ այնպես անգո՛ւյն, ն սի՛ն Տաղտկալի՛ Թվացամեն ինչ աշխարճում անուն, եվ ամենքն ընդմիշտ օտար թվացին եվ անդարձ Ճեռու... Քար էր իմ սրտում ն ծա՛նը ն ցո՛ւրոո, անխոր"ուրդ"": Եվ աշխարչճնէր քար՝ սառն արցունքներով, պաղ լալիս Երկինքնէր խռով, ալիս էի ես մերժված եվ ցուրտ աշթարճում ինքըս իմ սրտին Հարաղատ չէի

աա

ու

ՀԱՏՎԱՄ

ու

արտովնատեցիմենակ չողնատանջ

--

Աշխարճումաղոտ, Անչճայտկողմերի մութ ճանապարճին, Ավերշենքերի մոխիրների մոտ, Աշնան օրերի դունատ մաճացող Սաղիկներիմեջ, ցուրտ ճողի վրա, Ծանիր երկնքի տաղտկորենլացող Անձրեներիտակ.-Մոռացաբոլոր Ճողսերն առօրյա, Ցանկություններըսապարդյուն սին, Անմիտ ն ունայն տենչերիս ուղին, Սոսո վարդերն սուր փշերը նրա Մերժեցիընդմիշտ, մատնեցի մաճին, Անդարձմոռացա... եվ խավարն անչուն, գիշերն անթափանց իր լայն թները փռեց իմ վրա...

Ու ծաղրըէր թվում «ճեկեկանքըսչոր':: ես յալիս էի,

Բայց օտարի ղես էի ունկնդրում ինքըս իմ ճոդուն, ինքըս իմ լացին...

ն խավար անճունչ,-մութ էր շուրջըս մթամած դզիշեր խաբված սրտում՝ ն ծանըըչ ծանըը, որպես քար, եվ պաղ ել տաղակությամբլի ն անվերչ երկար»

Ռ.

իմ

ու

Անծիր ու

լուսեղենն սուրբ սիրո երաղը Խավարչոինկյանքում Եվ էրչանկության ցնորքներըսՀին, եվ տառապանքիգիշերներնանքուն

Ո՛վ աղատությունճավիտենական, Մա՛ճ, շշնջացին շուրքերըս տկար» Ե, այդ շշուկը դառը չբթվաց: ԳրկեցիՃողը մի ցուրտ ցանկությամբ, եվ նա իմ առաջ բացեց իր գիրկը

Բվացին,

Օտարթվացին... Եվ չբկար ոչինչ, որ սիրտըս դյութեր.--

ոչ

եվ օտա՛ր ն մո՛ւթ.-ես ընկածէի անզոր ու մոլոր եվ Հավետ մենակ ն անդարձմենակ, Անանուն, անճայտ, անծանոթ4ենովում...

.

սրտին ընդմիշտ օտար

--

մի Հեռվում լույս չէի փնտրում... եվ Համր էր ընդմիշտ աշխարչն ինձ ճամար

Ու

ու

ի

անձուն

10"

--

գգվանքով. եվ գերեղմանիխորշը ցրտաշունչ Անուշ թվաց ինձ, Որպեսմայրականդիրկը սրտամոք

Անսուտ

Պայծառօրերում, Որպեսճեռավոր երկրում մոռացված, Մայրականերգի սիրով օրորվող Թովիչ օրորան... Մա՛չ, շշնչացիչ ե ռիրտբս նրան գքառատ Ընդունեցսիրով, որպես Հեկեկանքըմոր նուրբ կարեկցության. ճեռացա հս եվ Հեռացա ես Մի անճայտ կամբի զորությամբ անուշ ու

Հեռո՛ւն

ու

ՀՔոո՛ւն.--

Ողջըմոռացա

օտար

աշխարճում,

խավարն անճուն գգվանքովքեքն Շավալվնց շուրջըս ու փովեց վրաս, եվ կյանքըս բոլոր մի երկարատնե Նինջթվաց ճողուս, մի տխուր երաղ,նրբին մի Համբույր ճեռու օրերում, Մանկականմի երդ, որ չունի անուն)

Ու

անուն...

եռր, աճեղ թվաց խանդությունըս կարծեսմի վերին ն նուրբ ճրաչքով անուն ուսացավ եմ մէջ առավոտն Ու քեքն թվաց կյանքըս երկրային, Որպեսառվակը սարերիցիջնող» Որպեսամպերի շարքը ոսկեղե՛ն Գարնանարնող հրկնբում չվող... Ու քված ձանկարծ,որ չըկան, չիկան Անցյալն, ապադան... թվաց, որ մի սիրտ իմ վիշտն է գգվում, է ասում բոլոր Ճույզերին, Հանդիտո Բռլոր«ուլսերին օրոր է ասում, 0րոր է ասում, Բաբախունսիրտըս գրկել է ուղում,

ինձ

--

իր

իմ

անճուն

Հողում՝

սրտից խորն է քախիծըս զգում...

Ճիչ Հանեցի

ես

սիրով լուսեղեն,

ձայնով, օրչներդու Աղաղակեցի քարին չրին, Սիրտրսնետեցի երգին, խառնեցիՀոգիս առտղերի ինդադին Պարղեցիկյանքս պարղ չավիտենությա՛ն, ու

ու

Հավիտենությա՞ն...

աշխարճում... Անդա՛րբձ

Որ չունի

Գգվել է ուղում Անխաբ խնդության ոսկե երազում... Թվաց,որ մեկը իմ ցավնէ երդում, ի լացն է լռում, իշ լռություն է գգվում եր գրկում.-եվ իր մեծ Հոգում,

ա

Քնքուշ փոված է լուսազարդ շղարշ Անչայտ կողմերիցիմ երկրիվրա. Դյութել է Ճոդիս Ճայացքը նրա,-անվարժ... եվ իմ երգերը Համը են ու

Բացվածէ արդեն մի ուրիշ երկիր, ես այստեղ եմ, բայց ուրիշ եմ Հիմա,--

կախարդելէ նա, Հայացքով Ոսկի «ոգիս Այլ սիրով լցրել վշտակիր.:։

Բացէ իմ դողղոջ սիրտը նրա դեմ, Խոցվածէ ոսկի շողերով նրաչ,-նրա կնիքն է իմ Հոգու վրա եվ ես Հավիտյանուրիշ եմ արդեն... --

:

ոեթ

Արշալուսեցիմ երկիրն աղոտ եվ իմ դիշերը սնավորված,-« էր ն արնոտ, Խորձճրդավոր եվ անչուն նրա Հայացքը պարզ Շուրջըսմոայլ էր, ե Հեռուն փութ,--: Նա իմ ան կյանքում վառեց մի Հուր,-" ԱմԵն ինչ Բաց Հեքիաթ ու սուտ,

ո՞ւր... ե՞րբէր, չբգիտեմ՝ 9րդիտեմ՝

նրա խոսքերի մեղմ օրորում քաց ինձ անեղերք,-Աշխարտճը կարծեսՀնչում էր իմ օրերում Աստղերիերկրում ճլուված մի երգ...

Ոսկիճայացքով ինձպարուրեց, Խաղաղժպիտը փոեց վրաս, Մեղմիվ խոսեց ն անուշ լռնցչ Ու քախծուտկյանքըս դարձավեհրազ:.:

Հժ

ԳԻՇԵՐԱՄՈՒՏ

հջավ թովիչ կիսամութ,-Մարգերում նորից խորունկէ ն լայն. Աշխարճը ժաժանուո, ցոլքը լուսնյակի Սաճեց Ու սն

ջրերում աստղերը ելան...

երկնքիցասեղ առ ասեղ Ցուրտջրերի մեջ սուզվեցին նոքայ-ընկան-- այնտեղ այստեղ, Դողացին, Հյուսեցինիրենց շրջանը ոսկյա ւ Անչաս

ու

1աե՞լես արդյոք այս երգը քնքուշ, Որ մեղմակարկաչխոսում է չորս ղին, "Քրար է խառնում երաղ վերճուշ Ու սիրտըդպարզումքարին խոտին... |

ու

ու

վրճիտ են Խոսքերըդ

խորունկ,--

Այնպեսպա՛րզ, այնպես պա՛րղ հս ժպտում. եվ աճա տրտունջ մտորմունք Հանգչումհն մրիկված իմ սրտում... ու

հս աշխարտճը Ընդունում բոլորչ-0րծնում ես, օրճներդում սիրում, ել խոճերըս, մոլոր խոչճտերըս ու

են մեռած Մոռացված օրերոսի:

Ու թվում է, թվում, որ դու չես Արնողժպիտով ակնարկում, Որ ուրիշլուսով եմ դյութված էս, Որ քեղ չեմ, ուրիշին եմ երգում...

Լսե՞լ ես արդյոք այս երգը դյութող» երբ այրում է քեզ մի անուշ թախիծ, Երբքարն ես դրկում, օրՀնում չուր ու ճող, երբ Հեկեկում ես անբարբառբախտից...

ու

ԳԱՐՆԱՆ

ԵՐԵԿՈ

երկնքի կալույտ աշխարտճում Մի քնքուշ քոչուն իր նուրբ ու բարակ Թկերն է փոում. Անչուն

Եվ մեկը անտես, շարժումով արադ, Ոսկի է մաղում, դոճար է ցրում կապույտդաշտերում...

Ն"

ամեն Այստեղ

օր տխրությամբ երկար ռիրտըքեղ է երազում, ն այն, եվ այն, որ չբրկարչն այն, որ չրկար... Ա՛խ դուցե կար, բայց արդեն Հավիտյան,

ի

4ճեռու, Ճեռու Հավիտյան

եվ դարձել է

սուտ,

Այրում են սիրորս անբարբառ երդեր, Դողում են շուրջըս անխոս դյութական) եվ նրբին ձեռքեր ինձ են որոնում տենչով կուսական... 1ո՛ւո... Սիրո Համար էլ չրկաներդեր, էլ խոսքեր չըկան...

է անճաս

թվում է էրազ...

ԲՌ

Հայացքիդ Ուսկեցռոլուն է կույսն ցոլում այս կյանքում, Քրոջականպարզ Հճողիդ Միշտ փարվածէ իմ Հոգուն: Միտ Հնչում է միամիտ Քո խոսքերի նուրբ լեզուն,-Քո ժբպիտնէ անժբպիտ

Ուղիներըսփարոսում:

չեկա, Տրտմությունըդգեղեցիկ, Հույզրդմաքուր աղջկա, ժըւլի ոներըդ խաբուսիկ:

Քո

դգվանքըյ,որ

6Հ6

այս Չրգիտիմ՝

տխուր աշխարճում

Ո՛րն է լավ, ո՛րը՝ վատ.

ես սիրում եմ աչքերիդ թոճուն

եվ խոսքերըդվճատ...

ես ռիրում եմ արտերը ոսկի ես

ել դաշտերը պայծառ, սիրում եմ խորճուրդնայն խոսքի, Որ չասիր անցար... ու

Ո՞ւրես, ո՞ւր ես՝ չՀրգիտեմ, Բայց ըզգում եմ ամենուր Քո իսսվերը լուսեղեն, Քո Ճայացքը ոսկեճուր:.. իրիկուն Խոցում սիրտըս քո սրով Դու հս ամեն

Միայնավ՝ես սիրում

նստել

երերուն լույսեհրում,

ես ռիրում եմ երաղ ու ստվեր.-ես իմ սերն եժ սիրում...

եվ ժպտում նս իմ Հոգուն եվ ամոքում քո սիրով: ՈսկեցոլունՃայացքիդ կույսն է ցոլում այս կյանքում, Քրոջականպարզ Հոգիդ Միշտ փարվածէ իմ Հոգուն...

եմ

ՊԻ

Բ

ք

ղր

խորին, Նիրում եմ աչքերիդ ախրուքյունը ճիվան, Անաղմուկխոսքերիդդաշնակները որ իմ կուսական ամոթխածփարիայանքդ, Սն օրերն է օրրում խնդությամբ չնազանդ:

Հանդիպեցի քեղ,

Խոսքերըդ կարկաչող, որպես նուրբ մի զդեստ» Ստվերում է արտիդ Զո ճողին չի եիթում ժերկություն Դու այնպեսնս սիրում,կարժես Թե չես սիում:

Քեզ չեմ երկրում

գաղտնիքները սիրուն,--

անձչամեաո--

ես չեմ

Հիշում՝հ՞րբ ն ո՞ւր դու

լուռ Համը Վրդովեցիր եմ Ճոդու... Հանգատությունն ու

Գիտեմ, գիտեմ այս

գ. Դո

Հեա

եյի

ոկ

մ,

երկրիպես ճմայող է Հոդիղ, ճեռավոր են աղջկայ,-խոսքերըդ, ժըպիտներդ Անուշ անպաճույճերդի պես միամիտ, Մանկական որսլեսայն, որ Հրկաչ որ չիկա. Դյուքական,

ու

աղոտ

աք,

դտնելու,-Հ« ար

ԱՆՏՐՏՆՋՈՒԹՅԸԻՆ

եկար սպիտակշորերով, Երբ ձմոռ ն երեկոնիմ սրտում տրտում իր թախիծնէր փոում ժպտում էր մշուշոտ շողերով:.:

Դու

Արծաքաշողառուն առվին երդում, Զայն է տալիս է ուռին, լալկան Անտրտունջ Ուռին առվի հղերքում... ու

երգ

ու Շուրջըդ աճա դիշեր

ու

դանդաղ եվ այնպես անվերջ էր մեռած, Գիշերիս տաղտկությունը երբ քնքուշ նետեցիր դու վրաս Մի անուշ, արբեցնողշամանդաղ: ու

--

Հանգի՛ստ,Հեքիաթ ու հրա՛՞ղ. ճերմակ մերկ, կույս-ամպերը

|

ու

անուշ, Հեղզանա՞զ: Աստղերն

ձայնչըկա, Փողոցում

մեղմ օրչներդիր, Հոդնած, Հնազանդ ցնորուն,

Սիրտիմ

երկիր, երկինք ծով, ամպ ու առուն: Այս մարդերն այս

եղիր

ղու

ու

էլ պայծառ ու

ու

ճեղ.--

ու

Արծաթաշող

առուն

առվին

|

Զայն է ւտալիս երգում, է լալկան ուռին, Անտրտունջ ու

Ուռինառվիեղերըում...

մենակ Ցավածէ իմ ճոդին է լցված մաճ սոցույ Ջանձրությամ"» եվ դառն է անունն իմ աստրծու, եվ աղոթքըսթունոտ մի դանակ.,: ու

Հանգիստ երա՛ղ» Հեքիա՛թ, Ծաղկանցու կույս ամպերի լես, Սստղերի պես Հեղանաղ...

հիմ տան փակել. ինձ փրկել տարար

Դռները ես ամուր եմ Միայն դու կարող ես Օրերից Ճուսաբեկ

ու

ու

լուսեղեն Հայտնվի՛ր

|

ու

դերող,

կյանքում, փայլը գիշերներըս անքուն Ամոքիր

Քո

Քո

լ

--

Վաճան Տեբյան

ծավալիր սն

մաքուր,

քո

անուշ երգերով...

Թթ

ՈՒՐՎԱԿԱՆ

ԱՐՇԱԼՈՒՅՍ

երը Մքնշաղայինժամերին, օրերից եմ, Հողնաժ ունայն, Ընկնում ես

Դուրսհլա դաշտ կանաչժով,

ժով էր, անասիծով.-կանաչ էր ժպտում Ճճաշտյ Առավոտն

ՈւՀետըս

Ընդունում եմ

-

քո

Համբույրը նրբին,

մթնշաղ,երբ էմ էն մութ Երբ լույս է քեղ. Հնաղանդ Ցնորքը Հիվանդ նատած, գիտեմ,-- դու չես այն, Ու քեղ Հիտ է իայն, ըստվերդէ միայն, Ըստտվերդ --

--

սերըս, լայն ու խորչ-իմ Հոգում... նոր էր աշխարչճն եմ ավեր, Թողիտնավլն

Հին Ու Հեռացա խնդագին.-անճո՛ւն Հեռուներ, Անչճա՛յտ, Զերգիրկն առնջ իմ Հոգին... ու

--

ու

հս, փայփայանքըդ Ուրվականային

նորէր

Մութ

նուրբ

հսչ օրորում ես քո եվ փայփայում ամեն Անխոսդգղվանքով երեկո:.:

Բոցավառվում նոր բոցով...

եվ ուղիներ բյուրավոր,-Հեռավոր, էին, ակնարկում կանչում

լուսերես անձայն նստումքնքշությամբ

ես դու չայտնվում

11'

ՏՅ

տ

Մեղմիվ փովեց ջնքուշ մութԽորՀրդավոր,թափանցիկ,

Ռու

իմ կապույտ, Երեկոներ

Գան

ի

Ժծ

իմ Հճոդու, տագնապները Հառխրկացար

ան սսլառ. Տլոոմությունս յունս լոմու -մեի մեկու: Մենքառչավետ շղթայված ենը մեկ ա

--

անիլ...

|

կյանքս մութ էր, ճոդիս ցաված խավար, եվ օրերըս միայնցավ. դու լուսավառ.:: իյ սն երկրում ժողլտացիր ու

ժանյակներըլուսազարդ կայն երկնքի ծովերում Հլուսվածներովանավարտ Մոռացումռեն օրորում...

--

--

եվ քո փայլով իմ աշխարճըլուսացավ, Չրկան վիճերն իր անել. խինդ ու ցավ՝ Քաղցը է Հիմա, լոաալվառված,

ժըպիտներովխաղացկուն Երգնէ ձուլվել իմ կլանքին,-Սեր ու երգ է իմ ճողում, Սիրո երդ է իմ Հողին...

--

բաժանել... Ո՞վ կարող է ինձ քեզանից

իմ

սիրո պես խոին ու մեծ Շուրջըսաշխարճնէ ծփում.--

ՈսկիՀեքիա՛թ, ո՞վ պատմեց Քեղ կախարդվածիմ «ոգուն... Մեղմիվ փովեց քնքուշ մութ, Խորճրդավոր, թափանցիկ, երեկոնե՛ր իմ կապույտ, երազնե՛րիմ փութանցիկ...

: '

ոո

խոսում ես, բայց կարծես, չես, գիշերն է երդում. նուրբ հան այնպես Այնպես Մեղմ ես, մեղմ ես ինձ գրկում...

Ռու Դու

2"

լուսն ամպի նրման՝ Գարնան Այս խավար կլանքում

Դու նետել

մի քովչական ժըրպիոիմ շողուն: ես

Մոլոր սրտիո տառապանքի Անլույս աշխարճում Դու

վառել

ես

մի

այլ

ԱրնոտՀեռուն:

ե Դրոշմել

կյանքի

բոցե կընիք իմ Հոդում, Դո՛ւ իմ Ճավատ, իմ Հայրենի՛ք, Դո՛ւ իմ փրկություն... ՄՆոած

վուսեղեն է խոսքերիդ իմաստը պարզ ու խորունկ, անառիթ Ռրպեսմեղմ ու

Գարնանանուշ

մտորփունք...

եվ անդորը է ձայնը քո, Հաշտ է թախծոտիր շեշտով, Որպես անուշ երեվկո՝ Լիքը սիրով վշտով: ու

Դու չե՛ս, դու չե՛ս,-- Հեռավոր վարդենիներնեն շրշում, խոր Ծովն է երզումլայն Ոսկեպայծառ մշուշում... ու

իմաստուն

է

ն արդար

Օրերիերգն անընղճատ,-Դառը տանջանք դադար) Եվ սե՛ր, ն վի՛շտ, ն Հեքիա՛թ... ու

Գիշե՛ր,դիշե՛ր,լռությո՞ւն, Անուշքախծի լուսե երգ. Փովի՛ր,փովի՛րիմ Հողում, անհղերք::: Խաղաղությո՞ւն

ՊԲ

ԳԱՐՆԱՆ

ՔԱՂԱՔՈՒՄ

կցվում է փողոցն աղմուկ

Դալուկդեմքերին

շարժում,

ու

ժըպիտ,

ծաղկումէ

Փայլում են տներն արնի փոշում, Երկինքեն ւլարդվում ծառերըվտիտ... Դեռ ձրչորացածբուլվարի վրա

Ճչում են ղվարք մանուկներն արդեն. Բոլոր խոսքերը խորճուրդ են ճիմա, եվ Հայացքներընետ են իրար դեմ... Մայքի քարերը Ճարազատ են քեղ Քեղ նոր է թվում էրդը Հրնամյա. Ազատէ Հոդիդ, անչար է ն Հեղ, եվ տխրությունըդ անուշ է Հիմա... ժըոպտուն աղջիկներ՝ծաղիկներիպես, Տիկիններշքեղ ն ծիծաղելի --

.

--

Բոլորըչիմա սիրելի

՝

են

բեղ, ինչ անուշ խորճուրդով է լի... Մեոաժ սրտերն էլ, ծաղիկների պես, Բացվումեն Հիմա արնի փոշում, Մի քաղցը Ճուղում արբեցնում է քեղ, Ու, չոդսով մղվաժ՝ Հողսրդ չես Հիշում... Ամեն

0ր4նությո՛ւն Քեզ, ե՛րգ» ն երա՛զն սե՛ր,

0րճնությո՛ւն քեզ, կյա՛նք անուշ անճուն, ն 0ր4նությո՛ւն Քե՛զ, անջանքիգիշեր, Եվ երկունք ն մաճ փա՛ռք ն օրճնությո՛ւն...

ւծ

բ

չքացել ես, էլ չրկասչ Սերը ցնորք է, Քախտըերազ:

Դու

Դու

Քեղ չրգտա ես կյանքում խավար,իմ սիրո լույսն էր Պատկերըդվառ: Քաղցի պատրանք էր, Խաբողժբպիոչ-կարուտիսերգն էր ՊայծառՃոդիդ:

Սրտիս երազն էր Թովիչ լեղուդ.-է, կյանքը Հեքիա՛թ

սո՛ււո..: Աշխարտճը

ն

ւ

--

ՕՆ,-

ԹԱՓԱՌՈՒՄԻ ՍԵՐ

Սին խոսքերիմեջ, զվարթամբոխում Շրջում եմ, բայց միշտ Հեռո՛ւ եմ, չըկա՛մ. Առրում եմ թաքուն ն իմ Հեղ ճողում Աղոթք եմ անում ցնորք-աղջկան... միշտ Հեռո՛ւն եմ, ճեոշ«.,-Զեղ Ունեմ ես թովիչ մի առանձնարան,-Տանջանքէ այնտեղն զոճաբերում -եվ քախիծ, ն երգ, ն աղոթք նրան... եմ, բայց

Հետ

Եվ այնտեղէ նա,-- ոչ այս աշխարձում,-Մաքուր պայծառ պատկերընրա. ես տառապանքս բախտեմ Համարում Ու ծիծաղում եմ ձեր բախտիվրա... ու

կրշարժեմնորից քայլերըս տարտամ, կըգրկեմ, ճեղ լույսը Լապտերների կըրժպտամ, ուրախ Զվարթ անցորդին ինքս ինձ կերդեմ... եվ արբածկյանքի անուշ դաղտնիքով, ու Հողին, Ողջույն կրտամես ջրին երգով ղվարք արբուն կրիանչեմ Անց դարձողին..: ու

ու

Եվ օտար կանանցժըպիտըծանոթ, Հյուսկեն.եվ ւնծ քաղաքի աղմուկի երկար ղիշերիսերազումաղոտ Քունս

կըչակեն...

-

ՓՈՂՈՑՈՒՄ

օրերի տառապանքումսրաւմաշուկ, Խավարկյանքի ուղիներում չարակամ,-Հոդիս լսեց սիրակարոտմի շշուկ,

|

դառն

ՀԱ" տե: Էն է, 119) բոմՄԱայ ւ ե ր" Հատակ... երազովդյութական ե

:

ջե

յո

ո

,

Մեկը սրտիս թաքուն ժպտաց.--

տխուրչ

Քոր

«Տօ

«ես

-

կըգա՛մ::

ու

Տրտունչներիխավար ու չար վիճերում, ու վճատ, Ուր ճոգնատանջՀոդիս թույլ էր մութ Հեռուն, Մի անկարծլույս արշալուսեց Հեջիաք... եվ իմ կյանքը դարձավանուշ մի

քնքուշ մասին,

ես

Աշխարճումայս Մի ՀեքիաթչՀյուսեցիքո անուշ լուսեղեն Դաւտկերըդ Պարզեցիկյանքի չար երազին... աղոտ

ու

Մեկնեցիվիճակս անժըպիտ Օրերիդօրորի՛ն,օրորի՛ն, կույս Ճոդուղ խնդությանըվճիտ, Հայացքիդտխրությանըխորին...

անճնչյուն անտրոունջ, Անաղմուկ, ես Հեռանում, նորից Գալիս ու

Ու

Հեռվից դյութում

ես

ու

կանչում,

անանուն... կուսերե՛ս, անմարմի՛ն,

|

ԵՐԿՈՒ ՈՒՐՎԱԿԱՆ

էս նմ, դու

եռ,

եռ

լ

Մոյլ զիշերն է լռում, Խավար գիշերն ամենուր» ես վառել եմ խավարում

ղու

ու

85.

Գիշերում այս դյութական, Մենք մենակ ենք,-- ես ու դույ, ես էլ դու եմ՝ ես չբկամ..:

իւ

|

ճրադը ոսկեճուր...

Չրկանօրերն աճարկու, ժամանակ, Չրկա ժամ Ուրվականենք մենք երկու Միշտ իրար ճետ» միշտ մենակ...

Ստվերներըժածանուտ կերերան կրՀանգչեն, կրղդամ քայլը քո ծանոթ, Քո խոսբերը կըՀնչեն։

անցյալում թախիծ խավար.-Տրտունջ,

անկարծ կրչայտնվես, Անակնկալ դու կըգամ, Քաղցր սուտով կըբխաբես,

ու

ու

Մոռացել ենք

ու

Դու

յ

է ցոլում

Լի ուրիշ լույս անուշ մեզ ճամարու Մեղմ

կրսիրես

ու

ես եմ,

ղու

ես, ես

ու

դու

Գիշերում այս դյութական, ես դու, Մենք մենակ ենք Ես էլ դու եվ՝ ես չրկամ... --

ու

| '

ու

կրգիաս:

ել մենության այս միգում, Ու խավարում այս մեռած Սերկրվառնս|:1 Հողում,

Աղատությո՞ւնկբոո՛ղ:": ու

կրչեռանաս,

Ր ՛նոմաքայլ

կրմնամ Միայնակ, նորի՛ց,նորի՛ց կրդառնամ՝

եռ

Ս

ճոատակ: Խոր«ձրդավոր ու

Մութ գիշերում կբնստեմ՝ Լցված սիրով խնդագին, ես գիտեմ, Քո դաղտնիքը Բայցչեմ ասի ոչ ոքին...

Մռայլդիշերն է լռում,

Խավար դիշերնամենուր, ես իմ

վառել եմ խավարում ճրադը ոսկեճուր"::

ՍԵՂ ՇՈՒՇԱՆ

Դառը կյանքի խավարում, Ուղիներում իմ դաժան

Սրտիսժըպտաց ջո Հեռուն, Տխուրծաղիկ,սն շուշան:

երերուն Շարժումներըդ եվ Հայացքըդ վշտագին

օրերում վՎՀատության իմ Հոգին: կախարդեցին ես

սիրեցի մենավոր

քո անխոս, Տխրությունը ճեռավոր Ուղիներում

Արշալուսվողսն փարոս:

Մոլորումիս գիշերում Հողիս գերեց մի նշան, Ռու ես այստեղ ու Հեռվում, Ցնո՛րքծաղիկ, սն շուշան...

.ՎաճանՏեոռյան

ե

ՀՆԱԶԱՆԴՈՒԹՅՈՒՆ

էթ

Օրորվածէ Հոդիս ձմեռվա

միգում) աշխարչի վարդագույն

Սողարձ յլանքի Հեռավոր, երազ օրերում,

Եվ նուրբ էիմ

Մի խորչրդավոր թախիծ էր ճակում, էր իմ սիրտը դեդերումյ երազ օրերում... Ճեռավորչ յյանքի

իմ

Միկարոտ

անձաս

փայլն է իմ Հոգին այրում

Ճուշ: որպես կյանքը»

սրտի թագու՞ինճեռավորչ

Պարզել եմ հրաղներըսբոլոր, նա: Ցնորքներըսբոլոր դեպի Ու

թեն գիտեմ, որ մենք բնավ

իրարու, Զոպիտի Հանդիսղենք Բայց արղեն իմ սրտում չրկա ցավ,ճեռու: 0րճնում հեմ նրա կյանքը

--

Քո

ի վրա,

կողմերումէ չիմա, Հեռավոր

ԵՎխավար կյանքի արտուղիներում, Օտարկողմերի դաշտերում մեռած ժոլտացինՀոդուս՝ դեմքըդ երերուն եվ քո խոսքերը արծաքն երաղչ-Օտարկողմերի դաշտերում մեռաժ...

եվ դժզույն կյանբի տխուր երգերում իր ցոլքն է նետել քո ճոդին պայծաո,

օրորով, ու անու

ն Մե աան

Օրերի

:

եվ աշլարճը ւայծառ է նորից» երկիրը Հարազատ է դարձյալ, Օրորում են անուշ մի քախիժ, ել գալի՛ք, ն ներկա՛չ ն անցյա՞լ

| լ

Եվ զիշերներիսխավարում անծայր կանչում է ղեպիանճայտ քո եռուն...

է Հողիս ձմեռվա 0Օրորված ն անուշ Օրերի օրորով,

Թախիծն է ծավալվել իմ վրա, Հուշ... Եվ նուրբ է իմ կյանքը,որւվես

|

12"

3)

Ե.

Յ2

Չրկա ոչինչ, որ այնքան Թովիչ լինի, որպես քո Տերությունը կուսավան... Խորնէ կյանքնայս երեկոչ-եվ պայծառ է, ն տխուր, Որպեսթախծոտսերը քո. եվ Հայացքըդ ոսկեճուր Մթնում իմ սե դիշերվա, իր անսաճման, իր մաքուր

լույսն է փոում իմ վրա..:

կապույտ ծածկոցն իջավ ցած,անուշ երիկո՛ւն. Մեղմ Վառիր լույսըդ, վաղ անցած, ուսե Քորք ընորք, ի իմ Հողում: ՛ ու

Ամայացածիմ սրտում, Մենության մեջ իմ սն տան Փոիր քնքուշ ու տրտում ժրպիտը քո խնդության: նորից սիրելու Առօրյականաշխարճում, Արշալույսը քո Հեռուչ

Թույլ ժուր

Հրմայոն: Հայտնությունըդ

ՅՑ

ՄԱՀ-ՑՆՈՐՔ

6ծ-

փարվում, է նա, մեղմագին Հայտնվում էլ չի շնչուր

չունես, քեղ ի՞նչպեսկանչեմ, եվ ուղի չրկա երկիրըդգալու.-Տխուր հրդերըս որքան էլ Հնչենյ, Որքանէլ Հնչեն, քեղ չեն Հասնելու:

Ծանոթ հն ինձ այն ժբպիտըանճուլղ» եվ այն պասկերի նրբին, գծերը եվ այն Հայացքը մեղմ ու ոսկելույո: եվ երգը անխոս ն իրիկնային:

Ոչ Հրմայականաղոթքներ ոչ նվագներդիտեմ, որ սիրտըդ դյութեմ,-« Հլու է կամքիդիմ սիրտը դողդոջ» իմ սիրտը բաց է քո նիզակի դեմ:

կիսախավարում, իրիկնաժամի ճոճուն, կապույտ լույսերի ցոլքերում Գունատվում է

Նոտում

լուո

ու

մոտչ ենք անվերջ մենք մեկ-մեկու նա...

եվ չեմ Հավատում,որ նա է, որ է, այնքանանաղոտչ Այնքանթովիչ Ցնորք է կարծես, պիտի ճեռանա...

Դու անուն

ե

Փոված եմ

աճւս

քո

գեղեցկության,

դեմ. անքննելի կարողության սն Համրությունն իմ տան, կուսավորիր

Քո

Ամբողջաշխարձըքո ցոլքն է արդեն:

ու փառքով, չայտնվիր անձու, փայլով մքնում. երկրի իմ փոիր ժըպիտըդ Տանջիրինձ վերջինքաղցր տանջանքով, "ւ, Քեզ գո՛վք, քեղ օրձնե՛ք,քեղ փա՛ռք անձճայոնում.

ՋՄՌԱՆ

ՅԵ

ԳԻՇԵՐ

ԵՏԹ

Տխրությունսանուշ է, որպես չեռավոր, Ճեռավոր կարկաչյուն. այնպես Այնպեսմեղմ է իմ սերն նա տանջոս: սիրտը է իմ Անուշ

Այս գիշեր նորից լալիս էր քամին

անցյալը Ճիշել, Ոչ գալիք օրերին նետել ճույս, ն գիշեր, է իմ շուրջը ծչանգիստ Ու սիրոըս չի տենչում արշալույս:

Մի գարնանճեքիաթ, քո վրա Ճյուսված, Հնչում էր դարձյալ իմ դյութված սրտում, եվ լուսեղեն էր գիշերըս արթուն, եվ սիրտըս տխուր սիրով էր լցված:

Անդորրելէ աշխարճը բոլոր» Դուրսըձյուն է գարիս,փողոցում Գիշերըն Ճճանդիստէ ն խորչ Ու սիրտլրա առավուռ չի ուղում:

Չէի տրտնջում, որ անցել ես դույ ես օրերում մեռած, Անչճայտացել Որ չըկաս արդեն, դարձել ես երազ,

ու

Չեմ ուղում

ոչ

իմ դռան առաչ,

իմ պատերի տակ,

Սիրտըսլցված էր կարոտով ճատակ, Անուշցավով երգերովիմ ճին: ու

Անդարձ անճաս, ու

Հեռո՛ւ

ճիմա Մաքուրէ իմ ճոգին, 0րճնում եմ վիճակըս երկրային, Ընդունումեմ սիրով կյանք ու մաճ Ու սիրտըսպարզում եմ աշխարճին... ու

Անչարէ իմ ճոդին Հանզդիսո, Գիշերըանդորը է, դուրոր ձյո՞ւն. Ննջեցե՛քՀավիտյան վերք ու վիշտ, ու

մենություն... Ծավալվի՛ր, լուսեղեն

185.

ն Հեռո՛ւ...

ե,

եթե կողմերումՀեռու-ճեռավոր

ՎրդովվիՀոգիղ,տիրեքեզ Հուղուս՝ Գիտեցիր:որ իմ սիրտը մենավոր, Մթնում մոլորված,քեզ է հրաղում: եվ եթե սիրտըդ սիրով թրթոա» Եվ ղդաս անճայտ երգի մի Հնչլուն՝ Այն հս եմ անվերջ խորճումքո վրտ»

կանչում: կարոտով Հեռավոր-Ճեռվից Գարնանօրերի ժրպիտովսիրուն Ոսկի Հայացքդ ժպտում է ճողուս. Լուսավառվածէ իմ սն օրերում որպես արչշալույմ:': Անուշանունըդ,

«35

մենակ, մեն-մենակ, երազում, ու կրկին եվ անվերջ Այս կլանքի աշխարչում դժգունակ իր զարդերնէ փռում իմ Հոգին:

ես նստում

եմ

գիտեմ լուսեղեն մի երկիր» դրտեմ դյութականմի չովիտչ Ուր ճոդին թափում է վշտակիր իր թեերն ու Հագնում է ժըվիո։

ես

ես

գիոեժ մի թովիչ առասպել: Ուր ողջ կյանքը Հրաշք է դառնում. Քո անուշ անունով միշտ արբել» եվ երդով, որ բնավՀի մեռնում...

ես

--

ՀԱՆԴԻՊՈՒՄ

Անճայտկողմերից անտես թներով,

անուշ Հրաշքով

դու

վերադարձար,

Շուրջըս փոհցիր քո վիշտը պայծառ, ԳգվեցիրՀոգիս տխուր խոսքերով...

ՀիվանդկարոտիսՀրաշք-երազում վճատ, Քվաց, որ դու էլ թույլ ես ես իմ կարոտովՀիվանդ, էլ դու Որ Որ քո սիրտն էլ է Հրաշք հրազում... ու

սրտերս ար արեցին որր ողոցինք իրար

տկա

ր,տաք, արդունքներըո չրպաճեցինք ն Մերտխրությունըմեղմ էր Հատակ,

եվ Ու

ԴԱՇՏԵՐՈՒՄ

ն կար ն չըկլար..: շուրջնաշխարձճը

Հեռածավալդաշտերում, Մոռացված մենավոր, Մոռացել նմ ես Ճեռվում ԱղմուկներըՃեռավոր: ու

Լուռ նստում

առվի մուռ, լռում, երեկո ն առավոտ Խաղաղսրտով երազում: եմ

Անուշ Հեքիաթ եմ

Գիշերնիր ծովն է փոում, Սրշալույսն՝ րշալույ

հր Ի ծիրանին ծիր եզ իմ Հողում, ն Հեռվում

Քո

,

ցնորքն է անմարժինս

Ք.

էա Հերիաքն էմ սյարդել ոզ Այս աշխարճիՃեքիաքում եվ աղոթել անվերջ քեզ, իմ սրտում: Երկրպագել

Թափառումեմ ն երդում, Աշխարճըմեծ, սիրորս լայն, Քո ցնորքն է ինձ գրկում,-Ոսկեղեն դյուքական: ու

ՍԵՐ

ԽՈՐՀՐԴԱՎՈՐ

4լ

իւ| յեռաժ

ամեն Հարսնացուն

Դուրսըցուրտ է իմա եվ խավարն մրրիկչ Այսօր մի ճեռանայ Մոլորվածիմ քույրիկ:

օր,

երբ խաղաղ երեկոնէ փովում,

է անճայտ, ճեռավոր Հայտնվում

իր երկրից

ու

կրծքիսէ փարվում'

ես կրդամ, Մեոռնելիսնա ասաը՝ Մեկնելիս նա թողեց մի ավանդ: Ու գալիս է, որպես ուրվական, Փայփայումէ իմ սիրտը Հիվանդ:

է շուրթերը իմ Համբուրում

Մոլորվածիմ քույրիկ, Հողնած մենավոր, Դուրսը չար փոթորիկ, Դուրսըմութ է այսօր: ու

Թող ցոլա մեղմորեն Այս Հուրը տխրաբոց։ Թող, որ մեղմ օրորեմ Քո Հոգին ալեկոծ:

ցուրտ»

խոսբերդյութական, Հայտնում է պայծառ մի խորճուրդ ես կրդամ: նորից շշնջում՝

Շշնջում է ինձ

Ու

երբ մեռնում են ճիչերը շփոթ Աղմկոտ քաղաքիմարտկոցում, մոտ ուսերես նա նստում է ինձ Ու Հնետըսհրաղում լացում:

`

ու

երգն ենք լսում, իրար ճետ կյանքի իրար Հետ ամեն օր մինչն լույս Թովչականերազներենք Հյուսում Ու դյութվածշշնջում արշալույս: --

ԵԾ

|

Լուսեղեն այն խոսքով, Որ այսօր ես գիտեմ, Այն անուշ Հրաշքով Քո սիրտը կրդյութեմ:

Մի կրակլուսատու Քո սրտին կբնետեմ, Որ Հզոր լինես դու կյանքի ն մաճու դեմ:

Հեռավոր մի փարոս

կրվառեմքո Հոգում, Սկ կյանքիալեկոծ Խավարումմեղում: ու

Դուրսը ցուրտ է Հիմա եվ խավարն մրրիկ, Այսօր մի Հեռանա, Մոլորվածիմ ջույրի՛կ'

Երբ կյանքը սուր փշերով կարյունուտնջո Հողին, Հիշի՛ր, որ սուրբ ճուշերով Շղթայված ես դու մեկին: երբ մենք ծեռու կրլինենք, երբ կանջատվենք առճավետ, Հիշի՛ր, որ կա սրբազան Հանդրպումիարաճետ: Հիշի՛րչ որ երբ մի անգամ Մաճին ճաղթեց խնդագին, Էլ չի կարող մոռանալ Ակնթարթնայն մեր ճոգին: Քո

Ձեն

խոսքերը սրբազան խավարիլ խավարում,

շուրջըս Շուրջըս,

ինչ կերդե անդարձ քո Հեռուն: Դու կբլինես իմ «ոգում, Դու ամեն տեղ կրլինես, Որպեսքաղցը մի խոկում, եվ անմարմին ն անտես: Մեղ ամեն ինչ այս երկրում

Վաճան Տերյան

չըմայումէ ն

ամեն

խաբում,

Բայց կա անճաս մի բերկրում, ծրաշք--անկարծծանդիպում... երբ կրլինենք մենք Հեռու,

.

ն օտար, Անվերադարձ

Հիշի՛ր որ ինձ մի անդամ դու գտար... չավերժաբար

ԻՄ ՑՆՈՐՔԻՆ

Ոչ ոք այս երկրում դեռ չի Համբուրել Շուրթերըդմաքուրչ կուրծքըդ դողդոջուն, Ո՞վ է քո անուշ աչքերի վառել Այս աղջամուղջում... Խավարօրերի նրազում դժզույն հես ձայոնվում

Քեզ

եմ

ղու

անրջում

պես.-արշալույսի

անտուն

ու

Աիրում

--

անքուն, միայն քե՛ղ:

վառված է Գիլեցկությունդ

բոցե կյանքի վրայ,-Դաշույնի նըման Թողկարոտ սիրտըս մաճացու խոցե եվ թող չերերա... սն

| լ

որպեսմաճապարտ, Փեղեցկությանըդ,

|

երկրպագումէ բանասոեղծըմիշտ եւ| ողջունում է խնդությամբ Հպարտ Տառապանք վիշչու

|

յ

ու

Ոչ ոք այս երկրում դեռ չի Համբուրել Շուրթերըդ մաքուր,կուրծքըդ դողղոչուն, Ո՞վ է քո ոսկի ժբպիտը վառել Այս աղջամուղջում... --

3"

Աչսօր չսօր

՛ :

անուշ Գարնան

աղմ Ղ

ուկով,

այրեցիր ու Գեղեցկությամբ սիրով:

Սիրտըսլիքն էր մուք մեգով, տկար,-Սիրտըսթույլ էր Գարնանանուշ աղմուկով, Գարնաներգով դու եկար... ու

քա

ես

առավո՛ւ,

նալում, /

թո

Զվարթ ն թեթն թափառելազատ, Ե| ոչ Հայրենիք, ոչ տուն ունենալ, Ոչ անուն, ոչ զենք, ոչ փառք, ոչ արծաթ...

Խնդությունով խելագար...

ցիր րու,

քաղցր

Հեռանալ, խնդուն ենել ճանապարտ,

Գարնաներգով դու եկար: Փայլով, փառքովու շուքով,

Սիրտըսանուշ խոցե քո Արնհավառ

դու դու

զոն արար ԱԿ Հեռուն արնոտ, եվ լայն է բացված Ու գինով եմ ես մի նոր հրաղով...

ՀԱՅՏՆՈՒԹՅՈՒՆ

/ օրերըս

ԱՌԱՎՈՏ

Բ

:

Եիրել ու կրկին սիրելլնդաղին, քնքուշ,լինել ճարազատ, Փայփայել Հեռանա՛լ, դառնա՛լկրկին կրկին, ն Անչուկ աշխարճումբացսիրտ ազատ: ու

սիրով անց Ողջունել

դարձողին,

ու

ՑրՀներդելկանքը, աշխարճինժպտալ, ձաիազատլինելջրին Հողին գթալ... Եվ անչճուն սիրով սիրել ու

ու

ղդալ,-Մութ Հավերժությանդառնությունն ն անչարլինել,-անչուն ԵՎթախծել Մեռնող մանկան մուտ դառը Հչեկեկալ, Բաց շիրմի առաջ ողջ կյանքը օրչնել...

Հնազանդության Մնոնելանտրտունջ քնքուշ.-ժըպիտով հերդով, Մեղմադին Զգալ,

որ

ողջը

Հեքիաթէ միայն,

ՑԼորք է անվերչ, երազ է անուշ...

անրջանք, խաբուսիկ Խավարի՛ր, Հեռավորօրերի Հիացում...

պտտվիր,կարուսել, Պոտտվիր, ես քո երդը վաղուց եմ լսել...

աշխրարճումյ-կարմի երգ Հեռավոր Դու այն երդն հս կրկնումՀեռավոր «ես ռիրում եմ, դու ինձ չես ռիրոսքո, եվ Հին են քո խոսքերըբոլոր''' --

«Անդարձ ժամանակ»չ Սառուղին ամայի սլուրակում, ն չուսնակ... եվ գիշեր, ն Համբույր,

նվ այն վալար

ԿԱՐՈՒՍԵԼ

պատմություն... ձանձրալի՛ Տազատկալի՛» կարուսել, պատվիր» Պուտովիր,

Պտտվիր, պտտվիր, կարուսել, ես քո երդը վաղուց եմ լսել...

ես քո

|

Հեքիաթէր

ն

ճմայք

մշուշում Խնդություն

անծի

հ

վարդագույն,

Սիրո խոսք ն ճամբույր հ խոստում... Արբեցեքայս անուշՀամերդում,--: Արդյոքե՞նք, թե՞ խոսքերնէն ստում, մե՞նք,թե՞ աշխարճնէ երդում: Արդյոք

--

երեկ կս,

"ո

|

կարուսել» ռպոտվիր, Պատվիր, երդը վաղուց

եմ

լսել...

կարՀեռու մի երկիր թովչական, Արն էր ոսկեղեն աշխարճոսք, Շողացին,ժպտացին էլ չբկան։ սիրուն: էլ չըկան պատրանքները --

եվ թախիծ, ն տրտունջ,ն տանջանք, Դո՞ւ էս այն, թե՞ աշխարճն է լացում.--

--

խնչույջում, խելագար իմանա,-գաղտնիքն երգում, վաղը

այսօր

դու,

նաշ"

կարուղն արենամեր:

--

ես քո

երգը վաղուց եմ լսել...

Պարում են Ով կողն թող Ոչ վերջ կա, ոչ ըսկիզբ այս

նենդուտքնքշությամբ ժպտացիր Արնոտժըպիտովիմ Հողուն...

Դու

--

|

բո

երգը

վաղուց

լսել...

ՇՇՈՒԿ

ՈՒ ՇՐԵՇՑՈՒՆ

օօ

մշուշում Աշնան

շրշյուն, պատուճանիստակ),-դարձյալ թախիծով ճիշում, նորից կարոտով ճոատակ: շշուկ

ու

կրգաս ու կրկին Հեքիաթովկրդյութես, Լուսերեսկրցրես մառախուղնիմ ճոդուչ ՈւսկեշողՀայացքով ն քնքուշ խոսքերով, որ

են բաց ՔԲարդիներն

--

Դու հս, որ

կանչում ես

Հուշիկ իմ շուրջը շրջում եվ շշնջում ես ն անուշ շրշում» Պայծառտրտմությամբ ինձ ես անրջում Ու գաղտնի սիրով սիրում Ճիշում: Անտես

Դու

դիտես

Միայն դու

ու

'

ու

|

Ամպերըճերմակ երամով անցան պեսյ-- լուսեղեն հրա՛ղ,Թռչունների Դու նս, որ դարձյալ ժպտացիր անձայն Քո Հեռու Հեռվից, անճայտ ու անճառ:

կզվառեռ անթառամ՝ մեղմորեն,կրփոռես, կրփարվես

անծանոթ, կուսականաշխարձիդծաղիկներն ն Ճեռու կլինի առօրյան մոտ, իրար կընստենք Միաձայն

աղոտ:

մութ խոճերն իմ Հոդուց կրգնա:ն, թախիծն իմ սրտից, Նվսիդ դեմ կրցրվեն ըստվերներըմոայլ, քեղ Հետ՝ քաղցր 4ուշ, կ խոսքերը խորճուրդ Տառապանքը

նւ

՝

քրերն են

անվերջ միգում Ճճեկեկում, Իմ սիրտն է լալիս կարոտով անճունյ-Թվում է, որ դու տխրությամբ անքուն ինձ ես որոնում աղոտ աշխարճում:

ու

կըդառնան,

կրճադնենուրիշ փայլ:

'

Բ

--

եվ ժպտում

ինձ, ակնարկում քնքուշ Ճիշում, գաղտնիսիրով սիրում ես ն շրշում անուշ, Եվ շշնջում Անտես Ճուշիկ իմ շուրջը շրչում ես

Ու

աշխարճումմթամած, խավարում, դիշերում, Մքագին

կրվառծնքչըմեռնող,չրմարող կրակը մեր Հողու, Մերողջույնը սիրով կրնետենքե մարդկանց, հ

ես

ու

ու

2/0

ն երկրին, Հեռուն,

ու

դու

|

ՎԵՐԱԴԱՐՁ

)

|

կին ' Մենության խավար նդան ն ես վերադարձա եվ ինձ ողջունեց աղմուկը Ու նոր խնդությամբայրեց իմ Հոգին...

ԱՐԵՎԱՍԱԳ

վայրի ժայոի կատարի", մենավոր. Բա՛րձր, բա՛րձրչ,-- Հեռավոր են ձոր, դաշտ Այնտեղ, ցածում, դեռ նիրձում Գեռ խավար է այնտեղ դաժան լոն:

ղորկաա զվարթ,

ես կանգնածեմ

ու

|

ու

ու

աւո՝ Հեռանիստ ,/ կատարներից Սակայնշուտով ե

՝

է

տանջանքիսգիշերում անքուն Անխոս

ր

ն

ի

բեն այնտեղճուր կրթափեոսկի,

Հանդիստ, եվ կըցնծանդաշտերըլուռ ե խոսբի' անճուն կյանքի կարոտ երկիրն իմ տոռսջ: աշխարտճ, ղարթքնած Եվ դու կերզես, սիրառատ, աղմուկ ու շառաչ դարձյալ ըլսեմ Ու կըսիրեմ Հեքիաթային առօրյադ: նեմ ոէ ի ի է է, այնտեղ, ութ լ ռություն սակայ Սրտում արդեն արշալույս է՝ Հարությո՞ւն.-Ողջույն ձեզ մութ ուղիներում երկրային, իմ եղբայրներ,չեռուներում ն բանտում...

իր Հուրը վառհց մի պայծառ կտրոտ,-նոր սիրով լեցուն՝ դարձա ես ձեղ մուռ, եվ նոր երգեր են Հնչում իմ տողում:

|

`

ի

ու

:

| :

աաա ի""զջովնին

եկա,որ այստեղ ձեղ Համար այսօր

Հըրեղենխոսքեր կոեմ ն խնդում, Նե Հաղթականմարտիցնծո«թյուն,

ես

ի

։

| ՛

Տեսնեմ

շարքերը ձեր Հղորազոր:

|

եվ լուսաբացին,երբ Հոգնածլինեք, խաբված, երբ քնած էինեք՝ թշնամուց ցնժությամբ արբած, Արնհածադի ելե՛ջ... կանչնմ ձեղ, ճրչամ՝եղբայրնե՛ր»

՝

-

|

օրերում ծամառոռ, եվ տառապանքի Բայց ցաված սիրտըս բացել եմ Հպարտ Նորից նորից սիրելու ճամար: Ուղում եմ, վաղվա ցնծության գուշակ, կարոտըսնետած լուսեղեն Հեռուն, Վառել երգերըս, որպես դրոշակ, Ու մեռնել, որպես Հերոսն է մեռնում... ու

:

| |

երգեր իմչ Զարթե՛ջ,

ժամ

է Հնչելու,

Զինելու նորից գնդերըցրիվ,

սրտերը կյանքի կոչելու եվ բորբոքելուղայրույք ու կռիվ.. Մեռած

շշուկին Հլու, Միշտ նույն խոչՀերի Միշտ նույն կարոտիկսկիծը պաճածժ՝ ես դուրս եմ գալիս նորից շրջելու նեղ փողոցներն կրկեսներըբաց: ու

սուլոց Շվոք նվագով աղմուկ են ժրաջան օրը առաջ Շարժում կոծ, ձովված խինդ Բոցուտիխշնջույքում, են շրջան: կյանքի կախարդված Հյուսնլ ՀապճեպՀոսանքում ն մարդ ն անիվ Ալեկոծությամբմի խայտանկար Խենթ փողոցներիբավիղներնանթիվ Ջրերի նըման խառնում են իրար: Ամնչճիձայնով ելկաթն է խոսում, ու

--

ու

Պողպառնէ ճչում շաչյունով դողդոջ օրերի լեզուն եվ բաղզմաղաղակ է Հնչում այստեղ, որպես մարտակոչ --

Այո աղմկածյուսկյանքի խենթ բոցում Այրում է սիրտըս սիբաղանմի դող, Հուղում է ճոդիս մի վեճ Հիացում, եվ սարսավելինթվում է դյութող:.. Մաշված է կլյանքավշտում անաղարտ

|

| | | |

|

| |

ԲԱՆԱՍՏԵՂԾՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

ԵՐԿՐՈՐԴ ՀԱՏՈՐԻՑ

"ՈՍԿԵ

ՇՂԹԱ

ոսո"

օծ»

կրկին Դարձյալիջավ գիշեր, դարձյա՞լ բաց. մերկ Մենակ ես դու, ինքըդ քո դեփ՝ Ու նորից ղու շփոթմունքովպավագին, երկյուղով ես, երկյուղով ես դու լցված: --

ու

ու

ճողմի դեմ, Որպեստերնն աշնամուտի՝ ես եղեդի. դու, որպես շյուղը Դողում ինքըդ քո դեմ դու անզոր ես ու անզեն, ինքըդքո դեմ, ինքըդբո դեմ, իմ ճոգի՞."

11 ՎաճանՏեռյան

՛

շ

ԵՅօ

ոօ Տրտում է տունքս Ու

Անդարձկորել է սրտիս խեդումը, Թունոտ մի մեդ է իջել Հողում իմ. Մտածումներըսթախիծու թույն են, Գալիքը սե է, որպես խոկումն իմ աճավոր է, եվ ի՞նչ է սձրը-- անզոր փունուկ մի. Չարն է Հաղթողը»չարն է ճզորը» Թախիծնանզոր է, ն սերն անօդ է...

Ախ, ո՞ւմ ես, կանչում դեռ,

մեր

օրը

ես

սի՛րտ.

որբԲոլորը՝

՝

երկինքըցուրտ է-Չարով Հաստված. Ո՞ւր է խորճուրդը,

|

Ո՞ւրէ

մութ է,

Անղորեն, զուր են վեճն կասկածը: Բոլորը ծաղը է, բոլորը սուտ է, է: Չարն է, որ տեր է, չարն ինքն աստված

աստված...

.

ու

Ա'

ո՞ւմ

Ննջի՛ր, մոլոր իմ, Ննջի՛ր, իմ բորբ: Բոլորն անզոր են,

անդութն Աշխարտճը

Մերկյանքը դառն է,

բիրտ: բախտլս՝

նթ

եթե սեր չրկա ինչի՞ճամար Գիտիչարչարվեմ չար աշխարճում.-ճողի գիրկը խավար, կԿրգնամ կրլոնմ, որպես քարն է լոում. եվ ինձ քող ծաղրե երկինքը ցուրտ, երկիրըտոնե խնջույք աղատ եթն ատողերում չըկա խորճութղ, եթե աղոթքըսլսող չըկա...

65.

բոլորըս Մէնջ բոլորըս, Մանուկներ ենք որբ. Մանուկներ ենք մենք կորած

--

--

ՀավիտյանանմայրՄենք բոլորըս մոլորված Անտառում խավար»..

--

|

,

Մենք նետվածենք բոլորըս երկիրն այս Հեռու, ձայն իրկս» կանչում ենք միշտ ո՞ւմ. Աղոթում ենք Ո՞վ կբփրկե, ո՞վ կըգա, Որ տանի մեղ տուն... --

--

՛

Ա

ես

մի անմայր

/

'

որբ

մանուկ

երկրներումտար: Խոց-խոճերով անամոք, Մրրիկներումչար. Ու դնում եմ ես տարված Անղզեկանի, Ամեն ինչից վտարված, Միշտ վտարանդի:

Գիշերնիջավ սն ու չարաչքԼինենք խաղաղ, մեղմ աղոթենք բացվի լուսե Ճրաշք, Գուցե

--

Գուցն անցնի խավարոավկուդղ -Մշուշն այս չարչ ե ազատվենք կինենքմանուկ, Աննենքմաքբուբ.

ու

ւփ» Օտար Ո՞վ կընդունիինձ, Հոգումիմ աճ ու տագնապ ու

ցուրտ

եվ մաճ, ն թախիծ. Օտարկողմում կիջնի խոր, Խորգիշեր, հս ինքըս կասեմինձ օրոր, ինքըս ինձ փորւլես... ու

լ

Մեր սրտերումպաճենքմի ճուր: Խաղաղմի լույս խավարումչարչ Գուցե բացվի զնդաննանդուռ.

0րՀնենքբոլորն, ինչ էլ որ գաւ եվ ընդունենքսրտով Ճոժար, Գուցե ն Նա մճր ցավն զգա".

--

Ֆե

աաաաաաաաաաաաաաաաաաաաաաաաաաաու...,աաաաաաանննննննննրեեն

աաա

2ԺԺ

Մանուկ ենք մենք

--

մանուկ, Մոլորված

երկու խեղճ,

եվ չարիքին չըկա վերջ։ եվ մենք՝ միշտ անօդ.-Մենք ճանապարճ չրգիտենք,-ագատ: իկ խավարն՝

Միայնմենք

էլ

ոչ ոք

ենք, միայն

չըկա:

մենք,

երկուդժբախտմանուկ, երկու երկչոտ ուրուչ-Ննտված եէք մենք անօդ երկրում Հեռո՛ւ, Հեռո՛ւ. Մութ Հողմերին ավար՝ Երկու տերն մոլոր,

խավար, Անտառներում

Ուղիներումոլոր: Սիրտըմեր որբ՝ աճիցՈ՞վ մեր Հողին խոցված Գիտիփրկէ մաճեց, եթե չըկա աստված...

Ֆ10

թ5թ

Սրտակելկակիծմի ին, Որ անդուլսարդինրման ծյուսել է ճրե ոստայն, Մաշում է ճար իմ ճոգին:

Գալիս ու որպեսալիք հն

Գնում

օրերնարագ:

Սիրուն իմ, ննչի՛ր, բալիկ, մի չար կըրակ: Աչխարճը՝

ու

դաժուն.

բեղ Հետ: Լոկ Մանուկ իմ, մաքուր շուշան: ես

եմ,

ես

եմ

որպեսանդեղ մի

ախո, չին ցավ մի, թունոտ մի խոց, Մթամած, ադաճ մի բոց Ու

երկինջըփակ է Հավետ,

երկիրը՝դառն

թ

Քնքուշ իմ» քնբուշ թիթեռ, Այրվածեն թներըդ նուրբ, Ընկած ենք երկրումանտեր, եվ սերն է, սերն է լոկ սուրբ

կիզում է կյանքըս անբախտ: ուղին իմ ծուռ դեպի կորուստ... եվ դիտեմ՝ է բախտորսվերուստ, ՆԵիշված եվ չիկա փրկության դուո... Գնում

եմ

ո"

Մտքերիցայս տարամերժ Ազատեցե՞քինձ, Մորմոքումիցայս անվերջ,

Տնակն իմ ցուրտ ու անզարդ, 0րերըս չամը են Հոսում. Ընկերըս գարշ մի, գեշ սարդչ

Ոստայնէ, չարը» Հյուսում. Հյուսում է ցանց իմ սրտում,

Իան

եր

աէ

Աո կԱ թա որմ

միջտ

Քամում

Մեոնում

Հա

միշտ Ճոմր եմ՝ լուռ

ու

ԵՀՓ6

Իրեր

տ աննինչ

ոին ,

"

իրով չին, եղեք բարի եղեք. ւխտել էի ընդունել Տանջանքը խնդում, Բայց մոլորվեց սիրտս անել

ծ

ր

տոկուն. դժվար, ու

--

Անցնում եմ՝ Հուր մի անույժ,-իջնում եմ սան մի աշխարճչ Սրտովմիդառն ու չարձուշ"."

Խոճերի բանտում. ես

պարտվեցիմութ մարտում,

Էնկաչար խոցված

:

--

Ջեմ Հավատում էլ մարդուն

եվ չունեմ աստված...

|

19.

2Տթ

Դուրսը՝մայիսն է, արբածը, Դուրսը՝խնդում աղմուկ. Ցուրտ է զնդանը մեր, քաց էւ Սի՛րտիմ, անբախտիմ մանոմլ. լույս է երկինքն փողոցը, Դուրսը՝ գարուն է անմութ. ու

երգեր կան իմ սրտում, տայց ես էլ չեմ երգելու. Շատ

Փախչումեմ լուռ ջար ճողմին Հլու...

ու

տլրոռում՝

ու

Դառն

են

Հուշերը մեր, ոց

են,

Ողջը՝ անխինդ անգութ. Սի՛րտիմ, ճիվա՛նդիմ, բալի՛ն իմ, Օրը մեր, տունը մեր՝ցուրտ. գալիքը, Ցավ է անցյալն Ցավ է հրաղ խորճուրղ-.. ու

ու

ու

Համըէ Հիմա իմ

լեղուն

եվ խորճուրդըս խոր. Մի նոր ճուր է ինձ կիզում՝ Դառն Ու

ու

աճամոր.

մենության մութ ծոցում

Սիրոբս՝ողջակեզ, Սրբում եմ ես այն բոցում,

Որ անճայտ է ձեզ.

եվ չեք տեսնի դուք բնավ չուրն մոխիրն իմ սիրո. ն սեր, հ ցավ, լո՛ւռ ե խո՞ր ու

եվ ցնորք,

ն

ղո...

թ"

Քեզ այնքան անգութ Լիզել են նոքա Զարությամբադաճ, Սիրով սին ու սուտ: Ու կրկին աճա Բաց ես՝ թող կիղեն. 0՛, սիրտ իմ, անզեն,

8ուրտ4ոկտեմրերն է

իմ դուռր, եվ ժրրկոռք է ճողմը գիշերըս. Բոլորն անզոր է, բոլորն իզուր է եվ անամոք է, ոլղես ճուշերըս:

-

է, ցրում քերթերը» Մի չար արն է այրել երկիրըս: Մերկ անապատ են դարձել արտերը, են հրգերըո: բոլոր Ողբինրան

Բեղ,իմաստնադույն խիզախֆՖավապեւո,

Թույն թախիծֆեն անեղծ ճուշերըո, Մութ մտքերին իմ չոդիս ավարէ. Ալեկոժումէ Հողմը զիշերըս.-է, սիրտ, քո խավարը:": Անծժայրածի՛ր ու

Հանձնում

ի

Մքնումայս անչուն...

ծեծում

Քամինծեծում

Անզոր երեխա...

եմ Հավետ իմ բեկուն. նավակն Միայն դու, անքուն Բոցե նավավար, Գիտնս ճանապարճ

ՀՀ.

15 Վաճան Տեբյան

իմ կյանքին էմ օբվան, Անղզարդ ն՛ ն՛ աղետ, բոթ, Դեո շատ է դալու Հոդին» ե՛մ Հրկեզ Մինչե աողատվի առնե մոխքիը առձավետ. չարություն մրրիկնայս մթին, Մինչն դադարի անտուն

Մինչն Հանդարտենշշուկներնայս առատ իմ գանձըճետին Ու

չար»

կընստես իրիկվան կարուտովանքուն, Դու

|

Ինձ

:

:

Գնում

է մաՀիծ--

տանջվելու այնպես անձուն...

է Հոգիս Հրքվանթով

:

թաքուն,

ու

ակըգնաս դեպի գետ |

ւ

Թաջուն բոլորից.

|

ինձ մաճճում կրդոտնես կրգրկեսքնջուշ, Ու կրլինի սերը (ո'քթ, Հավերժն անուշ...

լ | :

ու

ու

լուսաբացի մեգի մեջ կրդառնամըստվեր, կայրեքեղ Հուրմի անչեջ, Դառն նոր ժի սեր. ՄԺնշաղիմեգի ճետ կիջնես ձորից

--

Որպես

կրկանչես, կրդամ

Անտես

վատնեմ Ճոժար' Երկրայինմիգում՝երկունքով ն Հլույ է սիրտբս Թո՛ղ դան պատրաստ աճով մի խնդուն նորաճարոն Մնում

ո5-

«58

|

8'

ցուլտ։

երկրիցբո Հավետ Ճեռու սն Դեպի իմ աշխարտճը ես, քնքուշ ուրույ Գալիս Թեթն միշտ, միշտ լուսաքե: Պարզում իս ձեռքըդ բարակ. կանչում ես ինձ այուտեղից, Ու սիրորա մի ճին կըրակ Այրում է, մի ճին քսխիծ:

:

|

|

6ծօ

'

դանդաղ Ծույլ յունը ծաղկուն ի անուրախ Հյուղն է ծածկում: ու

։

"

ձամբէ

Գրկում ես սիրով անճույս Հաո:ոո, Այնպեսմիշտ ջերմ անճույղ Որ սիրտըս Ճամր Բացվում է սիրո Համար'

Մուժ

ու

ու

լ

ու

չորս

դիս,

մշուշ.

Քյունը ալոռիսչ Սրտիսանուժ:

Օրերը դառն ու տոկուն Տարել են ն սեր, ն ճուր, Բայց կա դնո, կա իմ Հողում Բաղձանքմի՝ ջերմ ու մաքուր:

Խոր ձյունի տակ, Սիրտիմ անօդ, Սիրտիմ մենակ, Որբ իմ մանուկ,

Ուզում եմ լինել քեզ Հետ Այնտեղ՝քո անձճայտերկրում, կիզվել քո սիրով Հավեւոլ Այրվել միշտ ջո սուրբ Պրում..:

Ինչ ունեիր

Բոց բորբոք,-Ո՛ղջը տվիր» Սի՛րտ անամոք: ու

լ

Բայց շշնջում է կրկին Մեկը չարախինդ մութ. Հեքիաթէ անմեո 4ոգին, ռուտ..: Դժոխքնու դրախտը՝

Ինչ ունեիր

--

մաքուր,-չուր տվիր Ո՛ղջը ու

ու

| լ

Անտըրիտութ ջջց

ե հզարե մ

Ուսկեճանդերձ սկեճանդերձ

իո"

աշուն, սիրած

՛

ներո՛ղչ խորչրդավո՞ր" եկար կրկին գերող, եկար Հուշիկ» անչար ավաղներով։

:

լ

խորին,եկար, Նայվածներով

ամենօրոր: Օրորներով Քոոտր

՛բ ի երգին» ն քոնրդին, ն

ն քո Հատնող արեեն ատեռղ ի

գիտես, որ բոլորնապարդյուն, Բոլորը «կատակէ ճիմար»: Բայց պաՀում նռ խոչքբրդ «րառում Ու դնում եռ Համառ: են Հիմա Դու գիտնա»: որ մոտիվ անվերջ, ՕրերըՀանեղիստ Բայց գնում ես սնզով-.. Ինա, Մոտ է օրբ Ճավերժ...

Դու

սքող, աշուն,

Կարքավոր ոսկով, երանելի քնքշաշրշուն: Մեւտաքսներով

Տխուրաչյա

ՊԱՌԱՈՑԻՆ

ԵԺ

ողջո՞ վն"

բեկումիդ եվ չրշլունիդփազլ» կրկին, եկա՛ր 0՛, Հարազատ,սիրա՛ծ, իմ քնքշադի՛ն աշուն... --

ու

|

|

Ախ, մոտ 4 օրն այգ անանց, Եվ գիտենք կրզա արաղ.-Բայց դու դեռ սիրում ես կանանց --

Իրանն

ու

ձեռքը

բարակ..:

Հիմա բացվում

են այդտեղ վարդեր վարդերի մեջ դու, Հրե վարդ, Չենք ճանդիպիժենք արդեն, Նվարդ, Թել բացվում են նորից վարդեր: 0, եղիր խնդուն, որպես թիթեռ, Ու թող «րարի Ճուրըդ կախարդ. Հիմա բացվում են այդտեղ վարդեր եվ դու՝ վարդերում վարդերիվարդ:

Ու

24.20

ՏՐԻՈԼԵՏՆԵՐՆՎԱՐԴԻՆ

ՍրտիսՀուշերը բարի են դեոչ եվ քո անվամբ է, անուշ Նվարդ, Որ մայիսին այս դառն ու անվարդ նրսոիսճուշերը բարի են դեչ Թեն իջնում վ ճողուս ըտտվեր եվ չեմ սպասում դալիբից վարդ: Սրտիտճուշերը բարի են դեռ Քնքուշ անվամբ քո, անուջ նվարդ:

ու վառ ճեռու ի մ սրտում, Թիֆլիսն Գարնան Որքանէլ գալիքն իջնի տրտում Գիտիմնա միշ ժպտուն ու վառ.

Պիտիմնա միշտ ժպտուն

--

Որքանէլ սրտիս տիրե խավար, Որպեսնայվածիդ Ճուրը ցայտուն, վառ Պիտիմնա միշտ ժպտուն ԳարնանԹիֆլիսնիմ Հեռու սրտում: ու

Ն.

Տեսնո՞ւմ

|

ես

որքան,որքանարագ

Ճուշ. Անցնում է բոլորն դառնում զգույշ գրկում է արդյոք ո՞վ Այժմ բարակ: այնքա՛ն իրանդ այնքա՛ն, անուշ է լսում Եվ ո՞վ է, ո՞:/ Խոսքերըդ սիրո ն սնորակ չուրերիդ խառնումմի նոր կրակ, ջեռ փայլով աչքերիդնուշ": Արբած ու

օրով տեսա գարուն Ու մայիսից վառ տեսաՀունվար: եվ է՞նչմնաց ինձ այն լուսավառ չուշերգ մի ոլորուն Օրերից»:

ես ձմհո

անզոր, կարոտը,կարոտն է դիշեր ու ղօր-": Որ դառն երգում

եվայս

ոՑ.

նույնն է Հասցեդ «նամյա, Նույնն է՝ օթելը «Պարիժ». ճիմա Բայց յորտմությունըս Այլ է, կարուոլո՝ ուրիշ: նույնն է խանութըդեմի, Նույն ցուցանակը ճիմար. Նույն մեղմախոս Վեոլենի երդն ես կրկնում ղու ճամաո: Գուցն այստեղ գզոնհրիմ մոլոր Սիրտըշրջիկ Եվ խնդություն մի վերին, եվ ամոքում, ն օրոր... ու

Բայց Հճեռանում եմ անկամ, ի՞նչն է վանում ինձ, ինչո՞ւ. Մի՞տդէ, ինչպես մի անդամ ինձ ասացիրդու՝ «դնչու»...

Յ0

գՀօ

քաղաքում Ա՛խ, Բուզուլուկ հս ճիմա, Նատա ինձ ես մնում

դու

անքուն,

0, պրինցուճի ինձ ես

Նա:

անվերջ երազում

Փայտի գղյակում, եվ գիչերնէ արտասվոսք Բուղուլուկքաղաքոսք:

Քո

ՍԻՐԵԼԻ ՊԱՈԼՈ ՄԱԿԻՆՑՅԱՆԻՆ

ելան օրեր ու անցան, ու ինձ ոչինչ չըմնաց. չուրե՛ր,Հուրե՞՛ր ծիածան, ու ինձ ոչինչ չըմնաց: --

Գարնանանուշ ծաղկանց պես, վարդերի պես 4ճրաճրուէ,

տարված4եռացան, Հողմով

ու

ինձ ոչինչ

չըմնաց:

Ու նոքա որ սիրեցին սիրտըս նրանց չրտվի: Գնացին չիդարձան, ինձ ոչինչ չըմնաց: --

ու

ու

բախելու

խենքությամբ-եվ նոքա, ում սիրեցի իմ ցավով Արբեցին մոռացան, ինձ ոչինչ չըմնաց:

Հեռու

Զեռ

ու

Բայց

ես

չեմ

գա

եմ,

ես

Դուռը դղյակիդ: ես Հեռու

Ցնորքը

կյանքիդ:

ու

ու

իջավ իմ գլխին՝ ն

ցուրտ:

Աղբյուրներըս չորացան --

Մտքովնվագուն, ինձ ես պարզելպարղ Հոդիդ

քաղաքում: Քուղուլուն

ժիգում Ցերեկ կրրանա, Դու նստած ես դեռ անքուն,

Շուտով արննայդ

Նա... 0, պրինցուճի

խոր

ն

անդորը,

ոչի՛նչ, ոչի՛նչ չրմնաց...

միամիտ, Անուրջներով Քո

ն

ո

Ժ

65.

Ջյունը մանում է բարակ, Ցած է լճում թել-թել. Քաղցը է նստել ւսնկրակ, Բել Հետ ճինը թերթել:

էլ չեմ Հավատում ալդ ջինջ աչքերին եվ խորունկ ձայնիգ նվազին քնքուշ, Որ 4ճնչումէր միշա այնքանմտերիմ այնքան փաղաքու Եվ այնքան, այխհքան,

Բոնել այս ձեռքը նրբին, Ֆառոել,Խատել անքուն.

Քրղգաղոր արդենարփին Ցոլաց աինելքում: որ բացվումէ Ջրզգալ

անկամ,անուժ) Նատել

օր,

Լտելլով, որոլեաօրոր, խԽուքբղ երդիցանուջ --

ըմբռնելդու գիտեիր

այն, է առել խոսքերով: ինչ անձճնար իկ ձիմա ողջք՝«բարբառ է ունայն». եվ ի՞նչ կա ճիմա մաքուր ու զերող: որ

հ՛նչ բավաոէր նատելքեզ ճետ միայնակ, Ողջը մոռացած բնրկրունյամբ անփույթ, Քո նուրբ արբննալանճաղդ: դրույցով է ու ձանձրույթ... հսկ Հիմա ողջը՝ սուա Թե՞ հս եմ

արդեն աշլխարճիցաշխարճ Հոդիս, Շռայլել վատնել ամեն ինչ, թունոտել օրերում դժվար Սիրոորս ել դարձել օտար աչքերինայդ չինչ...

ՅՅ

Հրեղեն անզեն՝ դեմ, Անզոր, Հբրեչտակաճեղ' դաշույնը Թող իջնի անշչեղ-

Քո

հա ջո

Նայիր՝ մի՞թե, մի՞թե դեո -

անխոց տեղ.

թիթեո,

բոց, Աշխարձը՝ Հրրեշտակաճեղ: եռ

թներով ճրակել, բոցաճար միայն ջեզ, Ապավինած

Ու

Սրոոով՝

-

Քո որ" Դաշունին ճՃատու կուրըդ

ճրեղեն

Թող իջնի անշեղ. Անզոր, անդեն՝հա Հըրձշտակաճել.

քո

դիմ,

ասում

վայրկլան սիրով տրտում ասում Բորբ արնին իմ բոց արտում Ամեն

՞

Ունեմ

ՀՐԱԺԵՇՏԻ ԳԱԶԵԼ

Մնաք բարով, ասում

Տանջվող

ու

ի

որբ

Մնաքբարով,

Ոսոխներիսչար

եմ

ես, բոլոր ասում

Ադամորդուն

ասո ու

եմ

ես,

եմ

ես

ես

մնաս

մարդկանցչար եմ

հս

մնաս

ընկերներիսմուտ

արթուն ասում

բարով. բարով:

մնաս

եմ

եմ

ես

ու

բարի,

բարով:

ու

Հեռու,

մնաք բարով:

մթին, երկնի մովին, կանաչ ծովին, անտառներինխոր եմ ես մնաք բարով: ասում Գարնանամպին լույս ոլորտում ու

`

Ոոկեշղթաիմ Հոգերին, իմ գիշերին,իմ փշերին, ես մնաք բարով: ոակի արտում ատում եմ Արտուլտներին Հոգիներին, Ծաղիկներինդեռ չրացվաժ, դեռ չկիզված եմ ես մնաք բարով: ասում Մանուկներինվառ-խլրտուն մի մութ աջխարչ, ճեռու երկիր» էլ չեմ գալու, ՔարիՀիշեք ինձ ձեր սրտում, մնա՛ք բարով, մնա՛ք բարու:

Գնում եմ

ես

Վաճան Տեբյաճ

ԻՄ

35-Ղ-38

ԲԱԼԻԿԻՆ

|

լ

էի վառ միշտ կրաղը, Բաղլիկս ճուր Գր սիրում,Բայց մաճն այնպես արազ ւ, կրոն էլ չեմ վառում: Պաշում

արդեներբեք չեմ մոռանալու Աչերըդ անզոր ն անօգնական, ճլոմ Ցեոնիկներըդթույլ ն: իափվառփ Թեոնող.թոչնակի:կների նբմանո եվ լռիկ լեզուդ կ Հոդի մաշող նմաճոլունը` ալք. կիսա ժարռաղու, լոաաշոդ եիմաըըմաքո՛՞ւր,բարաքկչ. ես արդեներբեք չեմ մոռանալու: ես

|

ի

լալ,-ՄՔՆումայաատվլ ինում ել է փ՞նչ, ինձ, Ի՞17չ Բազի իմ, լավխն, ովա, չու

--

Ասողիկիմ

ջ

"

վարզեր'կլիքՔենլ. մայիսներ ատմուն:-

կրզան

քենջ...

--

քնքուշաթն Հրեշտակներ

Հարմար կրզնդա. կրկին:

Թեերով թեթն թոել է արդեն հչբ ազոռութոք: անումըթոնց է Հեռուն: կրբարդեն, իխոերը Ֆոր ձյունքր՝ Զյուներիցկրկին կըբացվիգարոմ» կրձին։կըթարթեն, Սաղիկ-աչտերը կոկ դու կմնաս շիրմի խավարոսծ Ա՛խ, եթե լիներ երկնայինաշխար», եվ թռած լիներ քո

ու

յ:

Գոգին պայծառ

նչ Այնտեղ,որ մաքուր երաճությաւն Ապրում են այնքանլոահ Հողիներ անշեջ,-երկնի աստղերից եվ ժպտում լինե՞ր... Ա՛խ, եթե լինե՛ր, ա՛խ եթե

իմ խուցը խեղճ, կրգանկիջնեն թեթն եվ երդերովլույս կրվասգնն Մեզ Կխրուզթ յանմեջ: Արդաղուիրոմ րվա եբրա, Բայցմյաերին մի ամոթում, երբազիասրգիխոսքն է չռում, եյ( պրյրամՎ լույսը Հողոմն... նրբԾեռանանքմի անգրաշխար"-4 եմ մա պարիթեն-Հապատում Հրհչռաւկներ փոխարենճար

| ,

:

ինձ

ու

անբախտիմ

բալիկին...

39.

ՏՐԻՈԼԵՏՆԵՐ

Խոր են քո ճուր աչքերը» չուրըդ իմ Հուրն է այրում, Սիրտըսհրգում է Հրում, Խոր հն քո ճուր աչքերը:

Հուրիս Հագել Հրեղենըդչ կարմիրկրակ, Ալվարդըդ՝ ես այնպեսբարակ, նաղում

չուր են քո սուր տեղերը, Հուրըբդ՝ վառվածիմ Հրուղ հն քո Հուր աչքերը, Խոր

չուր ես ՀագելՀրեղենըդ: նիզակըդզա՛րկ Հրաղենըդ, օ կիղիր իմ Հոդին, Հրակ.

Հուր

ես

Հուրըի

ճադել Հրեղենըդ»

կարմիրկրակ--: Ալվարդըդ՝

ոսկի նետերըդ: չուրերըդ որպեսարն: ես դեմբդ»- դոզդոջ տներն Նետում ես ռոկլ' նիտեիրՑ ես չ-

Դու բոց ես, հս խենթթիւ Դու վաո հռ, դու Հրաթե, Նետում

ես

Հուրերըդ -

ոսկի նեերըդ»

իմ,

Հրով արթնացածսիրտբոչ Սիլսորսբացված Հրավարպ: էի՛ց քո կրակը զվարթ Հրովարթնացածսիրավլու Քո դեմհրկյուղած սխլսերո որսկանճըպարոյ կիզի՛ր, սիրտըե, արթնացած Հրով Հրավարդ: Սիրտըսբացված

որպես արա

այրոսխ

Նետում

ճուրն է

|

-

ու

աճեղ Սերըդ՝ .

երբեք անունըը

տա

Թողքնձ այրն ռսամումբգ, որ սրբո 4 փշրում: Սերըդ, Չեմ

ծրբեջ անունըդ

տս

Մոթ աշխարՀի այս «փոշոսք..« Ց

Դի՛ր քո կնիքը սրտում իմ, անչինջ. Նիշրդ՝ անեղծ ու

չինչ, Դի՛ր քո կնիքը սրտում իմ: Քեզ իմ աղոթքն հրդումըչ Քեզ պատարագ ումեն ինչԴի՛ր քո կնիքը սրտում իմ, նիշըդ՝ անեղծ ու անջինջ... 0, Հրեղեն դու

--

Չեմ

բորբոք:::

ու

տա ծրբեջ անունըգ Մութ աշհարճի այո փոշում. Բոց է անունըդ Հնչուն

Չեմ

Այնպեսօրորուն է քայլրդ: աճեղ բորբոք: Սերըդ՝ ՄաշիրՀոդիս անողոք, Այնպեսօրորունէ քայլբղ: է փարը: ԱյնպեսՀրաչրուն այնպեսշող, նայվածըդ՝ Այնպես օրորուն է ջայլըդ»

ե

ու

-

ջաՀել է նորից: Սիրտրա արում է կրկին, Սիրտբա երգըս մի վարգ Փո 8րեթին, Սիրտը»ջածել է նորը: --

բոլորից, թաքուն Սեթբս՝ Սուր է մեխված իմ կրձթին, Սիրտըսչաճել է նորից, սիրում է կրկին... Սիրտթա

Չունի ն պարսիցարքան

ւվոհոն անտուն, Որքան Այնքանղանձ խնդում արքան: Չունի ն չպպարսից ու

Հարուստէ պոետնայնքան մթին իանտումռ:: Երկրի

ունի ե պարսիցարքան Որքանւլոեւոն ունտուն...

՞

ՈրպեսմաղամԲովարին, Սե՛լոռ իմ, լի ես տագնապով, Խանդովխնդուն խաբող, Որպեսմադամ Բովարին... Եվ օւռար է բոլորին կրակնայդ խենթ ից քափով. Որպեսմադամ Բովարին, Սիրո իմ, լի ես տագնապով: ու

՝

Այսօրդալուէ իմ 0 սի՛րտ, խնդա

յար

ու

դողոպ

Քնքուշ մայիս է աճա) Այսօր գալու է իմ յար

երեկ դեռ, հրեկ Հոմովարէլ» Այսօր մայիս է աճա." Այսօր գալու է իմ յարը» 0 սի՛րտ, խնդա ու դողա':« --

Մաշում է իմ սիրտն անդադար ու տրտում. է մի արթուն, կիղում կարուռ Մաշում է իմ սիրտնանդադար: Դրժելեմ կարծես մի երդում, Մի ուխտ եմ թողել անկատար,-« Մաշում է իմ սիրտն անդադար Հին երդ մի՝ ծանոթ ու տրտում:

Հին երդ մի՝ ծանոթ

:

ծ2

4 ն որից ի գին, Սաղկել Լէ տրդեն, ի մ դարուն Սրտում մա

Սիրում եմ այնպեսքնքշագին, ո՞ւմ չրզիտեմ:լ Սիրում եմ, բայց Դողում է սիրտըս նորբաց: ես նՆորբացմի Հուրվարդի ՞

--

Շրջում

րչու

Շրջում

եմ ու

սիրսիրուցարբած, երգում եմ ես...

Որքա՛ն. սայրեր, սայրեր, սուր սայքբեր, Դաշույնի Որքա՛ն Հուրեր-սհրեր, Ճուր-ճուր սրեր. Պարզված

Արման ըփի՝նրբիննաղող, Որքա՛ն ծաղկի փթիթ-ժբավառ, բա կելոդ-.. հալված

-

--

Որքա՛ն ձյունն թիքեո, ձնոներ բարակ. Զեռներ,

դինավ ջեռ, Որքա՛ն ու

Որքա՛ն գգվանք-կրակ. պուրալուր շուրթեր Որքա՛ն Շուրթեր ալ մարջանի, Քնքշություններ--թույներ, Որքանջանե՛ր, չաներ...

.

է միգում ՄԹնում եմ Սուզվում

արենիմ

անղոր

բորբոք,

խավար, խավարից

անմար Բայց քո սուրբ սիրո Հրաճրումն անողոք: կլսիրկիՀոգիս մթնում անոխ մայր, որպես Անծիր բարությամբ, քոնօդգ, Ներել ես սբտիսանկումներն

անբախտու անճոգ Սիրել ես, որսլես Ճոզիս օրերումդժվար: Քո մանկան --

Ռու

ՀԺ.

չէի՞րարդյոք»

որ

մեջ, դառնության

աճտարկու,

երբ սրտիսիջավտտվերն ու վարանումվեճ, Մեղմ փարատեցիր մթնում արնհդակ իմ Հոգուչ Որպես կնիք՝անեղծ անջինջ, Ու, որպես քո ջինջ: Դրիրիմ սրտումանունը

ես չեմ ժոգնել

սիրելուց-ն երգերից, ն ցավից, աղետներից նորանոր. անծանոթ, նորիցու նորիք, նո՛ր խնդությունյ նո՞ր թախիծ անստվեր, ն մեջդիշեր սնավորգ ես ն չարի գեմ սիրտ իմ՝ բա՛ց,

ԱՐԻ ԻՄ

ւյն

Ն Բոց արուն: Սի՛րտիմ

աշխարի ամպ, սի՛րտ, ազկտփ

Համ աշխարը ագաթե

ղուղուլալը

աաա Քեզ ճնչել երգով խնդալ, երգովլալ: ն է լացըղ ՆԱ պարզ լացի պես, բեղ է ամեն ինչ երաղխնդումըդ՝ էն մոռացում ես դու, սի՛րտ իմ, նուրբ շուշանի պես, ծաղկի պես բեն է այրում քեղ, ն մրրիկն է քեղ ժեժում...

Աաաա

Տ, Արոն

--

--

եո

ու

նս

65»

են... ցիտում Աշո է. օրերը է միգում: սուղվում Գիշերը կա սրտումիմ, ընջան բեջչությո՞ւն իմ Հողում: Այնքան մեղմությո՞ւն ն ահուշ տխրություն, Այնքա՛ն

|

ույնճուշն է, Ճուշը նույն՝ Միշտ Չշնա՛ղ, զեբոզ, չբկա ն

նրաթույնից անուչ քուր.

Հեռամաչ Ճարիննրից

է,

Որպեսրոցն մի դաշույն, կիզում ինձ աղատ, Պարղդվում,

Հետին.--

Աջուշ է ցավն այո ն է, Բոլորը երազ է Հուշ ում է գետին... -թափ Ուկի է

--

կեղեքում է ն գգվում խինդովջաղցըի մաճու պես եվ տխրությամըժորմոքուն.

Ա՛խ, դեռ քանի գիշեր հոլ Քանի դիլեր-դար անքու Պիտիարբեմ սրտակեզ այս եննքաքնող

ջ54

|

չը

խնջույքում...

ՊԵՏԵՐԲՈՒՐԳ

65.

Սիրում եմ

Նրանց, րանց,

հա

որոնք որոնք

են

անտուն,

նրանց, որոնջ խենթ Դ չունեն ն չ չունեն խնդում: կայան վայար4 ու

Հի իԾչրի ոի 7 "4անամոթ ԻԿ վ այն կանանց,

բերին, , մանուկներին որբ

ս

նաբո'

որ

Հոծ Տրա, ափառու

կրած: րանց, "րուժ որոնք

մաճու

մութ, օձանման Վետերը՝

--

ու

ցոփ:

են

ու

չար

ն լինել Ա՛խ, կուզեի ես Հարազատ ընկեր են բանտերում անել: մոռացված Նրանց,որոնք

ու

Բոլոր՞՝

ծ,

դողգոչու

ոլորած:

անրջում, եվ պալատներ արյունաներկ սառած, սնախորճուրդ Արքայական ու սնեռաժ՝ չար Բյուր աչքերը խոժոռ Դիվային ի՛նչ ոճիրներէն անրջում: Ու երկինքն՝ ամպ, որ Հենվել է սն գետին, Հայացքովիր անասողչ անխինդ մռայլ անայլայլչ նայում է միշտ այնպես ցուրտ ես գետին: նետում Ռր անսփով՝աչքըդ Բայց դյութիչ է մղձավանջնայս դժնափայլ, Որ գրկում է քեղ աճերովիր թին... ու

--

| |

ու

ու

:

որ մբին եվ կուղեի եղբայր լինել նրանց, հն կրակըՃիտին: կորցրել 9արչարանքում

ւկ

ցանկապատի եվ անառակիմ եղբոր ն կուզեի ես մեռնել անբախտ անչիշատակ: Հետ

մ որմ

--

ռեր արտում մոաՄՅ" արո պարտված

ծան յը

Ննա՛ն, ննա՛ն, մի՛շտ դավադիր»չի ննջում,

աչքերում ն Հրո

Մրո

--

,

ուրտ

խավար ավար' փնտրում գաղտագողի

մաճն

ներ՝

Գոմկրակննր՝աճարեկ

Մ

11 Վաճան Տեռյան

ոթ

ես չեմ տրոնջում, Աշխարճից

9եմ

գանգատվում.--

Մի փրկություն կա միայն, ոկ մի ճանսողարձ. ՍիրելայբվելՀավիտյան, Խոցվել անդադար...

լ

բոլորնհն տանչվում, Բոլորն հն տրտում:

Չէ՞

որ

միայն մի խնդություն Արժանու ճավերժ. (ինել ւոծոլեն անուն, անվերջ... Չարչախվել նա

ն ո՞ւմ աղոթեմ եվ ինչպե՞ս Անել բորնտում.-Ախ, բոլորն ինձ ղես անզեն,

ու

եվ բոլորհ անտուն...

Հռ

նույն երգն եք երգում դուք» հույն ճինը, քանի՛. եվ քանի՛դարեր, մ որքա՛նոերիմ է Որքա՛ն, Զեր դաշնը՝սիրտ ու քամի..:

նվվում է, նույն վայն ես վայում դու անդուլ.-է, Քո սիրտն էլ արդյոք ցավո՞ւմ

նվվում վայհրիդ

ու

Քամի՛, երբ լալիս

ես

խուլ:.:

Շղթայված է իմ Հոգին՝ դերի խանդոտՀուշերիս, այս դիշերից».. եվ չըկա ինձ ազատում անվախճան Փրկեցեքինձ այս բանտից,խավարիցայս սրտախոց, Ճոծ... Ստվերներիցայո տրտում, ամբոխից այս Համր ու

որպես մի նոր ՌՈդիսես, Ուրուներիայս երկրում,

Թափառումեմ անխնդումե աճաբեկնրա պես:

եվ որպես նոր մի Ղազար,աճա ապրում եմ ձեզ Ուրիշ երկիր մի տեսաժ ն ուրիշ, ուրիչ ճավետ:

Հետ,

ՆԱ.

Տեսա

հրազ մի վառ.

տեսայ

Ոսկի մի դուռ Վրրանփերուղ կամար» տեսա:

Սյուներբճուր Տեսա ծաղկածայգին, Սոաիսուրբ

ծուռ

տեսա

Մի Հրեշտականդին տեսայ Սոսից պայծառ տեսա) բաժակ երկու

Ռոկի դինինէր վաո»

նիղակ երկու

տեսա,

դոճւարմ երկու անդին տեսա, Սիրտրս խոցված Վերջիս արյունն էր վար. տեսա, Դաշճիս կանդնած Ասի արերս

աու.

--

ոծ-

Թողի երկիրն իմ ճայրձնի, Անած անցա Արաբ Հինդ. ու

Ֆեստ

մարդիկ չորադլոունի,

Տնսա ճաղար աղետ ու խինդ: Հասա մինչն Չրնումաչին,

Հառա մինչն ծոդը ճերմուկ, Տետա

հերփրի Փայրը վերջին

եվ դրազբի դուռը` կրով, Հաղարանդամ ծագեց արն եվ մայր մոա Հաղար անզգամ, Տեսա

ծառեր ճրրաերե,

Տեսա ակունքն արեդականյ, եվ փերիներքնքուշ ու սն,

Աչքերը՝բոց, իրենք՝ խավար, եվ փերիներ տեսա թեթն ւես՝ ճերմակ վառ Փրփուրի ու

Բոլորը՝ծուխ, բոլորն՝ ավաղ, քամուն. Բոլորն՝ւսվար ջուր ու

Չըկա՛ քեզնից գերիչ երա՛ղ, Քո անունիցանո՛ւշանուն...

որթ

եռ,

դու, լուսե աղչիկ Քնքո՛ւշ հս, ոսկե ես, քոչնակ Արտո՛ւտ

Քեղ, Չար նետը թող չրդիպչի՛ ձմեռ Քեզ: Աշուն չըգա՞ Թող սիրտրդ մնա խնդունճար, լուսե Հոգին քո ՛խաղա՛ճար կ ճուրճուրա վառ, Զար ճուրը չայրե քներըդ: դուս Հրե՛դու, արնայի՛ն լուսե չասմիկ ես. դու ու

--

թիթեոըդ

Մաքո՞ւր

Անմար թող ցոլա քո խինդը, ցեղ": Չար աչքը թող չրտեսնի՞

68.

դու նրբաճասակ, ժպտում ես ինձ, ղերում ես ինձ, Սարղել ես ինձ նիղակ, ես երկու Հրովայրում ինձ: նազով նրբին առում եռ՝ ե՛կ, անուշ նայում ես ինձ, Այնպես մի սն արեգ-Շող մազերով այրում ես ինձ ես ինձ, սիրուց դինով, Պարղպվում Քնքուշձայնովկանչում ես ինձ, Արբածեմ ես անուշ քունով, Ա՛խ, ի՛նչ անուշ տանջում հս ինձ...

կանգնել ես

երկու

թավաժ՝ Խուրձ-խուրձ

ՊԱԳԼՈՅԻՆ

Եր»

օրոր քայլում ազիկայնպեսթեխն, այնպես ես ղու: փայլում բոսոր օ՛յ ճրաթն, այնպետ Ոսկելուսիկ,

Այնպես յնպես

Դու վիք

հս

նազիկ,

աճուո,

դու

|

դու

եվ այնպես տոթ,

անուշ նայում

պես այն խուսափուկ,

Թողած երնանըդսիրուն, Ուր քեղ օրորում էր Ասոն, լ

|

ես դո

հս դոս

|

ինքըդ

--

ա

--

տիրումհս այքում ես դու

քազուճու1"

Աշխարձնամեն՝ քո ոտքի տակ ում որ նայես 0՛, Հրեղենչար արձդակ,

--

դու

Այնտեղ՝նաիրյանն է նառում է «մեին».-Ասոդլացացնում Քեզ այլ մի մուզիկ է Հուղու՝ ծվկիանի երգն, ամեչին... --

: այնպեսքնբուշփայում այնպես փաւբուկ,

խայթում ես բո ած Ն այգածըո ւոնղ, ժպիխորդնետ, օ՛, խնայի՛ր, նռ դոս օ՛, մի՛ նայիր, դյութում արեգ սերդ դետ,

չառելես ճալացքըդ ճեռուն, մի նոր Ցաղոն: Որպես

|

՛

'

Հիմա սոսիները ծաղկում, ինչ քաղցը կանչում են բեղ Նորք, հսկ դու՝ երազում նա անքուն, Անքուն տենդով «նեվ-Յոբք»: --

Գնա՛,

օրչնում եմ աղաչ կարուռն ճրաչրումն այդ խոր, Բայցկըգա, օ դիտեմ հս, կրգաչ նրդատրտում մի օր.-ես

ու

Ու եին

մեր, նվագն իր մորմոք Սրտումքո անչանդրվան ն Հողիդ անամոք կերգե,

կասե՝

«օ,

երհա՛նչ...

|

ՀԾ

Ք եզ Հետ Անտուն,

եմ

է

|

ան իջնում է ադորբ ն.իջնում

կրկին.

Հոդնաժիմ թափառիկ,

Հողում.

կ խոկում Գիտեսդու մեղմել ցավ, անօրոր: Ու վանել սրտիցտրտունջն ն

այնքանխաղաքուշ Այնքանսրտադին, Խոսքեր կան լեզվում քո նաիրական. էս ուռկան, Հյուսում նրբաթել կարծես ու ջնքուշ:-Ուսկեթելմի ցանց փռում եվ

այս

Քո լույս

աշնանդիշերում Հողմակոծ բարակ աչքերիցմաղելով

|

ոծ-

Գ արձար դու,

սիրտըս տխուր է. Հնչիր երգից անուշ Քո ձայնը այնքա՛ն դեռ մաքուր է Այնքա՛ն Հարաղատմի ճուշ. հսկ սիրտրս արդենխոնարճել է, Հոզիս արդեն մարել. Թեթն է արդեն ներելը, ն

--

է սիրել... Բայց...անձճնա՛ր

կրակ Մի փափուկ,մի սուրբ: ջերմացնող գերուն... Գերում ես կրկինջո փախած

-

ԴՐԱԽՏ

ԿԱՏՎԻ

ԳԱԶԵԼ

Ղ1

է անմոռաց Նվիշվում

ՍՏԵՓԱՆ

ՇԱՀՈՒՄՅԱՆԻ

անմաճ ճիշատակին

ՅՅ

Ո՞վ կարոզ է չըսիրել Զեղ,

Զրատրկանալ Ձերկամքին,

Ո՞վ կարող է Հլու ն ճեղ ԶաղոթելԶեզ, Տիկին: օ

վառ, պաճիր որպես վառ ւոտրուշան,

Սիրտրդ։ դաժան,պաճիրվառ ՍիրտըդՀրկեղ, մթնում

վաո, Հրաբարբոք, պաճիր Սիրտըդխանդուոչ վաու պաճիր սերըդ վաճան, Խինդըդւտենդուո) `

խավարիդեմ պաճիրվառ, աշխարձի աճիրվառ Որպեսդրոշ արնանըման, ար

խոսքեր դիտեր Դուքայնպիսի նուրբ նաղեր եվ այնպիսի --

Դաճճինանդամ Դուք կրդյութեք, ն կայսեր: կրստրկացնեք Դուք ալնեպես մեղմ զիտեքշոյել Հիվանդ խենը իմ Հոգին. հարող է Ձեղ չրդովել Ո՞վ Ու չերդել Զեզ, Տիկին... ու

օ

եղիր խնդուն,պաճիրվառ, Հեռվում անտուն) վատ պաճիր Վարդըդ վառման Սիրտըդբորբոք --

պաչիր վախ վաո'«ւ պաճիր վառման

խարույկելնող վկա, Որպես Արնի պես սիրորդ

Հ6

շ

Դուք մի Հին վեպ Էք դանդաղթերթում, ԱյնպեսՀոդնած այնպես մորւռում. Արդյոքո՞ւմ վիշտն է, ո՞ւմ ցավադին կարուն է կիղում Զեր պարղ Հոդին: ես Քեղ սիրում եմ, երբ Դուք,Տիկին, կարծեսճիշում եք մեռած մեկին

Այս հրեկո կրկին Դուք եկաք,որես Ճուշչ

ու

անաղմուկ մեղմ Այնպես անուշ. եվ այնպես ու

Ու երբ ասիք» որ ես Զեղ Փայփայեմայսօր: ինձ Դուքայնպե՛ս Թվացիք

երբ նայում եք այնպես մաքուր եվ այնպես 4է՛զ եք ու այնպեսքո՛լր: կարծեսճեովից եք Հետըս խոսում, կարծես հրաղ եմ Ձեր երաղում, Անտես մի դիրք եք կարժես կարդում Ու

անզոր".: եվ մի՞թե ես չեղա Զեղ

Անօգ

ու

.

եղբայր քնքշագին։ ու ճեղ երբ թեջվեցիքորբ իմ կրծքին, կարուո ինձ՝ բարակ, երբ պարզվեցիք Որպես մի ուրու, Ու նստեցինքանկրակ՝ Գրկածիրարու"::

ծ".

եվ կիսանիըտեք, ն կիսարթուն... կրակնանցնում է բուխարու մոտ, Ա՛խ, ինչ անուշ է լույսում աղոտ, երբ աննշմար եք, որպեսբստվեր, Ձեր ձեռքն ու անխոս նրստել..: Բոոռնել

Վանան Տերյան

օծ6

եծ Անվանեցեքինձ ճիմար, կոչեցեք Հիվանդ. ԶեռներըԶեր պիտիճար երգեմ մոլեռանդ:

Տիկին, Այնպես բարակեն Զեր մասոների։ նեղ, Այնպեսթնքուլ են Զեր ձեռները Հողին Եվ ի՛նչ խաղաղ է նայում Ձեր ահմ եղ: ու մաքուր Զեր աչքերիցալդ ես Զեզ Հետ միշտ այնպես, Այստեղնստում եմ մոտ» 8րպես եղբայր մի անուշ քրոջ Ձեր ճեղ, նանիկէ դգվանքը կարծես այս աղոտ: է կրուկն երբ մեղմ Հանգչում կա ժպիտումՁեր այդ խոր, Մի ազնվության են ն կիրք: ն սեր, Զեր մեջ միշտ մաքուր Քնջուշեն, գգվող են,

մեղմող

ա՛խ, այնքան Ձեր մատները,

Մեղմ

են

ու

շոլող:--

Չունիմաքուր լուսնկան Այդքաննուրբ մի

շող:

եվ Հրեշտակնայն,որ մեղ է ավետումյ-Չունի թներ,որ այնպես իննին տրտում: Ման

օիոբ--

Զեր... Զեր ձայնըչ Զեր ձայնը, նարվաժթը

նուրբ են առավել, Քան այն երգը, որ

գիտե

Ընդմիշտօրորել::. ինձ ճիմարչ Անվանեցեք կոչեցեքՀիվանդ» ՁեռներըԶերպիտիՀար երդեմ փոլեռանդ..: 18"

6ծ-

Ց

Տխրադեմմտախոճ ու

Գալիս եք Դուք ամեն Եվ ես ամեն երեկո

օր

--

Խոնարճվումեմ խոր::: լուռ նստում եք պուրակում, Համը ու անխոս Հեռանում,

ժպտում եք ինձ ն այգուն ժպիտով խոր ու խոչճուն:

լոկ

Դուք դիտեք, որ Զեղ հ սիրում, երկրպադում Բայց ժպիտով մյոաճող եմ

ատում

եք ինձ

ու

լռում:

Հծետնում եմ ամեն օր, Տանում մինչե տուն,

եվ փողոցումՀեռավոր Նորից եք ժպտում...

Սիրում եմ

այդ

անվրդով

Զերսրտի Սառնությունը

եվ չեմ ուղում իմ վշաով Հուզել վիշտը Ջեր Ճուռքի' Այնքան չքնաղ եք, Տիկին, Դուքայդ աղնիվսկերում:.. Գիտեմ՝գերի եք մեկին, Որ շիրմից է Զեզ սիրում».

ԶեռներինԶեր մարմարըալ Զեր աչքերին Ոռկեցոլք ես դերի եմ Ճճնօրյա:

Եվ դիտեք Դուք ու լոխին ժպտում եք ինձ ամեն օր --

Ձերձեռներին: 0րՀնությո՛՞ւն եվ օրճնություն մեղմօրոր ՔայլվածքինՁեր նվադուն, Ռր դյութում է նորից նոր, Որ անգութ է ն տոկուն, Որպեսարեգ մի կիզող-հսկ ես խենթ եմ, նս նկուն -« Խոնարչ եմ

ես,

որպես Ճողէ

ՆԱԻՐԻ:

ԵՐԿԻՐ

Մ1օ6ոօ ՕԼՔԵՅՒՄ 8,

հօ

Շգքճաաօօ

210608Ե:0|

ՍԽ. ՄԲթիՂՕ11108

«Հօ

Զեռներում Զերմանրիկ: նվաղուն,

Զեր ձայնում, երբ ասում եք «Տերյան», Զեր բարակ ժըիտումնաիրյան Մի թախիծ կա մեղմած ու քասքուն: բուրյան, Ձեր մաքուր Շուրթերում ու Հ եղանաղ ճկուն, Ձերւարում՝ Ձեր ճոգում չաշտորենխոնարձչված նաիրյաննէ երդում, ճնօրյան... երբ կիզում եք Ձեր միշտ Հրախանդ բոցերով մքամաժ,-նայվածի եմ օրորել Զեղ կամաց, Ուզում երգերովՀնավանդ, Փայրփայել ՏխրությամբՀնաղանդու մեղմած, նաիրյաննվագովիմ ճիվանդ... --

ու

որդին, արոլես ՌրղեսԼանհրտի Ուիսմի՝ թողած ե Հող, ն տուն,

Անցաժովեր

ու

Ամեն տեղ օտար

Ու

ցամառներ ես՝ ն անխնդում:

Հողնաժ թայլով

կրկին

աճա

եմ Հայրննի Հոլ, Վերադառնում Դեպիքարձրիդ ճին, ազնիվ Եվ խրճիթներըդ աճով եիրճողւ ու

Նվագովանուշ բանի՛ սիրեն

կանչում էին ինձ ն կախարդում,

Բայց ռիրտըսմաքուր, որպես ցորեն,

աճեցանունըդվշտում արթուն:

ՑուրտՀեռուներում, անլռելի Կրկնաների մեջ,արտովմոլոր, երազումէի քո սիրելի եվ մեղմ երգերը, որպես օրոր

Ու կարուռակեզաճա կրկին եմ, որ վերադառնում

Ունկնդիր լինեմ

առձավեւտ

ճին երգին Եվ լամ, լամ անուշ քո երգի ճետ... քո

Ց

շ

թ

ե նրման լացին Այնպես անիղինդեն երգերն իմ երկրի, այնպես տխրագին. Մեզ չի՛ Հասկանա օտարերկրացին» Մեզչի՛ Հասկանասառն օտարուճին:

Այն մելամաղձին,լացու, մինոր թա աաա ոա ո ել ճարագա Հողուն մեր բեկված, ավերված,Հրկեղ... գյուղերը մեր խեղճ ե քու դոմՔոր, այն տխրուրյան ի անել վշտի մեջ, ժողովուրդը՝ ԴԿ ամի Ի" թիերը Տեսնում

եմ

աճա

սովոր:

Թող Հնչե երդն այդ դոն եթգթՀայրենի՝ցավադար

ու ու

ցավաձին,

օր.

իջնում է գիշերն անդութ մթին, Եվ այգր բացվում դառն ու փվաճաճոտ, Բայց Հրկեղ Հոգիս մորմոքում այս տոքթ ու

է դեռ քո առավոտին: Հավատում

Թող կիտվի խավարնավելի խրթին, Եվ չարխինդ ճնշչն Հողն իմ արլունուռ,

Ու

թող գա՛, թե կա, ավելի՛

անդուլ, Ուխտավոր

բոթ,

դարերի ժառանգ

Մի Հ4գ նարցի" գնում Լմ աի Թող գուժկան գիշերն աճասաստ

դավե

--

մութը սկ՝ այնքան ես Համառ, Որքան իմ երկիր, ծավատով երկնի՛ր, անմար, Սուրբէ քո ուղին ե պսակըդ՝վե...

Հին.

օտարերկրացին, Մեզչե՛ Հասկանա» Մեղ չի Ճառկանա սառն օտարուճին...

չար

Մեխվիղոչ-երկրիս անարգվածսրտին:

.Չ6

իմ արնան երմ, չայթննիթում

լուռ. Գիշերնիջավ անլույս սիրերգ այնքան կար Այնտեղ,ուր ն սլոռի ճուր' Եվ վարդի բույր Ամեն մի միտք՝Հիմա մի վերք, Ամեն Հայացց՝Հատու մի սուր. ու մերկ Արնոտդիերն են Համը ու

ղուր' նայում երկինք անզոր մոգված Մի շը ինչ վա՛ո ծաղկեց ու

ռիրտը բեկված, Մերնաիրյան

Հրով որքա՛նխորճրդավորԱՀա, որպես ծաղիկ թեջված, մոլոր: Մեր Հին Հոդին Համր ն Ա՛խ, ե անղո՛րչ անարդվա՛ծ.:: ու

ծո

Դու Հպարտչես, իմ

Հայրենիք, Տրտում ես դու ն իմաստուն. Խիզումէ քեզ մի Հուր կնիք, Մի ճրմայող «ին խոստում: ծվ մի՞թե այդ վշտիդ Համար Ջեմ սիրում քեղ այսպես բնքուշ եվ խանարչվումքեզ պես Համառ, 0, ճայրհնիք դառն անուշ: Չըշլացախնդուն փառքիդ ու

ու

Անցյալ ու

ճին

փայլովերբեք.--

ՍիրեցիՀեզ, անքեն Հոդիդ Եվ երգերըդ մեղմ բեկբեկ, Խեղճությունըդ խավար լուռ դառն Աղոթքներըդ ցավուո, Զանգակներիդ զարկը տխուր եվ խուղերիդ լույսերն աղոտ... ու

ու

ու

նեխել

Մշուշի միջից,-- տեսի՛լ դյութական,Բացվում է կրկին նաիրին տրտում: թախիծ կա այնքան, Ո՞ր երկրի սրտում եվ այնքա՛ններում ո՞ր երկրի սրտում... --

են քարերն վերամբարձ այնպես Որտե՞ղ

Զեոներինրման պարզվածերկնքին, ու պարղ Որտե՞ղէ աղոթքն այնպես վեճ այնպես խնդադին... եվ ղոճաբերումն ու խոր Որտե՞ղէ խոցում այնսլես չար Սիրտը մարդկայինդաշույնըքինոտ: Որտե՞ղէ Հոդին այնոլնս վիրոճվոր, եվ անպարտ երկիրն այնպես արյունոտ... -

կարժեսթե դարձել հմ էս տուն, Բոլորնառաջվանն է կրկին. նորիցդու ճին տեղը նատում, Շարժումես իլիկը մեր Հին. Մանում Հեքիաթ ես ասումիլ Մանում ես անվերջ արադ, Սիրումեմ պարզկա քո լեղուն, ու

ու

Ձեռներըդ մաշված ու

ԱրնրՀանգչում է Հեռվում,

բարձրանում է մշուշ, Գետից անվերջօրորում, Հեջիաթըդ

Իլիկըդխոսում

՝

բարակ:

նայում եմ, մինչն որ անզոր Ֆրլուխըսծնկիղ է քեքվում. Նորիցես մանուկ եմ այսօր, Դրախտէ նորից իմ Հողում:

է անուշ...

ւթ

Այստեղէ լացելիմ մայրը Մորմոքն իր ն իր օրորը» անծայր է Այստեղայնպես Թախիծըն այնպեսխոր է: Մեր տունըՀամը

ու

է, դատարվ

Քեղ կոմնա միշտ օտար նաիրական իմ Հոդին, եվ թախիծն այս անդադար, եվ տրտունջըՀին: դ

է. ավեր Մերտունը որբ զարկը Քարակ զանգակի

դ,ԱՆ

Լալիսէ

ել Արոր

ու

ալ րկի»ավերը::: երկրիս ց

թ

։

|

Չեն պատմի քեզ

էւ,

վիշտը խոր

Մեռնողիժ երկրում Լ227 Հուզելու քո Հոգին

անչճունչ Տխրությամժբ

եվ խնջույքում, Ճրով ճին, երբ կարմիրխնդա, 9.

ղդա,

որ

--

Մեր արյունն

մեր գինին է

դա...

ԻՎԱՆՈՎԻՆ

6ՎԵՋԵՍԼԱՎ

11.

վարդերը վառ Վարդավառի երգող երգչիդ երդվում եմ ես. Չրկար երկրիսնըման պարտեզ եվ նա ավե՛ր,չարին ավա՛ր... Սրտիերդիչ, դու բոցավառ կուսն երդով ասա՛ ճրկեղ.-պիտի երդե՞ս «Հարյա՛՞վը» Արդյոք որբ երկրիս ճամար: վառված

Մի՞թեվերջին պոնհտնեմ ես, Վերջիներգիչն իմ երկրի, Մա՞ճն է արդյոք, թե նի՞նջըքեզ նաիրի Պատել, սպայծա՛ռ

-

ու

ինչպես կարկուտնարտն անարատ այնպես առատ, վայր է քավփում, անդութ երկրում իմ որբ: Այնպես նայի՛ր՝ թափվածքանի՛ կորյուն --

արյուն որքա՛ն որքա՞ն, Ռրքա՛ն,

Վերքե՛ր-վարդե՛րարնոտ

ու

--

ցօ5

՛

երկրում աղոտ, Վտարանդի,

Լուսե ղ, քեղ եմ երաղում, Եվ Հնչում է, որպես աղոթք, քո լեզուն: Արքայական

Հնչում է միշտ խոր պայծառ, եվ խոցում է, ն այրում. Արդյոքբոցե վարդե՞րդեն վառ, ու

Թջ՞ վերքերն իմ Հրաճըրուն:

բորբ:::

ԱՀովաճա կանչում եմ քեզ' Ցոլա՛, ցնորք նաիրի.-Մի՞թե վերջին պոհտն եմ ես, Վերջիներդիչնիմ երկրի...

19 Վաճան Տերյան

'

ինչպե՞սչըսիրեմ, երկիր իմ կիղված, Պարզվածմեբըստին սրերին մուրսայր: ին չոլե՞ չիսիրեմ Հեղությամբ Լժվաժ Դու յոթնազատի՛կ խոցված Տիրչւմայր:

Հիշում եվ՝ ինչպես այն ուշ Աշունն էր ոսկնորվում.-Մայրմուտն էր ժլատ վառվում, Բրլուրը պատել էր մուժ...

ս

--

Որքանոր ելան՝ արլունիդ ադաճ, Դու կամավոր ղոճ-- բոլորը տվիր. Դու Ճավեւտ եղար անարատվոկա Չարերիկոխան,խաչվածիմ հրեիր:

սարերը մերկ. Մեր գյուղն է Մեր գետը բարակմիգում. Զանդգակը մեղմ ու բեկուն. Թախծումեն արոտ ու Ճերկ... --

--

--

--

Հրնեզքո ճոզին, որպես խունկ, ԱշխարչիՀամար պարզեցիրանպարտ, առատ

եվ մայրըս աճա Ճիվանդ, Մրսում է, արն ուղու, նոտած է ճետրոսդրսում Անխոս մեղմ-Հնազանդ:

Հեզ ընդունեցիր երդում Դու արջքայսբար

ու

ժո

րան

եվ ժեր է մայրըս Փոքրիկէ-- բաշի մփ մայր'': Ցոլում է սարը սուրսայըչ երգումէ զանգըլալկան...

«5

վետ ու

է, ե՛լ նորից, իմ

երկունք, անճպարտւ

ու

ծիրանավառ,

Զրաձավորվի՛ր խանդով խնդագին, Վառի՛րերկունքի գիշերում խավար Հրովմկրտված նաիրյան Հոդին...

19"

բ

Հ:

Հոդ

ԱՐԱՐԱՏԻՆ

(ներբող)

Բարակիրան նախրուճինինձ ժպտաց, նաիխրուճին տխուրաչլա ն ճամեստ. վառ էր լեոնադստերդեմքը բաց, Այնպես նայվածնայնպես ճրեղեն անարվեստ: եվ չյուսիսյան ճնոռուներումու ցրտում՝ կարծեսպոլաց ի մ նաիրյան արեն ալ, կարծեսբողե մի վարդ բացվեց իմ սրտում, եվ չի կարող արբած ճոդիս լուռ մնալ. եվ չի կարող սիրտըս չերգել այդ անբիծ ու

Հուրը,որ

ինձ ժղտաց

այսօր

ցուրո

Հեռվում,

Այդպեսարեն է դուրս նայում մութ ամպից հւ նաիրյանբարձի,բա՛րձրաշխարճում,..

երկնասլաց թեթն, ու

ծածկած մէզ, նրբակապույտ

Դու Հիրեշտակլուսաթն՝ դու երբեք:

նյութեղենչես

Հայոցարնոտաշխարձճի Հոդինհս դու անարատ, ՀուրըՀար քող ճրաճըրի

ո Սեգ ճակատիդ, Արարա՛ եվ ավերվող մեր սրտում եռա

անմար

ու

առատ,

Դո՛ւ,ալաճաւզուն մշտարքուն,

վուսակատար Արարատ... Չի

տեսել քեղ, բայց որպես Անուշցնորք իմ Հողում

ես Չայֆա՛ո

դո՛ւ,

Հրրակե՛ղ,

Հրրաղսակ կանգուն Արդարդրոշ Հայության, ու

--

Սիրո սեղան Հրրառաո, Դո՛ւ, իմ երկրի Հարության Անխաբվկա, Արարատ. Որքանմնանք մենք նկուն, Որջանխավարնիջնի խոր, Հաշ

մեր Հողուն, Եիրանավո՞ր, Դո՛ւ,

ղորավոր... պաճապա՛ն

Որպեսերաղ լուսեղեն ու շողուն՝ Զյունապայծառ ապավեն Դո՛ւ, անխորտակ մեր Հողուն. Հբրաճարակ

անկյալ ժողովուրդ» կանդնի՛ր, կ տոկա՛։ եվ Հավատա՛, կա քո

վշտում վեճ խորճուրդ

եվ Խաչվածինմաճ չիկա. Գարզվի՛րպայծառ դեպի վեր,

Ցոլա՛ Հիրով անարատ, ավեր, երկրիս մոխիր անմա: Ռո՛ւ սիլոոչ Արարա՛տո.:

ու

Չո

եմ Նվարդին, դավաճանի

էլ դյութնս, օ, Շամիրաւ, Որքան արքան այն, մանուկ Արան, Որպես

Չեմ դավաճանիիմ

նվարդին: Որքանփորձանքզա իմ ղզոշ-սրտին, Որքանէլ փայլբդ փայե նրան,

Չեմ դավաճանիիմ

Որքանէլ դյութես,

նվարդին,

օ,

Շամիրամ:

նրկիր նաիրի երաղ ճեռավոր, ես քնբուշ քադուճու հրման. Մի՞թե ես պիտի երգեմ քեղ օրոր դնեմ դներեզման. եվ արքայական Եվ մի՞թե, մի՞թե սիրտրս ավերված Ավեբակներիդլոկ պիտի պարզեմ, Քո տեղ փաւրիույեմստվերըդ մեռաւմ, խոսքի տեղ իմ

լացը

լսեմ...

Մի խառնեքմէզ ձեր վայրի,արչի ջեղերին,-Մեր ծրկիրը ավերված, բայց սուրբ է ն Հին: ի

Քնած

Քո սուրբ

ՉՏ

՝

Որպեսլեռն է մեր պայծաո տեսել Հաղարձյուն, Այնպեսնոր չեն մեզ Համար ղավ դառնություն: ու

Բաբելոննէ եղել մեր ախոլանը՝տե՛ս Անչետ

կորել, անցել է --

--

մշուշի պես:

չար

Սսորիքնէ հղել մեր ըշնաժին աՀա՛ Դաշտէ տեղը ն Հենաքար քարի վրա: --

Ամրակուոէ մեր Ճոգին դարերի զավավ՝ տեսել մեր սիրտը ավեր կրակ: --

Շատ է Շատ է

ու

տեսել երկիրնիմ ցավ

Լաց է այնտեղ ամեն երգ ն

ու

ողբ

արձճավիրք։

ամեն

դիրք:

Գերվածենք մենք, ո՛չ տորուկ -- դերված մի արծիվ,

դեմ վեճսիրտ միշտ, Չարության շատ կբդան Քարբարոսներ

ու

վատի ղեմ ազնիվ:

կանցնեն անչձեւտ,

Արջայական խոսքը մեր կրնա ճավեւտւ

ն

օտար, Չի Հասկանա ձեր Հոգին ն ծույլ, ամեն քար: է սուրբ Տաճար է մեր երկիրը՝

բուրգերը փոշի կըդառնան, եգիպտական վառման: պես, իմ, կրվառվես Արնի երհի՛ր

Փյունիկրակիցկելնես,կելնես նոր Որպես Գնղեցկությամբու փառքովվառ

ու

լուսավոր:

սի՛րտէմ, ե՛լ Հավատովտոկուն, Արիացի՛ր, կանգնի՛րՀպարտորպես լույս լեռն է մեր կանգուն

1--6

«ՄԹՆՇԱՂԻԱՆՈՒՐՋՆԵՐԻ»

առաջին հրատառակությունից

ն

Արծաթ-կարկաչուն

է խոսում Աղբյուրն Ճավիոննաբար.

իմ

ուղիներիՀեռվում անկուղար

Հավիտենաբար Քոռ

տերն է ոք

ում:

Անձրնային ե՛րզ--

ուղին մշուշ ծովերում-Աստղերի

Դո՛ւ, իմ Ճճեռավոր որոնումներում,

Մոլորումներում՝ Հայրենի՛՞՛ եղերք...

կույսերըմեռան,--

Մութըսառնաթնզրկեց ամեն ինչ-Դո՛ւ, մենակկյանքիս միակ ամոքբիչ, Քնքուշ քուվիչ ու

ՍՊւշյժա՞ռ Ճանզրվան...

ՍՈՆԵՏ

թ

կյանքինմիշտ օտար, մաՀից վախեցող-ես շրջում էի այս գունատերկրում, ցող Ուր չըկար ցավի երջանկության դառը թույն: բախտի եվ ոչ չըմեռնող իր կարոտով իր ցանկությամբ վերա-վառվեց իմ ամուլ դոլության ամպ՝ Հրեղեն մի Հեռավոր Քնքուշ

նա

ես

ես

"յ ք

ո

ու

նորան տեսա

Նա

իր

ու

բախտիցմեռաւ

այրեց բոցերով

ու

դնաց»

բերեց Հոգուս մաճու քաղցի կյանք, անլաց է Հավիտյան Ուր Հեղ վառվում

նա

Անմեռ

Քո

սիրում եմ

մեղավորաչքերըխոր, Գիշերիպես խորճրղավոր. ղավոր, խորճրդավորաչքերը մութ, Որպեսթովիչ իրիկնամուսո քո

աչքերիանծայր ծովում մեղքն է դողում, Որպեսդարնանմթնշաղում. աչքերում կա մի քնքուշ բախտիվերճուշ,

Արբեցումիոսկե մշուշ: անխոս Մոլորվածին կանչող փարոսիշող Քո աչքերը Ճճոդի չոանջող, --

ես

սիրում եմ

աչքերըդմութ, դղվող-անգութ դարնանիրիկնամույո... Որոլես

մի պայծառտանջանքչ-տրտմության

աղոթքիկանգնած, քարացում՝ արբանք:.. չմնոնող Մի վայելք-Ճուշի

Մի

պաղ

,

ԵՐԳ

ԱՂԲՅՈՒՐ

Ալ. Ծատու՞յանին առած կուրծքը Հն առաժ, Հավքից թն սառած իմ սրտում այս աշունըթաց

նա:

ե՞րբ կըգա ե՞րբ կրգնա:

--

--

Մաճու

նա,

իմ Հիվանդկրծքին,իմ արնոտվերքինկրմոտենա՞... ե՞րբ կըգա նա, կուրծքըՀն առած, Հավքիցթն առած Ճանդստանաւ բեզարած Որ սիրտըսցաված,Հողզիս -«

է իջել, ծրգ, ծաղիկ ու բույր. Դու քար ցրտում էլ, ձյուների մեջ էլ-Հավետկենդանի՞,կարկաչո՞ւնաղբյուր...

Մարելձն, մեռել --

իմքախծոտՀողին, ցավըս անմեկինկամոքն՞

պես

դաժան ձմեոն

--

-.

ժեռ

սարի կրծքից դու դուրս նս թոչուժ, Սառույցըճեղքում գոճարներցողում, Ծաղրանթով ձյունի ձրեսն էս թրջում, Մոսյլ երկնի դեմ պայծառծիծաղում: --

Քո

մեջ ապրում է Գույսը չմարող...

Դո՛ւ, որպես զալիք գարունների տ Դո՞ւ,որպես սերը՝ մաճու դեմ՝կարող-ե՛րգ, կարկաչո՛ւնաղբյուրոգգ Ազատության

20 Վաճան Տերյան

.ծ-

ԿՑԱՆՔԻ ՈՐԲԵՐՈ

Դալուկու կնճռոտ, դեմքերովտխուր

4եղ... սիրտըս մաշողկարուոը կապրե՞ս Արդյոք աստեղաշող ք աղված երազներըս սրտում Չարտասանված) արդյոք կապրե՞ս...

որբերը են անցնում Ճամրորեն. կյանքի Աչքերն անարցունք, լուռչ շրթունքները

յ

Մենակ,դժնադեմ... Ա՛խ, ես սիրում եմ այդ վշտածրար Դեմքերըդաժան տառապած մարդոց, Որ մենակ չավղով որոնում են Ճար նոր արնի բոց... կյանքիորբերը... վշտերով սնվածլ

սիրտըս այրող սերը երազ" Արդյոք կըզգա՞տ այն երդերը, որ քեզ ասել ես չեմ կարող: Այն խոսքերը, արդվոք կըզդա՞սսյ յ

Փըշուտ ոտքերը արնությ ճամփեքից Ըարդկանցիցմերժված,

բախտիցՀալաֆված,

ճակատներ կնճռոտ... ւլես մտքերի հետքին Ուրուրների Գնում են անդուլ, գնում են անվերչ-Անլուր աշխարճիանմիտ անեժքին Գնում են 4ավերժ...

Մենակոդիներ, մերժված խոսքի պես, Հոդուսեղբայրներ,սն կլանքի որբերյչ Եկեքիմ դիրկը, գուրգուրեմ ես ձեղ, Մենակոդիներ...

20"

Փ

.

ԿՈՇՄԱՐԸ

Տ

Խաղաղննջնցին գյուղերը խավար եվ քաղաքներըբերզերովն ամուր. Ա՛խ, այն գիշե՛րը՝ անսաճման երկա:ր, Այն լոությո՛ւնը՝ մաճու մես ւլթո՞ւք."ւ յ

--

--

Թշնամին եկավ մութի պես կամաց,

Ամենքն աճաբեկ փախան դեւի սար. Մայրը վայր ընկավ... երեխանմընաց... -- Այն դաժանմարդոց հրեսը տնսա՞ր... --

ՀՈԿՏԵՄԲԵՐԻՆ

աշուն Հեռացի՛ր,

Ճամրորենլացող,

Ողջույնքեզ, մրրիկ աճեղաշաչյուն, Ողջույնքեզ, կովի առաջին Հնչյուն՝ վուլսի պես կարող, խոսքի պես խոցող... Գրկի՛րիմ Հոգին մարտի ցնծությամբ, Բորբոքի՛րսիրտըս, ազատությաներգ,

Շողա՛մոռայլում,ըղձալի եզերք,

Ռրոտա՛, շաչի՛ր, փոքորկավետամպ...

լուռ ննջել էին դյուղերը խավար... Ես --

--

այն ցավի մեջ եղա մի՛ անդամ... անսածմոաւն երկար..: Ա՛խ, այն դիշերը՝

իժ Մայրի՛կ,

ճոգու

ընկան... ծաղիկներն

ծբնող. կուրացան... մարդիկ ինչպես ճող-Արյուն են շնչում երկինք, ծով է միայն..: իմ շուրջը արյուն Մայրի՛կ,

տեսիլներ կարմի՛ր

--

սասանում

ես տանս, --

-

ու

`

ՔԱՂԱՔ

6.

(«Քաղաքիերզեր»-ի ցինկից)

Ցոլակին Սր

անճաղթ Բաբելոն, ճիրաններդ,

երկարումես արձակդաշտերում: շենքերի մութ նկուղներում ես մի աճեղ ցիկլոն: Դու, կո՛ւյը։ռլաճում Ռու

Քո պաղ

Քո ցուրտ

լույսերիանխոս իւնդությամբ,

նայում Դու դաժանորեն Քո

ես Հեռուն.

ներքնաճարկերում պալատների

Դու խե՛նք,սնում

հս

մի պայծառվիշապ:

քո դղյակներում, այնտե՞ղ՝ եվ այնտե՛ղ, Ուր օրգիաներիկոշմարն է խոսում, Քո խնջույքների լպիրշքաոսում իր Ալ-ուրվականն դաշույննէ սրում:

է մարմինըդ Դողում կիսաբաց, Խոսքերըդ թվում են Հեռավոր, արնով են ճարբաժ, Շրթունքներդ

Հայացեըդ բոցեղեն

է

ու

խոր:

խնհլառ խնդությամբէ այսօր Գինովցած իմ թախիծըխելառ,

Քո Քո

սրտի արեգակըբոսոր ես գիշերին Պարզել իմ խավար:

Ուկեղեն է Հայացքըդխոցող, ժըպիտրդ խենթացնողմի օրոր,

խայթում է ալ բոցովՀամբույրիղ ղորեղ ղորավոր... Անձ՛յլա, ու

գոքից

«ՓՇԵ ՊՍԱԿ»

12-17

Ըրօն

Դել

ՈՕՅՈԼ

ՇՑճքաատն ոքճոնծ

1618,

Թ6յխոմտ ոջԱ21

Ք. ՏՃՔՃՂԵԼԱԸԿՈՑ

Ողջո՛ւյնՔեզ, տանջանք, աճեղ Ճիացում Գրկիրիմ ռիրոը,քե օրչնում եմ ես '

Մանուկ օրերից իմ դուռն ես ծեծում ել Ճռժար Ճոգիս ընդունում է

քեզ...

նա բարձրացավ կախաղան ուսաբացին

արլունոռ), քաճանան, էին զինվորներն եսանգնած

օ՛չ արշալույս (Արնածա՞դ, Գունատ

լուռ

ու

ու

կանդնածէին նրա

մոտ...

ոչ մի աղոթքչէր Հիշում քաճանան (միրտընրան շշնջում էր՝ անիծի՛ր),

Ծեր

մշուշում ծիրանավադ լուսածադի քանանչներըցան կայծկլտացին

ու

ցիր:::

Փռհցեք այստեղ մարմինը» ճլու, Խաչեցեք նորից իմ լ«ոցված Ճճոդին, Սիրտըսբացված է անանց սիրելու

եվ տառապելու կիկին ու կրկին...

մ փառք, վերջին «իացմունք, գերագույն , բյունիր ռիրտըս Ճամբույբներումթ բո

ԹավվեՔ, իմ երդեր, արցունք ուր Այնտեղ,

արցունք մարդկանցտանջանքնէ լռում...

ձախ սգավոր), մո՞րը իր (ԱրդյոքՀիշեց ն Գունատվում էր մութ գիշերը» ուրախ ու ձոր..: Արեգակնէր ոսկեզօծումսար

Մըռայլսռլանլուռ շրչում

էր

աջ

ու

նա

կախաղան Լուսաբացիննա բարձրացավ

օ՛չ արշալույս արյունոտ), (Արնածա՛գ,

կանգնածէին զինվորներն ու

Գունատ

ու

լուռ

քաճանան:

մոտ..: կանգնածէին նրա

առ

(4

Տօ

նրանց, որ երանի՛

մութ

բանտերում

դժնի, որպես մա, եվ չարչարանքում Մաշեցին այնքանօրեր ծրածրրուն, անսիրտ ագատ: Գերվածթշնամուց եռուն նրանց, որ սրտով երանի՛ ն անաձ, Մճացինւռոկուն,ձըպարտ Պարզածաչքերը դեպի լույս ու

ճեռուն, մայ ն՛ Արչամարճեցին ն երկունք, կ՛ փառք, օրչնենք... ն

երանի՛նրանց,

անն.

Գիշեր ցերեկ Համաչափզարկով ու

Աղմկումեք

դուք, պողպատե դներ, ե ք Նետվում ներքե, ցատկում դեպի վեր, Օրորում եք ինձ ձեր աճեղ երդով...

Մանուկօրերից սն կամարի տակ Ես

ձեր երկաթե խոսքերն իմ լսուփլ եվ կարճ քնի մեջ, մռայլ հրաղուվ ՀոՀռում է ձեր երգը դըժնդակ...

Արդյոքո՞վ Գյուսեց ձեր դժկամ լեզուն,

ղթայեցմեզ ձեր կամքին, ո՞վ Մի ի,վերջ չըկա մեր տառապանքին, մնոսծ

եվ մի՞թե արդեն մենք չենք հրաղում...

սաճում, Մեկ ժիր ցատկումեք, մեկ 4անդալրոո ն Հանգիստ գութ չրգիտեց, Ջրգիտեք Խուլ մոնչումեք, անսիրտ ծիծաղում ու Գիշերու ցերեկ,դիշեր ցերեկ...

ԵԺ6

Լռել են արդեներգերը ճզոր» Ու էլ չեն Հնչում խոսքերը«պարտ: խավարնէ գերել մեր Հոդին այսօր

ԲԵռ

են կանչում

իմ

ինձ գիշերնի բուն, աղաղակում ք Ճոդում, արտիմեջ ճիչ էն ճչում իմ արտիմեջ Ճճեկեկում... --

Հավետ մաճապարտ: եվ լոությունը՝

դեռ չըբացված նոթա հրդան՝ կրտանեն Արշալույսը շրջանչամոած Սվիննքերով շղքայակու անզեն:

են դնդերնաշա կաղմել շարքեր Արյունվածերկրում, ուր երեկ այնպես

Ոչ ռք, ռելու

Սն

երգեր, Հրեղեն կրկես: փողոց եվ ալեկոծում

Շաչում էիք

դուք,

ու

աշա թշնամին ցնծությամբ է խնջույքն տոնում, իր սն Հաղթության վրա՝ ձոռՀճռումէ մեր տանջանքի է արյուն խմում... Հարբաժ Արյունով կցվածէ արդենբաժակըքունուռ, ժամն անցել է արդեն. Հչամբերելու

Դաժան

քինոտ ինդությամբ դեմ: մութ բոնության ճպարտ կանգնենք

ելնե՛նք ճչալու Ու

մաճաբեր, օրերի մթնում Այս դառն սե ղնդանում այս Արնոտխնջույքի է նա, ով լռում է դեռ, Դավաճա՛ն է, ով իր սուրը չի Հւսնում.:: Մատնի՛չ

--

ու

չի ճչալու դիշերում այն աճավոր, Համր ու լու անարթուն ու խոր...

ոչ ոք

են

--

Արնավոր եմ ոլատանի, կարմիրէ

Սիրտսքո մոր, սիրտսքո մոր մթին խրում Դաշիճների

քո

ճարսնացուն,

է լեցույ... ճեկնկանբով

կոլինես ղու միայնակ, ամեն ժոլիտ՝ մի դան)...

եվ ամեն խոսք կրլինի թույն,

Ընկերներդ չեն լսելու

զիշերում

այս

դառն

ու

խոր,

Մենակպիտիընդունես դու Գողդոթան մեր նոր...

եվ քշնամին պիտի ժպտա դեմքիդ՝ Հանդիստն Սիրտսքեղ Հետ, ռիրտս աճա ընդունում է խաչ

անաճ, ն մաՀ...

հռ Հրաձճրրուն բոցավառ, արնածագալչբոսոր, ու

Ո՞ւմ արյամբ ես

ներկել կարմիր, կարմիրթներըդ այսօր...

Շողճրից աղիկներից չեմ Հյուսի քեզ, երգ իմ, ո՞չ, Արյանշիթ է ամեն մի վարդ, արցունք ամեն մի ու

բողբոջ...

Թ

Ա՛խ, դեռ Հնչում է քնքուշ մուզիկը: ճին, վալո Հին ն կադրիլ կ է, այնպես կիսախավարը սլես... ձեզ է, այնպե Այնպես Հուշի՛կ Աղոտնայվածնիր ձերի պես է, «շնա 1» իր նայվածնէլ է ճչում Այնպեսանճույս է Հեծում վալտորնը:

նատել այստեղ, կոտը անվերջ

պոլոնեզ: նազի խորն

Աշնամերձի աճաբեկվածմի թռչուն Ծվարելէ՝ իմ ճողու սլես որը նա էլ. նայիրայնտեղինչպես ռլարզ են սլաչոպչվում Պոռեկուշինն ուսանողն այն ջաճել..,

--

նվ անողորմ է վալսը բանալ: կանայք

եվ այն

--

իրանցիրանը,

դեշի կարոտ, կավալերները՝

այն սատանան, Գրո» է

մոտ։.. Չար քրքջում ծառերի

նը

է՞նչես փնտրում,սի՛րտ յագնապող, անինդում, ՛

բանտն անել-Մոր

է տւնջյել

վայել. ինչպեսղվարթ, տե՛ս, գնում դեպիտուն է ուսանողն այն Պոռնկուշին չաճել... ղուր

են

--

նայել

ս

օրրում են

ու

ն Քրքրել «ին Աշնամուտին Հուշեր. ն ուսանողնայն Պռռնկուշին ջածել Խոսքմեկ արին, որ սեր անեն այս դիշհր...

ու

Դուրս եմ դալիս ես, լուռ թափառում, Մեգն է դրկում ինձ, Հողմն օրորում: են միգում վառվում, Մեղմ կրակներն Մեգ է սրտում իմ, մեգ է Հեռվում, իմ՝ մութ աշխարճում... Մեղմ կրակնձըն Սիրտ իմ, ժպտում հս ժեղ-մշուշում ու դալուկ, եվ երեկոն այս դառն ոսկե փոշում կրակները Մեղմ Դառն են ժպտում քեղ, Հիվանդմանուկ, իմ: մանուկ իմ մեգ-մշուշում::: Սի՛րտ

է

ն լուռ, Վիշտը քո խոր է, խոր եվ անամոք է, ն անամոք... Հուր, Հիվանդմանուկ իմ, աշխարձը՝ Դու մի թիթեռ հս, Հիվանդ մանուկ, Դու մի թիթեռ ես Հավետ անօգ...

եծ.

էծ դադարեն Փողոցներն

առնում,

ննջում են խաղաղխրճիթ ու լոկ ես եմ անվերջ անցնում

Ու չոխուր լալիս

պալատ. ու

դառնում

երգերս վճատ...

Մի անճուն ցավով երկիրն է տնքում, կարծեսիմ սիրտն է կանչում աստիծուն. Ցուրտ աշխարձճիմեջ մերժված անքուն Ո՞վ է այս գիշեր շրջում թախծում... ու

ու

Անցնումեմ, գնում՝

նս մենակ մի մարդ, ինքս ինձ երգում, լալիս ինքս ինձ, եվ լապտերներիժպիտըՃանդարտ ինձ ողջունում է խավարի միջից..:

Ստվերինրբմանդալկադեմ մի կին՝

Քույրստարամներժձայն տվեց, անցուվ. Քեզ որտե՞ղ քաղեմ, վիշտ իմ մոլնեդին,

ին չո՞վ բուժեմ

41 Վաճաչ Տերյան

քեղ, անբուժելի ցա...

3:

ետ

աք

փոխված եք... Պճնրվածճոխ Որքա՛ն

Դարձել եք Հեռու երկրներից սրտաբեկն լորտմերես, Մաշված, Ու մոռացա. ես ողջը նորից»

Ճեմում եք որւվես դշխո ճրպարո, ե մի ճեդնանք կա նուրբ զիչող ու

եվ սիրյորս բոլորնարդեն ներեց:

Զեր խոր նայվածքում

ու

անզվարքն

Արդենարծաթնէ ցոլում մեկ-մեկ Զեր ճոլս մաղերի պարզ Հլուսվածքում, ու Եվ ձեր ճակատին՝պայծառ սնդ,

Դուք զարմացած եք. ն չեք կեղծում, նրբ տեսնելովինձ այստեղ,Հանկարծ Բացականչումեք ռիրով լեցուն.-Բոլորիճամար զարմանք ու ճարջ:

դիտեք ղա չէ՞ արդյոք Խառնում նրբագիծմի դառնություն ժպտինՋեր. երբեմն:այնքա՛նանձոգ Ու Հիմա այնքա՛նխոր ու տրտում...

ւպաճե՞լեք մի նշույլ Արդյոք

Երկուակոս է նուրբսողոսկում: Եվ դուք

այդ

դեռ Անցածօրերից, քն դա էլ նոր Մի զարդ է, որ պիտ պարուրն Ջեր Սին կյանքը մեդով խորճրդավոր:

--

Հիժա դուք կուռք եք, շքեղ բագին, իսկ է՞ս... Ո՞վ եմ ես. մի Ճեգ անցորդ.

մի Քիչ, եք ինձնից կարծես քաշվում ծես կարծես, Ձեզ մեղավոր եք. զդում, գուցե մոդիդ՝ Դրա.ճՃամա՞ը է Հանկարծ ալդպ նո: Զեր դեմբլշիկնում չ

Այլ

։

Երբ ինձ գրկում եք խւսնդակարում եվ փակումաչքերն այղ ոսկնուն, երբ որպես քոչնակ ժի վեճերուտ կարծեսխղճիս եք ապավինում.

է կարոտնիմ, այլիմ

ե՛վ ամբոխին այս, ի

21"

լ

ն՛

ուղին, Զեղ՝ միշտ խորը: "

երբ խուժանից այս երկրպագու Դուք Հեուսնում եք իմ քեն սնցած, Սիրովնախատում ն ասում օղու, եվ ճիշում, ճիշում օրերն անցած,

|

-

Հրրրրր"

էլ 4իշում եմ փոքրիկմի ւոռւն, Փոբրիկ սենյակ մի՝ արնով լի, Մի աղջիկչքնաղ, պարզ ու խնդուն, ես

լուսեղե՞ն Այնալես եվ ինձ թվում Այնպես Հեռու

են

ու

սիրելի՛ս

անդարձ, այնպես

հն այնպես

այն Փիմնաղուճու

հրաղ՝

գդեստր պարղ Եվ շեկ մաղերն այն մի Հյուս արած...

:

6Ծօ

կրկին եկար, անուշ գարուն, Նեղ փողոցիս ծառին վտիտ Բերիրքնքուշ ծիլ ժրպիտ 6վ շողացիր անսիրտ քարում. եվ մատներովնուրբ, որպես Ճուշ, Թմրած Թույլ սրոոիս դիպար, Հողմովտարար ամպը կապար, ու

ու

կազուր լուրը

գարուն անուշ:

ես կանչում

ու

ու

եռր կարոտովդեպի Ճեռուն ինձ

կախարդում,

Քաղցրէ դողում սիրտըստրտում, Ո՞ւր ես կանչում, անո՛ւշ դարուն...

Արեգակըճուր ոսկի է

մաղում

մաքուր ոսկեժովի մեջ. Արսոերիս Սիրտ, արտերիսսլես եղիր միշտ բեղուն, Արնի նրման չրաճրիր անշեջ... եվ որպես վճիտ լճերն են ցոլում Ցրտումաշնային մշուշների տակ, Դո՛ւ էլ, սի՛րտ, մըն Ճարությանդալուն՝ --

--

--

անչար, Տրտմությամբ

ն

խոր,

ն

Ճաուսկ...

ոօ

Պայծառեն աստղերը, Առողերըշողուն են, Սրտում իմ ըբստվերէ,

է ճողում Խավար

Տրտում մոլոր է, Մոլոր է Հոգինիմ... ու

կանցնենՃճուշերըդ մշուշների պես, անարատ) խնդությունխոր կրդգա կըզարդարհքեղ,-կըցրե մեգն Ռրոլեսերկիրնիմ, արեղակնառա: --

ու

ու

իմ։

Ուղին իմ խոտոր է Ու միշտ ես մեկին եմ,

ՌԴ"

ի՞նչ ունեմ ես, Ի՞նչ է իմ կյանքը ճիմա. Սի՛րտանխնդում,իմ երկրի պես, Ռու ավերված, դու տրորված անխնա... ունեմ

ես.

ի՞նչ Մի՛րո իմ ւսնքուն, մրրկուն, սիրտ ճրակեղ, Սի՛րտ անարգված, Իմ երկրի սես, էմ երկրի պես ճավետնըկուն...

ի

ԵՏ»

դուռը

բոսց

1՝ եկեք բոլոր

բաց է ճոդիս, Անուղիներըդ՝

Ով Քափվփառում է ուղեմոլոր, սիրտըչունի քուն Ճանդիստ...

Ում Ում

ու

ճոդղինխոց է,

ում

օրը՝մութ,

Ուժ տխրությունը դառն է

ու

խոր,

Վառ է իմ բոցը՝ կանչըս անսուոյ

Եկեքբոլորըդ

անզոր... մոլոր ձեզ պես, Մոլոր որը եմ չարիքի դեմ, Բայց միշտ ձեղ 4ետ հմ, հղբայր եմ ձեվ, Զեզսես անզոր եմ, ձեղ պես անզեն: Հոգիսբացված է ծաղկի նրման, իմ սերը խորն է հ անսպառ, 9Զչ՞որ լոկ սերն է, սերն է վաճան, եվ սիրոն է, ռիրտն է սրտին ասպար... նս

որբ

էլ անգետ եմ ու

--

ու

Յ0

ՀՈՒՇԵՐ ԼԱԶԱՐՅԱՆՑ

ՃԵՄԱՐԱՆԻ

11եր:

դ6ղ

ք

Ո6Գ6|,,

151111

Ա.

ճայրննական

երանի՛նրան, ով | ԽաղաղՀարկի տակ Հանգչում է Հի Ում չեն սարսեցնումՀողմժերըզուժկան, անա... Ով դալիք օրվան ժպտում է ում Հաստատ ուղին երանինրան, ն լայն, կ Հեռույ է աղատ Բազված

--

մթին, կասկածը կասեցնում

Ում

չի

Ում

քաղցը

կոչ է թվում

ձայն...

ամեն

0րորում է իր երգով Ճնամյա,

ւք

չի

Արորն շիր, .-

աճավոր: գգվանքով խաչ Մեզ խաչ ՆՅ Մութ Բոր Մերուղիներում է սարսափ է,

ն ցուրտ

ու

Ն մուտ,

են Հանում

են,

է,

ն բուք,

ա

մի

ն

ե Արյունոտ ուղի՛..։երունի նրան, ն

ռուն Ով Հայրենական 1912,

աշուն

,

.

ունի Հիմա...

եմ ես Մր ճեմարանն մտաբերում, ՈրպեսՀոր տունը անառակ. որդին... եվ այնալես պայծառ բացվում վ

կրկին

իմ դեմ

՛

այն կյանքըխնդուն ու Ճուռթի, Երբ 2րաճրուն. էր նլի մեր ճոգին Ե/ ճուր ձր ամեն թրթիոր արտի, երբ ամեն մի միք ցնորք էր մի վառ, երբ ամեն մլ իղձ Հրով|էր զինում, երբ.թոչում է սիրտնաշխարձից որ

չունի

խավար

անուն...

ո

Ուլ պարզ է նայում մքին զիշերին, Ով պարզ է ժպտում արնոտ է Ով խաղաղարտովմնում նրան... անգամ երանի չաղար բյուր են մուք, ուղիներըս Փշով սլատած սառն Մերտեսիլքները՝ Մեղ գգվումեն միշւո

խոճերում

Դեպայն, որ չունի,

մի աճ անծանսք) սարսեցնում ռուն ունի ճիմա... Ով Հայրենական Ու

երբ դառն օրերի անխինդ

է տիրում իմ Վճատություն սրտին,

Հիշում

եմ

աշա

այն անցքերընեղ՝ Վաղառավուտի լույսնրում Քնուռ, Սր. խաղերն մեր խոճերնայնտեղ այնտեղ, եվդրույցների" մերթ Մեղմ, մերթ թինուռ... եվ ապաստանն այն Հին կիտաղույս Այնպես լուսե՞ղ է բացվում իսիմտքում, ու

նորք, ներշնչում ն Ճույզ Տրտմություն: Այնքանդեռ մոտ են բոլորն իմ Հոգուն... եվ ինչ որ. կար չար, ատելի ու վատ-Անցելէ, որպես մշուշը սարից.

ԱյդպեսՃճոգինէ բացվումանագարտ,

աղոն Թասիելով

ու

նորից: ծնվելով

'

ԱՀա Դենիսը՝ ղժնաղեմ ու խիտ, Խրատէ կարդում իշխող մի շեշտով, Մեր ամբոխի դեմ խառն ու

Գալիս էր կուզման ծերուկսիրելի՛ իր ճին, եվ սկսում էր պատմությունն այն մութ, դժնի անցյալի՝ ԳՓատմությունն

--

անճանգի ո,

Անցածօրերն է դովում ծեր վշտուխ «Մի օր, ծերունի, մեզ Է՛լ կեճիշես, Մեղ էլ կրգովես այդ ճների Ճեւո». Բարիժպտում է ժերը դժներես... -- Խաղա՛ղ թող լինի բո նինջը Հավետ, եվ Մաքաիփն աճայ միշտ թերնսոլիկ, եվ «Յաղպոնացինջ՝ խոր քաղաքագետ, Վոլասնալեոր,փակ անառիկ մոտ կանգնած Պատուճանի ակնդետ:

մասին... Արնոտկովի ճորտության մի առա կ. ծեծված Բյուր անգամլավա՛ծ, ըռեցնումէինք. Հարձակվումվրան, Հավաքվումշուրջը ն ցրվում արագ, նորից մոտ վաղում Հեծնում նրան... մանուկ մեր Հուզման, եվ նա, մասնակից անում ցրում մեղ առույգ, Կռիվ էր մեզնից մինչն իր կուղմյան Հալածվում Դուռն ստորերկրյա սիրելի՛ծերուկ..: ու

յ

ու

--

ու

--

1) Ռուան մոտ

այնտեղ, կերբերինրման,

լուիջ էր միշտ կանգնած Միլխայլոն

մեղ, սաստում

`

ու

ու

խիստ,

էր անձայն

Խեթ նայում էր Ու Հանկարծ ժպտում լայն բեղի տակից: խաղով, եվ ինքն էլ տարվածմանկական ր: վազի Ոստնում փախի՛ր, էր զվարթ դե՞ճ, |

Եվ մենք կիսասուտչ կիսալուրջ վախով ցանուցիր: :: Դասարաննէինք փախչում ծվ ցրիվ տված մի զորքի նըման

կազմում, խմբակներ Պարտիզանական վրան, Հարձակվում Մութանկյուններից Աղմուկովէինք

լցնում... աշխարճը

հվանովնաճա՝երկար ճոճուն, Շրջում է դանդաղքայլով ճամաչավ, Անժպիտ,անխոս սե Հաց որոճում,

սպեստարածում Ուրվականի

Աճա

Ոչիլը՝ կարճբլիկ շեկ,

ռարսավո

ու

Հաստ Բաղիլը՝ դաղաղուն, դալիս անցնում են մեկ-մեկ, Բոլորը

ԱՀա

Տեսնում

ու

հմ

նորից ու նորից լսում... սրտով եմ Ճիշում չարերին, Խաղաղ նվ կարծես նրանք ուրիշ են Հիմա, մրի բերածը տանց նորից ջրին, ԹողՔճփը տանի, ոսկին Լոկ մնա...

Հիշումեմ ն ձեղ, իմ Հին ընկերներ, գրվածՀավիտյան, սլես կար մի ժամանակ եղբայրների

Անուն

առ

ծ:թ

անուն

--

Ապրում էինք մենք Հաթկում մի

սուրբ

տան:

«Ոմանք էլ չըկանհնոմանք 4եռվում», աճա Սակայնիմ սրտումբոլորիդ Ողջունումեմ եսն ողջազուրում:

Թող արնը միշտ ձեղ սվայծառշողա, ամննուր ձեր դեմ, Թող կյանքը բացվի

մարտկոց, սրբաղան սխրանքի Ռրոլես լինի լուսեղեն, եվ թող ձեր Հողին մշտաբոց:"" լայն լինի սիրտը Ձեր ու

Աաձրնէ կրկին, ն խջիկն իմ խեղճ Մրսում է, դողում բակի մն խոնավ Բայց սիրում եւ նս հղանավն այս մե ալիս է շուրջս երգը միակերպ Եվ ճնչում այնպե՛ս)այնպե՛ս ննրդա նակ Հոդունիմ բեկվա՛ծ, միայնակ,

:

մենակ.

իմ խոնարչվում վ զգում է խոր,

Դր մենք ողջ

ը

սիրտըճՃանկարժ

անսասան

ու

ո"լարղ,

է այդպես անխնդում աշխա՛ր«ճն

որբեր ենք

բոլորս

անտուն

ոնկուն բանտում...

ԱրծվիԹեձրով ջարդված:ու Հավետ. այս անել բանտարկված --

ՔԱՂԱՔ

սրտմաշուկ, ծանրությամբ Զեր շքեղ շենքերի վերամբարձ, Զեր աճեղ բերդերիՀամժրությամբ ձեր մեջ կա դժոխքիմի շշուկ, Քաղաքնե՛ր,

արդյոքկա՞վերադարձ: ձերբանտից Քաղաքնե՛ր,

Հղփացող՝ պաղ

կուռբեր, Եվ գիշեր, ն ցերեկ անողոթ, Զեդաններ բուրգերչարությամբ ու

մեռնում

են

երգ

ձեր բանտում Քաղաքներ, անող... մոռացա ես երդերըս Քաղաքնե՛ր, ոսկեղօծ, կերտելով պալատներ Դղյակներ, անտառում, ու

սեր,

Հեռուները մեռած շենքերի ալեկոծ, իմ Հոդին ձեր վիճում Քաղաքնե՛ր, է խնդրում... Հոդին արեդակ իմ Քաղաքնե՛ր, եմ ես լսում, ղանդերն կրկնակիդալոտյան

Հատուցումն է դալիս

--

ես

ղգում եմ կորան,

է աճավոր մի ցասում, զարթնում Քաղաքնե՛ր, մեռան.: են այն մարդիկ, որ զարթնում Քաղաքնե՛ր,

նս

Ա. ձեզ բերի բարի լուր,

իւ եղբայրներ, արթնացե՛ք. լո՛ւյսէ, լո՛ւջս է ամենուր, վեր կացե՛ք... Մեռած-քնած, Ձեզ կոչում է անդադար նոր միացման մոռացում. արն Առվակ,

Ձեր երդին

Լույս է,

լույս

են

անտառ

ու

սպասում: է

ամենուր,

ն կույսեր, Պատանիներ

ես

ձեզ բերի բարի լուր, նորճիացում, նոր Ճույլսեր. Շիրիմներիցելեք վեր,

ՄաՀչիճներից Հեշտանքի

Թեեր առեք, լուս թներ նոր արբունքի, նոր կյանքիս

22 Վաճան Տեշյան

ոծ.

նոր օր է բացվում ազդերիճամարչ-« ի) Հայրենիքում տիրում է դիշեր» իմ Հայրենիքում անթափանց խավար. -- Ձարթե՛ք, ուժեր: վե՛րելեք,կենդանի

Որբանբոցեր, վարդեր վառման, Խնդություններանդարձ կոլուածչ Որքանսերեր, որքան գարնան Քնքշություններդարձաներազ: Որքանչ որքուն մարդարտակուռ երդեր,խոսքերոսկեչճնչյունչ Ըղձեր, ըղձեր շուշան մաքուր Դեռ չբացված դարձան աճյուն,..

22"

"6

ՏԺԺթ

Հողին երկրպագի՛ր երկրպագի՛ր, Ու խենթությամբ արթուն Պարզի՛րանվախքո Հուր ճոդին

մարդուն: Աշխարձչաշեն

Յ40

օ5օ

իմ

երկինքըՀիմա բացված էչ Քացվածէ Հուրերի ծո՞վ, իմ աչքերը Հիմա լցված են, ցված են զվարթ ոսկով. կարկաչումեն գարնանջրերը, երգում են բարակ Ճովեր. են արադ օրերը, Արնուռ Թնե՛րինձ, ոսկի Թնեծ՛ր...

ՅՑ

Արթուն է վիշտը տոկուն, Աննինջէ, բայց անվճատ ՛Հաղարամյաիմ Ճոդում: Խոչերըս դառն են դեռ, խոց, մթնում Բայց վառ է սրչոիս Անմար միչ բորբոք մի բոց:

երկի՛ր իմ աղետավոր, Ասում եԻ տոկա՛ Համառ. է Հարության Գալու օր:

«35

ԴուԼեյլան ես, ես

Մեջլումն եմ,

Դուվաղուց

Շատ են

դու

երազ

--

ես Ժեռած,

Լեյլան ես լուսավոր. քնած մաճու քնով խոր... դու

Ճեռացել մոռացել ես, միտդ բեր. եկել ու անցել ձմեռներ ու գարուններ... ես

--

ՈբպեսՄեջլումն Լեյլան չէ՞ որ մենք էլ, դու ն ես, ենք մի անդամ ն առձճավետ Հանդիպել նրանը պես: ու

եվ սրտերովՃրատրրունհրազել ենք մեկ-մեկու, եվ ծաղկել են նույն Ճճեռվում ցնորքներըմեր 4ոդու... եվ առավոտնանստվեր ե հրեկոն սնադիր են սերը ժեր երկինք, երկինք Գաակել երկիր... ու

Դու դնացիրչդարձար, քո կարոտովմեռա հս, Բայց մեռած էլ անդադարկանչում եմ ժիշտ, կանչում քեզ: ես

Մեչլումն եմ,

ես մեռած,

քնած

մաճու

քնով խոր,

եմ սիրա՛ծ, Լեյլա՛,դարձի՛ր, դարձի՛ր, լուսավոր...

Սիրոկանչով կանչի՛ր ինձ

ն կարթնանամ ես, ինձ կանչում եմ միշտ օնզ... եյլա՛, դարձի՛ր, դարձի՛ր --

Յ43

2:

.

'-

ժտ

կանչումէի խենթ կ

կանչում

են |

ինձ ձայներ,

Զայներ սրնդանուշ. Փարզվումէն ինձ ձեռներ, Զեռներ ձյունաքնքուշ» կանչում են ինձ Հեռուն,

նոր, գներում, Փաղաքշորեն

Հեռուն անճայտ

Տիրում Հե

ասում

--

ռացի ՛ր,

թ

ՄաՀ,

ու

օրոր::: ն

թո՛՛

Մի Հմայիր,անճաղթ, նվաղներովդյութող,

Հեռուն Իմ

մ

չեկար.

» )/:ա ոք,ղում,

րում չար աղմուկն է սրտի մեջ արոմուք,

ծիծ

Տաք աչբերից» արցունքը ք իւ

մյ

աղում:

չրտեսավտառապանքը Մարդ իմ տկա Անճաս Մեռան աղմուկ, արն

ու

""

նվագ,

կանչումէի խենք կարուով՝ դու չեկար: չե դու

անախտ: երջանկությամբ

`

Մշուշապատ ուղիներպր 7" կ, Աչքերըսկույր ե քայլերը րը իմ տկար: իմ արուռռ

Կրթ"

եվ շրջումէ աղժկուտ

Փողոցներում անդադար,

եվ բոլո՛րն էլ պաղ ու խորք, եվ բոլորն օւոար...

այգուցմի մշտառատ եվ Բե ր

ծաղիկներ անթառամ,

ե ճեքիտք, եվ Հուրանմար, եվ երգեր նրան...

էծ

մաքուր,լոսաթե, Հրեշտակ իջի՛ր երկնիցՀեռավոր, երդով անուշ

թեթն,

ու

նվագներովմեղմօրոր:

իմ այս անտուն, Մանկիկին

մոլորված, Զար աշխարձճում Բեր երկնայինմի խնդում, մի հրաղ':: Դրախտային

Բեր բյուր առտղեր դու փայլուն» Թող խաղալիքանի նա, Խնդա անվերջ զմայլուն, եվ խինդը վերջ չունենա... նրան, տար մի այլ նոր աշխար» Ամոքական Ուր խնդում է անայլայլ: Ուր ցնորք է Ճար..:

կամ

տար

ինչպեսՀողմածեծ Նայի՛ր» Ծաղկի նման գլխակոր՝

այս Քաղաքում

դողում է

նա

չար

ամեն

ու

օր..:

մեծ

«

6Փծ

Այս գիշնր կրկին մայրըս

ՓՅ6

դեռ կիզեն, մաշեն,որպես խունկ, Սիրտըմեր վիշտ ու երկունք.--

Պետք է Պետք է

Խոր է

մեռած

Հայտնվեցհորից մաճճիսվրա, Փայփայեց նորից որդունկորած, Օրորեցերգով իր Հնօրյա...

Համառ

խորճուրդնվսեմ... ու

Եվ արցունքներըսդառն ու

առատ

ես, երբ նա Ջոպաճեցի

Հանդարտ

Ու որպես

ու

Շոյեցձեռներով այն անարատ, ժոյտաց ժպիտովայն անպզվարթ:

գթալ, Պետք է տոկալ սիրել Գեք է այրվել Համբերել, աննկուն եվ Պետք է անվերջ ճավատալ-.'

ՏԼյղի խոսքերը»խեեք

թներով ճրավառ, նա զորքերովլուսեղեն Գուցե գալիս է արդեն Դելի երկիրնիմ խավար:

Ել աղոթեց Սոսճիվանդ որբղուն, 0րճնեց երկրային ույիս դժվար, եվ (ուսէզեն էր գիշերն րքուն, եվ սիրտըսցավինպարզվեց Հոժար

Սիրտ, Հավատա, որ լուսե վառ է մի նոր Բեթղեչեմ-Գուցե պարզվածեն արդեն,

նորից դաժան օր մշո՛ւջշ մէ՛շ, Եվ նորից հորից երկրում օտար Ընկածեմ, որպես ծովում անղեկ եվ անառագաստ մի նավավար.--

ու

ու

նա

են բոցե... թները Բաց

նա պիտիգա լուսեղեն, նա պիտիգա Հրավառ-Դեպիերկիրնիմ խավար--Խոր է խորճուրդնվսեմ... ու

ստվեր մեղմ

Մնացնա մուոս

բարի

մինչառավոտ, 1աէցգանդատըս այս աշխարճի, ու

աղոտ...

ու

--

Բայցունի Ճոգիս մի սուրբ ավանդ. Մի Թալիսման, որ չի խաբե ինձ. եվ սիրտըսխնդուն ճնաղանդ ու

ճիմա վիշա նենդունն

ու

քախիծ...

..

ինչո՞ւ է այսպեսսիրտըս մղկտում,

նրման քո Ճճողմի նոյնմբրեր, Այսպես, ն աղեկտուր, Լալիս անդադար անսաճման: նեղ լինի աշխարչճն կարծես

կարծեսոչ մի տեղչի դտնումդադար, բարիք, կարծեսոչ ոքից չի «ոնեսնում օւոարչ Քո Հողմի հրման տարամերժ, Հերի՛ք... է, -- Հերի՛ք 0՛, Հանգստացե՛ք --

65.

ի՞նչ կարող եմ անել ես, արդյոք ի՞նչ, իմ, եղբայրնե՛րիմ, ձեղ Համար, եղբայրնե՛ր ԱՀա բեկված իմ Հոգին անօդ աննինչ Զեր քախիծով է այրվում ճամր ու անդադար... Մի անսկիզբ, մի անվերջ մի աղեկեզ, մի Հին երգ ու

--

Դառն

ու

Բայցչի

միալար--

սիրոր ձեր երգն այդ ցավագար: Ձեզ ճչան է Հարկավոր, ն փող, ն թմբուվ, հակիմ երգը՝ միշտ տխուր, երգբս վշտի ն սիրո, եվ ես անօդ, ես անօդ, որպես մի մանուկ: նս

լսու

երգիչ եմ,

հրաղո՞ղ,

Աշխարճի դեմ, չարի դեմ, Ողջակեզեմ,

ՋԶո՛Հ...

եվ անզոր եմ

ես

Հավետ,

Անզոր տկար, Զերդեմ վշտուռ իմ հրգով՝ ու

Մեղմ ցավագար Սակայնսիրտըս աճա բաց, Վիրավոր մեր, ու

ու

Մե՞ք Հավետ չի խոցված, է

եվ մի՞թե չի պարզված ձեզ,

իմ, որսլես երգ... նղբայրնե՛ր

պես եմ ՄաՀապարտի

ես--

Դուքգլուղերի խուղերում,

անզոր ձեր առաջ, չամբ Սակայն սիրտըս բոցակեղ, Իմ արյունվածսիրտն աճա Պարզվածէ բաց դեպի ձեղ, Որպեսդեպի մի նոր խաչ» Մի նոր Գողգոթա...

Խոճիթննրումխեղճ,

ու

՛

Քաղաքների խուցերում, նկուղենրումցուրսոյ

:

Դուքազմկոտ, ալեկոծ ժեջ Շուկաների

ԵՎ գետնի տակ,Ճանքհրում՝

Շիրժիերման մութ. եվ

Ն

Անզոր եվ ձեր

անղդնն,

ու

Ամեն

ես

առաջ

օր

ու

նորից

ժամ

Խաչ եմ Հանում ինքս ինձ Ռրպեսդավաճան...

:

Դուքիրար դեմ Հավիտյան Սրում եք ճանկեր, Հոշոտում եք մեկ-մեկու,

ու

|

ու

ու

նս

նրման ճեղ, Մաշապարտի

Ճչում անդադար, Աղմկում եք ու Հուզվում Հուղումով անանց: եվ Հոգսերով, Հոգսերով

Դեպի սն

առաջ

Սրտովդողդոջ ու'բոցուտ Դեպիձեղ պարզված... եվ անցնում եմ ձեղ Հետ Ուղիներն ամեն,

Խոնվում նք աճա ղուք, Հրում նք միմյանց եվ ալեկոծ ծովի պես

Սարսավփալից դժնի չողմերի դիմաց,

կրկին ձեր

Խոչճերով կիզված,

Փողոցներումանչամար, Ուղիներումտար

Զեր օրըստօրյա Դեդերում եք անչանգիստ Մայթերի վրա: Զեր նավերը ծովերում ԱՀեղ անծիր,

ես

աճավոր

Անիժում իրար.

նետվում դեմ,մութի դեմ Հողմերի ց... Առագաստաբա՞ Հետ է սիրտըս միշ», եվ ձեզ

Դավաճանումն մատնում եղբայր ն ընկեր. իսկ ես ունեմ լոկ մի լույս-Վիրավորմի սիրտ--

մաճաբեր Աղետավոր,

1ի քախծությամբ անսփուի. Ի՞նչ ունեմ ես միայն երգ, կոկ երգ երազ,

Հեռուն

Զեղ

են

ճետ

աճա, ձեր

Աշխարճում խավար--

Ուղիներնեմ հս չափում եվ օրՀնում եմ, եղբայրնե՛ր, Զեր դադարն չուն...

--

ու

եմ ծաղրում եք

ու

՝

տ

ր

24 ՎաճանՏեբյան

Քար

նետում

աճա

վրա

դուք,

Եվ

ես

որպես մաճապարոո,

ՀավետՀանցավոր Զեր արլունոտխնջույքում անզոր::: Որբ եմ Եվ մի թիթեռ եմ տկար կրակի առաջ, Մի դողդոջուներգ եմ ես՝ ՏխրությամբՀյուսված, Որ մնալու է Հավետ, ՀավետՀելսվուծ::: ու

ի՞նչ կարող եմ անել նս,

իմ,ձեղ Համար, իմ, եղբայրնե՛ր եղբայրնե՛ր ԱՀա սիրտըս մերկ

ու

ՍՈՆԵՏ

ուառակատասա

Մաճը Հոդուս երբեք սարսավ չի բերում, Քաղցր մոր պես թու գիրկն առնի ճողը ինձ, Միայն թն ղու այս գեղեցիկ աշխարճում

բաց,

Սիրտըսարնաներկ, Մե՞թե Հավետչե խոցված եվ մի՞թե չի պարզվածձեղ

Ինձ

չմոռնաս, միշտ սիրաբար ճիշես ինձ:

Թո՛ւլ ամենքը ինձ մռոանան

առչավետ, Թո՛ղ ոչ մի մարդ ինձ կարոտով չսդա, Գերեղմանըսթող չունենա արաճետ, Ու թող ոչ ոք դերեղմանիսմոտ չդա...

Որպեսերգ, եվ մի՞թե չեմ խաչված ես, Մի՞թե հա միշտ չեմ խաչված,

իմ, ձեր առաչ... իմ, եղբայրնե՛ր եղբայրնե՛ր

շիրմիս ճասխիանճիշեիր (ինձ թվում է, որ շիրմում էլ ես կզգամ), Միայն թե դու իմ կարուռը քաշնիր, եվ Ճուսայիրչ,որ վնրստին ես կգամ, քե դու շիրմիս ճամփան ճիշեիր ԸՐխայն (Ինձթվում է, որ շիրմում էլ ես (ղդամ)...

Միայն թե

29"

ղու

ՆՈԿՏՅՑՈՒՐՆ

4Դ

Խաղաղննջեցին երկինք ու երկիր, դու արթուն ես դեռ, Բայց ես քնած չեմ ննջիր, իմ անդին, աչքերըդ փակիր: նս քեղ կրպատմեմ ոսկե Ճեքիախներ: Հեռու լեռներից դալիս է մի ձայն՝ Պաղ շղթաների շառաչյունի պես. Այս մութ դիշերի ժամաւղա՞շնէ այն, Ննջիր, իմ անդին, ննջիր, որ ղարթնես: --

--

--

--

--

փող, Շուտով կըչնչեն թմբուկներ Շուտով կըկանչեն այնտեղ ամենքին, Ննջիր, մոռացիր տանջանքդխայքող, ու

--

--

ես քեզ

ննջիր, իմ կարքնացնեմ,

անդին:

ՍԵՐ

երկնայինդաճիդշուրչն են բոլորել վայելում, խնդություն ու լույս, Պերճանք, Արդյոքկա՞ մեկը, որին չի գերել Քո դեղեցկությանկախարդանքը կույս... --

Ամենկողմերում լուսնուռների ոլես

Քեղ են որոնում կարոտով անմար, Արդյոքկա՞ մեկը, որ չտենչա թեզ եվ չտառապիՃճայացքիդճամար: --

Լռում

է կոչը մարտականփողի, է տխուր ամեն մի փափագ,

Մեռնում --

Դո՛ւ,

երկնի իշխանուճին

ու

Հողի,

Բոլորսրտերիաստվածըմիակ...

ՅԵ

ո5.

Մութնընկավ... մութն ընկավ... «նչյունները

մեռան,

անդին,քեղ որոե՞ղ կրգտնեմ, ցանկալի Հանդրվան, Չգիտեմ,ես ոչինչ չգիտեմ... մեջ դու քնել ես Ճասվիեւոչ Արտիմու, դաշտի խյ անդին, դաշտի մեջ, արտիմուռ, Արտիմուտ, դաշտի մեյ... ես ճիշում եմ մի դետ... --

իմ

չգտա Զգտայ --

--

Գու

Հլա... իմ սիրող, իմ գթոտ: իմ ճամփանմենավոր, ո՛չ մի լույս մի ճույսչ Ո՛չ Քո արցունքնամռթիչչ քո ժպիտըչկա. Դու մեռար, քաղցը մայր:.. ամեն:օր, ամեն օր իմ Հոդին բո շշուկը կզդա.: --

ծ5թ

ալ քող նետեցուսերին, Արնելքը կույսըվառեցկատարները լեռների,

Մնաս բարով

ասենք մենք էլ գիշերին,

Ալ շողերը տանենք ներքն-- թող վառի... Ե՛լ, իմ եղբայր, արշալույսի շողի Հետ

Ճամփաընկնենք լույսի երգով կենսավառ, Տե՛ս, մութ է դեո ձորի միջին արաչճեւո, Դնո նիրչում են ճամփինձորակ ու անտառ...

--

--

--

հմ Դու

ՆՄԱՆՈՒԹՅՈՒՆ

վիրավոր, իմ վրդովված սիրտը նորից մի՛ վրդովիր, Հեռավոր, աիրտըդտվիր ու ինձ քողիր։ օտարմարդկանց

Դու չուղեցիր,չլամեցար իմ խենքՃոդուսխրովշնչել, էլ ինչո՞ւ ես ուզում անձճայտցավով կրկին Հճոդիստանջել: Աշնանօր է կյանքս 4իմա, վիրավոր է Հոգիս տրտում, Հարկավորչէ... դնա... զնա... վշտի ճով է այժմ իմ սրտում:

63)

Գեթայս անգամ անկեղծությամբձեռքդ մեկնիր, որպես բույր,

նայիր,ինչես ցնորքներս մաճացան... անդամ վերչին ինձ մոտեցիր խաղաղությամբքո մաքուր, --

Տառապանքս ղու ճասկացիր այս անդամ... ճոդնել եմ, ինձ փայփայիր, եղիր քնքուշ ու անչար, 0րճնիր մաքուր տենչանքներիսմութ ճամփան... ես ծարավեմ անկեղծ խոսքի, ձեռքդ մեկնիր սիրաբար, Թեկուղտխուր կարեկցությունլինի այն... ես կուզեի, որ քո սրտում մնար մի սուրբ ճիշատակ, Որ ես վճատ չմնայի կես ճամփին... ես կուզեի, որ քո կրծքում նույնպես ծնվեր մի փափագ, Որ տիրաբար4րդեճել է իմ Ճոգին... --

ես

--

--

--

--

ԵՐԳ

(Անդբեասին) սե, մռայլ բանտի պատերը ոսկե թներ, Հոգուս տվեք աղատության ու արն, Ա՛խ, տվեք ինձ դեթ մի վայրկյաներդ ու անր։ Աե, ինձ տվե գեք մի վայրկյանկոիվ

իմ Քանդեցեք

մաչաշշունջ Գերեզմանի ինձ

տանջում է պաղ

կամարիւլեռ

ճայացքը Հ-սեչ»

պատերի,

շղթաների... քշնամանքը Զարադուշակ այս նկուղում, ես դեռ չապրածպիտի մեռնեմ եմ ղեռ. ջաճել ինձ, 0գնեցե՛քինձ, օղգնեցե՛ք

խենք ռրտում կյանքի տենչն է արեղակվում, Ռեռ տենչում է սիրտըս արն, կոիվ ու սեր: 0՛, քանդեցեքմռայլ բանտիսպատերըոն, չոդուս տվեք աղատությանոսկե թներ, ու արն, Ա՛խ, ինձ տվեք գեթ մի վայրկյաներգ ու սեր. :ճ կոիվ Ա՛խ, ինձ տվեք դեթ մի վայրկյան իմ

նն Գայլերն

ոռնում...

քամին է շաչույ... է նայում Հեռուն-կալանավորը են, Մարդիկ լռել պատերն են լռում,

Անվերջ անվերջչղթան է 4նչում: ու

կարծես Քե

Քամին նոցա է

կանչում,

Քամին սլատմվում է նրանմի զաղզանիք, նն Գայլերն

ոռնում, Լւնլ են մարդիկ» Անվերջ անվերջշղթան է 4նչում: Քամինքուն մտած մարդկանցէ կանչում, Ատավոր քամին դոներն է քակում, ու

ԼԶԱԶ անվերջճեկեկում, Փայարվում, Անվերջ անվերջշղթան է Հնչում... ու

Քնաժ են

մարդիկ, դայլերն են ոռնում, Քամինէ թակում դռներըմարդկանց, Բորբոքի՛ր, վաովի՛ր, ազատությանբոց,

Զարթնեցե՛ք, գայլերն են դոռում.,. մարզիկ,

լողալը

վմաոգԱՐակոաաաարաաշաաա լ տաատտատաար Պանա

ԲՅ

ըոգոտտատտդոտոնըքնոոնչուտ

Ո

ՄՀՑ

Ա

ԱՆՏ

ՀՈՄ(աջՔԻ-»ռԶ `

ՐՊ

կա՛ց, լա՛ց, իմ մուսա, մարդիկ չրլացին Անչայտ ընկածին... պաղ կյանքերիմեջ Օտար դաշտերում, Ընկնում են անվերջ, Վաղաժամմեռնող թերթերինման Թափվում են անձույն... նոցա արյունից կվառվի մի օր

վրեժնաճավոր, Նոցա խոսքերընորից կըշճնչեն, կովի կըկանչեն...

մի օր՝ զայրույթը կարող, Կրոլինի ճող... երկինք, ծով լա՛ց, լա՛ց, իմ մուսա, մարդիկչբլացին Անճայտընկածին, եվ քո երգերում, ն տխուր լացում կոչի՛ր Հատուցում: ու

«որ ոտա

Հո

Հաա

ԱՔՍՈՐԱՎԱՅՑՐՈՒՄ

ուռ է

է գիշերը:Սառույց ձյուն... Պաղլռությունը մոայլ է չար. ու

ու

Զարթի՛ր,ըղձալի գարնան շառաչյուն, Պայթի՛ր,փոթորիկկարող պայժաու Լուռ է երկիրը: Երկինքը ամպուռ. Մենր քախժագիննայում է Հեռուն, Մճկը կանչում է՝ «Զարթի՛ր, առավոտ») --

--

Ու

ու

աղմուկ շղթաներով

է ճանում...

Ռչ մի արձագանք... դիշեր է ձյուն... չանդիստննջում է մռայլ շրջական, 5ՒՂՆՂ Շողա՛,վրեժիմաճաբեր դաշույն, ու

-Է

Հնչի՛ր, փոթորիկժողովրդական...

Հավա

«աշ

Լ

ՀԱԱ

աաա

աաա արաՀա աաա Գ-Ն:

Է

ՎԵՐԱԾՆՈՒԹՅՈՒՆ

կանգնածենք մենք իրար դիմայ, աճարկու, Ես անցյալիս ստվերն կամաց, Ու մուտենում ենք մեկ-մեկու Ու թշնամաբարնայում մեկ-մեկու: նոր կյանքիճամար, Զարթնել է Ճճոդիս է նա ինձ ժպտում քարացածիմ դեմ, տիրաբար Թներն է Ճոդիս պարզում հա քեղ կըճաղթե՛մ... Ու զվարք Ճչում

Համառ ու

--

12-27

Արեն արթնացավ,արեր մեզ

ի՛նչ,

նա

մեզ չի բերում իր չողերը չինչ, Մեր վրա մռայլ կամարնէ Ճեզնում, Անսիրտմեքենան ելնում ու ենկնում: Գիշերնէ իջնում ճեղ ու Հճանդարիտիկ, Գաղաննէ ննջում, ննջում հն մարդիկ Անվերջկարիքնէ մեր դուռը բախում, Սովիցմեր Հոգնած սիրո նվաղում: Անվերջաշխատիր,տանջվիր անդադար

Ու

աշլսատանքըդ ուրիշիՀամար, Բավականէ, վե՛րջ, մենք էլ հնք ուղում Միրոերգ, անրջանք, վայելք ու Ճճուզում, Վեր կաց, իժ ընկեր, վեր կաց, մուրճրդ ա՛ռ, նոր կյանք, նոր վայելք կոննք մեղ ճամար...

304.

ո».

Այս պաղ

նս տնսա աշխարչում

տեղ Եղբայրների

ես

միայն տառապանքիլաց,

Հանդիպեցիչար ոսոխների-

ծվ դորա Համար իմ դեմքը երբեք զվարթչժպտաց, ես դարձագերի: խոչճերի -- եվ ղորա ճամարդաձճիճ Երբ հս կամեցաոսկե արնի շողերը գրկել, --

նենգամիտխոնավնկուղում ինձ շղթայեցին, Մարդիկ մարդիկեն զրկել, ինձ կյանքի բնքուլ գուրգուրանջներից մոայլ չարությամբլցրին: խմ սիրտը մարդիկ անգութ -.

ու

-շ

ես

Ես --

0--

ինձ նմաններին էմ ընկերներին, որոնում են ու խենթ, որոնում եմ նոցա, որ ղրկված,թշվառ որ մարդիկ դրին, ալս կապանքները, Ֆկե՛ք խորտակենք տենդ... եկե՛ք, ձեր սրտում նս կըշրդեճեմՀատուցումի եմ

--

ԲԱՆՎՈՐԱԿԱՆ ԵՐԳ

են ամեն կողմերում Արձադանքվում Մեր խրոխտ կանչի երգերը Հզոր, Վերջին տրտմությանգիշերն է ալսօր,

Մենք ձեր մութ կյանքին լույսեր ենք բերում: Սն քաղաքներում գիշերն է շնչում, Տանջանքնէ սողում սն օձի նման, Մեր ամբողջ կլանքը տանջանցէ միայն, Մենք չենք տրտնջում, իրար նենքկանչում: Մենք ձեռք ենք մեկնում, կանչում, ականջում,

պայքարիցՀողնած,չ Մեր ընկերներին՝ մոռտյլումքնած, Մեր ընկերներին՝ Վերջինզայրույթի զանդն է ղողանջում: Արթնացի՛ր,երկրի դարավորմշակ, ջաճեր, փողեր, Հնչեցե՛ջ, Վառվնեցե՛ք, արյունավառծեդ, ն որ կյանքի Շողա՛, կարմիր դրոշակ... աղատ, Սածանվի՛ր

24 Վաբան Տերյան

ԱՐԹՆԱՑՈՒՄ

ՆՄԱՆՈՒԹՅՈՒՆ

մենակությանանապատներից Ճանկարծաճաղզանդերի 1սնհցի Ղողանջըաճեղ, ն նոր տենչերի ՊայծառՀրդեչծըիմ ռիրտըայրեք: իմ

Խենթ մարտիրուներ, աբայժֆառղ Հերոսներ, Զեր կարմիրճամփան՝քարերի միջին, ծրեց իմ Ճոգու տենչերքչնչին, Բացեցիմ ՃՀողունուրիշ փաթոսներ: իմ ջլատ Ճոզու վիշտբ քարացավ, ես խորն ղգացի իղձր ձեթ Ճոդու,

Փա՛ռքձեր անունին, որ

այս

Ու

իմ փոշնպատքայլերը մոլոր Դեպիքաղաքը դարձանվնրստին, Ուր ձայնում էին կոիվը վերջին, Ուր կռում վին աղմուկ ու ժխոր: Ե| ինձ ժպտացիներգեր ու շփոթ, Ռղջո՛ւյնքեզ, աղմուկ հորածինկլանբի, Ողջո՛ւյնքեզ, ղողանջփրկարարղանդի: -- Ողջո՛ւյն քեղ։ բացվող պայծառառավոտ..գ

աճաթլկոռ

ֆիշերին բերիք նոր լույսի Ճամբուվ: -- Բարի կուռքերն են մեղ շրջապատում, կենդանիաստված, ես թեզ եմ կանչում, Ինձ քո կարոտն է անդապաթտանջում, -Բարիկուռքերինես չհ Հավատում:

--

--

--

--

2":

ե11

Հաաա աաա

արրոանպա» աար

Հ

Քնկոտ առվին թեքվեց ուռին, Աստղերնելան ցիրուցան. Ա՛խ,մի Ճիշիր տանջանքըՀին, Մի մտորիր այս անդամ:

Ոչ, մենակ չեմ ես լեռներում, Սաղկունանցմեջ, երկնի մուռ, Ոսկե մեգն է ինձ դուրդուրում առավոտ: երեկո Արշալույսինջերմ արեն է ինձ Համբուրում սիրաբար: Շոգ կեսօրին Հով տերեն է Շվաք վոում ինձ ճամար: Աստղ ու ծաղիկ, Հավք ու տերն ու

Աստղըջրին, ցողը ծաղկին, Մեգը ծովին է փարվում, Շողը մութին, Հավքը Ճավբքին կարուտադին Համբուրում

ժպտում են ռիրագին, կայն երկինքը գլխիս վերն, երկնի պես լայն իմ Ճոգին. Ու նայում եմ ես դեպիցած,

ինձ

Դու էլչ դու

էլ քնքուշ եղիր, Մի տրտնջա,լացըդ թող, Այս սուրբ ժամին լոիր, լռիր» Սիրիր անխոս կարող-..

Ուր դաշտերնեն մրափում, Մինչդեռ Հոգիսլուսնով Հարբաժ՝ Տխուր քունն է թոթափում...

«3832

ու

Շուտովկանցնի գիշերն անուշ,

լուռ Խորճուրդը

կրմարի, Սիրտսկզգա, որ ուշ է, ուշ: Ջուր կըճչաս«օ՛, արի՛»...

|

ԼՂ"

մի սիրիր ծաղիկներըՃոդածին, Արյունուսեն ալ վարդերը»իմ անդին, Չէ՞ որ Ճողն է սնում նոջա ամենքինչ-Դաժան մարդիկ չճողնարյունով լվացին: Դու

Մաչուցավ կա ձադիկներիքնբքձրում,

կա շափրակներումարնառուն, Այն աստղերը: որպես սերը հրաղումն, երկնիծաղկունքայն առողեքն հմ ես սիրում:

Մաճու

բույր

66:

Արեգակըծովն է իջնում, Ցողըշոզաց դալարին, Սարիլանջից Հովն է փչում, Աստղը ժպտաց կամարին: Անճառելիվայհլչությամբ իջավ տխուր իրիկուն, Արնմուռքում մի ոսկի ամպ Ցնորում է խոկում: ու

իմ

քախիծժնէլ այն ամպի պնո ծնորում է քնքշաբար, Հիշելով բեղ, Բոցավառվում՝ եվ արտասվում բեզ ճամար:

(Էքսպոոմտ) «ձանաք ենք անում», էիր երբ փորձվածմայրդ նախատումէր քնղ։ Հանաքըճաճախ դանակէ դառնում, Դու

ասում

--

--

--

Մի

օր սն

գլխիդ փորձանքկրբերես...

ինչո՞ւ հս Հիմա նախատումդու ինձ, ես ի՞նչ մեղք ունես, Մայրդ քեզ ասաց կարծում էի, որ ճանաք է նորից» Հիմա դանդատովկանգնել ես իմ դեմ... --

ճանաք ենք անում, չէի՞ր կրկնում երբ փորձվածմայրդ նախատումէր բեղ, Հանաքըմիշտ էլ դանակ է դառնում, Մի օր անպատճառթակարդըկընկնես...

Դու

ՀԱՆԱՔ

--

--

--

ինչո՞ւես ՉԶէ՞ որ

դու

դու ինձ նախատում) ինքդ ձեր տանից փախար, ինքդ իմ գիրկը եկար,

այդպես

Տ1՞

որ դու

Ռ՛չ,

հս չեմ նախատինքիդ ճավատում:

Տո՛ս,

ժոզտում ես

նախատում քեղ կանչքցի, դու եկար ինձ մուռ, Դու ընկար կրծքիս գգվանքովխանդու, ես

Քո

դու

սուտ

զայրույթին նս չեմ ճավատում: Հավատամ՝ գիշերը բնավ Չի ճավատալուքո սուտ զայրույթին, Լ127ճավատալու երկինք ու դետին, սուտ

Թե ես

Աստղերը պայծառ,կանաչը խոնավ

ինչո՞ւ աչքերըդ

վփակեցիր լուռ Էնկարիմ կրծքին Համբույրով կրքոտ, հսկ Հիմա աճա կանդնել ես իմ մուռ Ու նախատում ես ժպիտովտխուր... ու

ու

օ3-

եմ անձճամբեր, Ցերմ կարոտովսպասում Որ մեկը իմ փակ դոները կրբանա-- Ո՞վպիտիդա, գուցե ղունատ մի ստվեր նորից լուռ Լուռ ներս սողա եմ ես մնում չերմ կարոտով,որ ոճա, Մեկը անուշ կըչեկեկաիմ կրծքին. Հնա «-ծ-Ո՞վ սվիոի գա, դուցն Հովը մեղմ տան կողբին.:. Ու քարանաիմ գերեղման

չքանա.»

ու

Մի՞թե չկա ոչ մի Հոգի Հարաղատ, Մի՞թե չկա ոչ մի մոլար ուրվական, 12 դունատ, Որ ամոքեր քարացումը մոգական... Որինձ ճաներ այս կոշմարից

Ն

-

Օ

շու

Ծ

ու

օ6:1տ

110ՎԱՇԾՆՈԵ

ոճա6աթ

ճետ,

որոն ՈթաղաաՑ

ս

Խո

7են

ոշմոյլ..,

ՏՃՂԵՀ1Օ11

դեո իմ

են քո

նամակն ու

ճին, պատկերը: նաղիկներըդ, ժաղիկներըդդեռ իմ մու են, մոտ

ինձ ժպտում է Դեռ լալիս է

ճեռվից դեմքիդ ճավատարի մ, սոխուրՃողիդիմ ճողու դեմ: Դու սիրեցիրիժ լոենք Հոգու վիշտը ակար, Դուինձ ճամար քո ՃայրենիՃողի թողիր» Ամեն բերկրանք դու մերժեցիր ու մոռացար, Քո անարատ,քո սուրբ ճոգին դու ինձ վիր: Ռ՛չ ոք, ո՛չ ոք ինձ չսիրեց բեղ պես անվերջ, Ո՛չ ոք դիպավբեղ պես քնքուշ, քեզ պես մաքուր.

ես Բայցդու չկաս... ուշ է արդեն... ճավերժ եմ ալիս քեղ, իմ չեիրված Ճողերի տակ քնաժ իմ Քույր».. ու

Երբեք չէր եղել այսպես ցավագար

սի՛րտ, այսպես խորախոց, Քնքշությունըդ, այսպես խանդոտ,խելադար, եվ երբեք՝

երբեք չէր եղել այսպեսցավագար. .: Վերջիննէ արդեն ն դրա Համա՞ր չանգիստ է կարծես բայց ինքնալեկո՛ծ... երբեք չէր եղել այսպես ցավագար ռկ՛րտ, այսպեսխոռրախոց:.. Քնքշությունըդ, --

ոռը

Աստղերնէն քնքուշ խաղում,

Դողում ու

շողում

են

վառ,

Հեռվիցայն արծաքավուն

ժոլտում

են

ինձ

ու

իրար...

Բացվածէ Ճճոզիս պարզված, Քացվածէ ալխարճում խոր, Հրով սիրով (ցված, Լցվածէ սիրով մի նոր... ու

նվ շուրջըս: որպես օրոր, Մբ երզ է անլուռ 4Հնչում. իմ սի՞րտնէ, Թե՞ Հեռավոր են մեղմ կարկաչում... Աստղերն

ՑՈԼԱԿԻՆ

ես նոր երդեր լսել Դու կամենում

Հին), իմ խոստումը եմ ես էլ, Հոզնել խոսքերից Տխուր Բայց կյանքն է տերը մենք նրա գերին.-Հոգիս լցված էր երգերովՀպարտ, էր իմ դեմ մի նոր ճանապարճ, Բացվում Բայց Հանկարծ երգս մնաց անավարտ,

մնաց (Անկատար

--

խավար: նորից տիրեց իմ սրտում թների Զգում էր ճոդիս աղատ վետքափաճարում, վիշ սավառնումի Բայց լոնցրինինձ անվերջձայների Ու

Կսկիծներնանդուլ օտար աշխարում... նման Մի կարծիր, որ ես Համբակի ըոռիր Թեթն ուղին եմ Համարում սովորածճամփան... եվ դերադասում ցնորքներ Թե դիտենայիր՝ ինչքա՛ն մեռան իմ Հողում, երգեր եվ ինչքա՛ն Թե

իմ

ԷՔՍՊՐՈՄՏ

Հեռավոր ընկեր, դիտենայիր» ւնքուն-գիշերներն դառն օրերն ու

Թե

ի՛նչ Համառությամբ գիտենայիր՝

Թե

զիտենայի՛ր..:

(Սիբելի ՊԵՐնանույշին) Ամպերինրմուն թող ռաճեն-դնան Մտքերըմոլոր, Ցավերը բոլոր-Հեվ սիրտդ մնա պայծառ ճավիյան, երկնքիներման. եվ աստղերիպես քող միշտ վառ մնան երազու խնդում

եւ

Քո բոցն սրտում

ցոլա՛ն, ցոլա՛ն աստղերի նման

Անմար

ու

Ու որպես արեն արդար Խավար աշխարձճում,-Սիրոդ ճրաճբըրուն-Թող ժպտա՛ պայծաո, խնդուն,աշարա՛ Զարին բարուն... ու

առատ

տ

ու

1914|728

Թիֆլիս

ես Հարվածներին-կուրծքս դեմ տվի առ տարափ, տարափ էին Ռր թափվում ն ինչսլեսնենգ ճուրով ինչպեսմթին, ՅՑ2

արթուն...

Դու

Տո

չըդիտես դեռ, որքան անմիտ են իմ ցնորքներըն որքան խենթ են. Մաքուր Ճալացքըդ մաչացու նետ է, եմ: Դու չբգիտես դեռ, որ թշնամիդ Լուսե քո սիրտը դեռ միամիտ է, իսկ ինձ այրում է քո կրծքի «լենտը», Դու չրգիտես դեռ, որբան անմիտ են իմ ցնորքներըն որքան խենթ են...

ան

ոՀ

հւ Ճճողին, որպես թափառլ|կ մի շուն, եվ շուրջը՝ գիշեր, ն շուրջը՝ աշուն, ՄոլորվածՔայլուվ ն մաճն աչքերում,

ԱՀաբե՞կ, անօգփախչում է Հեռուն: պիտի դտնի Պյուրընկալ մի տուն, Ո՞ւր պիտ ընկնի Հոգնած Ռրտծե՞ղ տրտում, տրորված աշխարճում անդուռ, Ծնժված, ու

Ո՞ւմ

պիտի պարզի աչքերը տխուր եվ ո՞ւմ պատի տակ աշնան զիշերով ՊիտիՃանգչի նա մերժված ու խոով...

25 Վաճան Տեւյան

ՋԵ.

Այս դիշեր իմ սրտում, այո գիշեր Վարդերեն բացվում վերբի՛ր... Անցեքլուսեղե՛ն, անցե՞քՃուշերչ Մոռացված,կորած իմ երգեր...

տանում նորից իմ ճամփան դնում է Հեռուն, Հեռուն է եվ օրորում է թախժալիերգով գնացքն այս անկանդ, Նորից ես անտուն, նորից Հեռավոր, նորից անանուն, նորից աղետ ու վոանգ... եվ իմ 4ճոդումեջ, ն շուրջըս՝

--

Այս դիշեր ես Ճեռվում

իմ դեմ անծիր ծավալվող երկրներն այս նոր, եվ քանի դնում, այնքան երաղ ես թվում, այնքան վառ, եվ բանի դնում,այնքան բաղձալի, այնքան լուսավոր թշվառ... ծվ դյութականէ Հնչում բո ձայնը,Հազրենի՛ք

`

Որքանցավել է իմ սիրտը, այնքան թող զվարք լինի դու

ինձ

--

Ո՞ւմ

Հեւռ

Զժե՛ոռն

0,

հս

ուղում

մրցել...

է ծաղկում...

օռար

ես անտուն

օրը

ինդուն

ն Որքանմաշել ես սիրտս սառնությամբ քինով աճեղ, Այնքանքեղ վայելք, այնքանսիրո երդ, այնքանօրՀնություն: 25"

ղու

երկնի տակ ու

անքուն...

քեղ այնտեղ, Հիշո՞ւմ են արդյոք են Անունըդտալի՞ս արդյոք... 0, սի՛րտ իմ, լոի՛ր ամեն տեղ-Թաղիրն մրմունջ, ե մորմոք...

սիրտը լուսեղ, ջո

է, ձմե՛ոն

իմ, ռի՛րտ

Մեռնում

այնքան թող լինի

Հեռվում,

Նայիր մեր սարերը ճերմա՛կ--

Դառնացածսիրտս դառնումէ նորից քո սրտին ցավոտ, տրտում, ԱշտացածՃողիս կրկնում է նորից խոսքերը եմ նորից գլուղերը խավար, աղոտ քաղաքներն Հիշում ն մաճու դեմ արթուն: Եվ ժողովուրդն ույն՝ արճավիրքի քո

եմ,

կարծեսճայրենիք եժ դարձել.-0, ռի՛րտ իմ, ո՞ւմ ճետ ես կովում,

Բացվում են

Որքանդառնությունտվել ես

ե՞

ոԾ թ

Դրեքսիրտրոդարավոր Հարազատ օրրան, Օրորեցեքվիրավոր Սիրսորսնաիրյան... նվագներովսլարղ նուրբ Գգվեցեքնրան, ու

երդով սուրբ Հայրծնական

Սգացեքվրան... Ռակեթներ ուներ նաշ, Ուներ բոցեր բորբ»

Արյունաներկէ ճիմա Ու

երկրիս պես որբ: Դրեք սիրտըս դարավոր օրրան, չարաղզատ Օրորեցեքվիրավոր

Սիրտոլրա նաիրյան...

ՀԺ

Հիմա երկրում իմ բարձրիկ, Սարերումայն Հեռավոր է լոխկ, Ամայություն

Գիշեր է աճեղ

ու

խոր:

Բայց վառ է աճա մի շող» Մի ճամվիորդ է շրջում անտուն,

Ճակատըպատած փշով, Մաճու չափ դեմքը տրտում: --

--

Անցնում է անօթնան երկրում այն միշտ Ճյուրասեր, ավան, Անցնում է դյուղ ավեր... Բոլորը լուռ ու

--

ու

Բուքն է, մրրիկն է կոծում, է քախիծը նըրա. Վարդերեն անվերջ բացվում, Վարդերձյունի վըրա:

Դառն

եվ լալիս է Անցորդը-լուլ:, եվ դնում է դառը լացով.--

Հիսուս, օրճնի՛ր, 0րճնի՛ր,

երէիրն իմ՝ երկունքի ծով... ՅՏ9

Ն"

երգա կրկին մայիս մի նոր, արու, եմ կրծաղկեն արտ եվ կըչնչեն սիրակարոտ մեղմօրոր երգեր քնքուշ Ախ, քանի՛ մայր ճրակարոտ եվ քանի՛ կույս, սրտով մոլոր, Պիտի ողբան ձեզ, անօրոր քնով քնած սրտեր վիրոտ: Ճամփի վրա, սարալանջում, Ուր աղբյուրն է անուշ կանչում, Մութ խրճիթում, սուրբ ճարկի տակ, Ծովում, դետում, ջրճորներում Ընկածեք դուք տեր ու մշակ: ու

ու

--

ՆԱՄԱԿ

Դուքմոռացել եք այն «Հանաքնեիր»

ամենչ եվ Ճամժբույըներն այն, ն անհրն հսկ իմ սրտից այդ «իշատակները Որքա՛ն արցունք դեռ պիտի քամեն... Ջեզ Համար սերը «Հույ ու ոլանիր է», Այսօր յայսանղ եք էդուց այնտել, եմ Զեր հսկ ես սպաճում սուվենիրըչ --

ծաղիկ մի սուրբ Ռրոլես աննե: են Ծիծաղելի Զեզայս խոսքերը, եժ ես |լ Սրժաղոլի ճիժար. Հիշո՞ւմեք իտչայնսժի օր «Հառսկերը» ու

նբվորեդըըինձ ծժաղրի ճամար... ես «երե» եմ՝ Դուք միշտ կրկնում եք. Ո՛չ, Հուլ աղջիկ եմ պարղ սլարկեշոյ իմ ցնորքներըկժու Ճեղնում իք եվ երդում սերը աղզաո Հեշտ Զեղ Համար սերը «ճաց ռլանիր է»չ Այսօր այստեղ եք էդուց այնտեղ, հսկ ծս պաՀում եմ Զեր սուվենիրը:» Որպեսժաղիկ մի սուրը աննհնխ... ու

ու

ու

--

ու

ՑՈՐԴՈՐԱԿԱՆ ՏՐԻՍԼԵՏ ԱՌ ԱԶԱՏԱԳՐՈՒԱԾՆ ԱՐՇԱՄԻՈՒՄ

ԱԶԱՏՈՒԹԵԱՆՆ ԱՄՈՒՐԻ

ԱփսոսՀէ՞,Մարգո, այս երեկոն, ծրբ Հաղիվ են մեղ թողել մենակ, երբ քեղ է պարզվածՀոգիս Համակ, նատած կարդում հս «Սատիրիկոն»-այս Ափսոս չէ՞, Մարգո, երեկոն...

Արդենքնած է, Մարդո, նայի՛ր, Այս խեղճ ծերուկը, որին «նոքա» Մեղ մուտ թողել են իբրն վկա-Արդենքնած է, Մարգո, նայի՛ր...

ՑԱՂԱԳՍ

ԵՎ ԱՆԶՕՐՈՒԹԵԱՆՆ «ՆՈՑԱ»

ՑԵՐԻՈՒՐԵԱԼԻ ՀԵՂԻՆԱԿԷՆ ՄԱՏԵՆԻՍ

0՛,

մի լինիր դու խստասիրտ«նոքաջ եվ մի «ալածիր հրգչիս անարժան.-Գիրքըսքող լինի դաշինքի նշան, եվ էլ մի նիր խստասիլրո«նոքա»: Համար խոչընդուտչըկա, «Ամուրի» նա եվ կրդտնի ճանապար, Արշամ,-իմաստունեղիր՝մի լինիր «նոքաջ եվ մի Ճալածիր երգչիս անարժան...

3/1 Ս. Պետրոսիքաղաք Ցրտաստաւն

հ

Ա՛խ, կանցնի, Մարգո, այս երեկոն եւ| կանչետանաՃավերժիմեջ. Գեթ իմ գրքում թող մնա մի էջ, ՈւրՀավետ ապրի անուշ Մարդոն.-Մարգո, այս երեկոն... Ա՛յս,կանցնի,

ւծ»

եվ Հիշնցի ես Ճորդ անձրնիտակ Սլացող կառքը» որ տանում էր մեզ, արաղ, կարկաչունն Եվ բո խոսքերի «րակեզ-.. եվ քո աչքերիփայլը ե «նդեմ» այգին, Մտաբերեցի տարփոտդղզվանքում, եվ Համբույբներըս քո կրծջինչ կուրծքս էր Հրաճրում երբ քո Հոգում... Հոդիս եվ ալեկոծվում ու ցուրտ, եվ Հրաժեշտըժեր տխուր երբ մենք անկարողգրկել մեկմեկու, սառն անխորչճուրղդ Զեռք էինք պարզում երկում ծանոթներ Որպես աշխարճիկ ու

Բայցդուցեմնա ն քո Ճոգու մեջ մի երդ, լուսեղեն մի ճուշ, Բոցեղեն Որպես սիրելիսլոնաիցմի էջ, անուշ::: է միշտ դզվանքով Որ ժոլտում

երդնայս անղոր ու անզարդ, Թող Հիշեցնե քեզ կրկին Գարնանանձրեն այն դվարք Եվ «եդեմ»այգին: Այսօր անձրն է նորից,

Բայցաշնայի՛ն,Ճլուսիսյան. ես ինչալն՞ս Հչիզդգամ Թուխիժ, ինչ ե՞ս չավփաոսամ: ին չպ ե՞սսրտով մոռրմոքուն,

Ինչպե՞ս,ինչպե՞ս չրթերքեմ

Հուշեր,որ

դառն

այս

մեդում

երազեն արդեն... Շողարձակ այդ աչքերիդ Որպեսգերի մի անզեն, Ինչպե՞սկիզող ցոլքերիդ Սիրտըսչրպարղեմ...

նչճամ Հոգնեցի գրքերիցանչամար, Աշխարճիցայս խավարինձ տարեք, ինձ տարեք այս երկրից անարհզ:

տարեքմեր դաշտերըպայծառ, Մերր սարերն անառիկ, վեճանիստ, արնոտ Ճանգիստ: Մեր արտերն ինձ

ու

Փրկեցե՛քմտբերից այս անծայր, Փրկեցե՛քխոսքերիցայս խելոք, Դարձրեքինձ մանուկ

ն

անճող

որինաստու

կԱ Խորախոցխոճերից ն Մե ը սարերը

եք, տարեք:

,

տուն... տարեք ր

Դ

Այս ճին

ու

նոր դրքերի վրա կորացած,

հս, չիտեսա, որ դարուն է նոր, Զրտեստա

եվ այս մեռած մարդոցք մեջ՝սիրտս կուրացած Զըզգաց,որ բաց են արդեն վարդերըբոլոր... ես արն ոնք

Հրոտե

խուցին

Ժեջ մթին բիր,

,, ե, ինձ, չըճտտանխ վ երդերը մայիսյան չըճատսան ա

Քո

ծիծաղը կարկաչուն ճնչեց իմ սրտին, եկա՛ր որպեսւ հերդպայծառ մայիսյան... Տես ինչպե՛ս նմ Հոդնել ես այս դրբերից «ին ու նոր, Խոսքերիցայս իմաստուն), ռիտուններից բուր: եա՛ կա՛րչ

ի

ժպտա,անգի՛ն, ժուլիոըդ խոր դրքերիջ հոր» ամոքիչ:.զրուլցիդ աղբյուր ոն Խընդությունըդ Քո

Համբույրը դարնային| մաստուն է ավելի, գիտուններն այս խոժոո, գրքերն այս մթին: բյուր անդամ ընել գ թովիչեն:է ն սիրելի, Գգ գգվանքը ՔԸ բյուր

Քան Քո

Քան է՛

Վոլֆը, ն՛

ե՛ Հումբոլղաըմիասին... Բուվուլը,

ԿՀ

օ՛ խնդությունիմ սրտի, Այնպեսպարղ խնդագին,-«՛ իմ արտի, Պարզվեցիրիմ ամեն ինչ ն մոռացար ինքըդ քեզ, Տվիր խնդուն օ՛ խնդություն իմ սրտի ծյուսած կյանքըդիմ կյանջին,-Ու ցավերիսցավակից՝ դու խնդությունչրտեսար: օ՛ լնդություն իմ սրտի, ին քբղ՝ինդումհրկնային,-ն ընքջագին սիրուճի, նղար ինձ քույր մեղմանույչ օ՛ խնդություն իմ սրտի: մայր ինձ կաթոգին,--: եղար խանդոտ եղար սուրբ Քրժուճի, ութտիս՝ ձչավատարիմ իմ Վառ պաճեցիրեժ Հոդին,--օ՛ ու

խնդություն ձրկունքին,--

որտի, խնդություն ն՛ ձրգ, ե՛ սնըչ

Հավիտյան, Քե՛զօր4նությո՛ւն

ե

աղոիք:

ոօ

Ի՞նչ մնաց ինձ-- ոակլա մի ցանց, ուրիչ օչինչ, Ճուշերի դանձ,-- ուրիշ ոչինչ, Մարդարտաշար Տրտում գիշեր ն մենություն անօգնական, Սիրո կեղեքողկարուո անանց,-- ուրիշ ոչինչ:

երազներից իմ Հրավառմնաց փոչի-Սին անուններկորաժ կանանց, ուրիշ ոչինչ,

--

իմ Հոգուն մնաց մշուշ ծանը Քինջ

ու

մթին,

ե իմ այգում՝ քամու կաղկանձ,-- ուրիշ ոչինչ: քամի, այդում այս մերկ, ոռնա՛ Պարի՛ր, լա՛ց, Տա՛ր,մի՛ թողնիր, քամի անսանձ,-- ոչի՛նչ,ոչի՛նչ... ու

ոծռ

ճիչերինձեր ցնծագին Հավատում այդ շփոթ. աղմուկներին եվ խանդավառ է Գաղտնիմի թույնկեղեքում իմ Հոդին

Ձեւ

է, որպես բոի եվ ձեր խինդըսարսեցնում

երկրինիմ ավեր, Ո՞վ է կանգնելպաշտպան տանջանքին... մեր դարավոր Ո՞վ է Թարգման

09--94

«Հ-ԱՖԱՑԵԼ ԶԱՐԴԱՐՅԱՆԻԱԼԲՈՄՈՒՄ-»-

է նա, աղբյուր սիրո առատ Մի՛ տրտնջացավիդ Համար Հուր է սուրբ մաքրող Մի՛ ափսուա մեղքիդ Համար սիրտը է Թե սերն անցնի՝մի մորմոքա կըմնա ճուշ՝ մաքուր նա, Սիրտըդթող միշտ խնդա կամ ւՖ-- մաՀ է մթին, երբ լուո է --

--

նաչ

ավփսոս)յ-Համար երբեք չես ասելու ախ Արածներիդ ասես ափսոս: Հաղա՛ր ավիսո՛ս, ճամար պիտի Չարածներիդ կապանք, սրտիս դրի ինչո՞ւ վաճան Տերյանն ասաց ավա՞ղ, Քանի՛ սերեր, քանի՛ Հուրեր ղուր Հանգցըըի ծազա՛ր ասիսոս::. ու

-

--

1917, գարուն,

Թիֆլիս

նա.

--

960 ՎաճանՏերյան

«Հ»

Թումանյանիպալատում Ով որ քեֆի չի նատել, նա չի տեսել դեռ խնդում, Աշթար4չի տեսել:

Այստեղմիշտ քեֆ ու Ճանդեսէ. կեցցե՛ «մեր 0Ճաննեսի»: Ա՛խ, շեն է ո/էւննայլոյշծ՞ն է, Բայց ափսոս չրկա Աշխենը:

Թումանյանիպալատում

ո՛վ մարդ, կրգտնես,

Անպակասայս տան վարդը-Ծաղկի՛ մեր քնքուշ նվարդը:

Անուշ,Արփիչ-արբեցում,

եվ վարդչ ն նվարդ...

Այս տունը միշտ անուշ է, Այստեղ է անուշ Անուշը:

եվ ինչպե՞սմարդիկչարբեն,

է Արփին... այստեղ Քանի

28"

Թումանյանի երգերում կան

«էս»,

ն

«էն»,

Բայց իղո՞ւր ես

դու

քե՛ն: Ատամներըդ,

սրում

երգերում Թումանյանի կան

«էն»,

ն

«էս»,

Բայց կա ե սիրտ դնզերուն, Հոդի ճրակեղ: Խելքի՛եկ, ՛վ նենդամիտ, Այնտեղ փնտրիրմիշտ Հայրենիխինդ ժրպիւո շվ Հայրենի վիշտ: Այո՛չ «էս»-ին ն «էն»-ին ես էլ եմ մերժում. ոկի՛ր քաջին Հճենին, ու

ԲՐՑՈՒՍՈՎԻՆՀ»

ՀՀ-ՎԱԼԵՐԻ

դեռ պատանիսիրեցի քո խիստ, Ցո՛ւրտ, Հյուսիսային մտաղուսպ լեզուն եվ տեսա՝ որքա՛նաճեղ է կիզում կրրակըթաքուն տողերից ճանգիսո: ես

Այդպեսափերում իր կանաչանիստ, իմ Հեռու երկրում Արաղնէ Ճոսում, այնպես Հանդարտէ խոսում, եվ այնպե՛ս, Թաղածիր խորքում մբրիկն անձճանդիստ: չարչարանացաճավոր ժամին եկար այցելու իմ երկիրն անճույս եմ ավետեցիրփրկություն լույս, երբ ճալածում էր մեր նավը քամին: Դու

ու

ու

Ո՛վ լոսնաճաչ շուն:

404.

:

ԻՍԱՀԱԿՑԱՆԻՆ-»

-ՀՀ-ԱՎԵՏԻՔ

ճեղքելով կապույտ անապատնանճուն Ոսկի քարվաններնանցնում «ն կրկին: Քո քարվաններնեն, դերվի՛շիմ. անտուն, խառնում իրանց ջինջ կարկաչնիժ երգին...

քարվաններնեն օրորում անքուն սիրտը բեկված ն իմ Հին վերքին Բերում են ճանդիստն Հողուս՝ խնդում:

Քո

իմ

երգում, կարմի՛ր, Արյունաբո՛րբ

Քե՛զ

եմ

Ազատությանդըբո շ, Վառվի՛րճողին իմ որբ, ձչարյլավ Հավետճարյավ, Ցնծուն խենթ, որպես ու

Մրրկաճավ:

Հարյավ ճավեյո, Հարյավ Հողին իմ որբ քնից»քնից անարգ. Մաճանըման արյունաբորը եմ Քե՛ղ երդում,կարմի՛ր, դրրոշ Ազատության

Անմխիթար

ու

չար

--

քեզ

ռք..: փա՛

իմ օրերին,

կլանքիս մոլոր, կյանքիս, Անապավեն

իջավ անմար մի լույս, մի ճուր վերին եվ ճրդեճեցՃոդիսո:

«6.

եկավ երկաթ քայլով եվ երկիրը դողում է.

Զգեստավորվի՛ր նոր փայլով, Ընդունիրեր ալ շողումը: օրվա Դատաստանի

ԱՀաբեկաստղերի ելման են քադերն Ճընօրյա, Թափվում եվ դաճերըլինում են կործան...

. "`

ե՛լ, դեմոկրատիա, ամեն Խոր խնդունաղմկիր

կողմ, Դուրս թափվիրմութ խուցերից որպես Ճողմ,, եվ որուռա՛ ն՛ Լից փողոց,ն՛ կրկես, ե՛լ մմրիկունու ձրկեղու: Թո՛ղ ոլորուն խավար ու

ու

" յս

ր ո փողոցնորը

Ջարդեցե՛ք անդուլ,անգութ, անխնա,

9նջեցեք աշխարճն ասլական Հին, Քող քարը քարի վրրա չմնա, Ոռչը մատնելեք Հրրին մաճինո եվ կործանեցեքբանտերըվերջին, Փշրեցնքվերջին շղթաները պիրկ, Որ կաշկանդելեն մեր միտքն ու Հողին: Որպեսփոթորիկ»իչե՛ք ավերիչ ու

ու

՛

խառնիճաղանջ, յ

Ե՛լ, որպես ճուր ու լավա, Լի՛ց ն՛ փողոց, ե՛ կրկես, ճիչ ու կանչ-շառաչ, Շաչ ,

,

Ն

ոՏռ

եվ

խորտակեցեքաշխարճն այս զազիր, դարձրրեքայստեղ ամեն ինչ:

Փո Փոշի

,

ու

լվա՛...

Ողջըսրբի՛ր

ու

այսՀոգսերում Մշտունայն միայն քեղ: Հավատացի Միայն դու

՛Հ-ՍՏԵՓԱՆ ՇԱՀՈՒՄՅԱՆԻՆՀ»

ԵԺ

ես

Հրակեզ

սիրում։.. Ողջակիզվում ն

սի՛րտ մաշվող, Միայն դու Տեսնում երկրի այս բանտից ես,

Հուրեր անծիրն անբիժ մշտաշող::: եվ երկրներ անխնդում: եվ աշխարճում Մեր մոլորուն ու անօգ դո՛ւ ես լոկ Ուղիներում՝

կանցնենդարեր, դարեր երկար ու անթիվ, Բայցքո անունը աղերով կրմնա Հսվվեւոկենդանիո եվ սերունդներ, որպես Հին զինիչ ցնորքով անսանձ կարբեցրնե

եվ կայրե, կայրե անանց... Քո

անունը, որպես ծածանվող դրոշ,

Անունըդկարմիր, Ճբե ապարոշ, կրտանիամբոխն արբած, ց. ,. Որպես ռրբություն՝ գլխաբա՞

ավետում:.: Ազատություն

.66

բերումէ «տանկեր», Մերթշնամին Բերում է պեղերսնամորթ: կեռ

դալիսեն, դաշույններով են:

դնդերովդալիս Մոռւսյլ Թողդա՛ն.

«5.

ինչո՞ւ ես ջաձել չրմեոա, երբ վառ էր Ճոդիս ու լեցուն, երբ պարզ էր օրերի լեզուն, ել թեթն՝աղմուկն առօրյա...

դեմ՝անզոր Մեր կրակի Մեր դրոշի դեմ՝կբխորտակվեն. ջաճ ենք, Մենք մութ աշխարձճում՝ են,

դրոշ, երկրին՝ Մենքւտանչված Թողդա՛ն, Թողդա՞նչ Թող գա՛ն..:

Հ-ՍՈՒՍԱՆՆԱՅԻՆՀ-

Գար ինձ ՀանկարծՃեռազիր, Ռր դու դալիս ես, դալիս, Դու իմ միակ ցանկալի, Ռու իմ անո՛ւշ տարագիր:":

ոծ6

Ոչ ծաղրածու զվարճաբեր, ոչ խոսքերիվարժ վարպետ-Հ կոչվածես դու վերին կամքով, որպես պայծառ մի ասպետ: Գու

մարդարնպիտի լինես, խաչակիր ն մարտիրոս, ու խաչ պիտի ելնես ոչ իբր ստրուվ՝ այլճերոս... խարույկ

`

|

--

հոսքըդպիտիլինի դաշո՛ւյն, սիրտբղ՝կրա՛կ աշավոր, Պիտի լինես Ճեղ, որպես որբ, վեճանձն, որպես քագավոր... Պիտի բանաս ռիրտըդբորբոք ամեն սրտի դեմ, Պիտի լինես միշտ Հրաճըրուն ն միշտ լուսեղեն:

եվսնոտիօրերի մեջ պիտի վառովեսորպես ջատ, Որպես բարիք ընդունես միշտ ե՛ տանջանք,ե՛ մաճ...

|

21 Վաճան Տերյան

11շ

ոթ

անսփուիու խոր, Մի Հինտրտմություն Որպեսվիշտն անել ՃայրենիՃողիս, ե առնագին օրոր բգում է արտիսդառնագին եվ անդուլ ցավով մաշում է Հողի օր, Փիտեմ՝չի գալու աղզատության խոր դիտեմ, քեն անձճանդիստ Այնպես եմ հրազով անզոր մոդում Հոգիս Ու դեղ որոնում անսփուխվերքիս: Աղմուկն այս կլանքի արդեն իմ սրում Հնչում է որպես մաճերդգմի տրտում, Ու լսում եմ այն որպես ճնավանդ Մայրականօրոր՝ տխրությամբանուշ. Հնաղանղդ եվ վաղուցճոդիս Ճամը Զգտումէ երկիրն... անցավ անուշ:

ԻԻ խնդում, Թեթն էր արվեստն այնպես էր. նքըս ի ակ կյանքըս Դ դժվարին ու միշտ անօգ միշտ մոլար ու անտուն: ժի իմ

ել

է

|

Այնպես լրի " Այնպես տենդում պայծառ Հոգին Պարզված եր» ա նչուն եր, այնպես աշխարի

չր, խորի քիչ."

չավատըս անաղոտու խնդուն...

Այնպես

Ցոռ

ու

ու

27"

65.

Որքանղեռ տրտունջ,քունի տրտմություն Պիտի օրորեն օրերըս կրկին, դողանխոնջածիմ սրտում, Մորմոքուն լեցուն իմ երդին... Զուլվենդառնությամբ եվ որքա՛ն, որքա՛ն պիտի գա վրադ, թախիծ խոցում, Հոգիսչ մաճու չասի անիխարատ դողաս պիտի Քանիցըս երկու աշխարճիսաճմանադծում..: ու

«2`

եղի՛րինձ քույր:": Թող որ Ճոդիս Գոնի անդորը ոսկենվորիհ Քո նայվածի ցոլքումճանդիստ--

մրրիկ: չեմ ուղում ճուր 0, խաղաղի՛՞ր քո նրբադին նայվածի տակ, ոսկի բոցում Քո աչքերի՝ որբ իմ Ճոդին-ես չեմ ուզում ալեկոծում: Զեռքըս բոնիր ն նրբանուրբ ես կույր::: ես որբ, ինձ ուղեկցիր ես

ու

--

է սուրբ ծժողգիս այնպես կատարու

եղի՛ր ինձ քույր:.: Մտերմության...

4-1

ո5-

կինեիչոբանսարերում Հեռու, մուռով: Գայիրանցնեիրվրրանիս իրար նայնինք անուշ կարոտով, Քնքուշ ժրոլտայինքՀանկարծ իրարու: ետ դառնայիր, Գընայիր աղբյուրն ձորից» ելնեիր վիթ, որպես Թեքն, քո լի Մի ջուր տայիր ինձ սափորից Ու վրըանիսմուռ Հանդատանայիր: ու

չովիվներնայնտեղ կրակ են արել օ, անո՛ւշ Ճեռու. Սարերիվրա են անվերջմթում իրարու, Զայնում Հովիվներնայնտեղ կրակեն վառել: Ա՛խ,սիրտս թոավ աշխարչնայն Հեռու, Հայրենի, Ուր,Հի՛ն, Հնչում հո, բարբառ հն արել կրակ այնտեղ չՀովիվներն Սարերումիմ բաց, օլ անո՛ւշ Ճեռու,ոչ --

մի օր» օ՛ մի օր, եվ վերջալույսին Մանիշակագույնսարերիլանջին Բացվեինքիրար խոսքերովչնչին, ու խոր: Բայց ութտը լիներ անխարդախ Ու երբ դնայիր գիշերըս անքուն Դառնար գալիթիմի թովիչ խոստում, --

Ու

իմ

իմաստուն՝ վառվեր Հոգիս պարղ գրկում... սարերի վերանիտակ, ու

ո56

ճեռու սարերում Հովիվներնազա անում ձայնում են իրար: կրակ են Ես՝ կալանավորաշխարճումարար..: --

աղատ Հովիվներն՝

սարերում: Ու երկրից երկիր գերումից գերում Գնում եմ անդուլ՝ անճայտինավար... Հովիվներնաղատ Հեռու սարերում ձայնում են իրար... կրրակ են անում ձեռու

--

--

Դու

սրտի դարունն է, հսկ իմում՝ վերջիննէ Հիվանդոտ, Բայց քոնից բորբոքուն խանդոտ, Դու Հնչիր քո սրտի գարունն է: 0 երգիր, օո Հոդին վառվում է, իսկ իմում մաճացում է տենդուռ, Դու Հնչիր քո սրտի գարունն է, իսկ իմում՝վերջինն է, Հիվանդո՛տ... Հնչիր

--

քո

ու

--

--

Հո

ոօ

թում . Մարա»ի: արդյուն,

կրգանօրեր ավելի դժնի, կրդառնաՀանկարծ բոլոր րո 0՛, կրգանօրեր ավելի կըլոն

0՛, Ու

աո Բենի տրտունքը՝

եվ փոչու նըման ձանձրույքը 0, կրդան օրեր ավելի եվ դժնի, դժնի, առավել դժնի-':

կիջնի...

որում

ո5թ

երբ կրճողնիմ, տարեք ինձ երկիրն իմ Հեռու, Այնտեղկա նուրբ երեկո, մեղմախոս առու,

ԱյնտեղՀանդիստ կըննջեմ մեռած իմ մոր Հետ, կգըրկենինձ երաղներդյութական Հավետ: Բայց ն քնում Ժանը ու խոր սիրտս կզգա միշտ տխուրմի օրոր Հայրենի մի վիշտ:

Դառն

ու

--

ել եթե դուք գաք մի օր այցի իմ շիբժին, կրժպտաձեղ իմ սրտիցբուսած վարդենին:

ՍԵՎԱԳՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

ոՏթ

էլ, Փինով եմ, գինով եմ Թեթն եմ, անճողչ լեզվանի. ես

մեզ,պանդոկ-կարուսել, Օրորի՛ր Օրորի՛ր,օրորի՛րմեղ, դինի: Պոետ

անտունչ

մի անտեր ու

եմ, կորա՛ Փիտեմ ես՝ կորա՞ծ է տենդում-երգում իմ երդն Բայց դեռ ղ'.: էչ երա՛ երա՛ղ 0, երա՛զ ծ.

ու

ինչ քաղցր է հատել այստեղ) ժպտալ քո խոսքինսեթնեթ... մի ասեղ հսկ ներսում իմ, ներսում

Ասղտում է--

ննջե՛լ առճավետ...

Օարում են, երդում վնտերում, Սաճում ենք եքեր առ եթեր. Գուցե վաղն իսկ կարդաս թերթերում եվ ժպտաս՝«Ճանդնաւի տէր»...

ւ

Ց

՝

եկավ, արտերստարավ, կարկուտը ցորենս Հասկի մեջ մեռցուց, կարմիր եկավ, եզներս առավ, Պարտատերս

երկինքիինձեն երեսը դարձուց...

0ջախիսմիջին կրակը մարած, Տղաքսանոթի, կնիկս Հիվանդ, ելնեմ մեն-մենակ անճար անճաց Բեգյառըերթամ, ղարիբ ու ղուրբար: ու

կարկուտըեկավ, արտերս տարավ, կնիկսճիվանդ, տղաքս քաղցաժ,

էլ Ումուդս

աճա

կրծքումս մեռավ, դարդերսշալկած:

հրքամ, Ժոռ-րեգյառ

-

Յ

1.

ԱՂՈԹՔ (Հորս)

են Սարերու ձորեր կանաչ Հադել, դաշտերըալվան, Սաղկով զարդարվել Անուշքուրիկ չան, հլ դուրս ելնենք,ե՛լ, իրարկուշտ նսոինք ծաղկոցըվրան..:

Սիրոքարողիչ, այսօր ես նորից Քեղ եմ որոնում անզուսպ կարոտով,

անթքախիծ, դուինձ՝խաղաղ, Հայտնվիր Ամժոքիրսիրտսքո անճուն սիրով: Ցույց տուր ինձ այսօր քո դեմքը ներող» Տանջանքիաճեղ շղթայի ներքո, երկինք ոսկեշող, Որպեսլուսազարդ Որպեսդուրգուրող ճիասքանչ ար Հուլսերըս կրկին Հեռացանինձնից» կյանքիթախիծնէ գրկել ինձ այսօր,

Վարդ ու շուշանիք քեղ ոլոակՀյուսեմ, իրար դալարիմիչին, Գուրգուրենք Ու բնությունըմեր սերը վրսեմ 0րչնեանուշիկ ժպիտը դեփքին..:

հլնենք, ե՛լ անուշ լար ջան,սարերը անուշ Քչքչան, վտակներ դին Չորս

ե՛լ,

ելնենք, ջան,մարդերը ուրախ խշխշան: ծաղիկ

անուշ յար

Մեղ ծառ

ու

են Սարերու ձորեր կանաչ Հագել, են տաճա, ժպտում Տես, ինչպեսուրախ Անուշ քուրիկ ջան, ել դուրս ելնենք,՛ւ

էլ հտ Ջաճելությունը

չի

.

ես քեզ եմ Ես քեզ եմ

դիմում այս ցուրտ աշխարճից» բերում Ճճույզերըսբոլոր:

Հայտնվիրխաղաղ սիրող Ամոքիրսիրչոսքո անմար սիրով.::

0,

ու

դառնա...

90 Վաճան Տերյան

ԱՆՈՒՐՋՁՆԵՐՈՒՄ

Ց

ԱՇՈՒՆ

Վերջալույսիստվերներումխուսափուկ, երազներով դյուքական՝ Հափշտակված Հչոդիսզգաց մտերմական մի շշուկ-Քո խոսքերի գդվանքներըդյութական:

(Սոնետ) Պուրակնէ ժպտում ոսկե ղարդերով, երկինքը՝դժգույն,աստղերը՝գունատ, ես քեզ սիրում եմ մի քնքուշ սիրով, Որպեսմեռնողիժպիտնանչճաստատ: Անձռանդու Ճեզ դունատվողկրակ, Աշուն մեղմաշունչչ խաբվածկնոջ պես, Գունատ օրերիտխուր երկնի տակ

Ռրոնումիս կասկածների անտառում, Ուր Ճոդնատանջսիրտս թույլ էր ու ճիվանդ, Տեսա ուղին, տեսա կյանքի ողջ Ճեռուն, աղոթքներովջչնրմառատ, եվ դու այնտեղ, խավարներումայն ճեռուլ վառում էիր քո լույսերը անաղուոչ Վերջալույսըգունատվում էր. սակայն դու ւ..."

անիծում չես... Անխոսվայր ինկնում ու անխոս մեռնում, Քամին է քաղում, Ոսկե թերթերըդ Անծանոթքամին, անծանոթճեռվում... Այդպեսիմ ճոդու քննրն հն դողում, Այդպեսիմ Հողու աստղերն են մեռնում... Ռու չես տրտնջում ու

«

Վառղում էիր քո արշալույսն անծանոթ:

,

8'

եծ»

մ անգու

նդնենրը» սուզվեց րկնքից իջան ստվ ր ափակ մարդկայինժխոր, Բայց դու չես լոում,

Նոր Բ

չ Ն ։ ԱնաԳ ոգնել

--

ճեշտաս

ոդիս

ամեչճ

բոցը

Խաղաղլույսի ւես

այսօր

օ

"կի 1

սիրատենչ Հոդին էլ Հավատարիմ,

ու

՞

ւ

նցած

ամեն

կը... . քո աչքերը . «... Այս աշխարճում պայծառ լույսը մշուշող, դրախտ: Չկա այլ կյանք, չկա դժոխք

սերից»

ոա ի վ Իո' է Գորան ուտ աի րերի, ի վառիր լոլ ա

-

կրդունատվիանմտերիմ մարդկանցմեջ:

ե"

Քույր իմ, մի՛ ցանկա այսօր ինձ խ"բել» ինձ նք բեր ե Քույր իմ, այս անդամ կար կցանք բեր ինձ: երն

ինչ ունի տխուր մի սաչման, մոռացությանդերեղման, Անվերադարձ

Ա՛խ,

Քո

ՅՈՒ

ԻԻ

Ի

ն

--

նա.

ս

ԱԿԻԴ

ԴԻԱԼՈԳ

ի

մ

ամե

կրքոտ ,

-

նն,

Շղթայված են սաճմանի մեջ կյանք բախ Մի մոռրիրչ եղիր պայծառ արեգակ, Ակնթարթիբույրով Հարբիր դու անճագչ 0, ժոտեցիր, ինձ փարիայիրտիրաբար: Ու ես կզգամ անմաճության լույսը վառ, անսաՀժան, Ակնքարքը, ակնթարթը Ակնքարթը անմաճությանէ նման... Բոցավառվիր,եղիր կարող Հպարտ, ակնթարթ... 0ր4նվածես, արբունքների ու

--

--

--

--

ու

--

.8օ

ինձ

եմ՝

դեռ Հնչում է անվերջ,

լսում այծաո, Այն Հեռու երկրի աղբյուրը Հիմա տեսնում եմ կամարներըպերճ ես

0՛, ՄԻ՛ ՆԱՑԻՐ...

Ուջո ճայացքը ղվարք ու անչար: Հնչում է աճա ծիծաղըդ ուրախ, Որպես աղբյուրիկարկաչյունըլույս։ Զգում եմ աշա բերկրանքը խաղաղ, Որ քո սիրո պես տիրել է ճոդուս: Աճա լսում հմ՝ անտառն է շաչում, աստղերնեն քեղ Հեւ ծիծաղում, երկի՛նք, Հետո խաղում ես, փախչում կանչում: երդեր ես ասում, ծաղիկներքաղում, հս ինձ, որսլես լուսնկան, կախարդել հւՐ Հմայբիդ գերի, ճետ ես քեղ եվ ես գիշերի նման, Խորձճրդավոր փերի: Որպեսլեռների

մի՛ նայիր,օ՛7մի՛ նայիր ինձ այդպես,

1 գ Ճայացքից, սոսկում եմ քո ես Հիշում եմ, քեղ ճիշումեմ, գիտեմքեղ» 0, Հեռացիր, օ» մի նայիր այդպեսինձ... ու Դու կանդնածես անխոցելի անխոս, Դու չես գնում օ, իմ սիրտը մի խոցիր,

ես

«

.

--

Հայացքից-օվկիանոս, նայիր, ինձմի նայիր: ճեռացիր:.. մի

ես դողում եմ քո

0,

ու

.6օ

Ոսկի ավազ լինեի, Ջուրըդ գար՝ ինձ տաներ, Արծաթամպիկլինեի,

Հոգուս քույրն ես, ԲախտիՀամբույրը: Նոր կյանքի լուրն ես,

Դու

երկնքի բույրը: Իսկ եռ... ես,

ասա.--

Դու մաքուր ույս

Գիշերիսլույսն վայելքի երգը, իմ

տիեզերքը.

--

իսկ ես...

Տ5-

դար՝տարտղներ... Հովրդ քո

է՞նչն եմ

ես...

քո

ի՞նչն եմ

ես:

՛

եսչ ես,

եռ...

ասա,

կրակներ, Հեռավորաստղերիոսկեղեն

Որ մեռած եք Հավետ ճավետ կննդանի, չոգիս էլ ձեզ եման մի քնքուշ փայլ ունի, Հեռավոր. 2 2 ՓՈԿ ԿՈԻՒ եմ Հեռու աշխարճիաղմուկից, ես ապրում է վառում, տառապանքն Բայց Ճողիս աշխարճի Հոդսերը եմ մարդկանցառօրյա եւ ատում ու

փախչում եմ Հեռու. պլայժաո), տենչանքները ես սիրում եմ մարդկանց բողոքը, խորությունըմոայլ: ապստամբ մի. Հրդեճող է մարդը երբ դառնում

Ու

.

Ց

«

«

26.

եռ.

2»

մարդու

,

.

«

.

տխուր» սիրում եմ աշնան գիշերները է երբ ճոդին մենավոր լալիս խավարում: երբ բացվում է Հողին մենության տաճարում,

ես

եւ.

22/2

Կ

7"

ԴԻԿ ԿՈՈ

իմ

ո3օ ճիվանդ մուսա, այն օրից, երբ դու

ճողուս Փարեցիր

տրամա «Կ Ո 9: հրգով, անցնում գնում եմ Հեռու Բյուր եղբայր-մարդկանց ծովի եզերքով: Բայց այսօր աճա լսեցի կրկին ես

եմ լուռ,

Մի Հուսաճատ ճիչ բանտերիցփախած, Հոդին լացեց, ցավեց իմ ճոգին Ու անզորությանտաղզնապով ճչաց... ԱՀա կանչում են նոքա ինձ կրկին, Մի՞քն այսօր էլ սիրտս չհս վառի, Մի՞քն առչավետ գերի եմ վշտին, Չեմ լսիլ նոցա ձայները՝արի... իմ

Յ

են իրար, Մայր-երկիր, որդիք միշտ օտար մտերիմ ու սիրող, երկնքի ատողերը՝ բոցավառ կարող, երկնքի աստղերը՝ միշտ օտար ձն իրար»": որդիք քո Մայր-երկիր, քո

ու

«35

ԵՏ

վայրերի Նվիրական

մոտ

Քեզ Հիշեցի ես կրկին, Ու ինձ ժպտաց մեր Հին ծանոր Զեր պարտեղը 1ուսամուտիդփեղկերըփակ,

Որպեսմանկության օրերում լսած Մի քաղցը ղրույց։ Ճիշում եմ նորից Մեր ընկերական կյանքը սրտաբաց, երբ լուսեղեն էր ն խինդ, ն քախիծժ...

ամայի-.: Ծաղկանոցըդ՝

ի նչպես մենոկ Ա՛խ, ես ի՛նչպես, դնացի..: Ձեր պարտեղը

նվիրական Այնպարտեզը

Ավերակէր ինձ Համար. 9է՞ որ նա էլ քեզնով միայն կենդանիէր ու դալար''"

Դեռ այկ ժամանակ

մանուկ մեր Ճոդուն Հարաղատէր այն քախիծն անմեկին, Որ այսօր էլ է մեր սիրտըլքում՝ Սն ամպի նրման պատած մեր Ճոդին, Դեռ այլն ժամանակ զվարք խաղի մեջ

Տերու... Եվ երդվում էինք սրտով 4Հրաշրուն Մեր անբախտ երկրին մեր կյանքը ղոճել, եվ այնտեղ, ուր մեր լեզուն էր լռում, Խոսում

էր սրտի Ճուզումը ջաճել:

ոռ

մ

Մեր ավտոնարագս

Արագ

է, Թոչում Հծրաթն Որպես

Թեթն

Թոչունմի--

Ռաշտերովանափ, անսաճման,

0վկիա՛ն

Տափարա՞կ. ճեղքում

մութը

սն

Աչքերով,

Աչքերով կրա՛կ, Մեր ավտո՛ն, Ավտո՛նմեր, Ավտո՞ն.-Արքուն աղմկում,

«ԺԹ

Անճանդիստէ ճոդիս

տրտում... աղեւո արյուն, Խելագարու խավար խլրտում, Ադաղակ,աղերսաը, գալարում: ես տեսնում եմ ավերն ամենի, Աշտավոր վճատում ու անկում, եվ խնջույքն արյունոտ, լրբենի, ե.) անզոր զայրույթի բռնկում... ես տեսնում

ու

եմ

ես տեսնում

եմ

ու

դլուղերՀրկիղված,

Քաղաքներ դիակներգզգզված... Դիակներ, Ք.Ա

ՎՎԿ.

է Հոդիս Անչճանգիստ

Անքուն

Ճչում է, Ճչումէ, Որպեսաճավոր

Հզոր

Թռչուն մի:

ու

տրտում...

Չր լ

Մայրս ուներ ձեռներ բարակ, Մոմե

մատներ երկար

ու

ես

եուրբ։

/ւ

բայցջեռ, պարզմիտ, ուներ Երգեր

են

ելնում ռլարզմիտ ու բռի --

.

Ցամաքելես, անո՛ւշ աղիյուր"::

դեմս

Գյուղացիքծանոթ ղարմանքով նայում, եվ վայրի կոպիտ սիրով փայփայում, երբ ճանաչում հն՝ ժոպուալովբարի...

բյուր

ՔԱՎԱՎԱՎՂԿԱՂԱԶԶ։.

կարոտով մի Ճաշտ,

Մանուշակազույնմայրամո՛ւտ միդասքող, Ամպերըդժաքուր՝ ողողված ոսկով, Եվ Քե՛ղ,Հայրենի անո՛ւշ լնոնադաշտ: կարծես ակտնչիս Հնչում է բարակ Զանգակըդյուղի քարաշեն ժամից, Ռրանս մի կոունկ՝ ջոկված երամից-Այնւլո՛ռ լալագին, այնպես անճարակ...

Մեղմ աչքերում դդվող կրո:լ, Այնպեսբարի ն այնջան սուրբ. Աշխատավորանդուլ ու ժիր՝ ՊաՀել էր նա Ճոգին զվոարք, Սիրտըքնբուշ սիրով արբչիո, ն անաղարտ: Արցունքն առատ Խոսք ու Ճեքիաթ Ճաղար ու

չեմ մոռանում

Վաճան Տեոբյան

շը

"3

ոմթ

Սներով, սներով կրպատեմ,

սիրտը,իմ սերը շորորուն, Փաճերը, աճերըկրմարեմ Իմ

կարժիր, Վարդերըսկարմիր վառման, Բացվել են բոցե նաիրի երկրում.-ելել են դարնան եվ աղջիկները հրդերով սիրուն... Պայծառ դաշտերը

ԿարդերըսՃիմա

ի, կյանքի, իմ ճոդղուօրորուն:

ու

իմ իցում կրփակվիեմ կրփոակվեմ, Ու մենակ, մեն-մենակ

կրմնամ, մտքերի օվկիանում Խոճերի, Մինչն լույս, մինչն մուք կրլողամ:

նորից՝ եվ իմ վերքերը բացվում Նաիրի երկրի ծաղիկներիպես՝ են ինձ, Այրվում են, վառվում, այրում Որպես երդերը, նաիրի երկիր» Որպեսվարդերը,նաիրի՛չքեզ." են

գնա՛յ, դու անցիր քո ճամփեն, Ցողաշաղ,Ճուսաշաղ, վեճորեն, Թող արե, թող շնչենքո ճոդին Նոր ճույղով, անձճայտովանմեկին:

Դու

Բայց մի

զղջումի կսկիծով դառնաս քո անցած ճամվեքով, եկ ինձ մուտ. ես կելնեմ քո ղիմաց իմ Հոդու խորանիլույսերով: օր

Բէ

կրոլաեմ իսկ այժմ սաներով արնաքամիմ ճողին, Մոռացված, վուլսերով, Ճույսերով կրսսպլաեմ Քո դարձին.իմ կյանքի ծնունդին:

29"

4:

ՇՖ3

Շ՞Ծ :

Ա

րաղների

ի

.

ան

խա

պարտողը

էյ

օր

րաւ ԱԻՆ մուրեկանը ր

իը

Դ

ճա

,

մնամ

ջո

ի՛մ Ասա՛, իոկյանքի Փո աստղիկ,

րո ա րգաԲաո կրրուժեռ ,

ը

ն

Քո

շուտով

կրդաս սրր

նամակդ ինձ գրած

աճա

«իրադւր" ո" ոՔչոլե՞ս Ի» րի տանջված ես, ա՛խ, ինչպես Հոգնածչ

/։

երի

որոնում.

եմ

մե ք չ

եվ ինձ

նս

փնտրում քո

ամեն

բայլում:

Բայց ես անուրջ չեմ, ես կամ, ես կրգամ, նոչի՛րինձ միայն, ն ես կրդառնամ, քո բլուր երգամ վանելու ցավերը, Հեքիաթ դարձնելու քո ապրումները:

Արցունքով » հոր ՆԱ վերադար Շա՞տ պիտի չրել-

ՀՅԾ

կարդում եմ

,

եվ անմար Ճույսով,պայծառՀավատո: Սպասումեմ քեղ, որ կըգաս մել օր

"|

աջ

Հոդուանուշբույրերով: անմեղ

կրգամիմ ճոդղու ալ-լավ վարդերով Հոգուդ դրախտը նաղան ղուդելու, իմ երազների րւղզների 4 Հուր բույր

թ նե բով

լնուրջ- պատրանքի գիիկը տանելու: /

Միայն քե ծածկիր այդ բացված վի՞ը Աշնան տերնով,

մաճնրով, անդարձ

անցիր անդունդը, վերածնվիր։ Հոգուդանդունդը անվախ, անխռով: /ւ

..Դ

ԹԱՆ

Նաի:

մի աշխար Հոդհթով, գիտեմ մի աշխարտճ, անուրջով հղերված, Ուր հրաղ-ճուլզերի խնկավետբույրերով ճասմիկի Վարդերի, ակներով զարդարված: է սերը՝ Ապրում իմ ես

մի պարտեզ, դիտեմ մի եդեմ,ծաղզկաղարդ ցավ. Ուր կյանքն է երջանիկ, ուր չըկա «ողս պես, ճովի անմարմին է քնքուշ» Ուր դգվանքն ՈւրՀճամբույրնէ անուշ, մեխակիթույնի պես:

ես

ու

Քեղ այնտեղ կրտանեմիմ ճոգու թեերով, Քեղ այնտեղ կրտանեմիմ պայծառ երազով, պլալատներչ կրշինեմ Հեքիաթի Անուրջով ձյունափայլ մեր սիրով: կընիրչենք, կարբենանք

ԵՉ.

այն պարղ երեկոն... էիր մութ սատշդգամբում, Գլուխդցավից թեքած չոր փայտին, Ու ես էլ անուժ ընկա քո կողքին:

Հիշո՞ւմ հես արդյոք Ռու նստած

տառապանքովձեռքդ ւլարզեցիր... բոնեցի այն ու ճամբուրեցի... Քո աչքերը ծավի, Համբուրեցի Շուրթերդալ-նուռ, վիզդ կարապի: Դու

ես

Այն անդարձ օրը Հիշո՞ւմ նա

րղդյոք:::

մենակ աշխաւոում էինք, մանկան պես ինձ դիրկդ առար: Անգին գլուխդ կրծքիս սեղմեցի

ես

ու

դու

Ու դու

եվ Համբուրեցի աչքերդ ծավիչ Շուրթերդ ալ-նուռ, վիզդ կարապի:.:

ՏԱՐԲԵՐԱԿՆԵՐ

Ո ւրախ

.Յ.

Շողերը ոսկի Հանդան ինձ Համար, Սիրո բերկրանքի,անուշ Ճամբույրի

Հույզերը մանուկ

մեռան

ինձ ճամարչ

՝

եւմ

զգում,

երբեմն այնպե՛ս ճողնաժ Որ տանջվելու էլ ուժ չեմ ունենում.

ո՛չ ներկա,անցյալ::: էլ ո՛չ մտածմունք, Անքափանցելիխավար է յոիրում...

Փակվում եմ իմ մութ խցում մեն-մենակ» բույրերին իմ Հոդին Հյուռում, Սաղկանց Ու սրտիս անծայր, մութ անապատում իմ Հույսի-Ճույզի կրակն է փայլ:

եվ սարսափովլի խավար գիշերին Նա շողշողում է ինչպեսվառ աստղիկ, Որ փոթորիկիսոսկալի ժամին Ուղղորդէ լինում անղեկ նավերին.-իմ անղեկ սրտին...

էՏՆ 7 ԴԱ»22՛ Նաա0-

օրերի,ճաճանչօրերի :

Նշ ւ.

բ:

"Ն

ՀՀ

ՄԹՆՇԱՂԻ

ԱՆՈՒՐՋՆԵՐ

ԵՐԳ

բե եիգ) (Էստոնե

երբ կբճոզնես, կրզազազեսդու կլանջից, եկ իմ ոտա, ղարձիր մոտս դու նորից» իմ ռիրտաքեզնով է չնչել, Հարազատ, Չի կամենա նա վերստին քեզ տանջել... եք

բախտն վայելքները քեզ ժըւղտան, Օտարներըթեղ գգվանքով ողջույն տան, Գուցեես լամ բախտիղ ճամար, իմ անռին, Սակայնդարձիր, դարձիր Ժոտս ղու կրկին... ու

Սիրտդ մատնե ձմեռաշունչ տանչանբի, 0՛, գիտծցիը՝այնժամ սիրտս կրցավի, ինձ

կրտանջելուռ

կսկիծը քո ցավի:

ՏէճոցօտՏ

ինձ

թաղեք, երբ կարժիր վերջալույսն է մարում, նրբ վերջին գգվանքով արեգակը ժեռնող արծաթյա կատարին է փարվում, Սարերի երբ փարվում են ծաղկանցՃով ու ցող...

թաղեք, երբ խաղաղ երեկոն է իջնում, երբ լոում է աղմուկը զվարթ,

ինձ

երբ շողերն են մեռնում, ծաղիկներըննչում, ու արտ... երբ տրտում խոկում են լեռ

."

ր

ԽՒ

սիրո խոսքեր, 9Ջարտասանված Դուքչեր մեռոնը չեք մեռեի,

Յ

ու

ո՞ւր

արդյոք

07,

ես

ղու

կանչում.

Մի ջնքույչ բախտ է ինձ անվերջ -.

Դուք ապրում եք, սիրո խոսքեր, Որպեսխայթը սն եղեռնի: Դուք այրում եք, սիրո խոսքեր, իմ խենք սիրտը առաջվա պեռ.-Զարտասանվաժ օիրո խոսքեր, Արդյոք մեկը կրմոոնե՞ ձեզ

տանչում,

սիրտը Հավետ կարոտնէ

Բղձալի Անչայտ,

-»

աղավոռ:ու

բնջույշԱստշիկ լույս

հս նորից Հանաւլարճընկա. ինձ ցանկալիդեմբ։ Արդյոք կրչոլտա՞ հա կա թե չըկա.չեմ իմանում՝

ԱՀա --

ես

Արդյոք չե՞ք տեսել,

--

Շոջում --

նմ

Հրգիտե՞ք..:

արդյոք

անվերչ, կանչում

արդյոջ Կկրտնսնե՞մ

քեզ

եժ

ցուրտ

անվերջ:

աշխարձում։

իմ

մրակ Անուրջ, իմ :րմնռն»ողՏոն».

--

Արդյու ո՞վ

ծա դռ:

ր

.

լուռեղեն Հհռվում...

Բ-ԻՆ

նոտիր մաճճիս մոտ ու տխուր երգիր, Մոր պես բնրչաբար մոտեցիր դեմքիս, խաղաղփարխայիրսիրտս տարագիր:

հմ

ԱՇՆԱՆ

5Տ

մեչ,դանդաղմշուչում, դաջտերի ժաժկոցն է իջել. լռության

սիրտը Հավետ կարոտնէ մաշում,

են ննջել: տխուր «ոգում նրգերն ինձ ճամար, երգի՛ր Համար, երգի՛րինձ ինձ Հեքիաթ ասա, անրչանք բեր ինձ,

իմ

(ե ի

ՍՈՆԵՏՆԵՐԻՑ

ում

Ն-

Ին)

լճում

կմ

Հիագմունքը մր շրշուկ.

Սրդյոք նորից դո՞ւ նս Հոգիս մերի Հուղում։ Ռ՛չ, դա գիշերն է սիրաշունչ, ։րտմաշութ, Դա երկինքն է խորչրղավոր, երաղուն...9 ես ընկած եմ արձակ Հովտում միայնակ, Տարված չքնաղ երազներով ցիր ու ցան, -.

ինձ

Քվում է,

ռր

եկելես ճերարձակ,

Փիշերիպես խորճրդավոր անձայն...3 1, դա աշնան մերկ ծառերն են չառալում, նարից իջնող վտակներըկարկաչում... ու

-.

Համառ Ցրի՛ր քո երգով մոայլ օրտից: լթված իմ Աշնանգիչերը ու

եի

Արդյոք նորից երազնե՞րնեն թքավիառում, Սիրո Հուլզե՞րն ճեռվից ուրախ ինձ կանչում. են -- Ո՛չ, դա աշնան դժգույն ատերնեներն քոփվում: Սարից իչնող վաակները կարկադում.. ես

Ճոգիս, պաճուճիր Անուշանուրչով

այն ված

ԽՈԱՏԵՐ

Չարտասանված ախուր խոռթեր, Բր դողում ձջ անպատասխան, Ս սիրում եմ, տխուր խոսքեր, ճեր քրթիռը հրազական: խԽորՀրդավոր, տխուր խոսքեր, Մարդոց աչքից խորունկ թաղված, Մնեջատմանպես, տխո՛ւր խոսբեր, կրծքիս բանտում միշտ շղթայված:

իմ շիրմին դալկացող ցանեցեք, ճորուտներ Որ Հանղարտ ու խաղազ մաճանան. դուք ինձ լուռ թաղնցեր, հրիկվանխավարում Որ կյանքի Հմայիչ շշուկները էրզգամ:

ՑԱՐՏԱՍԱՆՎԱՍ

Սա

Հը

ՍՌՆԵՏ

կանչեցընՔո

Ինձ

մաղերԷ

ՈՍԿԵ

ալեժածան

եվ աչքերիդխորսմյունըերկնակապույտ, ւ խոսքերնանձայ Եվ քո քնքուշ Հայացքների մութ: քաղցը մի իմ Հոգու մեջ զիշերեցին

|

լ

կանչեցինիրենց խաղովլուսակարկաչ խոսքիրիշշուկներըՀրրապուրող-

ինձ Քո

սլես Ճճոդուսառաջ Հողիվարդերի ինձ են դեռ քռ շուրթերը Վառվում ես

Անճայտ

եվ դեռ

այսօր

եվ դնո

այսօր

ԱՀա նորից

դու

Մեղքի

«ուրը

| |

ճամբորոր կրկ խոսքն ն

՛

'

|

:

կախարդ

կանգնածես դու ճեղ եմ ընկնում քնքուլ սիրով գերկզ ու

ՇՂԹԱ

Հոդիս ճղարտ: 8ածնետելովվեչ բարձունքից Մ ճիացոմ,

ւ

|

Քո զրկում կա կյանքից պայծառժի

--

Քո

-

ակնթարթ: լույս մոռացության խավարում՝

ՍՔՆԵՏ

Տ սնո՞ւմ

'

ինչես Մարգո,

ես,

արադ

Անցավբոլորը ն դարձավ Ճուշ, Այժմ ո՞վ է, ասա, դրկում ըղգույշ իրանըդայնջա՞ն, այնրա՞ն բարակ. եվ ո՞վ է լսում, ասա, անույշ Խոսթերըդսիրո սնորակ Հուրերիդառնում ժի նոր կրակ, Արբձցածփայլով աչքերիդ նույ.

|

ու

ՎԵՐԱԴԱՐՁ

ԽյՒյ,,."-՞

".

ես լուռ

եվ երբ

օրով Իմայիռից վառ ձմնո

Ո.

ու

Անտառում դողաչ

4Ժ թ

սն եվ երբ սարերի կատարները

Արծաթը շողա, նեք

Քրքնած

մշուշու

Չեմ

կուի ,

չ: տա

Սուր է

կըճչա վսեմ Հուղումից, իվ Սիրտրս թ: 6չաՐ եռ ձեղ մուտ կըզամ որ զվարթ ելե՛ք... -- եղբայրներ,

3: չ

Դ

անունըդ երբեք,

անունըդ ճնչուն

Մութաշխարչճիայս փոշում, անունըդերբեք,

--

' Չեմ

,

՛

տա

Սիրտըսմակույկ է անդեկ, Սիրտըսմրրիկ է շաչուն,

Չե

տեսա

Որ Հլուսեւի Ճուշծրդն այս ոլորուն եվ անքունմաշեմ գիշերը զով Քո կարոտով քո հրաղով...

թ

կրժնամ, Արթուն քամին լուսածագավետող

մ

գարուն

ճունվար, թ»2շգ.ԳՉ0ֆծ-0.ֆՒծ-գՕ9Օ0Ձ9 այյ եվ մի՞թե, մի՞քե նրա Ճամար,

այն աճեղ ժամին, կրսպասեմ

Դուքդեո

տեսա

:

անունըդ երբեք, Նուր է անունըդ 4նչուն: տա

լ

2"

նիրտրս ջաճել է նորից» Սիրտըսդողում է քո դեմ,

Որքանաղուտիարեդակնիմ

|

Սիրտըս զերված է արդեն, նիրտըս ջաճել է նորից" Սիրտըս,բքաքունբոլորից» Սուր է մեխված իմ կրծքին»

է

Քո

|

լ

կրկին...

'

|

նուրբ բարության կրակով անմար

կամոքվիսրտիս բարխավփումըդառն... Անժիր գրությամբ, որպես անոխ մայր, ՆերնցիրՀոդուս անկումներն այնքան, Գովեցիր»որպես քո անբախտմանկան, իժ սիրտն՝ այս երկրի օրերում դժվար... Որքանծանր իչնեն մշուշներն աղոտ, Ռրքանխոր իջնես անկումից անկում, կրպաչճեմ սրտիս մբրկուն մեզում Անունըղ՝ որոլնս անխարդախաղոթք...

՛

ոՅ8

,

|

Այսօր դալու է Մարգոնէմ, Սի՛րտ իմ, խնդա ու դողա, է Հիմա, Սէ՛րտ իմ, գարուն է իմ: Մարդոն գալու Այսօր ես բազմալար հրգնչոն եմ,

58(1)

'

թ

այս Մշչուշներն

ծանր ու քանձր բոլորած, ծուրտ կրակներն անծիր միգում դողդոչուն, ննա՛ն, ննա՛նչ ռր դավադիրչի ննջում, մետերը մութ օձանըման ոլորած...

ես խելագար մի տղա, Այսօր գալու է Մարգոն իմ, նի՛րտխե խնդա ու դողա

այս, Պալատներն

եւ

նդուն

է

օտար

ու

|

խաբող»

|

բոլորին

խոժոռ

սնեռած...

դյուքոմ Բայց

ու

վես,

Քեզ,

դժնատեսիլու մթին՝

Ո. ակամա աչքըդ

նետում

ես

մռայլ անայլայլ,

գետին:

ւսյդ Հեքիաթը դժնափայլ, Գեղծցկությունն այղ աճավոր ժքին...

:

է

ու

|

Տ

Հայացքով

:

տագնապով:

այս

ու

եր քաց ն անխինդ, ն ու նայում է միշտ այնալնս ցուրտ

:

Որպեսմադամ Բովարին, ես

եվ երկինջն

|

եր թափով: այդԽձնք կրակն

Դու էլ լի

Մութաչքերը սառն

|

արան

որոլես դժնի մի երազ,

Խոնավմիգում բարձրանում են ճամր նայում են պաղ ն չարագույժ սաստում

|

Րրպեսմադամ Բովարին, Դու էլ կիզվածտագնապով:

ԱԱ

սառն,

Որքանխոր սուզվեմ խավարից խավար,

Սիրտըսջաչել է նորից,

Սիրտըս սիրում

ոծօռ

'

Մի Հին երգ-- ծանոթ ու տրտում, իմ սիրտն է մաշում անդադար, մի Որպես խոստում, Որ մնում է անու եվ անվերջ է, Մի Հին երգ, որ խնդում է արթուն. Ամեն տեղ է խորունկու անուն, ու ծանոթ տրտում: երգ-ճին Մի

Բոր խորան,

|

ոմռ

:,

-

2ռ

Մշուշներն են ծանր ու բանձր բոլորած, Ցուրտ կրակներն անծիր մեզում դողդոչո՛՞ւն. ննա՛ն, ննա՛ն, ռր դավադիր՝չի ննչում, Վետերըմութ օձանըմանոլորած...

|

» Գար» արո» ա

58(2)

|

լ

-

ՀՕ

Վանան Տեբյան

|

Աարանքնե՛րորպես --

Բարձրանումեն

նայումեն

պաղ

դժնի մի երազ, մշուշի մեջ ճամր ու վես,

ն

չարագույժ

Մութ աչքերը սառն

ու

խոժոռ

եվ երկինքըՀավետ դաժան

սաստում

ԿԱՏՎԻ

ԴՐԱԽՏ

)

բել,

սնեռած...

| |

մթին'. իր թացն անխինդ,ն մոայլ ձայացջով է քեզ այնպնս սառն ու անայլայ, Հեգնում Որ ակամա աչքըղ նետում նս դետին... ու

|

|

Սի՛րտ իմ, քո երզը-- աղոքց է միշտ, Սուր է քո սերը ճուր է ն վիշ: --

Ամբողջ աշխարձըպիտի դրկես, Անանց այրվնս ճավետ երգես: /

: ծ."2

ու

Սիրտ անամոքիմ, սի՛րտ իմ նժդեշ, Ընդունի՛րխոնարճվիճակըդ վետ: ՛

նն Այնպես բարակ են Ձերր մատնեն մատները, Տիկին Տիկինլ Այնպեսբարի են ձեռները Ձեր նուրբինձ միշտ Քվում է ճամբույրը Զեր սուրբյ

լ

Ձե բ ռպսրգ

ՄաՀու

դաշույն է Հուրը սիրո, երը՝ խարույկ է, անրը՝ հրը՝ մ միշտզո Սերը`

"ո

ելո խոսքելր

Այստեղնատում

Զեզ

եմ

եղբայրն է Որպես

բուժում բուժու

նստում

են

Հետ քրոջ

2 ոգին զ...

միշտ այնպեսյ մուռ,

եվ երբ ճանդչում է կրակն այո աղուոյ հնձ մեղջ է քվո Ձեր ճեղ. մ գգվանքը

Մի ազնվություն կա ժըպիտում Ձեր խոր, Այնպես մաքուր են Ձեր մեչ մեզը սեր Այնքանժե՞ ղմ, անճո՞ւն է նայվածը Ջեր, Ա՛խ, այնքան նրման եք Աստվածամոր... ու

30'

ԱՅԼ

4.

ԲԱՆԱՍՏԵՂԾՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

չիմա դու մեծ ես, շքեղ ճոխ, Որպեսթագուճի չռայլազարղ, ու

եվ մի ճեգնանք կա նուրբ զիջող նայվածքումայդ սյլարզ ու զվարք... ես Ճճավատում եմ՝ դու չես կեղծում, երբ, տեսնելովինձ այտեղ անկար, ու

Քո

նե Բացականչում սիրով լեցուն-ճամար զարմանք Ճարց.-Բոլորի ու

երբ ամբոխից այդ Դու Հեռանում

կս

ծրկրպագու

անցած,

եմ թնն

երբ նախատում գղվում ես դու, երը Ճճիշեցնումես օրերն անցած-222 մոռացել դեռ ն Հիմա էլ Գարաղաճլիճը Ձողաժ՝ենձ 4ետ Սիրու ես նստել,ձեռքըս շոլել եվ մեղմ շշնջալ «իմ լավ պոետ...5: ու

:

«ԺԹ

| |

8Լորքներ ցոլուն, Անուրջներանուշ Տխուր անցյալում՝

Հեռու լեոներում

Լրծաք կարկալուն Ազբյուրն է ճնչում՝ Քայտերովխոսուն, Հեռու

անճուշչ Անճայտանցյալում... Հեռու

լեռներում

ն

Ինձ

չ ամբոխըճոխ, նախանձում

եվ

ես

Ու

տիրու

եմ

օտար

այս

բոլորին,

է ինձ մի ցավ աճող,

ա փայփայում ինձ միմածձրիմ. ԲՈՒՄ ո փոքրիկ մի սննյակ լի, խան չքնաղ, արնով խնդուն, ազջիկ է"մնքա՞՛ն լուսեղեն սիրելի... մի անդարձ, . հ" հարու 1 "7կրաղ ե գիժնազուճու Ի" "ո պարզ, էվ չեկ Մաղերըդ մլ Հյուս արած... ծս

տուն,

պարզ

ու

ն

կաչկանսգավոր Անձրեն է ձրգում--

կյանքի երազում

Քո սերն է

կանչում, Արծաթ կարկաչուն Լուսեղեն Հնչում իմ ուղիներում, Հեռվումու Ճեռվում...

Ցրտաշունչմեզում. Աշնանայինօր ալկան սգավոր... '

Լոաեղեն երազ, Արդյոք ո՞ւր ես դու, Ռայճառ անձճասյ Հավիտյանսիրած,

Մշուշ ծովերում Աստղերիքարվան, Ոսկեզանգակներ՝ Մեղմ քաղցրախոս, Մոլորվածճեովում Մի անճանգրվան...

ու

Անչայտ

կորած 1ուսեզե՞ներազ... ու

ու

ս

:

զգեստըղ

1200) ծ

.

ծրթ ես մեռնձմ՝

տարեք,

Թաղզհց ինձ Հայրենի երկրուի,

Ավեր իմ երկրում դրեք ինձ չիր/մ, իմ

ժողովրդի մոտ: ուզում եմ ննջել

տառապյալ

նրա

ճետ

եվ գիտեմ՝ ժի

օր,

մի

օր

Պիտիբացվի խնդություն, Պիտիծրկիրըսցնծա, եվ շիրիմներըպիտի ժաղկին --

4եՏ

ժպտան:

Այնժամ սրտից իմ, ռբտից նույնպես կբացվի ծաղիկ, Որ ժպտա իմ երկրին...

120(»)

ոճ.

երբ կոճոգնեմ-- տարնք ինձ 4եռու մեր Գանձան, եչ կըդառնանօրերն այն, որ անդարձ անցան:

Այնտեղճանգիստկրննջեփմեռաժ

Ու

իմ մոր ճետ, ծրազըս կոլինբ դյութական Հավետւ

եվ քնում

ծանր ու խոր կրլսեմ ես միշտ Մշտաթախիծ ժի օրոր Ճայրենի մի վիշտ: այդ

--

եվ եթե

մի օր այցի իժ չիրժին, կրժպտաձեղ իմ սրտից բուսած վարդենին: դուք

գաբ

|

ԾԱՆՈՌԱԳՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

ԵՎ.

ՑԱՆԿԵՐ

ԾԱՆՈԹԱԳՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

Ներկա ժողովածուն նպատակունի մեկ զրքով ներկայացնելՎաՀան Տերյանի բոլոր ինքնուրույնբանաստեղծությունները, որոնք առ այսօր ճայտնի են մեղ: Տերյանի գրական ժառանգության յուս մասերը (Թարգմանություններ, նամակներե այլն) այս ճրատարակության Հոդվածներ, մեջ չեն մոնուժ: հր բանաստեղծությունները ի մի բերելու ն ճատորներուվ ճՃրատարակելու առաջին փորձն արել է ինքը Վաչան Տերյանը: թ. նա լույս ընժայնց առաչին ճատորջ գիրքը ն պատրաստու էր երկրորդ «Բանաստնղծություններ. որը, սակայն, մնաց անավարտն ձիրականուց ծատորը, ավ: Վ. Տերյանի մաճից անմիջապեսճետո նրա գրական Հաժառանգությունը վաքելու ն ճրատարակելուգործին ձնոնամուաս եղավ բանաստեզծիերկարամյա մտերիմ ընկեր,նշանավոր գրականագետն քարգմանիչ Պողոս Մակննցյանը: 1923--25Թթ. նրա խմբաղրությաժըբ լույս տեսավ Տերյանի երկերի ժողովաժունչորս Ճատորովչ որն ընդգրկում էր կազմողի ձեռքիտակ հղած զրեթն րոչ

մնծ բանաստեղծությունները, քարգմանությունների մասը,Ճճոդվամճերն ղեկուցումները: տպագրվել են ճաճախ շատ կարնոր Քանաստեղծությունները արժեք ունեցող ծանոքագրություններով, ոկզբնադբյուրի ն ձեճրատարակված ռագիր տեքստի մեջ հղած տարբերությունների նշումով: ԱռՀասարավ՝ այս հր բարձր մակարդակով ճրատարակությունը աննախադեպ նրնույք էր մեր իրաըր

ու

կանության մեջ. այն փաստորեն դրնց ճայ նոր դրականության,մասնավորաՀ պէս պոեզիայի գիտական

տեքստաբանության ճիմքը:

30-ական թթ. Տերյանի երկերի նոր Ճրատարակության, նրա Ճատնապես անտի բանաստեղծությունների ճավաքման ն ճրատարակման ուղղությամբ չատ է աշխատել եղիշե Ջարննցը, որի ջանքերը, ռակայն, դեպքերի դժբախտ բերումով, Ճաջողությամբ չպսակվեցին: Զարենցի արխիվումպաճպանվել է միայնմնքենագրվածնյութերի մի Ճճատոր,որի բովանդակությունըՀիմնականումճամընկնում է Պ. Մակինցյանի 3-րդ ճատորին: Ճրատարակության թ. լույս տեսավ Վ. Տերյանի «Քանաստեղծություններ. լիակատար ժողովածու»գիրքը՝ Ավետիքհաաճակյանի խմբագրությամբ:նույնությամբ կըրկրնելով Դ. Մակինցյանի չափածո մասի բովանդակությունն ճրատարամություն

ու

նան մի վերչին՝ «Անտիպ էչեր» բազ կառուցվածջը, այս ժողովածուն ուներ մի քանի տասնյակնորաճայտբա« ուր առաջին անդամ ձրապար ակվեցին

-

ժին,

անուրջներ» գրքում (1808)

նաստեղծություններչ

պաշպանվածձեռագրում, սակայն,

տարին չ ական ան լու երկերի Հրապարակման րր աաարակությունը վոց որ» (1950, 1956) ճետո,

բոլոր

նույն երկակի մոտեցումը նկատվում է

քանի ժողովածուներից նորություն չրերեցին Վ. Տերյանի ամ" 60-ական ն 20-ական թթ. ձեռնարկմբ քանի ճատորով (1960-ճատորով): նրկուսն էլ կազմել չորս 2-րղ Հատորներում (մանավանդ անգամ տեղ գտան ավելի թան 300 նա-

ներին տպագրված մի

նոպատերազմյան

տողերն սկսվում

բոլոր

նատոնգծությունենրի» առաջին Ճատորում (1912)

՛

նն

մեժատառով, իսկ «Բափոջրատառով (վերջինիս

--

տողերն սկսվում

մեժատառով):

են

ն մամուլիճրապարակումների

նակ

պաճղանվածմյուս ձեռագրերի մեջ, իսկ ճնտագայումայն անցել է

մաճու ճրատարակություններին Չ.

նան

եւ-

(օ»րինավ՝ Մակինցյանի պատրաստած

տորներից առաջին ծրկուսում բոլոր

ճայ

տողերն սկսվում եկ փոքրատառերով, 9-րդում իք 4-րդոմ՝ մճեժատառերով): Ձգտելով միասնության, մենք ղերն սկսում ենք Այդ տիզունին: (այդես է մեծատառերով Տերյանի վերջին հռաճատոր ած ա ո քառաճատոր ճրատարակոթյա ճրատարակություններդաՍ): Հասցնագրաժ Վ. Տճրյանը (Սեքարա մՄ. ո Միսկարյաններին սովորություն Հի ունեցելձեռագրերի, ինչպես ապագըըՀմակներ Նվարդ Տերյանը): րանաստեղծիդուսորը՝ վածիտակ նշելու բանաստեղծության մակները կաղմել գրության տարեթիվը դժվաքացն հոն է ճրատարակության Մեջ. ոնվիայի նրա գործերի ճշգրիտ տպաԴրավանառաջրքաց Քվազրության որոշումը: Այս ճրատարակության մարիմանրակրկիտ ուսումնասիրության ճիման վրա Մ0չ բանակատծգծությունների ձեռագիր գիր տակ չեն նշվում նրանց գրության էլ "ի ավելի Ա բնագրերում, գրության Քվականները անաստեղծությունների ժոցվ ճշտուժնիր ԱԶԶ նույնիսկ դրանք ճշտորեն են): 'Ճայտնի դեպ, ր ի: ի տեքոտաՀչ պատմությունը է այդպես վարվել տեղծագորժական լայնորեն ներկայացվել ինջը՝ քանասատնզծը, իր կենդանությանժամանակ ասել, պետք Միաժամանակ տկն այգ ճրատարակած երկու գրքերում: յին ենք միայն Բավարարվել ծանոթագրությունների չեն մեջ տվյալ շարքի կամ աաա տ. Ա վերջնականլուծում բավարար ճրատարակությունն խմբի ստեղծման ժամանակային ոտանավորի սաճմանեթը : մհութ դասավորության (Ճշգրիտ բնագրերի, կամ մոտավոր) ուների նշելով:Բացառություն կազմում միայն մի մեր -. մասին ո Ճարցեր (այդ ի գա բանաստեղծություն, որոնց տակ թողել ենք եզինակի նշած մանակադրությա ված գրության քվաթիժական չարբերը» ուսումնասիրությունը. էղ. կանն «վաճան տեղը,քանի դրանք,մի կազմում եմտստուվ, տեքաւոխ Տերյանի ուղլԿն » 188-292), Այչ ուրիշ խնդիրներ ղակի ՖՐբաշյան. Չորս շարունակությունը: լիաՎ. Աո» երկերի Տերյանի բերվում ո տիվ պետք է կարող ջանքերով՝ տվյալներ բանաստեղծությունների առաչին ճնտագա Լ որն օրակարգի ճրալարակումնձրի, արդեն մեջ, զության ինչես կատար, Գրականության արվնատիՔանդգարաքձոմ ան աան (1ԱԹ) պաճվող թ Համար, դրականագիտությ ճարց է մեր ձեռագրերիմասին. կստիալնր մանրամասնել ննք Հաշվի : թագրությունները, մեկ ամենայնի Ժեկ անդրադառնալ մի Ներկա Հրատարակության բանառանգչութ: Ի մր բան, ձեռթբերումՀէ ներկա ճրատարակության տբոլոր դրական ճարկավոր ագիչեչ օգտագործել նախորդ ո առնել մեչ: Ցանկության դենոչթում ընքծրցողն Տերրի պոեզիայի, մասնավորա» Նոաժան տվյալներըկարող գտնել միաժամանակ նլրը Մակինցյանի (ավելի լրիվ »

ՄԿ

թթ. երեք ՆԻՆ ծանոթագրել է

Պա

մ ն

չուրջ

»

ել

ծա ճ

ն

Դա

նում

ն

ր

ո

ռր

ու

'

ժա-

ու

Իա

են

տե՛ս

չարք

բա ք

ու

ն

են

որ

Չեն

ն

նան

ե

|

մեչ

մեն,

ձգտել

դա

ըստ

ծանո

ամեն

որ

ն

առաջադրել

այգ

թ

նորից հարի

բն ւ բնագրերը րանաստեղժությունների

տ

Համեմատվել ՞շ:

|

են

թյունները ճենվում

են

այդ

ԱԱ"

աղբյուրների վրա:

ԽԱ նն Բագու Պետք խոստովանել, " Հոգ Բո նկատմամբ, կետադրության ա աթյունն բոտ աո, վակիր, ամին աճաննն

չատ Տերյանի տեքստերը պատրաստելիս

ռաղրուքյան ճետ: այնքան էլ ուշադիր չէ

է

ճարցեր են

որ

եր

ն

մանո

տ

ւ

դա

Գն

ո

ին,

միամաժամանակակից նորմերին ճնարավորին մուռեցնել ոա մտք բանաստեղծի մանակ թույլ չտալով կամայական ավատություն, մս դրության նրբաղծերը խախտողփոփոխություններ: մեջ չափածո ն Դարասկզբինճայ (ինչպես նան ռուս) ու

ամ 7 դ

իրականության "Տլ

ԹԱՅ

նհ ծաղործության տողերն սկսում էին ե՛ մեծատառով, առումով միասնականչեն. այս էլ յանի ճրատարակություններն

«

շ

թ

Պ.

ն

բաղկացաժ է Հետնյալ բաժիններից, որոնց (ինչպես ե նրանց մնչ մտնող շարքերի) կառուցվածքի ճիմնավորումը տրվում է 28տաղա ծանոթագրությունների մնջ.

առա-

կամ պաճպղանված տպագրությունների ձեռագրերի տվա Տեքստերի մեջյս վերջինկամբի» սկզբունքով: «ճեղինակային

չին

է

Պարտիզունու կազմած ճրատարակություններում: Վաճան Տճրյանի ներկա լիահատաթ ժողովածուն բանաստեղծությունների

չափով) Վ.

պենսնրա բանաստեղծականշարթերի «րատար ակության մի բանի նոր ակըզՀե. , Լունքնկր, որոնք, մեր ճամողմամբ, կօգնեն ավելի ճիշտ պ պատկերացնելու դինակիանցած գրականուղին:

Ի

շատ

առ

ն

Բոլոր

են

նակ

այսօր

աա

4--5

որոշ

ջատ

ւ

կ

տպա-

ի

հան

է

:

ն ոչ

ոչ

:

տո-

նակ

է

է

բոլոր

նան

նա.

ն

են

են

ն

ու

|

1) Քանաստեզծություններ. առաջին Ճաթոր(1912 2 Հրատարակության ճշգրիո վերարտադրությունը՝ «Մթնշաղի անուրջեերոյ, «Փիշծր ն Հուշեր», օԲսկի ճնջիաթ» ն «Վերաղարձ» չարքերով), Հշ Քանաստեղծություններ. երկրորդ Հճատորից («Ոսկե շղթա», «երկիր ն նախրի»

9) Այլ

«կատվիդրախտ»

շարքծրը,), բանաստեղծություններ մն. չմտած (չարբերի

նարավորինդասավորված ժամանակաղրական

ներով), 4) »)

կարգով ն

տտանավարն բատ րոջ

փարատում

Սնագրություններ,

Տարբերակներ: Գրբի

վերջում, բովանդակությունից տիվոմ առաջ,

ժությունենրի այբբենական ցոանկը՝ վերնագրերի ըստ

ն

է բոլոր

բանասանդ-

առաջին տողերի

ՏՏ

Գ

՛

տարակության մեջ տն գտած 22 բանասոկգծության փոխարեն վերջնական խմբագրության ժամանակ նրանցթիվը ճասել է 77-ի:

ԲԱՆԱՍՏԵՂԾՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

.

գ) Լուրջ աշխատանքէ

Առաջինհատոր

տորի առաջաբանում Տճրյանը գ բոնք «ոչ մի վական

ԿԱՑՄազո փոր ո" ի խե «Պանթեոն»Հրատարակչականընկերության ( ք րթ: Գոր տպագրությամբ Վաճան Տերյանն իր «Բանաստեզծությունների» առաջին է 1911 թ. վերջին: Հետնաբար, Հատորում զետեղված Գերջը լույս է տեսել 191 գրվածեն մինչն1911 թվականը:

չ,

տորեն առաջացել

Վ. Տերյանի արխիվում պատպանվել է

Ա

Հորգացումը,

տնտրու

մամ նշանակում արարին Բնականաբար,ճիմբ ընդունվել տպադրված Լր" " Ը մաՔի արտաճարտոպու Մեքնագրի մոպագրվա ր ա

գրի հ «րատարակվածդրքի առանձին բանաստեղծությունների միջնկան է, որ դրային որոշ տարբերություններ. դա ռում էլ ճեղինակը շարունակել է աշխատել ն ճշտումներ մտց է

ՀԻլինանի

մե

ախորով Իո ի որոնք

Կն

Ճանդում ն

՛

Գեյթմավան Շարքի Ըոօն բնաբանը ԱՇՂԵՈՒ դյաճլ

իրո ամար

:

ամմի

զիան -- ""

Էն

Տերյաննիբրն

|

ի չարք

վերցված է

ՑԵՆ

մադր.

աի ՛՛

ոթճյողը

1Շղք,

ԽՖՅՄԽ-

Բանաստե

նշանավոր

գրած

ՈՍԿԻ

ՀԵՔԻԱԹ

Շարքի բանաստեղծություններ, գրվել ն

է,

«Փշե պատվ» անավարտչարքի

բնաբան նույնպես Ընտրել է Քարատինակու այղ տողերը

ճնքիաք» վերնագրովառանձի ".- (զի էչ ժագել Հավանաբար, 1909-ին լ

լ

ճ

ույ Օրա դարի առաջին կճաի ոուս

բառնրով սկսվող բանաստծղծուՌարատինավկու «ոօ թթ. Ավեի վաղ՝ 1906-1908

|

տկյալին.

Ճանվել 6 բանաստնղծություն, որոնք . Համարել է գեղարվեստորենանկատար կամ իր մյուս գրվածքների կապ չունեցող Այդ 6 ռտանավորներըմենք զետեղել ենք այս գրքի «Այլ նաստեղժություններ»բաժնում` «Մթնշաղի անուրջների» առաջին Հրատար կությունից» վերտառությամբ: է.Բ) Շարբի մեջ ներմուծվել են 11 նոր, մինչե այդ անտիպ: ծություն (41 7 65--25): Այսպիսով, «Մթնշաղի անուրջների» առանձին 4ր

ամառվ

Այս շարքի

է հգենի

բանաստեղծությունների բայց

ր

Հ

է մի քանի

կազմով,

ոո

տն

ԻՈԻ»

1 (լյ

ճամար բանաստեղծը, աշխատանքի տարբեր փուլերում, ճղավերհագիր՝ «Սարսափի գիշերներ», գիշեր», «Հլս«Տանջանքի | ումի գիշեր»: ի վերջո՝սրդեն ճատորի տպազրության նա կանգ ժամանակ, |է4 առնել«Գիշերկ Պուշներջ վերնազրիվրա, որն իր ծրկու մասերով մատնանշում | շարքի Թեմատիկբովանդակության որոշ էական կողմեր ն ուժե շ տպավորուցյուն է թողնում իր

լքի

ուններով,

«Մթնշաղի

«Բանաստեղծություն

փար 9-ր (Բ. 1, 5, 4, 2, 8, 21, 22, 25, 33), մյուսները առաջին անգամ ճրածն պարակվել ք. «Ռաչնաստելզծու Թյուններ» Հա մտորում:

առանձին ՍԱՑ |

Մր քանիտարի անց, կազմելով էր առիը, Տերյանը նրա մեջ մտցրեց

ինչն

ե

Այս ն գրվել են 1903--1908 շարքի բանաստեղծությունները ՔԹ. ընքացքում են տեսել առաջին անզամ ի մի ճավաքված լույս գրքով ղի անուրջներ. բանաստեղծություններ, առաջին գիրք, Թրջլիս, 1908, Թեն դրանից առաչ Վ. Տերյանը պարբերականմամուլում արղեն տպագրել մի շարք բանասանղժություններ,թայց «Մբնչաղի անուրջներ» գրքով նրա գրական ճամբավն ճանաչումը: Այղ ժողովածոտվ Վաճշան Տերյա անունըմտավ ճայ նշանավոր բանաստեղծներիշարքը:

ՆԱ

ռրընթաց փարոլնտության

ԵՎ ՀՈՒՇԵՐ

ք

ու

բանաստնդծական

Հարբի վո բանաստեղծու յունները մա Աջոցոսմ, աին բան ւրա

'

ՄԹԲՆՇԱՂԻԱՆՈՒՐՑՔՆԵՐ

ն

շատ ավելի կատարյալ) փոփոխությունների մեջակնառու կեր-

տնզի ունեցավ ընդամնեը մի քանի տարում

ԳԻՇԵՐ

տ

ո եղած տարբնրություններըայստեղ չեն տրվում:

որը

բո

ա

ժությունների մեջ:

վերամշակում,որի շնորչիվ փաս-

ժի շարք ոտանավորների նոր (ն

անուրչննրի» առաջին տպագրությունից (1908) ների» առաջին Հատորը կազմելը (1911):

որք Բոգոանուր

ճատորի լրիվ ինջնադիրը(գրված քանաքով, մի ն կատարվել է գրջի հրեո շարվածքը: Համձմատությունից սն

են

տարբնրակներ, Կարելիէ ասել, որ այդ պով արտաճայտվելէ Տերյանի

թշնա ը

լ

ո-

անուրջների» առաջինճրատարակությունից երկրորդին անցած բանաստեղժությունից 64-ը ենթարկվելեն ն փոիոխությունների՝ առանձին տողերի մինչն ամբողջ ուզղումեքրից հաորի Բանաստեղծության կ պատկերավորության լեզվի, Սառուցվածքի էական

մ

դյունքերե,

անվանում է «աննշան ուղղումներ»,

խուդարյանիտպարան, ձնեավորումըՄ. Սարյանի): է ճիչյալ գրքի Հիման վրա ներկա ճրատարակուցյունըպատրաստված ճշտությամբ պաճպանելով նրա բովանդաղզությանկ կառուցվածք Ի աա ն ամբողջականությունը սկսած առանձնաձճատկությունները առաջաբանից: ո ննջ միայն 191 թ. Հրատարակության վերջում ինչպես նան մի քանի ուրիչ բառեր, որոնը տպազրականակնչայտ Աո ճբ

ողել

ճետագագեղարվեստական կա-

«Քանաստեղծությունների» առաջին Հարանք

փոփոխության չեն ձնքջարկել մի անգամ սակայն հրականուփ տպագրվածը», շատ տարբերությունները ավելին են: Քավական է առել, որ «Մթնշաղի

Բ

Է.

կատարվել շարքի

տարելադործման ուղղությամբ: Թեն

շարք

ին

1908-. 1911 թթ. ընքացքում: ստեղծելու միտքը Վ. Տծրյանի

քվականիցս"լարբերական մափուլում | Ֆ. սկսեցին ծրնալ երա առանձին ժողովածուներում գրական «Ո«կիՀէջիաք» գրքից» վուննձը Քանաստեզծո ձնթավերնագրով, ԸեդՀանուր ատմամբ չ

այդ

լ

«ո

ՏՏ 1909--1911

քթ.

մամովում Հրապարակվելնն

այս

շարքի50

բանաստեղծու

տեղժություններ, ծրկրորդՃատորից», նրա

մտցնելով հրեքշարք՝«Ռակե շղքա»,«կատվի դրախտջ, «երկիր նախրի»:

35, 38, 27--29, 18--21, թյուններից Հ0-ը (Ժ 41, 45, 50): Մնացած 30-ը առաջին անգամ տպագրվել են 1912 թ. «ՐանասՀ տեղժություններ»ճատորում: Ֆ. Ի. Տյուտչնի Լ Շարբի բնաբանը էԼ կօտում մոք 8ղօտ

տ ՈՕԿԱԱԾ, (14

ԽՓ... եզրա բանաստեղծության ՇՏՈ ոթ, տողով սկավող

9, 10,

1, 4, 6,

15, 14, 16,

Բո

Աոաջին անգամ տպագրվել է

4,

ապա,

բանաստեղծականշարք

է,

այն,

ռր

այդ

ոտանավորները գր. ,

մի երկու տողի առաչին ճատորի մեջ: «Բանաստեղծություններիս ներմուծվել ոչ քե «Վնրադարձը»

ն

կյանքի վերջին ամիսներին մենք

ալմա« գրական-դեղարվեստական «Գարուն»

1911)ն (Մոսկվա,

այլ

բազ

դրանք տեղադրելենք «Այլ Բանաստեղծուեզրափակելով Տերյանի ավարտուն գոր-

ցով

ծերիշարքը:

փոփոխությամբ,

երկու մասից

էնք

մեջ

Հավաքված

նավորները: նկատիունենալով,

ՎԵՐԱԴԱՐՋ

«Ոսկե շղթա»,«կատվի դրախտ», «երկիր նախրի» շարքերի ն կազմի պատմության մասին տե՛ս ճնետագա

ստեղժան ՛

ծանոթագրությունները:

:

կացած ծավալուն բանաստեղձություն, ռրն իր գաղավփարական-դեղարվեստա| կան բովանդակությամբ, որոշ իմաստով, ի Մի է բներումգրքի մեջ արտաճայոզարգացումը: Այդ պատճառովէլ այն առանձնացվել ված տրամադրությունների է գրքի մեջ մանող երեք չարթերիը նե դարձել ճատորը եղրափակողինքնուրույն

ՈՍԿԵ

ՇՂԹԱ

Շարքի եջ

մտնող դրված բանաստեղծությունները 10-ական քմականՎ. Տերյանի կյանքի ն նքրին,գերազանցապես գործունեության պնտերբուրգյան շրջանում (1913--191շՔք.): Քանաստեղծի կենդանության

միավոր:

են

պարբերականմամուլում ջում ներկայացված21

ԲԱՆԱՍՏԵՂԾՄՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

ճատորից Եոկշոոդ

մենք Ընդսմին

զեկավարվել այն կարնոր վկայությամբ, Մակինցյանի ըստ որի այս բաժնի

մանող պիտի բաղկանար «ռտանավորներից Տերյանի «Բանաստեղծությու րի» ծրկրորդ ճատորը,որ պոետը նախապատրաստում էր» (երկերի ժողովա6-8. 1948, էչ 270): միչտ է, Պ. ալս խմբի մել Մակինցյանը մանում էլ նան իր կողմից «Վերջին դաշնակ» վերնադրի 11 ուտատակ

Բակի տողն Խ

քախի 2-րդ գրքում

Պ,

նան

մեչ

12, 15, 12--19,

րոք Բանան թթենի, ամ

21, 28-31,

են ետմաճու, տպագրվել 3-րդ ճատորում(1923):

առաչին ճատորը. Վ. Տեր. թ. տպագրելով«Բանաստեղծությունների»

յանը ժրագրել էր կազմել ն Հրատարակել նան երկրորդը: Սակայն վերջինիս գործը տարբեր պատճառներովձգձգվեց ե իր ավարտինչճապատրաստման սավ: Բանաստեղծըվերջին անգամ այդ գործով զբաղվելու կարճատն պաճեր երհան, 1980, է գտել 1918-1919 թը. (տե՛սՊ. Մակինցյան. Դիմագծեր, են վերաբերում այն երկու բլոկնոտները, որոնց մեչ Այդ շրջանին էչ 146): վերարտագրել է իր մի չարք բանաստեղծություններ: Բլոկնուտները

կ

մեծ

գրական ժողովածուներում 34,

39, 41-43,

մասամբ՝ վ.

50,

տատ

54, 65,

ել

են

5,

ժամանակ

29:ո այս

շար»

21): Մնացած45-ը

Տերյանի«երկերիժողովածուի»

«Ռոկծ շղթա» չարքը կաղժել է ոչ քե ինքը՝ բանաստեղծը,այլ ճիշյալ ժոդովաժուի խմբագիրՊ. Մակինցյանը, որն այդ մասին դրծլ է. «Այս վերնագիրը («Ոսկե շղթա») պոետի թղթերում գոյություն չուն: Մակայն

իր զրույցներում ճենց այդ վերնագիրը: Անգամ մտադիր էր իր նոր ժրքի շապիկը նկարազարդել փշերով Հլուսվաժ ոսկե չղթայով, նկատիաոռնեԼ-վ, ռր այս խորագրի տակամփվփուիված պոհտի շոս11 գո: բանասանղծությունննըը նագրերի փոխարեն ունեն այսպիսի նչումեեր՝ «Հատ. 11 բ» ն «ձատ. կեշղքաՀուշերը, գիշերն փշերն» նն, մեն Հնախավոր Համարեցինք միացնել Սա նշանակում է, որ ղրանք պատրաստվելեն իբրե «Բանաստեղժությունների» նրանց«Ոսկե շղթա» խորագրի տակ» (երկերի ժողովածու, Հ. 3, էջ 271): 2-րդ Ճատորի նրկրորդ ն երրորդ շարքեր: Առաջինբլոկնոտի մեջ մտել ապագա նույն կազմով (ընդամենը68 բանաստեղծություն) շարքը արտատպվել է Է ընդամենը 91 բանաստեղծություն (որից 10-ը՝ տրիոլետ), իսկ երկրորդի նակ լիակատար ժողովածուի» «Բանաստեղծությունների (1940) ն այլ Հրաչ առճա14: մեզ Հնտադա չարքերը Ոչ ապագա Հատորի առաջին, ոչ էլ մեջ: տարակությունների մեջ: Սակայն Տերյանի երկերի վերջին երկու ժողովածուսարակ ճայտնի չեն, իսկ կազմված երկու շարքերն էլ ոչ միայն անվերնագիրեն, ների (եռաճատորն քառաճատոր)առաջին ճատորներում (1960, 1923), Պ. բռ նշումն ունեցող տետրը): Այսպիայլն անավարտ (մանավանղ չատ. Մակինցյանի կազմած ժավալուն չարբե փոխարնն, օՈակե2Քա» խորագրի ծրա«ով, մենք Հնարավորություն չունենք ճշտորեն վերականգնելու Ճեղինակի տակտպագրվեցին միայն այն 21 բանաստհղծություննէրը, ռիոնքճնզինակն դրած Հատորի ամբողչական պատկերը: Սակայն կասկած չկա, որ, բացի ճիչարտագրել է առանձին տետրում «Հատ. բո պայմանական վերնագրով նան 35 բանաստեղծությունից,երկրորդ ճատորի մեջ մտնելու էին քո լալ (ճարցիթննությունըտծ՛ս եդ. Ֆոբաշյան.Չորս գագաթ, 1982, էջ 252-261), ուրիչ գորժեր, որոնց մի մասը Հեղինակի կենդանության ժամանակ Թճն «Ոսկե չղթան», ինչպես ասվեց, բոնաստեղձիկազմած շարքերից չէ, վիճակում: է պարբերական մամուլի էջերում, մյուսները մնացել են վենք, ս ակայն, նպատակաչարմար ներկա Ճրատարակության գտանք «Բանասմեջ պաճելեձլով այդ ճանգամանբից, գրքի այս բաժինը վերնագրել ենց՝ պանել այդ շարի ամբողչականությունը, նկատի առնելով ճնտեյալը: նախ, նա

ճիշատակում էր Ճաճախ

Տերյանն

ու

| տպագր

ձեռագիր,

:

որ

բ անաստեզծի զծի մտերիմ րիմ

ական ընկերոջ, ն նրա գրական որոնումնե բի երկարամյա ընկերոջ, վկա ձրկարամյավկ լավագույն գիտակ Պ. Մակինցյանի կազմած այս չարքը արդեն շատ տարրչ ներ մտել է լայն ընթերցող շրջ նների գիտակցության մեջ ն ավանդույթի ուժ է ատացել, որը տվյալ դեպքում չարժե խառխտծընրկրորդ, «Ոսկե շղթան» ամնքի վերջին շրջանում շրջանում Տերյան փոխում է կյանքի ծների մ մի խոշոր կ վերջին կարն Տերյանիգրածների կարնոր մասը, որն անտարակույսմտնելու էր «Բանասատեղծությունների» 2-րդ Հատորի մեջ: երրորդ, Պ. Մակինցյանիկազմած շարքը դրեթե լրիվ ներառնում է ' ն

«կատվիդրախտ» շարքիցս խորագրով:ելնելով ն ռճի տրամադրության ակընՀ այտ նման ն Պ.

։

Հ

,

չ

14 74

39--45,

անությու հնց, ս,

զտնելով,

ՍԱԽն Դաշյանը ր աոմառոլով

ն

«չատ.

նն ությու

ռր

չ նրա

Մակինցյանը է չորս դրանց ավելացրել դրանք դրված կազմած չարջի

են

նքին

բանաստեղՀ դրախտ» շարքի «կատվի

ամրողջականությունը, մեն շերկերի ժողովածութ»3-րդ Հատորի (1923) ծան անոթագրությունների ենը բաժնից 4իմր", նական տեքստի մեջ ենջ տեղա ել նս ե ն ե (7.75, 6): Ինչպեսճաղորզումէ Պ դրանք «Է միասին օկրզբապս ձավա վաժ են եղել «երե Ր1» ընդճանուր վերնագրիտակ ն պաճպանձն ա մել յ 1 Ա դրանք շատ ընդճանրուչ ր 27 ՈՔՐ ոյուտ Հետ ն, բանաստեղծությունների անչուչտ, եղել են Ճճեղինակի ծրագրած ջ շարքի միավորեն ԻՐՈ: ի Այս ութ բանաստեղծություննե ն ժե կ է է փորձ «րվել նան Վ. Աաաա ր ճրատարակու

Մ

Է, Ի" ո բռ Պրոորրոն

վերտառությամբ տետրի բանաստեղծությունները (21-ից 12-ը՝ 63, 65): Պաշպանելով «Ոսկեշղթա» շարքի ամբողջականությունը,ներկա ճրան մն ջ ըստ ենքՔ մի Փա թանի մեծ տարակությա նճրաժեշտությանացրել անճրաժեշտությ ցրել Հ փոփոխություններ: ա) Շարքից ճանված է «Սուսաննային (նրբ վարգ ամերի Հրդեչճնէ ղողու...)» բանաստեղծությունը, քանի որ այն գրեթե նույնությամբ կրկնում է «Մթնշաղի անուրջների» նույն տողով սկսվող բանառտեղծությունը յա չ ձեռա (4 62): ը) «իմ բալիկին» փոջրիկ շարքը լրացվել է մի 4-րդ բանաստեղծու պաճպանված ր՝ վրա որոշ փովոխուէն թյուններ Ժոցվել 1 83 12 Բ շան ի թյամբ («Հրեշտակներքնքուշաժն...»), որը ճայտնաբերվել ու տեզծությունների Ճրապարակվել մեջ: է Պ, Մակինցյանի խմբագրած ժողովածուից չատ Հետո 1940 թվականին: գ) «Հատ. 11 բ» մաքրագիր տնծտրիցՊ. ճանած ն ուրիշ Մակինցյանի շարքերի ԵՐԿԻՐ մեջ («ներկիրնաիրի», «Վերջին դաշնակ) տեղադրած չորս բանաստեղծություններից երեքը («Քեզ Հետ եմ կրկին. իչնում է անդորբ...», «Դարձարդու, ն յ Հ ը հղձ ծն սիրտըս տխուր է...2, «Գաղելւ)վերադարձրել 1913-1916 հնք այստեղ, նրանցու| եզրա- | ընթացջում: ա փակելով«Ոսկե շղյա» շարքը: Բացառությունէ արված «Չեմ դավաճանիիմ 18) հանաստեզծի կենդանության նակ ժամանակ( Նվարդին...» տրիխոլետի Թթ.) տպագրվել են մամուլում, ճամար. այն թողել ենք «երկիր նաիրի» շարքի մեջ, ի «երկիր նախրի» րի) շարՔեց» նչումով, Կյան Բ վերջում Տի եե ունենալով: որ 1916 թ. մամուլում այն տպագրվել է իբրն այդ շարքի նկատի է այս շարբին, վերաւ Ա են առայ դործ:դ) Որոշփոփոխություններ մտցվել տրիոլետների դասավորությանմեչ: մոնի որը մերնաորյու(աժ է «Հատ, 1 գջ մճելու էա անա Գ, Մակինցյանը կազմած շարքում 15 տրիոլետիը երեքը զետեղված են «Տրիոչժությունների» 2-րդճատորի րորդ եր, լետներ նվարդին» վերնագրի տակ, 11-ը՝ «Տրիոլետներ» բաժնում, իսկ մերը շարջի վրա կա(«Մաշումէ իմ սիրտն անդադար...) տեղաղրվել է բոլորովին առանձին Հէ (տնտոում: բացաէն կայում շարքի (18 23): Մճնք, տվյալ ժանրային ձեի ամբողչականությունըպածալանելուՀաքազվաժ բնաբանը, որը է եղել «Մչակ» " մար, այդ ոտանավորըես տեղադրեցինք«Տրխոլետներ»բաժնում: Մյուս փոչո բապարակմանմեջ): ֆա ան Հեա ղինակի ելով Ճիչյալ ճնտնյալն է. ինչպես երեում Լ «ձատ. 11 Բ» վերտառությամբ շյալ փոխությունը տնտրու արտադրած 14 քանաստեղծությունի "ը , ձեռագրից, Տերյանն իր տրիոլետներիցյոթբ դիտել է իբրե Քապանելով նրա ընտրած բանաստեղծումենք չարջի վերչում րյունեձրի ուրույն խում, որի մեջ զարգանում է որոշակի քեմատիկ-պատկեԴրանցնն՝ «Արարատին» | ներբողը ն Ջեմ դաբային մոտիվ: Այղ խումբը ինչ-որ կերպ առանձնացնելու ճամար մենք այն են -երՀրապարակվել եր ղրել ենք «Տրիոլետներ» բաժնի սկզբում, իսկ «Սիրարսջաչել է նորից...» առությա երազ Հեռավոր...» բկիր ով սկսվող տրիոլետը բաժնի սկզբից տեղափոխել ենք այդ յոթից «ետու վա Ցեղ աստեղչությունննրը, որոնք «միայն Պաշպանվածձեռագրծրի ճիման վրա որոշ փոփոխություններ են մտցվել բ»

չչ

42, 45, 51, 52, 54-57,

ոչ

մ՝ Ր

Պն չար թրոնեւ :՛

ռ

ն լ»

ճնտ

իրոք, 1 էոքոար

աւ, ար

Տեքստը կաղմելիս

.ոնիորոմացեելո

'- հեք ա ար

.

ՆԱԻՐԻ

'

:

ո աը ՊՆ Դրան, 1915-1918

՛

--

մշակել հ արին ո/" արտագրեր («երկիր Նաիրին» ՛

Գր Խա

ե

,

շա

արդրագաոմել "ն

,

բ

ոնունՄազայն Ամարո» քերքում ք.մն շ «1/8

հույնիսկ (երես հո

մ աթ

`

տո-

դասավորությունը,

թթի .. Ա Աանավոր: ո ամո ՆՆ աոա ՐոՆՔ

«Մբ ՀԱՐ"

խառնե 2 լ աան Բքի որ.» "" եռն1: ո 2իո ճամաո" ՛ ո ախրյա: շարբին: կարգով աէրտորձն Կաավորալորուժ Ր ր Հարցի բնարան թինՕՐՎԱ .

մի ջանի բանաստեղծությունների(6

մեչ, 21)տեքատի

ԿԱՏՎԻ

7:

12,

19,

ԴՐԱԽՏ

29, 35,

36,

38, 49, 53,

61,

ԱԱ

|

՝

Ցու.

Հավարված ր Աաաթ12 ԱԻ

Է

Մ 11007110

երմոնտովի «թժոլւոզ»

|

Այս վերնագրի տակ նն, Հավանաբար,1916--1912 թք.. Դրանցից միայն երեքը տպա» գրվել են բանաստեղծիկենդանությանժամանակ,ընդ որում երկուսը (1, 2)--

ԱՅԼ

7,

՝ :

'

նրա կողմից չնն

մտցվեն ցվել

1լՕ

`

ԸՇՂքՃԱՒՕ107)00Օ8Ե0)

բանաստեղծության առաջին տողն

է:

ՔԱՆԱՍՏԵՂԾՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

Այո բաժնում ճավաքվածեն Տնրյանիայն

Մ.

բանաստեղժությունները որոնք

ավարտուն շարբերի մեջ: Հե են ժամանակտպազպրվել միայն այս բաժնի առաջին 31 Վաճան ՏԵՐյան

մ

'

աթ

նակի կննդանուժյան

են տեսել ն լույս նատիպ մնացել են անտիպ ո. նծրքչ մյուսները տարբեք պատճառներով նրանք» մանավանդ ոբոնջ մասը, ղգալի նտմաՀուս Անչուչշտ, այս գործերի մի Տերյանի էն էին մտնելու մշակման, վերչնական Հասցված կոնկթետ Ժասին 2-րդ ճատորի մեջ: Բայց քանի որ մենը այզ ս"եղժությունների» ա ռանձին ճավարքել բոլորը բաժնում` դրանջթ դերադասեցինը չունենք, տվյալներ վերնագրիտակ: ընդճանուր Բանաստեղծություններ»

դրված բանաստեղծությունների չարջն սկսվում է «Փչն պսակով» (1906--1908 ն ավարտվում կյանքի մայրամ գործե րամուտին գրված եժ վ գործերով («Գինով գի ձով ձմ էս կլ.» ե

0թ.)

՝

«ճանասրագր,

«Այլ շատ թայտաթղետեջ՝ Այստեղնէրկայացվոզ բանաստեղծությունները

բանաստեղժությունները ա ր» անան արնԱԱ աաաՀարմնարա (էչ իակ մի քանիսը` անգե1.մե:ա ողովաճուխըը 408-444), մասնավ, նշել, տեղ ճիշատակվող ծ բի ո" 2 «անտի հանատտնղծուք այն դիրքն 30-ական թթ.տպագրության ։ ո" րամածուն» Չարենցը: մասին մո կաի մկայություններ ր ինչես Այդ պածպանվել: բանաստեղծի(ած արենեն " 422):Ցավոք, Իր ի «ողովածոս «Անտիպէջեր» բաժնի ռագրերի առի ճակատագիրը նույնպես անձալտ է,

ինջնադրերի չնչինբացառությամբ, խնդիրը»մանավանդ որ բանաստեղծը: դասավորելիս Բանաստեղծությունները գրության քվականները: մինք ճաշվի ենք առել ինչպես նրանց ժամանակագրությանառկա տվյալները, Հերքականությունը: առաչին Հրապարակուժների այնպես էլ հտմաճու

եթե չճաշվենք («նորք» Հանդես, 1922,

ուլում,

Է.

նակ

Ճ.

60, 1967,

ապայ բանաստեղծություններին, հտմտճու որողրդածները ժողովածուներում

են

տեղադրվել ստեղծագործական կյանքի

տարբեր շրջաններում գրված այդ բազմաղան գործերը: նկարչի էր, հշտարկե, կամ սպաճպանել«Անտի էջեր» բաժինը, իքրն Տերյանի ստնզծագործությա մի առանձին մոս, կամ էլ, ելնելովենթադրվող ժաժանակագրությունից ցրել այդ ոտանավ՝ շարը բաժնիտարբեր Ժասերում: Բայց ե՛ մեկ, ն՛ լուս ուղին չեն Տերյանի ոտնզծագորժական նաատակաճարմար զարգացման պատկերը ճիշտ ներկայացնելու եչննլով բազմաթիվ առումուխ մենք ննատառումներից, պաճպանելենք «Բանաստնզժությունների լիակատար ժողովածուի» մեջ ի ժի Հավաքված ռտանավորներիտվյալ մասի ամբողջականությունը (բացի այն են որոնք տեղադրվել գործերից, ունե«Սնագրություններ» բաժնում): նՆրառի նալով, որ այդ բանաստեղժությունները, դատելով նրանց ու

|

«Հոկ-

ն այլն), նրանց Հիմնական զանգվածն աեբնր--Ֆոյնմբնր» տարեգիրը, 1932 ժոէ տեսել, նախ, Պ. Մաինցյանի խմբադրաժԵրկերի անգամ լույմ առաջին ն 8-66) (էչ բաժնում «Սնաղրություններ» զովածուխ4-րդ ճատորի (1925) աոա

այս-

է:

ներկա Հատորում ինչպե՞ս

«Գրական գոճարներ» քրեստոմատիա, 1224,

օրագրում

էջ

որոնք սռոլագրվել Բաժինը բացվում է այն վեց բանաստեղֆություններով, են դուրս մեջ, բայց են ճրատարակության առաջին անուրչների» «Մթնշաղի ճաջորդում են այն գործերը, որոնք 1906--08 մնացել 1912 թ. Հատորից: Դրանց կամ ճրատարակուչ մամուլում (2 Մ 2-10) Քթ. տպագրվելեն ռպլարբնրական զել շարյբերիմեջ: տեղ չեն բայց քյան շանձնվել ճեղինակի կողմից (Բ 11), մնացած

որ

որը

ի

վրա լի նշել

ն

-

է

լու

մամուլում

անգարան

անությա

մշակվածության ասիրենց բովանդակությամբ ՎաճանՏերյանի կան էլ այստեղ առումով ժ ամանակի Գրության տիճանով: վերաբերող գործեր:Շատ դժվար թոլոր ուղու շրչաններին ստեղծագործական խիստ կարդով դասավորեժամանակագրական է այդ բանաստեղծությունները

է բաժնի ինչ վերաբերում

-

աեր

'

ն

,

Բայց շատ ավելի բարդ է լիակատար ժողովա «ՔԲանաստեզծությունների ծուի» մեչ Հրապարակված էջերի դասավորության ու տեղադրման ամա ինչպես նշվում է «Հրատարակչության կողմից» ծանուցման մեջ, զրջի «ԱնԲանի 4իմնականում ստացվել են Գրա-

'

ն տրամադրություններով,

ու

այն):

բովանոակության

գեղարվեստական կաղժված «Բանառտեղծությունների կառուցվածջիառանձնաճատկություննիրից, խժբաղրությամբ Ազ.իսաճակյանի դրված են ճիժւ

378-454):

(էք լիակատար ժողովածուի» (1940) «Անտիպ էջեր» բաժնում Դրանից Հետո, դժբախտաբար, տերյանականնորաճայտ զրձքե չեղան, թեն մենք դիտեն, որ ների ճրապրարանումննր Մ, էչեր դեռես մնում հն շատ հկած գուր" տակից դրչի են բաարյու չոր» Տեթրանի (ակ՛ս ալղ մասին Վ. Պարտիզունու«Ռրտե՞լ Հողվածը՝ ճեղինակի «Տաղանղի ուժը» գիքում, 18927,

|

նականում Մոսկվայում ուսանելու տարիներին, մասամբ էլ պետերբուրգյան մենք դրանը տեղաղրել ենք Գ. Մակինցյանիխմբագրած ժողովաայն բանասանդժությունննրից Հետո, որոնը, նրա ճավաստուով, «դրված են

բանաստեղծություն-շրջանում, ձուկ բանաստեղծի

անտայտության լ

նաստեղժությունները»

|

նան ժամանակագրականկարգը, ճետեաբար՝ Քանաստեղձությունների զարգացմանպատկերըճիչտ ննրկայացնելու Տերյանի ստեղծագործական ճատորի ծանոթաղրությունմենք ղեկավարվելենբ երկերի ժողովածուն4-րդ գրության ժամանակի երկերի նչումներով՝ Պ. Մակինցյանի կատարած ներում

|

|

էջ 312-340):

ճամարյ:լ

Հաճախ ինքը՝ Մակինցյանըբանաստեղծությունները

դասա-

մասին: Վիշտ ակղբունջով: Սավորել է ոչ այնքան ժամանակագրական,որքան թեմատիկ ձքն Հիշենք, (մաավանդ կայն Տերյանի մտերիմ բարեկամի վկայությունները ձեռագրեր) նն նան չատ մեզ չճառած ցավոք: ուրիչ տակ եղել որ նրա ձեռքի վթա մինջ րոշ ունեն սկզբնաղբյուրի արժեք: Այդ տվյալների լով Հիմնականում դեկավարվ բում սվոխել ենք գործերի դասավորությունը է,

էլ Այդ տրումաբանությամը սկզբունքով: ժամանակագրական

ետաճու

տպա-

ԱԲԻ» առաջին Հրատարակաթյան (1908) ՆՏ«որրան Կոոքոնրի» թ. զրթում:

ն բանամատնգծություննենրը, որոնք չեն մտնլ

2-11.

նէր:

12-17.

.

«Փշե պակ» գրբից: ՋԼաագրծրի ճիմառ վրա այս Մակինցյանը վկայում է, որ տայս ոտանավորները դրված Թլանաններիարանքում» (երկերի ժողովածու, Ճ. 4, էչ 350), 18--29

բանաստեղժությունները «գրված

շրջանում» (ո.

ալն

Հեղինակիկողմից տպագրության Հանձնված բանաստեղձություն-

Պ,

արաք

Դիման

լ

Մոսկվայի

ուսանողական շրջանում», հ այն գործերից առաջ, որոնք, նրա իչվ վկայությամբ` «գրված են Դճածրբուրգում 1913-1916 թվականներին»: Այսպիսով,«Այլ բանաստեղծությունննր» բաժինը ունի Հնտեյլալ հաղզմեու կառուցվածքը (ճնրում ենթ բանաստնզծությունների ճաժարներըն նշում նրանց ու գրության ժամանակը՝ըոտ Պ. Մակինցյանի).

տ..

էջ

352):

նն

չարթը կազմող են 1906-1908

Մոսկվայի

ուանը

4 ական

անավարտպոեմըպրվել ճեմարանի» 30. «ՀուշերԼազարյանց

է

ք.

950): աշնանը (ճ. է «Քանաստեղծությունայս մեծ խումբը քաղված Յ1--75. Ուռտանավորների ճուրս բաժեիը, էջեր» քողնե«Անտիպ (1940) ենբի լիակատար ժողովածուի» տ.,

չվ

էջ

միայն այն դորժերը, որոնք մտել

են

(էջ 290):Հրաժարվելով նոկություն» այդոլըսի առանձրնշարքից ն

վերնագրից մենք նպատակաճարմար գտանքայս բանաստեղծություններով ավարտելտ ՛ յալ բաժինը՝ ելնելով հրանց մեջ արտաՀչայտվածտիամադրություններիցը ն դրության ժամանակից:Պ. Մակինցյանիկազմած խմբից ճանված է միայն «Դարձարդու, ն սիրտըս տխուր է...» բանաստեղծությունը, որը մենք տեղաՀ ՛ դրել ենք «Ոսկե չղթա» շարքում (տե՛ս ալդ շարքի ժանոթագրությունը): ն արվեստի Գրականության բաժն, քանգարանում պածպանվել էն » ավելի քան ճիսուն բանաստեղժուցյանձեռագրերը(ինթնագիր նն կամ ՃավանաբարՊ. Մակինցյանիկողմից արտագրված),Այղ ձեռագրն վրա առանձին բանաստեղծությունների մեջ մացվել են որոշ կետադրական ճշտումներ: Մնացած լբանաստեղծությունների Համա ն

Ն

սնսդրություննեերիմեջ Հիմնականում

բացի նույն ղասավորությունը՝ ւլաճղանված է բանաստեղծությունների յալ դեսյքերիցտոգորված պայքարի, տառապանա) Մի խումբ բանաստեղծություններ՝ ներկայացրել ենթ մենք ճամախմբել ԲԲ ու վրեժի տրամաղրություններով, ռուսական է հրնում առաջին ավելի ցուլտուն որով 54--63), անընդմեջ(7 Հեղափոխությանն ոնակյիայի տարիներին բանաստեղին զբաղեցրած ճիմճետն-

՝

: ճ ի տ րրաա այլս

ու

նական քեմաներից մեկը:

րակումները Պ. Մակինցյանին Ավ.

69):

զոմ...3:

բյան թվականը՝1914:

քաղված են երկերի ժողովածուի 3-րդ ճաբանաստեղծությունները բաժնից(էջ 226, 228--9) ն, իբրն Պետերբուրծանոթագրությունների

76--27

որի դում դրված գործեր, տեղադրվել նն այնտեղ:

վերցված 28--111 բանասոեղծությունները

ծուխ4-րդ ճատորի

են

դարձյալերկերի

բաժնից,բայց «Սնագրություններ» `

ժամանակաղրականկարդով՝

ըստ

ժողովա7

վնրադասավորվել են

1ոլրքրի: «գրված 78--91 բանառոեղժությունները

են

Դր:շերբուրգում 1913--16

«Գրվաժ է Պեոհրբուրգում, պատերազմիշրչանումթ»(երկերի ժողո-

92.

վածու,

355--3577:

4.

4, 1925,

էջ

354):

նույնպես գրված նն առաչին ճամաշխարբանաստեղձությունները Ձ, Մակրբսցյանի վկայովյամբ՝ «Վաճան Տերշրջանում: պատերազմի

93.99

--

(ճ. էջ 354), Հերնագրով» տ.,

օգրված բանաստեղձումյունները

100-102

եց

Հետո»

(ն.

--111 112--121

տ.

էջ

են

քվի ճեղափոխությու-

350):

են 1919 էջ 954)» թ. (2. բանաստեղծությունները գրված 3-րգ ճառտորում երկերի ժողովածուի բանաստեղծությունները տ.»

են «Վերջին դաշնակ» պայմանական Մակինցյանի կողմից Համախմբվել մեծ մասամբ «դրված են եղել դրանք վերնագրի տակ՝ նկատի առնելով, որ ն ունեն նշա«կենսագրական ամիսներիընթացքում» ալոհտիկյանքի վերջին

ճ.

.

: ո առա

որն

-

Մ ո» չք. "

ագրե յ» ոո բանաստեզժությունը բավական չակված ասվա

,

՛

'

'

ՍԵՎԱԳՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

.

|

։

:

ճային

Հատորներումայլնայլ անձանց նված յանը մտադիր էր այս ն նախընքաց կամ բաժին կազմել «Քոների գիրք» ջրթույկ առանձին ոտանավորներիցմի

--Ց

ստեղծագործության »- .Հ : շար տ4իկննրով

լ

մ ժողովածու, էջ 3552):Միայն 85-ր ենք այս(ներկերի քվականնենրին» (1: լիակատար ժողովածուից» տեղ եեք տելողրութծլ«րանաստեզծությունների 7 84-ի 4եո Հւասերտ կառղը (տե՛ս 445), նկաոի ունքնալով նրա եմաստային ճանոդքագր ությունըՏ/ր:անի ներկերիժողովաճուի Չ-րդ 2չուոոմասլատասի:ան

էջ

ես, արդյոք ի՞նէ».») մասնմբ տպագրվել է 2 ն նույնիսկ 4 բա նավորներիձնով: Այնինչ կ՛ բանաստեղծությանբովանդակություն ւ վական մաքուր, լավ պաճպանված ցույց նն տալիս մեկ ամբողջական Հ. որը մպար։ Վերականգնելով ն երկի ամբողջականությունը վ իբրն Բր դործ, Մենք այն ճանել ենբ սնարությունների բաժնից, բանի որ ինչալնսիմաս տով, այնպես էլ ձնով ավարտո տնսք ունի: մեֆ

ձճռագիրը

,

2.

բում, 1978,

քանասատնղծությունը («Ի՞նչ կարող եմ անել

մինչնայժմ

Մակինցյանիճաղորդած ճետնյալ տիվ-

Պ.

ժողովածունի«մենք էլ չենֆ ուղում» դարձրել «Բա11.ձնք ուզում», քանի որ այդ է բխում բովանդակությունից. է, վե՛րջ. մենք էլ ենք ուղում Սիրո երգ, անրջանք,վայելք ու Հու-

հան յոք Բա "

ընդունվել նրանց

են

11-րղ տողում բանաստեղծության

մմ 59

Լ

՝

առաջին, ճրապ Իսաճակյանիխմբագրած

ձեռագրերը Թանգարանում չկան,Ճիմք

ես այդպես դու տեղադրել ենք «ինչո՞ւ բ) «Հանաք» բանաստեղծությունը առնեինձ նախատում...» տողով ակսվող բանաստեղծությանկողբեն՝ նկատի Թ) երտ կապը (Հ լով երանց գ) «էքապրոմտ(Ամպերի նման թող սաճեն-գնան...)» բանաստեղծությունը այս խմբի սկղբից տեղափոխվել է նրա երջը. այդ էր քելաղրում նրա գրու-

թեմատիկ

«:

Այս բաժնում տեղ են գտել Տերյանի այն գործերը, որոնք մեզ Հասել են ակնճայտորեն անմշակ, տպագրության Համար անպատրաստվիճակում: Ան շուշտ, նախորդ՝ «Այլ բանաստեզծուցյուններ»բաժնում նռ կան մի չարք գորչեր, որոնք ճեղինակըդեռ վերջնականմշակման աստիճանի չի Հասցրել ն,

ձերնտպադրության ճանձներ, ինչ-որ անպայմս:ն

լ

էր:

լու

բան փոխելու

Սակայն մենք դրանք սնագրություններիչարբի

որոշակի գեղարվեստականմակարդակի Ճասցված ն

որ

«Մնագրություններ» բաժնի մեջ մոցնելու չափանիշը եղել

են

Բառելավե

չենք մարրել, բանի ավարտուն երկեր են:

է կամ այն, որ րաանավարտ տեսք ունի (բացակայում տողեր կ բառեր, լբիվ չեն պաճպանվածչափի կամ Հանգի պլաճանջները այլն), կամ էլ այն, որ, ըստ բոլոր տվյալների, գրածը նախատեսված չի

քերի նաստեղծությունը անվիճելիորեն ն

ն

ղել

ն

տպագրությանՀամար:

Վերջինխմբին են պատկանումԽ ԿԽ 1 2 ն 21-26 բանաստեղծություննքրը։ Առաջին երկուսը («կարկուտը եկավ, արտձրս տարավ...», «Սարծր ձորեր կանաչ ծն Հադել...») Տերյանի գրչի ամենավաղարտադրանքներից են ու

ձեռագիր անքը» այակերտական կջված գ առաջարանում՝ ւ Ճրապարագլոլ Դրանք բէրքում։ 9. ն նրա շբեէ այլ 2511-1711) անաստեղի հթրկերիառաջին ճատոբին (էչ ն Մեք նպատականարմար կաչարմար գտանք մ Լողվեր ղետեղվել: չեն թ աղավածուխ են տալիս Տերաճառտեղծությունները, ռրոնթ որոշակի պատկերացում չթջանի որոնումներին կրած ոզ-

ԲորիԻւ յանի Ն գանթատզվե արտատպել » ըմեջ ա Մենք բիոաե Հանքի ամննավաղ եիսան ո ո, մը:-: մաին, ճամար հավխաածոն

պռե

են

աճղ

ճեմարանի

արյան

«Մէ

:

՝

:

ա

,

՝

ԵԼ

ապրագրության եւառեր ավաբապած նույթ էն,բայջ

վեջ (4 Խ 21--26) ոտանավորները: աժնի վերջին վա Բ. չ եճ Թր « ք. մ մայիսի22. 44 ի րանթ սանգծվել էն չատ ճապմեպ ( ճամար: Արարա աջության նն մի աղչկա՝սոսկ նրա «անձնական օգտագործման» առաջին ՀրառրարաԲ այդ բ նաստղծուքյունեերի է բխառվել է ո հղել(

Հ չեն

հան

յս

յ

ո

ՀամՀա

չե) Վիրւել

1): թերք», 1945, կումը («Գրական մէչ փամ փոքր չափով քերի Մեացած 18 41: 1: 3--20) ոտանավորները կ յանքի տարբեր շրջանեն ստեղծագործական են Տեթյանի Գրվել նմշակ։ յ ամս շ ՔԻչ ԱԶԻ ծլ արիւն ել չա եջ» չա

ի

. Ն ԱԱ ա բրա "

:

,

թ.)։ առաջ մինչե1908 (այսինքն՝ տպագրությունից նձրի»

(«Ռրպեսմանկության օրերում լսած..») ճատվածը

թ.

Ներկա ձրատարակության մեջ, նկատի ունենալով նրա մասսայականբնույտեքստային տարբերություններըչենք տալիս Սակայն, թը, մենք այդ բոլոր ճաբանաստեղծի կատարած աշխատանքըգեթ որոշ չափով ներկայացնելու անաստեղՀաժնում բ զ շարք ճավաջել Քոլ մի Բ Ք առանձին մար, անճրաժեշտ գտանք որոնք նկատելիորեն ծությունների ամբողջականնախնականտարբերակները, ինջնուունեն ինջնու ո որոշ իիմաստով, նմ 9 ն, ԲԳրո' ՐՀ խմբագրությունից շեղվում են վերջնական ը է կ ընդամենը Տրվում ա րժեք: րույն գրական-պատմական գեղարվեստական :

շա

ո

:

«շ-

ն նանը գրված «Հուշեր կազաբյանց ճեմարանին անավարտ պոեմի անագիր չէ միացնել նախորդ լոք ավարտուն անմշակ մասն է, որը նպատակաճարմար

անեիին: (5:

է Հողիա («Անճանգիատ բանասոհղծությունը

արան Վ մ) մեշ», կրոն դն ա ի Լ

ո

ո

մ

ԱՆՈՒՐՋՆԵՐ

ՄԹՆՇԱՂԻ

ու

2--

'

13--

853):

նան 7 Ք 18--20 բանաստեղծությունպետք է նույն շրջանում դրված լինեն ները: են ("ո ռ 4--14) դասավորված մնացած բանաստեղծությունները Բաժնի են ' ինչպես որ դրանք Հրապարխակվել «Բանաստեղ-

Յ6-41-42-58--

այն ճերքականությամբ, մեջ: ժողովածուի» լիակատար ժությունների

62--

«Մուրճ», 1906,

Խ

9, էջ 120:

Նույն տեղում, էջ 96: «Մքսչաղի անուրջներ», 1908, էջ 44: երկերի ժողովածու, 4. 1, 1922, էջ 319--920: նուլն տեղում» էջ 321 «Մուրճ», 1906, Ս 10, էջ 27: «Մթնշաղի անուրջներ», 1908, 1ջ 73:

ձեասդթերը: թռանավորնէրի Խ 15 ն 7816 Մեր ձեռքի տակ եղել են միայն Հիման են առաջին Հրապաթակումներիվրա: Մեացածգործերը արտատպվում

ՎԵՐԱԴԱՐՁ

1--

ՏԱԲՔԵՐԱԿՆԵՐ,

Վաճան Տերչանը

որոշ

ի

աբտում...5) Պ. Մագրած զործերիթին շ րջանում պատերազմի դասելէ Պետերբուրգում, կլնցյանը ն ն լեզվառճական Հատկանիշներից՝ բովանդակությա 4, էջ Դատելով Բ

,

ոպ:

,

,

,

մասին Պ. Մակինջյանը իր «Աղորք (ճորս)» բանասահղֆության անո"րլասալորանում (8. 1, էջ 1) վկայում է, որ այն գրված է «Մքնչաղի

ում

Նի ե անցից ուքյուն բանաստեղծու մյան տարբե ակ կամ սկա ն չ ընդլայ դեպքում ՐԲ՛Ր Անշուշտ, ցանկության կուական կարելիէ նճն ան որ անձնար Ա տարբերակների թիվըչ քանի նել, ն՛ կրճատել այսպիսի էէո ճշգրտո« եր դնպքում կարելի է խոսել րեն սաչճմանել, թե ի՛նչ աստիճանի փուիոխության գոյության մասին: բիչ Քն շատ ինքնուրույն տարբերակի Տարբերակներըճրապարակվումեն ճետնյալ կարգով: նախ տրվում է այն շարքի կամ բաժնի վերնադիրը, որի մեչ մտնում է տվյալ բանաստեղծության վերջնական խմբագրությունը, ն ապա նրա ճերքական Համարը: նքե նախորդ տարբերակը ուրիչ վերնագիր է ունեցել, բերվում է նան այդ վերնագիրը: նն կտորն ցույց տրվում ճրապարակվող տարբհրակների աղրյուրնորը

Բ

պոր

տան որոշակի

է .. ո

,

ն,

Ի"

ա

թ

ամ

24--44-

ձեռագրերի մեջ ճանդիպոզ տարբերուվ ն քառաճա« թյունները: Հետագայում Երկերի հոաչատոր (1960--1968 Քթ.) Տերէ ննրկայացված լրիվ ա վելի ժողովածուներում տոր (1972-1979 Թթ.) մշակման յանի կատարած խոշոր աշխատանքը իր բանաստեղծությունների

տպագրություններին ոտանավորների

չատ

է

աշխատելիր

մշակման բանասատխրծություններբ

է իր նա նորից ու նորից անղթապարձել ուղղությամբ: Տպագրելուց Հետո էլ պորՖույնիսկ երբեմն պատկերֆեր, ոտանավորներին,փոխել է շատ տողեր ն ավելի 2--38 կան շատ բանաստհեղծությունեծրի ծբ ամբողջ կառուցվածքը: ի ժի ճավաքելու ուղղուտարընթերցումներն Այդ բոլոր խմբագրություններ: թառաճատորյաժողովածու երկերի կատարվեց քայլը լուրջ առաջին թյամբ հն տրված չատ րույց կում (1928--1925 ՔԹ.), որբի ժանոքագրություններոմ ու

| |

|

| | '

ԳԱԹ, Վ. Տերյանի

մ. արխիվ,

324.

ՈՍԿՆ 27-ՀԸ 46-48... 29.

ՇՂԹԱ

երկերի ժողովածու 4. 3, 1913, էչ 4. 31 1995, էչ ոպածու երեի ւ, նույն ա" երկերի 8 65, ԳԱԲ, Վ. Տերյանի արխի, Ր

եո

տ

,

,

ղովագու "ՖԽ

,

,

րա

348: 327:

.

«

որջ,

50--

երկերի

Հ. 3, 1928, էչ ժողովաժու, մ: 57: արխիվ,

274:

ԳԱԹ, Վ. Տերյանի

53--

երկերի ժողովածու, Հ. 3, 1923, էջ (2)-- երկերի ժողովածու, 4. 2, 1923, էջ 2. 3, 1923, էջ 289: Երկերի ժողովածու,

(1)--

71--

երկերի ժողովածու, ԱՅԼ

Հ.

8,

1958, էջ 281--264:

ԲԱՆԱՍՏԵՂԾՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

ԳԱԹ, Վ. Տերյանի արխիվ,

1--

չնջվածյ: նույն տեղում, 2 (1)-- նույն տեղում, 1 425: (2)-- նույն տեղում, 11 445:

ձեռագիր, էջ 24-25, 23-120

ի

.

ԴՐԱԽՏ

ԿԱՏՎԻ 4--

278:

ԱՏԲԲԵՆԱԿԱՆ ՑԱՆԿ՝

ԲԱՆԱՍՏԵՂԾՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ

առաջին չա(«Քանաստեղծություններ.

մի ( "- " աա.- ունի տխուր Դիալոգ) «Ա-ի դեռ ճեյում է նեւդաժանմուզիկը..» չ պես սաճման...»

Քուղզուլոն

,

աքում...7

ՈԿ

'

.

.

.

ձմնոն Աղբյուր(«Մաճու եչել...») Աղոթթ(«ես ընկա անդունդներըխավար...) նղոթք(«նիրո քարոկիչ, այսօր նորից:..3) ..

,"

.

.

ԲՐԱՅԱՆ

Ա

.

.

.

.

.

.

,

.

.

.

.

.

.

..

«Ամայի փողոցում մեզ-մշույ...» (Թախիծ) ասում եմ ես մնաս » «Ամենվայրկյան սիրով անն 1) ժեշտի գազել) գնան... «Ամերի նըման թող ,աճնե134 «Այնպես անլույս է ույսօր...» ո) (Աշնան «Այնպես անխինդ են ն նրման լացին. «Այնպես բարակ են Ջեր մատները, 254, 467 ո ղու...Ֆ «Այնպես նազիկ, այնպես թեքն, այնպես օրոր «Այնպես պարզ խնդագին,չ-- օ՛ խնդություն իմ սրտի...» «Այնպես օրորուն է բայլըդ...»5 «Այս դիշեր իմ սրում, գիշեր...» այս 23449 «Այս գիշեր կրկին մայրբըս մեռած... էր քամին...» «Այս գիշեր նորից «Այո երեկո կրկին Դուք...» «Այս «ճին նոր վրա

(2ր»բարու. (էքսպրոմտ) .

.

.

..

աշ

7: առալոառ Ֆիկըն... .

ս

.

.

.

-

.

.

.

.

.

բայլում .

ու

'

'

աո

.

«Այս լաղ

,

.

.

.

.

ի

-

-

.

-

..

.

.

-

-

-

.

-

-

-

.

.

.

կորացաճ.. տրջերի միայն երի աշխարճում

«Այստեղ ամեն օր «Այստեղ է լացել

հս

ԱՐԿ

ԱՏԱՆԱ

.

տնսա

տառ

աը

տխրուցյամբ իմ մայրը. միշտ քնֆ ու Հճանդես «Այստեղ «Այսօր գալու է իմ լարը...» «Այսօր դգթանբիրարու...2 «Այռօր դու քաղցր նես նայում, առավոտ...» «Այսօի հղիր քրոջ լես...» .

.

ա:ղ

.

.

,

.

.

.

'

՛

.

.

.

.

.

`

.

.

.

.

.

,

՛

.

.

.

.

.

.

.

.

..

.

.

..

(Մեզժություն)

'

.

բյո.

ւս:

ցո) (Առավոտ) (Գոտքոռ .

|

.

.

.

ու

՝

.

՛

՛

.

249,

`

,

19:

ննրըկայացվոմ Անվերնագիր բանաստեղծությունները Աաիվ իո են

ջին տողերով: իսկ վերնազիիունեցողները`երկու անդույ-կազծում բերելով առաջին տողը) ն առաջին տողով (փակագծու վերնագիրը): Բաժիններին շարքերի վերնագրերիչեն տրվում, բայց կոչված «միկրոշարքերինը» («իմ բալիկին», «Տրիոլետնեի», «Փշե պսաԹ գրքից» ն այլն) տրվում են՝ նշելով նան նրանց մեջ մտնեն բանառտե3Ի թյունների քանակը, ծանկի մեչ տարբերակներըբացակայում են, են վերջնականխըրմ« նիսկ նրանք ուրիշ վերնագիր են ունեցել: Դրա բադրության էջից ճետո նշվում է նան նախնական տարբերակի էջը:

ատէ

ախաիձն

հր

(Հեն պարտեզում) «Այսօր նորից սլարտիվզում...3 «Անանդ կարոտն է իմ սիրտը տանջում...» .

.

.

.

62,

խոսբեր սովորեցի եռ...2) («իմաստուն մժիգում...» «Անդարձ աշխարճի վարդագույն «Անղարձ կորել է սրտիս խնդումը...» («Մենք բաժանված ենք: Օրերի փվոշին...») Անդարձություն այն ճին...) («Շրջում հմ դարձյալ ոլուրակում Անդարձություն Անանուն

սեր

.

.

է լալիս. «Բուջեն

«Անզարդ իմ օրվանյ անտուն էմ կյանքին...» Անծանոթ աղջկան(«ավոն էր մնոնում, օրը մթնում...») թներով...» (Հանդիպում) «ԱնչՀտալտ կողմերից անտես «Անչձանցիստ է Ճոգիռ ու տրտում... .. (Դարնան երեկո) «Անտուն երկնքի կապույտ աշլխարձճում...5 նա ինձ մոտ...» (Մեդուղ) «Անչուսության մեջ, խավար օրերում եկավ խցենն իմ խեղճ...» «Անձրե Է կրկին, Անչատման երգ («Դու անչոգ նայհցիր իմ վրա...5) ., ինձ Հիմար... «Անվանեցնք ' «Սնմվնրջգիշհրի մոայլվիճերում...» Հուշեր) «Անվերջ զիշհրիս անամոքականժննակության մեջ...» (Դավաճան .

.

՛

.

,

առուն առվին...5) («Արծաքաշոլ Անտրտնջություն

.

՛

.

..2

.

.

.

.

շրշյուն) շրշյուն...» (Շշուկ «Աշնան մշուշում շշուկ Աշնան («նորից անձրե՛, մշուշ, ամպ...) եմ Հոգում...) Աշնան տրտմություն (շ«նրկին նշուն («Դալուկ դաշտեր: մերկ անտառ...2) (Սշնան մեղեդի) «Աշուն է, անձրն... Ստվերննրն անձն...» «Աշուն է. օրերը ցրտում են... մշուշ...) եշուն («Մեգ է, անձրն է ժողտում ոսկե զարդերով...) Շշուն («Պուրակն .

'

.

.

.

.

.

Առլրելույ («Այսօր մոասվոտ

է

դու

մեռնել քեղ բաղցր

ես

Համ ար...

.

.

.

:

.

նայում,առավո՞տ...5) .

են

.

եջավ «Գիշերն

.

Ա

.

.

.

.

Ֆ «Արնը սուզվեց անդունղննրը.«Արհն արքնագավ, արնը մեզ ի՛նչ...» .

'

.

'

.

,

.

.

'

.

.

.

,

.

(Փողոցում)

՛

.

.

'

,

.

'

.

.

ու

.

.

,

՛

.

.

,

'

)

լ

`

'

'

:

,

.

թախիծ...» (0տարուճուն)

.

՛

.

«Դարձարդու,

ախրտրս տխուր է...

ե

'

'

'

'

,

.

.

,

չ

.

նք ճեռու ց...» «Դարձել ծհրկրների Դարձ («Մի օի աոռճավետդյնքըս կանիծեմ...») հեչավ գիշեր, դարձյա՞լ «Դարձյալ -կրկին...» «Դեո եմ մոտ են քո նամակն Հեն...» պատկերը -

ու

՛

'

՛

,

չ

՛

՛

'

՛

ու

«Դժկամ նայում («Ա՛ա, Դիալոգ

են

ամեն

ժայլոնրը խոժոռ...» ինչ ունի տխուր մի օաճման...»)

«Դի՛րքոռկնիքը սրտումեմ...»

.

.

.

.

.

`

չ

.

'

ի

.

.

«Դյութեցին ինձ բրո մազերը ալեծածան...» «Դողում է մարմինըդ կիսաբաց...» «Դրեք սիրտըս դարավոր...

.

ժայսիկատարին...»

՛

.

«Գառնօինրի տառապանքում սրտմաշուկ...2 գիշերիս անամոքականմենակության Դավաճան Հուշեր(«Անվերջ մեջ...)

՛

.

ննոնը ռանրին...7

ի

Բո

.

"ճամաչափզարկով...»

է լցված «Դառնություն

,

'

.

քող

.

՛

.

ալ «Արնելթը

,

չարաչք...»

Դաշտերում («Հեռածավալ դաշտերում...) «Դառըկյանքի խավարում...» (մե շուշան)

.

.

՛

ու

.

.

.

'

թամ

«Դալուկ

.

'

,

.

'

մերկ անատո...» ( մշուն) կնճռոտ, դեմքերով տխուր...» (հյանքիորբերը) «Դանդաղէ քայլում Ճոգնատանչիմ ձին...» (Հայրենիքում) ծեն օրերը դժկամ...» «Դանդաղսաճոմ

.

,

'

ու

ու

.

.

.

.

(Դարոմւ)

վառել...»

ԱՔ

ծությամ

.

սն

«Գիշեր ցերեկ «Դալուկդաշտեր,

.

.

.

ա

«Գրշերվափողոցները թաիուր...»

.

,

.

նով

անգամ

,

.

'

Հլոեորը

շաիժում...Ֆ)

ու

.

.

ժպտում լուսնղեն նաղով...» (Շիրակի դաշտերից) քնքուշ խաղում...» «Աստղճըն անճոռմն...) («Ճեզթելովկապույտ անապատին իսաճակյանին՝» « ճամար երբնք չես առնելուախ ու ափոաոս...Ֆ ' րածնհրիդ ' ' ու թեքն...») Արարատրն («երկնասլաց ճեղ...» կարուը մաշող սիրտըս «Արդյոք կապրե՞ս նրգ)) էր, առու...2 (Սենտիմենտալ «Արբդյոթ «իշո՞ւմ նս. անտառ (14 տող) «Արղյոք նորից երաղնե՞րնեն քաիառոմք...» դու որ...» Ա՛խ, տիդյոք «Արդյոք ո՞ւր նս դու... «Արեզակը ծովն Լ իջնում...» «Արեգակը Հուր ոսկի է մժաղում...Ֆ պայծառ ճերոսներ...5) Արթնագում («Խենք մարտիրոսներչ «Արքուն է վիշտը տոկուն...» առվին...» (Անտրտնջութ ճԱրծանաշող առուն յուն) Ֆ աղբյուրն է լւռռում 4Հավիաննարսոր... ոԱրբծան-կարկաչլուն երդ) (Բանվորական գԱրձավանքվում են ամեն Վողժերում...» ժով...) («Դուրճ ելա դաշտ-վանաչ Արշալույս «Արջալուսնց իմ երկիրն աղու...» այրի Արնածագ («նս կանգնած եմ

«Աստղերն են

,

220,

Գիշնրամուտ («Մարգնրոմ իջավ թովիչ կիսատութ...5)' Գիշեր («նրդգումէ քամին, լալիս է նորից...5) ' «Հիշեր է իջել. լոնլ են բոլոր...» ' (ինքնօրորում) ն է «Գիշեր լռություն...»

ու

քաղցը

այս

«Գինով

.

ճ

.

.

.

'

.

.

այնքան ժաղի Աարոն յն է

«

.

.

՛

Գարուն(Դարունը այնքա՛նծաղզիկ է վառել...2)

.

ու

ու

.

Ա

՝

.

ի ՛

շաչում...»

է

վառ...)

ր հաաա արխնրծամ..»)

։

,

՛

.

աղմուկով...» / Գարնան ծրեկո («Անչճուն լուսն ամպի նրման...» «Գարնան . Փաղաջում («ցվում է փողոցն աղմուկ Գարնան

.

ոտվերներում խուսաղվոմլ...5) («Վերջալույսի նս չեմ տրտնջում. «Աշխարչից Աշնան առավոտու նրդը («Այնպես անլույս է այսօր..-3) որտեղի՛ցէ դալիս...5) Աշնանդիշեր («Տըգրոնմ՝ Հողմավա՛ր...2) Աշնան հրգ («Տրտաճա՞ր, Աշնան մեղեդի («Աշունէ, անձրն... Ստմերներն անձե...») Անուրջնէրում

.

-

'

՛

Սուսաննային Գարնանամուտ ճրեղեն խմղլով...») («Քնքշաբույր ծաղզկանց (Հայլանություն «Գարնանանուշ

-

.

.

վառ ատրուշան, չզաճիր .

,

'

.

«Գար ինձ Հանկարծ Ճեռադիր...3

.

.

.

(Ուշացածսեր)

.

'

.

.

ձյուն...»

ու

ու

.

.

.

«Գալիս որպեսալիք...» «Գայլերն են ոռնում... քամին

.

.

Ճողմ

.

Գազել(«նիրորդ,որպես

.

ն

ու ձյուն...) '

նաիխրուճին ինձ ժպտաց...»

«Բյուր մարդոքը մեջ...»

.

.

.

գիշերը: Սառույց ե

են ամեն («Արձագանքվուէ կողժերում....) ամպերի մաղում են ոսկի-..5(Վերջալուսին «Բարակ ) «Բարակիրան

.

երեկոն...»

Բանվորական ծրգ

.

.

.

այս Մարգո, Սքսորավայրում («ուռ է

«Սիսոս չէ,

.

ի

.

.

`

«Դու

`

`

' ,

՛

.

`

,

անչոգ նայնցիր իմ վրա...» (Անջատմաներգ) անուն չունես, Քեզ ի՞նչոլես կանչեմ...2(Մատ--ցնորը ) «ժու ացում էիր-- «Հանաք ննք անում»...» (Հանաք) ես «Դու գավիս մութ գիշնրաղատին...» «Դուզիտես, որ թոլորն ապարդյուն... (Պառլոյին) : «Դու գնում ես՝ ձըօիտեմ ուր...» (Հրաժեշտ) գնում ես տուն, կ դեռ քո վերջին...» «ժու դեռ չես ժեռել իմ Հիվանդ սրտում...»

«Դ».

.

' զ

'

.

։

.

«7».

'

-

.

.

.

՛

,

(նիրաճարվածը) ՛

«4

շորերով...

«Դու «Դու «Դու

եկար սպիտակ

«Դու

նոր երդեր կամենում ով կրոյութես...5 կրկին կրդաս

Լեյլան ես, ղու երա՛՛ղ դու կարծես... խոսում հս, բայց --

րն

ալանլոավոր»

ու

«երբ վարդ ամպերի ճրդեճն է դողում... երդ («Կուրծքը Հն առած, Ճավքբից «նրգն այս անզոր անզարդ... .5 «երդում է քամին, (ալիս է երգ («Քանդեցնքիմ մոայլ բանտի սպլատերը սն...) երեկո («երեկոն փոռնըց իր Քնները րոք: .5) «երեկոն փոնց իր քները ութ... (նրեկո) «երկիր Նաիրի, երազ ճնուսվոր... են «երկնային գաշիդ (մեր) «երկնասլաց թեն... (Արարատին) Հեռու .Ֆ քո ավետ «երկրից Ք «նրկրպագի՛ր։ երկրգլագի՛ր «Երկուղժբախտ մանուկ... ու երկու ուրվական («նս հմ, դու «ծվ Ճիշեցի ես Ճորդ անձրնի տակ... «նվ մոռացված ն անմոռաց

.

.

.

.

զթրունն Հոգուս քույրն Հպարտ չիս, եմ Հայրենիք...» ես..

.

.

.

.

.

՝

.

՛

.

.

.

՛

արբաժը» Հիմա... .

.

հս

.

քո

.

.

.

.

՛

.

«եթե կողմերում ճեռու-Ճեռավոր...Ֆ » «ծքնռեր չիկա --

.

հնչիամար,» .

.

«եղի՛ր

.

.

.

՝

.

.

Բ,

եմ

«ես «ես ձես ժեռ

եմ,

դու

Հոգիս...

ես

ղու...7

«ես «ես

.

.

.

.

.

.

.

Հ42

,

(52)

Քրլուռ

(երկուուրվական)

.

.

եմ

,

.

.

.

.

ի

.

.

ցավից...» քոգերից, .

աչքերը ում... .

.

.

.

ի

.

.

.

:

,

.

.

.

.

.

.

՛

'

.

.

՛

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

՛

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

'

.

.

.

.

'

.

.

՛

։

.

.

.

.

'

,

.

.

.

.

.

.

խեղում... (աղոթ) .

«Թողիերկիրն (4 Հայրենի... «Թովիչքնքշությամբ «Թումանյանի նրգերուտ... «Թումանյանի ալատում...

.

,

.

.

.

.

տարտամ. .

.

.

.

.

.

.

.

'

«իմ

անվերջ ճամփի ո" Հ

ե

ե կին

"ոո

(4

"

յի

.

.

.

.

.

.

.

,

.

.

.

.

.

.

.

,

.

բանատո չություն) անտար ») ,

ձոոննաք... .

.

,

Ն,

.

.

.

.

.

.

.

»

:

.

.

.

.

4227, 469, .

.

`

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

'

.

.

.

"

.

.

.

.

.

,

.

.

.

.

.

.

.

(Խորձրգավոր քր) .

.

.

աաա մենակության անապատներից... (նմանություն) «

ն

'

.

ե

.

.

.

՛

,

.

.

գերեզմանին գուք

.

.

ճոգնած...2 (արոտ) ք... «2 (Մնանուն սեր)

«իմ դուռը բաց է՝ եկեք րոլոր.. եժ երգերին («Մարդոց երկրում «իմ երկինքը ճիմա բացված է.. «հմ խաղաղ երեկոն է Հիմա... «հմ ճիվանդ մուսա, այն երբ ղու...» «իմ Հոդին,որպեսքափառիկ մի «իմ «իք մեռած ճարանացունամնն օր...» «խմ մոլոր ճամփին ղու անկարծ իջար...» «իմ սիրտր միշտ ...2 «իմ վիրավոր, իմ

.

.

հնրու քշքարատ.. .

`

.

12:

նորից մի՛ վրդովիրո» (նմասիրտը զոլ նություն) իմ ցնդրթին դեռ : («Ոչ ոք այս երերում չի Համբուրել. ա») «ԻնձԹաղեք, երբ կարմիր վերջալույսն է մարում...» «Ինձ մի՛ նայիր, օ՛, մի՛ նայիր ինձ այդպծե..5 (06, մի՛ նայիր...) «հնձ ,

.

.

,

.

՛

.

(էստոնական երգ) աչխար"ից: Հոմքել,.. .

.

չես

(ծնորջ)

ռիրում,

ուիիշրն...» անել ես, արդյոք ի՞նչ... նչ մնաց ինձ ոսկյա մի ցանց, ուրիֆ «ինչպե՞սձրսիրեմ, երկիր լմ կիզված...»

«ի՞նչ կարող

«ինչո՞ւ

եմ

վեչ.

--

հժ

«Ինչո՞ւ

նս

ջաճել չրմեճա...» այդպես

դու

ինձ

.

՛

քախատոս... .

49:

.

.

.

.Ֆ

.

.

.

'

.

.

.

.

'

.

.7

.

.

.

.

.

.

'

.

.

հորից

«Թեթն էր արվեստն իմ՝ երնանըդ սիրուն... «Թողած

(ՀռոԼազարյանց ճեարանի)«ի՞,

«երբ կըչոգնես, կրգաղաղես «երբ կյանքը սուր փշերով... «երբ պայծառ օրըդ տխուր

.

.

.

.

,

.

.

ը

-

չեմ Հիշու՝ ե՞րբ ն ո՞ւր.. ւ «ես չնմ Հողնել սիրելուց ն «նս չնմ Ճաշ...» մի կարոտով «ես չըզիտեմ՝ ուր են տանում ճեռավոր...» եմ «նս մքնչտղը նրբակերտ...2 (Մքնչաղ) սիիոմ «ես խոր... սիրում եմ քո մեղավոր Փերանի՛նրան,ով ճայրենական... ձերանի՛ նրանց, որ մութ բանան «երբ դառն օրերի Ֆնխինդ խոճերում...» Պ «նրբեք չէր նեղել այսպես ցավադար... «երբ կրչոզնեմ, տարեքէնձ երկիրն եմ Հեռու

մոռանում

.

.

թ)

«եմ

(Հոգնածություն) մենակ,մեն-մելորված.ս Մար» .

.

.

.

եմ

.

.

...2

.

.

.

Թախիծ («Ամայիփողոցում ժեգզ-չմշուշ...») («նորից կըթողնեմ քաղաքնաղմկոտ. Թափառական սեր («երշարժեմ Թափառումի 25) քայլերըս

.

(Արնաժազ) արարքն. չ40Մար--:

մանու...

նստում

ՔԱՐԱ

կանչնածեմ վայրը

.

՛

.

.

մեղր» ցոնկաթյուն)«իմաստունխռոթերտանջանջից

.

.

.

.

եմ`

ժայռի կրգամ, երբ դու մենակ ձեզ բերի բարի լուր:. որբ «ես մի անմայր «ես մի ճամփորդ եմ մթնում

գես «նս

.

Պողից»-.» .

հան,

ու

՛

խավար... անդուննքըը (Աղորթ) չում է անվերջ... դեռ

ընկա

լսում

ես,

.

ԲՈՎՈՎՈԳՈՅՈԿ

»

.

լ

՛

քափանցիվ՝ Ս.Մ ») ոազազեւ աշխարձից..

.

0նձ բույր.. անջատված Ճայրենի «նս արդեն երբեք չեմ մոռանալու... .Ֆ (նուր «ես գիտեմ շիմա--ամեռջի «ես դիտեմ մե աշլսար", մի Հոգեթով... աշխար" «նս դեւ պատանիսիրեցի ջո խրստ.. զաթի «նս

ռր

.

՛

'

.

՛

.

ի

.

.

.

.

էլեգիա(«Մեռնում է օրը: իջավ ոն) «էլ չե Ճավատոս արդ ջինջ աչքերին... էստոնականերգ («երբ կրճոգնես, լ էքսպրոմտ («Ամպերի նրման Ձող սաճնն-գնան...»5)

.

ու

.

:

.

՝

(միրե,:'Պառլո Մաանան).ինձոչինչ չըմնաց...»

ու

.

Հերիաքներ...»

գծ՛Շ դեմոկրատիա..: «եկան օրեր կինցյանին) «եկավ երկար ջայլով..:

.

.

ես,ո. դու...») .

(Ռաման)

»

.

ԱՈԿՈԿՈԳՎՈԳՈՈԿՈԿ

.

թ)

անկողնում... տաքուկ

չոորչն ճողին... ,

դանդաղ թերթում.

«Դուչ մի ճին վեպ եք «Դուք մոռւցել հք այն «Հանաքները»...5 քնած

.

'

.

.

դիո դարա ժով. (Արջալույո) կանաչ է

մարի.(Գիշեր) առո

ու

լովատ..ս

ցուրտ «Դուրսը

,

.

.

.

սիրիր ծաղիկների ՃՀողածին... շրջում ես ամենուրեք, ղու որքան անմի են.. «ԴուՀիգիտես «Դու չքացել ես.. ,.3 «Դուրս ելա «Դուրս եմ զալիս ես, լուռ թափառում...» «Դուրաը՝ մայիսն է,

ճԴու մի

.

.

կրգա ե՞րբ լ առած հասա)

ու

.

ազնապները աՀոգու.»

ԳԴու

«Դու

.

..3

.Ֆ

:

«Դու «Դու

.

եբ: (Ցոլակին)

հս

աա «Դու կընհստես նրիկվան... «Դու Ճճասկացար է.. արտի «Դու Հնչիր--քո

«Դու

՛

,

.

՛

.

.

.

.

.

`

-

.

-

:

.

՛

.

.

՛

«ինչո՞ւէ

այսպես սիրտըս

մղկտում...»

«ե՞նչ Ինքնօրորում(«Գիշեր է իջել. լոնլ ունեժ

ես...»

.

.

`

.

'

.

.

.

.

.

.

ի

բ(որ---3)

էն

.

մքճճ...» «հջնումէ պիշերն անգութ կիսախավարում...» «իրիկնաժամի դգաժան...») իրիկնաժամ («Շուտով կրլոն աղճուկը ու

.

.

.

.

.

ժարդիկ էրլագին...» «վա՛ց, լա՛ց, իմ մուսա «մինեի չոբան սարերում ճնռու...9

«մռելհն

արդեն

երգերը ճլոր...7

.

։

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.`

.

.

.

.

`

'

.

.

.

.

.

'

ու

՛

.

.

տխոսքերըդ Կվրճիտեն

ու

.

,

«խորեն

քոռ ճուր ավքերը...3 ամեն Խորչրդավոր սեր («հմ մեռաֆ ճարսնացուն

«Սաղկել է նորից իմ այգին...»

«Ծույլ

ու

.

.

դանդաղ...

.

՝

`

'

'

.

.

.

.

.

.

.

'

,

՛

«կախարդականմի շղթա կա երկնքում...» (Բաղ) մի ճրապուրանք...2 խորչրգավոի '

՛

.

.

.

.

.

՛

:

'

'

՝

ն

'

'

.

'

`

.

.

'

՛

,

:

.

.

,

'

չ

՝

'

՛

,

,

.

.

'

.

'

տարավ...»

«կարկուտըեկավ, արտեր

ճամփի անվերջ («Պտտվիր, կարուսել

կարոտ («իժ

.

.

.

.

'

`

.

տանջանքից Հոգնած...)

կարուսել.-:Ֆ) ճրոտվիր,

«

.

«կգան

Ա

'

.

.

.

'

'

:

.

:

.

՛

«

--

երկրում) .

.

.

.

.

'

րոտաքյուն) ՛

ամ նեւ».

.

--

65ի

՛

'

,

։

'

.

'

'

'

.

,

«

»

ու

'

։

կիկին մայիս մի նոր... ' ' մայրաներ վարդեր կրբփթքեն...» « : ' ր) (Թավառումի «կրչարժեմ նորից քայլերըս տարտամ...3 « մեռնում...» (Հուշերի «կյանքըլռում է, աղզժուկը ։ մաճտիցվախեցոզ..-» (Սոնետ) «կյանջին միշտ օտար» ' տբոուր::.Ֆ) կնճառտ, դեմջերով («Դալուկ կյանքի որբերը ' գյուղերը ննջեցին լավար..-5) կոշմարը («խաղաղ ՝ «կրկին եկար, անուշ դարուն...» « ' «Կրկին իմ ճոդում...» կԱ Հնչում «կիկին է քունավոր լեզուդ...» ա.-աժենքի («եռ գիտեմ ցանկություն նա...» առած ( ոգ) կրգա ե՞րբ Հն առած, թն ճավքից «Կուրծքը

«կրգա

`

՛

ու

.

.

՛

.

`

.

՛

.

ի

.

.

9.

.

.

.

'

.

.

(Հոկամբերին) .

.

.

.

`

,

րման, )

'

.

դղյակի քնքուշ քագուճին...» (Մոռացված ոգի) նռ, անչա, իժ լուսե երազ.... «Հեռուերկրի լուսե Ճովտում...Ֆ «Հիմա բայվում են այդտեղ վարդեր... ' ն «Հիմա երկրում րմ բարձրիկ...» Հին սվզարտիղոմ («Այսօր նորիցպարախգում...5) «Հիշոմ էկվ՝ ինչպես այն ուշ...» «Հիշո՞ւմ եւ արդյոք այն պարզ երեկոն...» ' Հիվանդ («Քնքուշ երազով պաճումիր ճողիս...Ֆ) , «Հմայված լուսնի շողերովն արծաթ...» (1ուսնոտ ' ) Հնազանդություն («Օրորված է Հոգիս ձմճովա...») ' «Հնչումէ անվերչ աշնան քախիծով...» , («ծս մի ճամփորդ եժ մքնում մոլորված5)... ծՀոգնատա ջ ոռրտով նատեցի մենակ...»(Հատված) գ ' գրքերից անճամար...» ' ' «Հոգնեցի ' ' աշուն Ճասբոշ«ֆ չացուլ...5) ' Հոկտեմբերին («Հեռացի՛ր, ՛ սարերուվ...Ճ չ «Հովիվներն աղատ եռու . , ։ «Հովիվներն այնտեղ կրակ են տրել...» ' '. Հրաժեշտ («Դու գնում ես՝ չրգիտեժ ուր...) ' , ի գազել («Ամեն վայրկյան սիրով տբաոռ ասում ւժ նս մնաս Հրաժեշտի .

.

.

.

.

.

.

.

.

.

՛

,

՛

.

՛

,

.

.

.

.

.

.

'

.

,

,

Հարնածուքյուն

.

,

՛

.

.

,

.

.

՛

,

,

.

'

.

,

,

.

.

.

.

.

«Հեռավոր,անել լեռնագաղաթներ...8 աստղերիոսկեղեն կրակներ...» «Հեռավոր

.

(Ճամփաբաժան) «կանգնած եմ նորից աճեղանյտառում...Ֆ ֆ «կանդնել եռ դու նրբաճասակ...2 ' են ճոգում,..2 բուն, ի աղաղակում «կանչում ինձ գիշերն ' ' ' ՛ ' ' «կանչում են ինձ ձայներ...» ' ' «կանչում ես անվերջ...» ' ' ' չեկար...5 դու «կանչում էի խենը կարոտով՝ Շաանթիվ... (Հ Սոեվան «Կանցնեն դարեր, դարեր երկար Ճումլանին»» ) չ (Տխուրզրույց) 4 ամտղե՛ր...Ֆ «կապույտ երկնքի ոսկեղեն ' ՝ ' ' ի «կապույտ ծածկոցն իջավ ցած...» ' ե ի ' «կարդում եմ աճա նամակդ ինձ գրած...» ' ' ի ' ' օկարծես թն դարձել եմ ես տուն...» ' .

.

.

.

Հատված(«Հոդնատանչ սրտովնստեցի Մենակ...) «Հարյավ Հավետ, ճարյավ Ճոլին ԻՄ շոբբ...ո «Հեկեկում է անվերջ, Հեկեկումջ»...,1 դաշտերում...» (Դաշանրում) «Հեռաժավալ

.

'

.

.

.

.

«Հեռու «Հեռու

'

'

.

.

.

.

.

«Հեռացի՛ր, աշուն Հաժրորհն լացող...»

.

.

օր...5)

.

.

.

.

.

`

.

'

'

-

.

պայծառ ճնրոսներ...(Արքնացում) մարտիրոսներ, խորունկ...»

«խեն

`

՛

ի

«խաղաղգիշերով դու կրդաս ինձ մուռ... «խաղաղննջեցին գյուղերը խավար...» (Կոչմարը) ձրկեր...» (նոկտյուրն) «խաղաղննջեցին երկինք

կանգնած ենթ մէեք իրար պթմաք...» (Վէրաֆճոաթյուն ) անուշ աղմուկով...) Հայրենիքում («Դանդաղէ քայլում ճոզնատանչ իմ ձին...) իմ արնաներկ...» «Հայրենիքում (ճ«Դու ասում էիր -- «ձանաքենք անու» չձանաթ աթ») («ԱնՀայտ կողմերից անտես Քեքրով...» Հանդիպում Հանդիպում («նուրբատվերներիփովոմ են քնբուշ...Ֆ)

(«Գարնան Հայտնություն

,

.

«կպ

ու

.

«Համառ

) շարժում...Ֆ(ԴարնանՔաղաքում «նվում է փողոցն աղմուկ ) ծլույսն էր մեռնում, օրր մքնում...» (Անժանոքազջկան «ուռ է գիշերը Սառույց է ու ձյուն...» (Աքսորավայբում) ' . «վուսարացին նա բարձրացավ կախազան...2 ' «լուսավորել եմ կարմիր մուերով...» Լուսնոտ(«Հմայված լուսնի շողերովն արծաթ...) ' .

ի

ի .

՛

.

,

,

.

,

՛

.

.

'

.

.

.

,

՛

.

՛

'

.

՛

.

բարով...Ֆ)

.

.

՛

.

.

.

.

մաբոեւր,լուսաքն..» «Հրեշտակ «Հրնշռակներ թնջուշաթն...» արթնացած սիրտըս...» օՀժրով

'

,

«

«

.

'

արապեր...1) 4է 3 ւ

»

Հրաժեշտիխոսքերից («Ոչ տրտունջ, ոչ մրմո՛մջ «Հրաշք-աղջիկ,գիշերների թագուճի.:5 (Հրաշթ-աղին) աշք-աղջիկ («Հրաշք-աղջիկ, կիշերների թաղուճի»)

.

Է.

'

'

ի

,

,

Ա

։

,

.

'

'

(«կյանքը լոսւմ է, աղմուկըժեդնաք..:8 լ ) ուշեր (ազարյանցճեմարանի («նրբ դառն օթերի անխինդխոճերում...2) Հուշեր(«Մենակությանմեջ, գիշերում անթուն...5) : «Հուր ես Ճաղել Հրեղենըղ...» .

.

գերի

.

հրկրոժ

:

,

'

.

, .

.

:

.

.

՛

.

,

՛

'

,

'

«Զեռներին Զեր մարմարյա...» «Ձեռներում Զեր մանրիկ, նվագուն...» «Զեր շքեղ չենջերի ծանրությամբ արտմաշչուկ...Ֆ (ագաթ) Զմշան գիշեր («Զմռան գիշերն է մեղմորեն ընկնում...»5) «Զժոռան գիշերն է մեղմորեն ընկջում...» (Զմոան պիշեր) Ցմուսնգիշեր («Տխրությունս անուշ է, որես...3) «Ձյունը մանում է բարակ...» .

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

՛

.

,

.

'

՛

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

(«Կանգնած Խմ նորից աճեղ անատա«ում...)) Ճամփաբաժան «Ժեղթելով կապույտ անապատն անճուն..» (Հ-Ապնաիք հռաճակյանին»)

:

.

.

,

.

,

՛

.

ի

՛

9Հ6

.

'

.

.

.

.

բերում...»(Սոնետ) ՄաՀչ («Մարիր լույալ մշուշուո...5) կանչեմ...») չունես, ԱԼ ի՞նչպեռ («Դու անուն Մաճ-ցնորք ձմնոն «Մաճը Պոզուս երբեք սարսափ չի

՛

(Աղբյուր)

«Մայրս ուներ ձեռներ բարակ...»

.

է իչել...»

պես դաժան

«ՄաՀչու

.

.

.

ցուլ... ճամփորդական «Մանկութ ընտրեցի երկու խեդճ...» «Մանուկ ենք մենք

.

.

տող)

2) 4

«Մաշում է իմ ռիրտն անդադար". (Պետերբուրգ) մոայլ բոլորած...» «Մառախուղներ՝ծանր ) (Տիշնրամուտ իջավ Թովիչ կիսամութ...» «Մարգերում «Մարղոցերկրում անտարբեր...(իմ երգերին) «Մարդոց ժխորը քողնեմ Հեռանափ...» մեռել նս Հավետ...» «Մարել ես արդեն, մշովչոտ.:.» (Մաճ) «Մարիր լույսը մշուշ...» (նշուն) «Մեգ է, անձրնե նա ինձ մոտ.:.3) 133 եկավ օրերում Մ ու

.

.

..

.

.

.

.

.

ու

եդուզա

.

.

մեջչ խավար («Անչուսության

մութ...» («Այսօբ եղիր բրոջ ւլես...5) Մեղմություն «Մեղջի մթին քարայրից:..5 «Մենակության մեջ, գիշերում անքուն...» (Հուշեր) «Մենուժյան խավար զնդանից կրկին...» «Մենքբաժանված ենք: Օրերի փոշին...»

«Մեղմիվ փովեց քնջուչ

«Մենք

«Մեռնում

բոլորըսչ է օրը:

.

:

.

.

.

.

.

՛

«

.

.

.

(էլեգիա) քափանցիկ::.»

«Մեծր ավտոն արագ»..3 «Մեր քշնամին բերում է «տանկեր»

.

.

.

.

.

.

ժամերին, «Մթնջազային եմ

.

(Անդարձություն)

բոչորըօ.::»

հջավ

.

.

ետ...»

երբ

2. (Ուրվակա

.

.

69.

նրբակերտ...5) մթնշաղը (շես ռիրում «Մ անուրջների» առաջին Հրատարակունշազի ) (6 բանաստեղծություն թյունից 252, որոր: «Մթնում է միզում արեն են միաձայն օրերն (րենց երգն

ԱԱ

`

.

.

.

.

(«Տաղտկա՞նչյուն Միայքություն երգում...) ծա...» եմ «Մի՞թե վերջին պոհտն «Մի՛ խառնեք մեզ ձեր վայրի,արջիպեղերին...» խոր...» Թնսփուխ «Մի «ին տրտմություն «Րիշտ նույն խոճերի քջուկին Հլու...Ֆ .

.

`

'

.

'

.

.

Ա

.

.

.

ու

.

.

.

.

' «Միշտ հույն 4ուշն է) Գուժի նույն...» է նա...» առատ աղբյուր սիրո Համար «Մի՛ տրտնջացավիդ կա միայն...» «Մբ փրկություն կյանթըսանիծեմ...»(Դարձ) Մի օր Թոճչավետ «Մշտունալն այս 4ոզսերում...» «Մշուշի միջից,- տեսի՞լդյութական...» «Մոռանալ,մոռանա՛լ ամեն հնչ...» դղյակի ջնքուչ քազուճին...».) Մոռացված ուղի («Հեռու «Մռայլ գիշերն է լռում...» «Մռայլ թաղումի ջաճերի նրման...» «Մտքերից այս տարամերժ...7 .

.

.

,

--

-

.

,

-

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

Հնչյունները մեռան...» մուքնընկավ...

«Մութնընկավ...

Ցորդորականտրիօլետ... («0՛, մի լինիր ուներ

«Նետում

ես

9)

եք այն

ոսկի նետերըդ:-:.»

.

.

.

Տ:

.

.

.

Ա

.

.՛

.

'

Նմանություն(«իմ մենակության անապատներից::.5) իմ վրղովված սիրտը նորից ժի՛ մր (Իմ վիրավոր, նմանություն .

«նոքաՖ ...3) խատասիրտ

«Հանաքները» երկնագույնաչքեր...»(3. որք խորունկ

նամակ(«ԴուքՄոռացել «նա

դու

.

.

.

.

.

.

.

.

Հեռուն է տանում...» ղզնում է ճեռուն, «Նորիքեմ ճամփան (Թափառական) «նորիցկրթողնեմ թաղաքն աղմկոտ...» «նոր օր է բացվում աղդերի ճամար...» նայել...» «նստել այստեղ, անվերջ նատել «նվիրական վայրերի մոտ...» «նույնհրդն եք երգում ղութ» նույն Հինը...» «նույնն է ճասցեդ ճնամյա...» «նուրբ ստվերները փուլում նն ջնբուշ...» (Հանդիպում)

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

երգեր կան իմ սրտում...» Շրրակի դաշտերից («Աստղերն են ժպտում լուսեղեն նազով...») «Շղթայված է իմ Հողին՝ գերի խանդոտ ճուշնհրիս...» շրշյուն («Աշնան մշուշում շշուկ ու շրշյուն Շշուկ «Շրջում եմ դարձյալ պուրակում այն Հին...» (Անդարձություն) «Շուտով կլոն աղմուկը դաժան...» (Իրիկնաժաժ)

«Շատ

.

.

դովիր-..»)

.

.

.

.

.

.

.

.

՛

'

.

.

ն

«

ու

ածեղ Քոնզաան «ոոան վարճաբեր, ծաղրածու «Ոչ

«Ռչ, մենակ

եէ ես

Հիացում...2

.

ո.» "ք Հորամ ի 4Համբուրթել...»(7մ ցնորքին) ոսքն

ո

յ2»

«Ոչ ոք այս երկրում մրմունջսգավոր...» «/չ տրոխ՛ւնչ, ոչ «Ռոկետանդերձեկար ն միգասցող...Ֆ «Ոսկեցոլուն Հայացզքիոլ:..» .

«Ռւկի ավաղ Անձի...» ԷՈ՞վ կարող է չրսիրել Ցեղ...» .

վարպետ...»

արժ

.

.

.

.

.

.

.

'

'

.

.

'

«

.

.

.

.

'

'

.

.

.

.

հայրեր, սայրեր.:. «Որբքո՞՛ք ճոխ...Ֆ «Որքա՛նփոխվածնք..: Պճնրվա՞՛ծֆ .

.

տխուր «Տպբտասանված դավածանիիմ նվարդին...»

լխոսքեր...»

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

«9եմՀավատումճիչերին ձեր դնՏագին...»

.

.

,

ի

.

.

.

.

'

.

.

'

.

ն

.

.

.

.

.

.

.

հրբեք հԽեունըդ...» տխուր աշխթաբճում...» այս «Չրգիտեմ՝ «Չըրգիտեմ՝որտեղի՛ց է գալիս...» (մշնան գիշեր) «Չբկա ոչինչ, ռի այնքան...» «Չունի ն պարսից արջան...» տա

.

'

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

'

.

.

.

.

.

'

էի վար միշտ կրակը...2 հն աստղերը...» «Պայծառ Գառլոլին («Դուգիտես, որ բոլորնապարդյուն...5) «Պաճում

.

.

օիրուն...5) (Թողած նրբնանըդ Պառլոյին

.

.

.

.

երգը)

«Պատուճանիս տակ լալիս է կրկին...» (Փողոցի

.

.

.

.

.

'

,

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

«Չեմ

.

.

«Որպես նոնրտի որդին, որսլես... «Որպես ծաղիկն է չանիչոս գունատվում...» «Ռրպեռ մադամ Բովարըն...» «Որպես ժոնկության օրերում լաատժ...» «Որքան բոկեր, վարդեր վառման...» «Որթան դեռ տրտունջ, բանի տրտմություն...»

«981

.

(Հրաժեշտիխոսքերից)

.

ու

.

հրկիր...»)

ու

.

.

.

երկինք

ա՛մող...» (Աշնան)

«նորից ոնձրե՛,

ու

.

.

--

(«խաղաղննչեցին նոկտյուրն մշուշ,

.

ծանր ու մռայլ բոլորած...) Պետերբուրգ (ճՄառախուղնելր՝ Համառ կեղեն...» է դեռ «Պետք վառ...» «Պիտի մեա ժիշտ ժպտուն «Պտտվիր, պտտվիր, կարուսել...» (նարուսել) «Պուրակն է ժպտում ոսկե զարդերով...» (ճշուն) .

.

.

.

ու

.

.

.

անխնա... անդուլ,անդութ, «Փարդեցե՛ք նմ

«երժ ՅՉ

սպասում կարոտով

Վաճան

Տեռյան

անչամբեր...»

.

.

.

.

.

.

.

.

.

ի

.

.

.

.

.

.

.

.

.

Հ՛Ռաֆջայել Ճարդարյանի ալքոժույ»(2 ծություն)

գթանը, իրաբու...5)

Քօտքոճեօո («Այսօր

՛

.

Ք19"2

.

.

.

'

.

'

.

ժութբ թն...» քայլերով, աննշմար, որպես «Սարնր ձորեր կանաչ են «ՍարիՀետնում շողերը մեռան.. էր, ւմ է. Սենտիմենտալ երգ («Արդյոք Սէր («երկնային գաճիդ շուրջն նն բոլորել...7) «Սին խոսքերի մեջ, զվարք ամբոխում...» Փո («Դ գնում հս տուն, ն Սիթաճարվածը ու անցան, Սերելի Պառլո («եկան «Մաչճուն

թանտստեղ-

.

.

.

՛

.

.

,

.

՛

.

.

`

ՀԱ

«Սիրտրս ցավում

.

՛

.

վոու..» ատրուշան, նորից...

,

,

անթիվ...) «Սրտակեզ կսկիծ մբ «Սրտիս ճուշերը բարի

.

'

։

.

'

.

'

,

'

'

են

՛

.

գիշերն է գրկել ինձ, մութն է պատել իմ ուղին...» «նն գիշերն իջավ իր անճայտ գաճից...» «Սն գիշե՛ր, ն Ճուշե՛ր, ն խոչճե՛ր անճամար..Ֆ ՛ , ' սներով կր ատեմ...» «Սներով, «Սն անճաղթ Բաբելոն...» (Քաղաք) ճիրաններդ, Սն շուշան («Դառը կյանքի իբչավարում...») «Սն

, ,

,

.

,

՛

,

`

'

.

:

"

՛

'

'

,

'

'

,

'

.

,

.

'

:

.

ե

,

'

'

.

.

.

.

(«ես դեռպատանի Հ-ՎալհրիԲրյուսովին՝» .Ֆ

.

դեո)

2) աքատ..

ս

վա.. (Վեչեոլավ ' արավառի վարդերը փաթ) իրարաթ-.»)

«Վարդավառիվարդերը «Վարդձթըսճիմա կարմիր... Վեչնեսլավհվանովին («Վ Վերադարձ (2 բանաստեղծություն) Վերաձնություն («Համառ կանգնած ենք մենք

ատվերներում խուսասիուկ...Ֆ (ԱՏուրջներուէ ) «Վերջալույսի , («Բարակ ամպերի աղում են ոսկի...) Վերջալուսին

Վիչճիեզերքին («Ունկնդիրեղա Հողմի խենք երգին...»5)

'

.

'

.

, .

'

։

,

`

միաձայն օրերն իրենց երգն

Գ

.

.

ես

Տխուր զրույց («կապույտ «Տխուր մեռան կապուտաչյա...

է

ու

,

.

,

.

,

՛

՝

,

«

գիշեր) (ԶՋԺոան

.

.

միգում 4նֆեֆում... ») ոսկեղեն աստղե՛ր...»)

քրնքի

ցուրտ

.

.

.

որքան աննչժար, որարէս Ֆր» Ժո-Թե Հաղէրով, ու...) է, որպես...»

Տխրություն:անուշ անձրեն Տխուրծրգ (ճ«8ուրտ ւՏնակն իմ

՛

արազ...Ֆ

որքան, մտախո՞...

«Տխրադեմ Տխրություն («Սաչուն ու

են

.

անարգ .

.»

.

.

.

.

ես...»)

դադար

առնում...»

են

րշերվա Փողոցում ((«Դ/

ողոցները

Քաղաք(«Զեր

շենքերի

շքել

.

ա) թավուր.

«Քնկոռ

առվին թեշվեց

«Քո «Քո «Քո

.

,

.

.

.

.

.

.

.

.

.

՝

'

'

՛

.

՝

'

'

.

.

.

'

.

.

.

սրտմաչշուկ.,..3) ծանրությամբ .

,

.

'

.

,

.

'

'

Է անգոր».

ուղին...

.

հավ». .

Հոգիա...».

.

"

.

.

արյոմարո իրար

դաշույնըճրեղեն...»

.

.

.

.

,

.

.

.

.

.

.

՛

.

.

.

'

'

'

ի

) Հրեղեն Գարնանամուտ օ«Քնքո՛ւչ դու, լոտն աղջիկ ես...» «Քնքուչ երազով ապաճուճիր (Հիվանդ) չղարշ:,.7 «Քնքուշփռված է լուսազարդ «Քո աչքերի դեմ իմ աչքերը՝ կուլը...Ֆ ' ծազկանը «Քնբշաբույր

.

.

.

'

՝

.

.

.

' Ճայացքը մոդական...» (Ցանկություն) մաղերի ցնորական փայլը պայծառ...3

'

.

'

«

կ

.

.

'

,

.

ի

.

« .

67,

.

.

.

՛

.

`

.

.

.

.

'

.

.

.

' Է կրգան օրեր ավելի տրտում.» ժի լինիր դու խատառիրո «նոքա...» (8որգորական տրիօլետ...) 0՛, մի՛ նայիր... («Ինձ մի՛ նայիր, օ՛, մի՛ նայիր ինձ այդպետ...5) «0նտարերկնքի կամարների տակ...» ու թախիծ. ..Ֆ) Օտարուճուն («Դառնությունէ (ցված «Օրորված է Հոգիս ձժեռվա...» (Հնազանդություն)

«0՛,

.

'

'

.

.

«0՛,

'

.

.

.

.

.

.

.

.

-

'

.

՛

.

երդում... (Մլալի ոչ .ռ) ' րն քափառում. էրազնի՞ նորից ի տող («Մանկութ ընտինցի ճամփորդութանթուռ-..2) աֆծետ...2 արագ, ամպերի նրման, անդֆոսմ ե «Տարիներն «Տեսա ՛ երազ մի վառ...» ՛, «Տաղտկաճնչյուն ) նություն տող («Արդյոք

ու

Բ.

ե

աշա

.

,

.

.

(76)

'

.

.

Քաղաք (Սն ճիրաններդղ,անճաղթ Բաբելոն...) «Քանդեցեքիմ մոայլ բաստի պատերը սկ...» «Քեզ այնքան անգութ...» «Քե՛զ եմ երգում, կարմի՛ր, բբ: «Քեղ կրմնա ժիշտ օտար.. «Քեզ ճետ եմ կրկին.

ու

.

'

'

«Տեսնո՞ւմ

«Փողոցներն

.

Հին... ,' նու. («Գար ինձ Հանկարծ ճեռագիի-..») նոտաննալին» .

.

«Փ շն

.

.

'

.

գրք եց (6 բանաստեղծություն) պսակ տակ լալիս է կրկին...») Փողոցիերգը («Գատուճանիա

նացափ «ուրթ ճամար... "անտուն... ու

Հ

.

,

անցած Ի... «Սիրում աչքերիդ տխրությունը խորին... ՛ ' «Սիրում եմ ես նրաց, հքոնք Խենք են . Սոնետ (շԿյանջին միշտ օտար, մաճիցվախեցադ...5): , Սոնետ («Մաճը ճոդուս հրբեք թռարսափի .2) չի բերում... Հ-Ստեփան Շաճումյանին:» (շնանցնեն դարեր, դարեր հրկար է

եմ

.

.

Ցոլակին («Դու կամենում ես նոր երչեր լւել...») « «Ցլոտազար, ճՃողմավա՛ր.. (Աշնան երգ) «Ցուրտ անձրեն է միդում "նկեկում...» (տխուր երգ) (մ դուռը...» «Ցուրտ Ճճոկտեմբիրն է ծեծում

«Ուրախ օրերի, ճաճանչ օրերի...» Ուրվական («Մքնչաղային ժամերին, երբ

չ

.

.

.

«Ունկնդիր եղա ճողժի խենթըերգին...» (ՎիՀի եղերքին) Ուշացած սեր («Բուջնէ լալիս. Հողմ ու ձյուն...»)

.

...Ֆ

այսօր

«Սիրտըս չաչճել է

.

.

.

ու

.

.

.

.

.

.

(«Քո ճայացբթը Ցանկություն մոզական...») (ոնց... երկինջը վարեց ոսկե բուրվառներ...» «Քերեկը Ցնորք («ինձ չես սիրում, ուրիշին...») Ցնոոթ («նա ուներ խորունկ եշկիոււղույն աչքեր...»)

.

.

.

դեռ, Վերչին...») ինձ ոչինչ աա Հոմնաց»)Մակինցյանին Ք) քսնորից-(Աղոթ «Սիրո քարողիչ։ «Սիրտըդ, որպես վառ պաճիր Ռա) 280, 247, ու

,

'

.

'

'

.

.

՛

.

.

,

՛

.

Ը52

.

՛

.

(Տերություն)

ճաոլ»-Հշո- անտառառո»)

ու

Նվարդին (3 բտնաստեղծուցյուն) (Հ բանաստեղծություն) «Տրտում է տունըս...»

Տրիոլնտներ Տրիոլետներ

,

.

234,

։

.

.

ր

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

`

.

,

.

'

.

.

.

Բճեաղ

(«կախարդականմի շղցա կա երկնթում...2)

43. 44.

(«Փո ճայացբըմոգական...) Ցանկություն «կա մի ճրապուրանք...» խորճրղավոր տող («Մանկուք ընտրեցի ճամփորդական քուլ...7 «Անանց `

։

.

.

.

.

.

.

.

.

կարոտն է իմ սիրտր տանջում...» Աշնան տրտմություն «կրկին Ճո գ բկին իիմ ուժ...» գիշերով դու կրզաս ինձ մոտ... «Խաղաղ Հրաժեշտի խոսքերից («Ոչ տրտո՛ւնջ,ոչ մրմո՛ւնչ

.

.

.

.

ս

գավոր...»)

«հեչ գերեզմանինդ ուք չրմոտենաք...» («Քնքուչ էերազով պաճուճիրՃոդիո...Ֆ) Հիվանդ -

.

.

ՔՈՎԱՆԴԱԿՈՒԹՅՈՒՆ

ՎաճանՏերյանիպոեզիան(դ.

։

.

.

.

.

.

աննշմար, որպես քնջուչ մութի

ծ. 6.

7.

8.

Աշուն («Ժալուկ դաշտեր, երկ Շիրակի դաշտերից (ՇԱստղերն

անտաոռ...5)

ծեն

.

:

-

.

քափանցիկ...») («Տրտաճա՞րյ ճողմավա՛՛ր» ) է

օրի:

հշավ

՝

.

:

15. 16. 12.

,

Հոգիտեմ ուր...)

Իհրիկնաժամ («Շուտովկոլոն աղմուկի դաման...) 20. Անջատման երդ («Դու անճոգ նայեցիր իմ վրա...») 21. Քնորք («նա ուներ խորունկ երկնագույն աչքեր...») 19.

.

.

.

.

.

.

.

«Քոռ «Դու «ես

«Տխուր մեռան 91. «երկին Հնչում 32.

նրբ

,

աչբերի դեմ իմ աչքերը՝կույր...» դեո չես մեռել իմ ճիվանդ սրտում...» անջատվածէմ Հայրենի ողից...» պայծառ

կապուտաչյա...

է քունա վոր լեզուդ...» օրրդ

տխուրկրլնի...»

.

.

.

68.

69. 20.

71. 22. 23. 74.

։

՛

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

՛

.

»)

.

.

.

.

26. 27.

7. 3.

4.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

«Արդյոքո՞ւր

էս

Անանուն հեր «հմ

.

.

.

.

.

.

.

Ա

«

.

.

՝

.

.

..

ուն (Փիմփամտ

արդյոք

նս

տուն,

ն

դու

ղեռ

խոսքեր սովորեցի

խաղաղ երեկոն է Հիմա...»

«Հեռու

.

.

Ա՛խ,

դու.

Միրաճուրվածը («Դու գնում

.

որ. քո

ես...

.

»)

վերջին...») ,

.

«ծս

կրդամ, նրբ

.

.

.

.

՝

'

,

.

՛

.

.

.

.

,

,

մենակ կրմնաս...» Գարնանամուտ ծաղկանց Հրեղեն խաղով...) («Քնքշաբույր դու

.

.

ԵՎ ՀՈՒԾԵՐ

եմ Ճամփաբաժան(սնանդգնած նորից աճեղ անտառում...3) Մոռացվածուղի («Հեռու դղյակի քնքուշ Թագուճին...ո) Աչնան («Մեգ է, անձրն մշուշ...5) ու

երգը («Պատուշանիս Փողոցի տակ

«Սն

.

Ինքնօրորուփ («Գիշծրէ

.

իչել.

լոծլ

են

.

,

՛

,

կրկին...)

լալիս է

գիշե՞ր, ն Ճուշե՞՛ր,կ խոճե՛ր անՀաժար...» 6. «Հնչում է անվերջ աշնան Քախի ծով...» շ.

.

.

.

՛

հս,

.

: ԳԻՇԵՐ

5. .

.

.

անչաս, իմ լուսե երազ...» ' «Հեռունբկրի լուսե Հովտում...» Հեն պարտիզում («Այսօր Նորից պարտիզում...7). 25. «Դու շրջում ես ' ամենուրնք,դու չըկաս...»

.

22. «Բովիչքնքշությամբ Ճանգչող աշխարճում...» Վիճի եզերքին («Ունկնդիրհղա ճողմի 1212 երգին...ո) 24. Տ/ուր զրույց(«նառղույտ երկնքի ոսկեղեն առտղզե՛ր...2) 25. Հթարք-աղջիկ(«Հրաշք-աղջիկ,գիշերների Քոագուճի...») 26. «Որպեսծաղիկն է անխոս գունատվում.... 22. Չ8. 29. 30.

«

.

.

.

.

:

նս՝

.

.

.

.

Քավփառական քաղաքն աղմկոտ...) («նորիցկրնըզնեմ Կարոտ («իմ անվերջ ճամփի տանջանքից Ճողնած...ո) Լուսնուռ («Հմայված (լուսննի չողերուվն արծաթ...)

18. Հրաժեշտ («Դու գնում

.

էս. անտառ էր, առու...) չըզիտեմ՝ ուր են տանում Ճեռավոր...» «հւ մոլորճամփին դու անկարծիջար...» «Սն գիշերն իջավ իր անճայտ գաճից...» հռաղոր,առել լեռն աղագաթներ...» Աղոթք ("նս րնկա անդունդները խավար...) «Մռայլքաղոմբ ջաչ երի Ֆորման...» Դարձ(«Մի օր առ. միվեւտ կյանքըս կանի ծեմ.. Ձմռան հիշեր (ԳՋՐոաՆն եիշերն է մե զմորեն ընկնում...») ամեն ՓՄոռանա՛լ, մոռանալ ինչ...» «Օտար ծրկեքի կամարներիտակ...» տող(«Արդյոք նորից հրազնե՞րն են քափառում...1) «Սն գիչերն է գիկել ինձ, մուքն է պատել իմ ուղին...» նայում են ժայոնրը խոժոռ...» «Դժկամ «Քո մազերի ցնորական փայլը պալծաո...2 ինձ քո մազերը ալեծածան...» «Դյութեցին Հուշերի երկրում(շ«նյանքը լռում է, աղմուկը մեռնում...ռ) 64. Գարուն այնքա՛ն ծաղիկ է վառել...3) («Գարունը 65. «Ապրծլուցքաղցր է մեռնել Փեզ ամար...» ծ6. «կանչում հս անվերչ...» 62. «ծրը վարդամպերի 4րդեչն է դողում...» .

.

.

14. «Բյուրմարդրը մեջ...7

.

`

.

.

Աշնան երգ «Սիրտըսցավում է անցած դնացաժ օրերիս ճամար...» Անժանոթաղջկան («Լույսն էր ժեռնում, օրը մքնում...») 12. Աշնան մեղեդի («Աշուն է, անձրն... Ստվերներն անձե...) 13. «հնձ թաղեք, հրբ կարմիր վերջալույսն է մարում... 9. 10. 11.

թ)

ժպտում լուսեզեն նազով..

օնարի ճետնում շողերը մեռան...» «ծվ մոռացված ն անմոռաց Հնքիաթնեռ...» Բռա («Կախարդական մի շղիա կա երներում...")

էլեգիա («Մեռնում

տաքուկ անկողնում...»

.

.

ծ. էստոնական երգ (ճեր, Ր կրճոգնես, հըրգազաղես աշխարճից...») Ց. 4.

.

.

Տխրություն («Սաճուն քայլերով, թե...» 5... .

քո

«ես

ՄԹՆՇԱՂԻ ԱՆՈՒՐՋՆԵՐ

1.

ես

.

հրգ («ԱրդյոքՃիշո՞ւմ Սենտիմենտալ

.

.

.

.

.

Երեկո («երեկոն փոնց հր թները մութ...) «Դու քնած

) Ջոբաշյան ճատոր

ՔԱՆԱՍՏԵՂԾՌՒԹՅՈՒՆՆԵՐ.

Առաջին .Ե. Հ-Հեղինակի առաջաբանը» .

։

42. «արտասանվածտխուր խոսքեր...» 43. Մքնշաղ (շես ռիրոմ եմ մթնշաղը նրբակերտ առ) 44. «մերեկը Լռեց... Երկ, ինքը վառնց ոսկե բուրվառներ...»

բոլոր...»)

.

.

,

.

.

.

վիճձրում..»

«Անվերչ գիշերի մռայլ

8.

9.

յ) ոսկի...»)

ՅՐ"

նն

ամպերը մաղում Վերջալուսին((Քարակ

ւ,

.

.

.

երգն

Միայնություն

.

10.

11.

ենը

«րերն

աձայն

մ

ու

լ

մ

մի

.

Հր

:

Քողնեմ լռություն...» «Գիշեր մշուշոտ...) Մաչ («Մարիր էմձին...») է քայլում Հոգնատանֆ Հայրենիջում(«դանդաղ ուրիշին...» ) Ցնորք (ինձ չես աիրում, քնջուլ..5) փովում

15.

է

16.

ե

:

:

յ

էովաը

1. 18. 19. 20. 21.

.

'

,

:

:

:

:

յ

յ

:

"

են

Հանդիպում(նուրբ ստվերները ենք: 0բերե փոշին..») Անդարձություն(«Մենք բաժանված

Հեկեկոմ...») անձրեն է միգում («Ցուրտ գքանք իրարու») ,

Տխուր երգ

22.

.

`

ԽՏանոռկժո («լաօր

ի

լ

:

'

լ

յ

:

ւ

,

,

:

27:

.

:

յ

լ

ես

'

.

.

։

:

:

:

:

,

,

օրերում մորխավար "քյան մոտո») անլուլս է ալաօր:.-) («Այնպես երգը Աշնան առավոտու պես...) եղիր Մեղմություն («Այսօր աֆքուն...») մեջ,գիշերում Հուչեր («Մենակության Հողմ ու ձյուն...) է լալիսսեր («Բուջն 33. 29.

:

`

`

:

: "

ուղա

|

30.

Քրոջ

31.

82.

,

ի

:

Ուշացած` անձրե՞, ամզզ...») մշո՞ւչ, Աշնան (շնորից ,

34.

,

'

,

'

,

'

.

'

:

'

'

,

։

'

։

.

ը

.

.

.

.

-

:

'

Արանդագ

ի

չ

.

.

,

չ

7 Հատված ՍԱ ւս 2.

«Քնքուշ

մենակ...»)

չղարչ::.7

ազա

լուսազարդ

'

ԲԻՐ

'

: '

44. կյանքը 43. «Դուրոը

.

.

ու

ս

.

.

.

՛

՛

՛

ՒՐ

ԵՐՆ

9.

10. ԱԼ

12. 13.

14. Տ

տխուր աշխարճում...» այս «Զրգիտեմ՝ խորին...» եմ աչքերիդ տխրությունը '

«Սիրում տկա չեմ Հիշում Էր

ն

ոաջ

ՏՈՅ"

,

(«Արժաթայող Անտրտնջություն «Դու նկար սպիտակշորերով...» Փով...») Արչալույս («Դուրս ելա դաշտ --կանաչ աթ («Մթնչաղալինժամերին, ր Սական , .

..

«Մեղմիվ փովեց քնքուշ

մութ...» Դ

.

.

՝

.

.

.

աովին»)

առուն

.

.

.

"

2»

.

ի

..

.

.

..

ՈԿ :

յ

"

7:44

է

.

ՒՅՑ

ՏՐ»

չ

չիմա...» փշերով...»

'

.

.

ԵՐԿ

,

.

|

.

-

.

.

ի

|

սուր

.

.

.

.

.

.

.

..

թնհրով...») .

..

-

օր..-»)

.

'

.

.

.

.

է

.

.

|

.

:

ւ

.

.

ի

..

-

.

.

..

.

-

.

.

ամեն

՝

դու

ծ.

.

ես

բաղցի

'

՛

,

.

.

""

չ

'

44:

'

|

|

,

ՎԵՐԱԴԱՐՋ

լ

,

'

)

եմ

50.

«

"

ու

:

.

.

նայում, առավո Ց»:Առավոտ («Այսօր կարուսել:..») տ պտտվիր, «Պտտվիր:մջուջում քչով, կարուսել շրշյուն..») 45:Շջում («Աշնան քիշյուն ճեքիաթով ծ: կգան կըդյութեո:..» կրկին ու վայրի ժայռի կատարին...5) կանգնած «Ռու («եռ Արնածագ

'

Ա էրկրն ր ԱԻՆ իջավ թովիչ կիսամութ...2) 4. Գիշերամուտ(«Մարդերում .՛ խորունկ...» վրճիտ են 5. «Խոսքերըդ երկնքի կապույտ աշլարՓթաէ...Ֆ) 6. Գարնան երեկո («Անճուն վ երկար...7 տխրությամբ ՛. «Այստեղ ամեն օր ՑԻՐ Հարա Հաա ' ք

.

.

դեռ չե Հափրուրել...5) («Ոչ ոք այս երկրում աղմուկով...2) անուշ («Գարնան Հայտնություն տ...3)

«Սրբ հեմ ցնորքին

44.

ՒԼք

Ե

ս.

:

...2

դաշտ մեռած

ալ

ռաժա

«

Խորշչրզավոր

կրկինջ»52 «Մենության խավար զնդանից Հլու5 շշուկին խոճերի նույն «Միշտ

1, ».

:

է

.

.

մենակ,

նստում

ցուրտ

,

'

.

'

'

՛

Հերու-ճեռավոր:.:» կողմերում մեն-միճակ...» եմ

աշտ

41.

ՈՍԿԻ ՀԵՔԻԼԹ

արտովնստեցի

«ես

.

չ

.

ԻՈ"

կողմերից բուՆ մաածամ 17 Բարու բու Հարսնացուն անր («իմ

'

ւ

.

քմ»)

«Երե

98.

|

,

,

32,

տ

'

Հեկեկում...» 35. «Հեկեկում անվերջ, պուրակումայն Հին...») («Շրջում եմ ղարձյալ 36. ի Անդարձություն ես մութ գիշերապաճին...» , ' 32. «Դու դալիս անտարբեթ...5) երկրում իմ 3. ' երգերին («Մարդոց են սաճում օրերը դժկամ...» «9. ժեղ-մփշուշ:.:եջ աչետ..2 40. ախիծ(«Ամայիփողոցում նրման, ամպերի 41. «Տարիներն արագ, է

`

,

Կ

խաղարում...»)

որ

.

.

ւ

.

Հավետ...» արդեն, 26. «Մեղջի մթին քարայրից'::» է նորից...») է քամին, լալիս 22. Գիշեր (շծրգում անամտթակ ոն մենակության գիչերիս ալ («Անվերջ Հուշեր 28. Դավաճան նո մեջ...) ի" 133 Մե (« ԱնՀո սիրտր միշտ...» մեռել «Մարել ես

իմ

չին,

ԻՐԻ

այնքան»... «րկա ծածկոցն իջավ ցած...» 2. քոռղույտ «երիկնաժամի կիսախավարում... ՅՅ անուն չունես, քեզ ի՞նչպեսկանչեմ...») 4. Մատ-յնորք («Դու անուչ էյ որսվես...5) 35. ՁԶմոան գիշեր («Տիրությունս լալիս էր քամին...» նորից գիշեր «Այս 36.

`

.

.

.

.

Հնազանդություն

30.

ՀՅԴ"

է լռում...» գիշերն

:

.

Փաղերըս տարտամ)

շուշան («Դառը կյանքի ժիդում...» «Անդարձ աշխարճի վարդադույն («նրորվածէ «ովիո ձմեռվա.)

Սն

29.

06:

«Մռայլ

28,

Կ

«ԿՈԴ

փողոցներըկափովաթ)

27.

`

ՒՐ

ու

`

։

,

:

ԳՐ

.

շարժում...5)

ու

(«իշրվո, օրտմաշուկ...» 24. Փողոցում «Դառն օրերի տառառղանքում ղուս») եմ, դու ես, ես «5. 26. Երկու ուրվական(«ես

ավ)

աան լման...») 118 («նս գիտեմ ճիմա.-- ամԼերի ւ կոյր լինելու ցանկություն Հեռանամ...2 : ա" «Մարդոց ժխորը '

:

'

է

ԱԴՈ

խոսքերի «Սին նորից անը (ամրչարժեմ աակ

22.

.

՛

'

:

րայց

կաա

չքացել

«Դու

Ն

,

էս,

խոսում

«Դու

ՅՈՒ" '

վում 19 Ա կարծեց...» աղմուկ («կվում փողոցն Քաղաքում 27-Դարան մէջ, զվարք ամբոխում ւ

ի" ՛ որրՒ: մ ՞". 7 Աա մոլոբզած..: նում ճամփորդ («Սս Հոգնածություն ԲԵ : չ ամ ու քար...) 13.նն գիշերնաթ որտեղից է, զակ») («Ջրգիտեմ՝ 1 չա11"

«Տաղտկաձեչյուն

իմ ոգու Հասկացար տագնապները ' ամպի նման...»

«Դու

12.

յ

..

Ծկբոոդ

ԲԱՆԱՍՏԵՂԾՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ,

չ

'

'

ա

ճատոոից

|

ՈՍԿԵ ՇՂԹԱ

:

: ՝

1. 2.

3.

5. 6. 2.

9.

կրկին». «Դարձյալ իջավ գիշեր, դարձյա՞լ--ու, գ արտիս «Անդարձ կորոլ '

«Տրտում

է

խեղումը...» տունս... չրկա ինի --բոլորր» Համար ի

սեր եթե «Մենք բոլորըաչ «կս մի անմայր

«Գիլերն իջավ սն «Մանուկ

'

ԵՈ"

|

լ

'

:

՝

:

:

:

:

:

ՆՈՆՈՆ,

ԲՆՈ,

որբ ո

մանու աարի

-- երկու մանուկ...

ենք մենք

«երկու դժբախտ

1.

մ

'

:

'

խեղճ» .

'

'

:

'

:

'

:

.

.

.

.

26ՈՏՏ' .

.

է միգզոմ արնն իմ 53. «ՄԺնում

որպեսալիք:..5 «Գալիս 11. «Սրտակեզկակիծ մի «ին...»

10.

.

ու

'

.

.

.

.

.

.

որր»

'

.

.

:

.

.

'

՝

'

՝

:

-

.

.

.

.

անգութ

.

|

.

.

Մ

5.

.

.

.

.

,

.

.

.

252"

.

.

.

.

.

.

.

.

58. 59.

ցջջ

.

.

.

.

.

.

:

։

'

'

1.

ջ. 3.

27. 28. 29. 30.

դեռ...» «Սրտիս Հուշերը բարի վաո. «Պիտի մնա միշտ ժպտուն «Հիմա բացվում են այդտեղ վարդեր... հս «Տեսնո՞ւմ որքան, որքան արագ...Ֆ «նույնն է ճասցնդ ճնամքյա...» «Ա՛խ, Բուզուլուկ քաղաքում...» օրեր («եկան Մանինդլանին ' Սիրելի Պ .

.

ու

Արթ «Ձյունը

մանում

է

բարակ...»

«էլ չեմ Հավատումայդ «Քո դաշույնը Ճրեղեն

ո

'

.

.

.

ՅՐ

ՅՈՐՑՒՐ:"

'

.

.

.

.

.

'

ու

ջինչաչքերին...»

.

յւ.

ոչինչ

2:10

'

քես

տրտում 1 «իրով վայրկյան ռլ («Ամեն Հրաժերոի եմ

յ

հմ

ո

իմ 1. 8.

:

4. :

բալիկին

շես

.

կրակը...

էի վառ միշտ

«Պաճոմ

ՀՀրեշմակներ քնքուշաքն..» ,

1.

|

| |

«Հուր

ես

ճագել

ճՀրեղենըդ...»

շուր «Խոր նն քո «Հրով արքնացած սիրտըս...7 «Այնպես օրորուն է քայլդ::.» «Դի՛ր քո կնիքը սրտում իմ...»

6. 2. 8.

9.

եհրբեք անունըդ... «Սիրտըս ջաճել է նորից.» ն տրան...» «Չունի պարսից

«Չեմ

11.

՛

`

.

.

.

.

.

.

.

՝

|

`

՝

՛

՛

.

.

.

-

.

ա

.

.

.

.

.

.

.

.

.

-

.

.

..

ՖՈ

"

ՏՏ.»

"

Տ.Տ»

"

ՏՅ»:

.

.

.

.

-

.

.

:

22.

Դ

ց

.

.

.

.

.

.

.

.

'

.

.

.

.

ԺՄ սիրտըս տխուր է.» ն

քայլում

նս

դու...»

.

.

.

.

չ,

.

.

.

.

ս.

ՏՏ

'

"46

ՈՑՈԿԸԴՈ

վառ ատրուշան, պաճիր վառ...3)

-Այնպնս

ս.

.

ե,

.`

.

.

.

.

.

'

'

.

.

.

.

.

.

.

.

.

թերթում...»

Հին վեպ եջ դանդաղ

բարակ բարակ

են

Զեր

մատները, տները,

Տ.

2.

|

Ց. 6.

9.

.

՛

:

'

:

ա

.

րն... Տիկին...» «Այն «Անմանեցէր ինձ Հբմարջ.. 6. «Տխրադեմ մտախո՞...ջ 7. «Զեոներին Զեր մարմարյա...» 8. Ձեր մանրիկ,նվագուն...» «Զեոռներում

4.

ՈԴՈԿՈ:"

։

'

դու,

որպես («Սիրտրդչ

«Դուքմի

3.

Ռշ 8.

:1

.

.

սա

յ

Հ.

..

.

.

.

.

աղչիկ

Զեզ...» 1. «Ո՞վկարող է Հբ«իրել է2 «Այսերեկո կրկին Դուք...»

3.

է.

.

դու

.

ԿԱՏՎԻ ԴՐԱԽՏ

1.

«-

..

.

ես

.

.

.

.

.

.

ՆՈ

.

.

.

.

.

.

.

:

.

,

.

.

.

.

.

.

.

ԵՐԳԻՐԲ ՆԱՒԲԻ

:

|

|

|

Գաղել

-

տա

.

.

-

է իմ լարը. «Ալաօր գալու «Որպես մադամ Քովարին:Ֆ. 19. «Մաշում է իմ տիրոն անդադար» «Սաղկել է նորից եմ այգին...» «Որքա՛ն սայրեր, այրեր... 10.

.

.

ուի նետեր ըդ-..» ալքորը"":»

8. Տ.

.

.

.

«Նետում

ես

.

..

,

.

:

,

,

ւ

.

.

.

'

.

.

..

.

է ւ...

.

/

.

.

'

Տ42

2.

2.

4.

.

կրփթքեն...» «Կրգանմայիսներ -- վարդեր

Տրիոլետներ

39.

50.

մոռանալու...»

արդեն երբեք չեմ

դու,

լուս ե

ու

՛

`

՛

՛

։

,

.

«Դ «Դարձար

ւ

|

Ր

45-38.

51. Փ2.

առում

լ

ւ

«նանգնել

21.

..

յ

5»...

.

.

։

'

:

.

.

՛

,

`

.

.

.

՛

.

.

ա`

.

,

.

/

..

.

նրքաճառակ..2.ՐՎՈՎՈԿՈԿ այնպես թեքե, այնպես օրոր. 67. «Այնպես նաղզիկ, 68. («Թողած երնանրդ սիրուն...2) Պաոռլոլին ն իջնում է անդորր...» ն. իջնում 69. «Քեզ Վ ճետ եմ ՞

.

.

.

ւ անցան,

ու

Հ32

.

«Քնքո՛ Քնքո՛ւշ

՛

66.

.

.

.

.

'

.

.

.

" ոո յանի

.

.

.

32.

34.

.

են

31.

33.

Նվարդին

Տրիոլետներ

24-25.

.

՛

«Թողի երկիրն իմ Ճճայրենի...»

64.

ր

.

Հինը...»

69. «Տեսա երազ մի վառ...»

:

:

ւ

65.

.

.

:

«2...

.

.

.ՈՏՎՈՎՈՎՈՑՈ

ՓՐ

Մ

.

ի

.

.

.

60.

,

9.

.

57.

ի

.

ւ,

.

.

.

.

ն

ն

56.

թ

.

,

55.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

.

հւ անղարդ...Ֆ Տնակն իմ ցուրտ 13. «Մտքերից այս տարամերժ...» 14. «Դուրմը՝ մայիսն է, 15. «Շատ երգեր կան իմ սրտում...»

ՑՐՅՐՑՈԵՐԾ

16. «Քեզ այնքան ծեծում ղուռը...» իմ է 17. Ճոկտեմբերն ՀՅուրո 18. «Անզարդ |Լ օրվան,անտուն իմ կյանքին...» ՏՈՏՈ: «Դու 19. կընստես իրիկվան... 20. «երկրից բո Հավետ Հեոու...Ֆ 21. «Սույլ ու դանդաղ...» 22. «Ոսկեչանդերձ եկար ն մոզարբու ն... աոոն ապլարդլուն,..) 93. Գառլոլին («Դու զիտծա որ բոլորն

12.

)

.

.

բորբոք...»

երգերից, ցավից...» չեմ ճոզնել սիրելուց «Աշուն է. օրերը ցրտում են... «Միշտ Ճույն ճուշն է, Ճուշը նույն...» «Սիրում եմ ես նրանց, որոնք խենթ են ու անտուն...» ծանր ու մոայլ բոլորած...2 Պետերբուրգ («Մառախուղներ՝ «Աշխարճից հս չեմ տլոնջում...» «Մի փրկություն կա միայն... «նույն ծրգն նջ ծրգում դութ, նույն «Շղքայված է իմ Հոդին գերի խանդոտ ճուշերիս.»5 շես

54.

«Որպես կանրտի որդին, որպես...» «Այնպես անխինդ են ն հրման լացին...» մթին... «իջնում է գիշերն անգութ «Հայրենիքոսքիմ արնաներկ...» «Դու Հպարտ չես, իմ ճայրենիք...7 «Մշուշի ժիջից,-- տեսիլ գյուքական...» ու

.

-

.

.

.

ի

,

-

.

.

.

քե «կարծես

ես

.

.

.

.

յ

լ

|

:

,

.

.

.

-

.

.

.

՛

.

:

.

.

մ

.

.

.

.

.

.

.

տուն...»

ղարձել «Այստեղ է լացել իմ մայրը...» «Քեզ կրմնա միշտ օտար...

,

.

.

ե

.

.

վառ...5) վարդերը 10. Վեչիսլավ իվանովին («Վարդավառի 11. «Մի՞քե վերջին պոետն եմ կո. 12. «Հիշում էմՐ ինչոլես այն ուշ...» 13. «ինչպե՞ս չրսիրեմ, երկիր իմ կիզված-»5 14. «Քարակիրաննախրոճինինձ ժպտաց. 15. Արարատին(«երկնասլաց ու թեթն..)ՓՏՏ2ՈՐՀՈ» 2.

2.

ՑՈ

.

.

.

25»:

.

.

.

.

.

.

ՑՈ:

2252:

10. 12. 18.

«9եիմ

դավաճանիիմ նվարգին...»

ԿՈԿՈԳՈՎՈՎՉ5

ԲՐ

-երկիբ նաիրի, երաղ Հեռավոր... «Մի՛ խառնեք եզ ձեր վայրիչ արջի ցեգերքն» .

.

,

.

՛

։

2»,

47.

ԱՅԼ ԲԱՆԱՍՏԵՂԾՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

'

'

`

.

.

.

.

.

'

նա...»)

'

,

.

.

՛

.

.

։

'

`

6.

9.

ու

՛

:

՛

Փ

.

՛

՛

'

,

'

'

2»

'

՛

՛

ու

,

իջել.»))Փ66 Աղբյուր («Մաճու պես դաժան «Արդյոք կապրես ոխրտըս մաշող կարոտը ճեզ..» շ. կյանթի որբերը («Դալուկ կնճոոտ, դեմբերով սղաուր...5) 8. կոշմարը (ճխաղազննչեցին գյուղերը խավար...») 9. աշուն ճամրորեն լացող:..») Հոկտեմբերին («Հճույցի՛ր, անձաղթ 10. Քաղաք («Մկ ճիրաններդ, Բաբելոն...) ՑՈՐԴ 11. «Դողում է մարմինրդ կիսաբաց զ 12--17, «Փշե պառատակգրքից նա 12. բարձրացավ «Լուսաբացին կախաղան...» 13. «Ողջո՛ւյն քեզ, տանջանք, աճեղ ճիացում.,.» ' 14. «երանի՛ նրանց, որ մոք բանոերում...» ' 15, զարկով...» ճամաչափ ցերեկ «Գիշեր Տ.

է

ձմեռն

՛

.

-

»

»

,

՛

.

.

.

.

.

.

.

`

.

.

.

.

.

.

«ՈՅՈՎՈԿ

ԿՈԿՈ"

Ե

ՔՈ

.

Կ 33.

Հերուժ... 2.

«նս

ւ

ի

ա

ձեզ բերի բարի

եե

«նոր

օր

է

.

.

.

բ ներա սաշոաեա կնա

լուր

:

Տ.

.

5.2.

բացվում ազգերի ճամար»...

'

2.

34. «Որքան վառման...» Բոցեր,վարդեր 35.

ս

ԳՈՎ

.

.

'

՛

'

.

.

.

.

վրգովիր...») «նթ

'

'

.

'

'

.

՛

-

.

.

'

,

.

'

,

անդամ անկեղծությամբձեռքդ մեկնիր, ռլողեթ երգ («Քանդեցեք եմ մոայլ բանտի սպլատերը ան...) ոռնում...

քամին

է

ե

ԵՈ

ՑՈ

:

չալւմ.».

.

71.

Վ,

.

՝

չ

'

.

80.

.

որմե)

ասում

էիր--

։

՝

,

։

՛

՛

՝

:

։

Հալե...» Ւ անումը. ՛«ԸՀանաք »)

'

.

.

՛

.

«էքսպրոմտ («Աժպերի ներմանթող

Ո.

.

.

.

.

:

.

.

.

.,

«Ա «Այս

ո իմ սրտում, մ գիշեր իմ այս «Դրեք սիրտըս դարավոր...

վիշ, ր.::3

՛

.

9,1

Վ.

.

.

.

.

.

.

՛

.

.

մվտ

Հեռուն

է

.

ԿՎՈՎՈՎՈՎՈ

.

սաճենֆան...)

Հոգիտես ղեռ, որքան անմիտ են...» զա բաժակ մ աա րից իմ ճամփան գնում է Հեռուն,

՛

Վ,

ՎՈ.

'

..

.

։

«Դեռ

լ

։

ՔՈՎ

«ինչո՞ւ նս այդոլնն դու ինձ նախատում...» «երմ կարոտով սպասում եմ անճամբհր...»

«Դու

.

տառապանբի

ԻԻ«Խր, 29.

.

,.

.

.

26.

,

'

իմ մոտ նն բռ նամակն ու պատկերը4.» 72.«ծրբեք չէր եղել այսպես ցապազար.». Դ. 93. «Աստղերնէն բնքուշ խաղուժմջ»։2.29Ա 24. Ցոլակին («Դու կամենում ես Ֆոր հրտեր լաել...») 225.

.

.

Հանաք («Դու

70.

կանգնած ենջ մենք իրար դիժաց..») «Արեն արքնացավ, արձթ մել ի՛նչ...» կ «Այս պաղ աշխարճում ես տեսա միայն փ (աջ..

05, «Քնկոտ առվին բեքվեց ուռին...» «Դու մի սիրիր ծաղիկները 62. «Արեգակը ծովն է իջնում... 69.

ցք

Վերածնություն («ամառ

66. 68.

ցք

քույր...Ֆ

.

են

..

-

.

այս

«Դայլեբն

.

Ն

հն Քանվորականերդ («Արձագանքվում ամեն 62. Արքնացում («ենթ մարտիրուսներ,պալծառ «երոռներ..) 63. նմանություն («մ մծնակության անապատների ը-..5) 64. «Ոչ, մենակ չեժ ես լեռներում...»

59.

61.

.

58.

60.

21.

:

|

օԴուրս եմ ղալիս ես, լուռ թափառում...»։' աոնում. հն ՓՈ: «Փողոցներն աճա դադար :2 ՈՑ: 22. «Դարձել նք ճեռու երկրներից.» 3-8 53. «Որքա՛ն փոխված եջ... Պճնրված ճոխ... , 24. «նիկին եկար, անուշ դարուն...» 25. է Հուր ոսկի «Արեգակը մաղոմ...Ֆ ՔՈՑ 26. «Պայծառ են աստղերը»... ես...» ՎՈՈ 22. «ի՞նչ ունեմ «իմ 28. է՝ եկեք բոլոր...» բաց դուռը ' 29. «երանի՛ նրան, ով ճայրենական...» օրերի անխինդխոՅ0. Հուշեր Լազարյանը ճեմարանի («նրբ

20.

|

'

,

շշ

«Վա՛ց,լա՛ց, իմ մոտա, մարդիկ Հոլացին...» 52.Աքսորավայրում («ուռ է գիշերը: Սառույց է ձյուն...»)

,

ս

ու

.

:

՛

58.

,538

,

58.

56.

.

ՎՍ

ԲԱՐՈՆ

դու

54.

չ

2.

'

'

«ՅԱ

«ՈՏՈՎ «Լռել նն արդեն երգերը Հզոր. 17. «կանչում են ինձ պիչերն ի բուն, աղաղակումիմ ճոգում..» 18. «Ա՛խ, դեռ Ճնչում է քնքուշմուղիկը...» ' 19. շնստել այստեղ, անվերջ նստել ու նայել...»

16.

,

..

.

.

.

.

ձայներ...»

.

-

լուսավաթ...»

էս

44,

.

չ

.

նձ

են

.

43,«Պետջէ Համառ դեռ

առաջին ճրատարաանուրջների» «Մքնչաղի կությունից 1. «Արծաք-կարկաչուն աղբյուրն է խոսում Ճավիոննարար» 2. Սոնետ («Կյանքինմիշտ օտար, մաճից վախեցող...). 3. «ես սիրում եմ քո մեղավոր աչքերը խոր...» առած Ճն 4. առած, կըգա թն «ավջից երգ («Կուրծքը -- ե՞րբ .

լեյլան

-

-

:

42, «Հրեշտակմաքուր, լուսաքն...2 . ' . աչ կինն Փ.... «Այս գիշեր կրկին մայբըս մեռած...» ' 45. «Ինչո՞ւ Է այսպնս սիրտբա մղկտուսք...2յ : 46. «ի՞նչ կարող եվ անել ես, արդլոք ի՞նչ...» ' ' չ 42. Սոնետ («Մաճը ճողուս երբեք սարսափ չլի բեթում...ո) ւ 48. նոկտյուրն («Խաղաղննջեցին երկինք ու եթկիթ-..5) ի ' ' 49. Սծր («երկնային գաճիդ շուրջն են բոլորել..»յ).. լ Էվ. 50. «Մութն ընկավ... մուն ընկավ... Հնչյուննեքը մեռան.» լ 51. «Արնելքի ալ քող նետեց ուսերին...» "ՑՈՎ: Վ 52. նմանություն («իժ վիրավոր, իժ վրդովված սիքբոբ նոբից ժի՛

-

ի

«կանչում

4. ՛

.

եի Ա անքում եեք չկա փարուաի

40,

.,

..

«իմ

երկինքը Հիմա բացված է...» 38. «Արթուն է վիշտը տոկուն... 39. «Դու Լեյլան էս, դու հրա՞՛զ--դու

,

'

1-6.

«ծրկրպագի՛ր,ծրկրաչագի՛ք ճողին.ռ»..

36.

յ ՛

տանում...» .

.

.

։

-

վ

35շ

91. «Հիմա երկրում իմ

բարձրիկ...» 85. «կրգա կրկին մայիս մի նոր...

:

:

Ր"

արդո,

գու

,

«նոքա...»)

.

.

,

.

.

շեվ 4իշեցի նս 2որդ անձրեի տակ... 82. «երգն այս անզոր ու անզարդ... 88. «Հողնեցի գրքերից անճամար:..» 89. «Այս ճին ու նոր 86.

ի

։

՛

՛

.

.

ո Մ

92.

Գարե Լ Մ

93--04. .

ցավիդ

որփնջա

«քր»

95.

ո"լալատում 96. «Թումանյանի

ո

«Թումանյանի երգերում...

92.

աեր «Վալերի

98.

խիսո-

»)

ք

- («ադի բյյաովի Ն

`

100.

ա

«Քե՛զ

եմ

՝

6"

:

:

/ աղլուրը

(« ՄԱՆ

/

.

ը»

որբ...»

տ

հ

«նր

՛

ալլով:::

գոզովրարիաոթ

՛

.

ԵՐԻՏ

անգութ, Ճողսերում...

.

՛

2,

.

.

.

`

ս

.

..

..

-

«ֆարդեցե՛ք անդուլ,

165.

«Է

Հոունայնայս

,

.

.

.

.

.

։

'

.

ու

.

.

.

է

107.

ես

108.

։

.

:

.

.

.

.

ւ

.

։

'

'

՝

:

2.

111.

117.

.

.

118.

«Դ:կբգան օրեր ավելի «0՛, ինձ Փրկիրն իմ 120.ոք կեշոգնեմ, տարեք եմ էլ». տրտու ւէ...

«Գինով եմ, գինով

հա

.

«20

'

.

Ա

.

՛

:

.

,

.

՛

'

.

ճեռու» ՋՈՒ"

'

.

'

'

.

լ

՛

.

.

.

.

արել...» «Հովիվներն այնտեղ կրակ Հեռու սարերում... ազատ «Հովիվներն 2." սրտի գարուն Հնչիրը--քո

119. 121.

.

ու

«1

ԻՈՐՌՈՑՒՈ"

խոր...» անսփուխ «Մի Հին տրոմություն տրտմություն...» տրտունջ, քանի «Որքան դեռ

714.«եղի՛ր ինձՔույր... Թողոր ճոգիս..Ֆ Հեռու...Ֆ 115. «վինեի չոբան սարերում են 116.

եռ....

.

.

.

,

.

,

.

ս

.

26.

.

ե

.

,

Վ,

է.

ի

.

.

՛

..

.

,

.

.

.

.

.

.

.

ուներ ոճեծր ձեռնե ձմոննր

չեմ

ու

դու...» .

.

.

.

տրտում...2

բարակ

.

.

.

.

.

.

.

..

-

.

.

ա

.

.

.

ի

.

.

.

.

.

-

.

..

ԱՐԱՐԱՐԱՆ

՛

սո.

.

.

՛

ՆԻ

վ

.

.

.

դ

-

.

կարոտով մի ճաշտ...» » մի րմիր... 2ճիմակա, 61սլատեւմ...7

.

.

մոռանում

սննոո '

.

.

ՁԱՐ

եմ կարմիր մոմերով... «վուսավորել չմ նմ տաճա նամակդ ինձ «կարդո։

Ւ

.

:

«38

Վ.

ւ

«Սներով, Ր

ՉՏ.

.

՛

՛

օրից, երբ « չրալա այրեր ուո...3 «Ռրոլես մունկության օրերում լսած...» «Մեր ատոն արագ...»

.

-

-

,

.

..

-

.

.

.

.

.

.

.

.

-

ի

.

ճոգեքով...» .

«եռ դիտեմ մի աշխարՀ, մի աշխարճ «Հիշո՞ւմ ես արդյոբ այն պարզ երեկոն...» «Ո քրի, ճաշանչ օրերի...» օրե «րախ օրճբի, ճա:անչ ՛

.

.

.

՛

'

.

.

.

ՐԱՆ

Ավ

-

'

.

է

է

42468

|

ՏԱՐԲԵՐԱ 1ՆԵՐ

Դի

ՄԹՆՇԱՂԻ ԱՆՈՒՐՋՆԵՐ

.

ոչ

113.

.

9».

109.

112.

թուլրն

յ

ս

24.

|

ն

ավազ անես

20. «Վարդն րղերը

23.

.

Հոզուս

«նս

108.

«Դու

19.

«լ»

:

.

.

2.

«Մայրս այրը

)

.

.

տխուր մի սաճման.. ») լսում Էտ գես ճնչում է անվեր...ո7՛. մի՛ նայիր... («Ինձ մի՛ նայիր, օ՛, մի՛ նայիր ինձ այդպես...»)

18.

21.

աաա դարձր : երկար Շաճումյանին»» «Նակվան դարձը, («զացեւն անիբիվ...5) բերում «Մեր թշնամին ԱՈԻԾ ջատելչըմեռա...ԳԱ «ինչո՞ւ ճեռագիր.) Հանկարծ ոռ («Գար Հ-Սուսաննային»» "2 վարժ վարդետ...» խոսբերի 110. ղվարճաբեր, ծաղրածու «մ. էր արվեստնիմ` խնդում... Թոքն

104.

.

ինչ

.

.

73:ա «րման ա ր

՛

հովծրներում

11. «Ոսկի 12. «Հեռավորաստղերի ոսկեղեն կրակներ.»

ս.

ի

0՛,

ամեն

17. «Անչանդիստէ Ճոդիս

սիրեցի405 պատանի

'

«նս

16.

:

Դիալոգ («Ա՛ խ,

9.

.

`

ի

.

.

8.

15.

. "4. / անապատ խաակակեշ ի

՛

Համե

,

.

.

է ժպտումոսկե Աշուն(«Պուրուկն զարդերով...5) 5. Անուրջներում («Վերջալույսի խուսսւբուկ...3) 6. «Արե սուզվեց անդունդները...

'

ափաոժււի

րբ.:.7 րլունաթո՞ կարմի՛ երգում, իմ Հարյավ Հոգին ավետ, ճոր 101.«Հարամ 102. ե լն ի: ի 1 լ 103. լե

'

ԵՐՈՒՄ

99. «Հ. Ազնտից դուն,.

՛

,

.

է նա...»

աղբյու

ու

լ 401

'

տարավ...7«

4.

10.

ոն

՝

է

տում» ազա Լր

«Արածներիդ«աժար երբեք չես ասելու ախ է...» «Այստեղ միշտ քեֆ ու

արտերս

ու

9,

Մ

եկավ, «կարկուտը

2. «Սարեր ձորեր կանաչ են Հադել..9 . 8. մ ղոթք («Սիրո ես բարոզիչլ, այսօր նորից...Ֆ) եց..

՛.

3ցք

`

ՈՆ

ա

-

`

|

|

/

9.

Ն

որիՀ."Մանոն ի ռք»

91.

,

.

ՍԵՎԱԳՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

1.

խստասիրտ

,-օ դա «Այնպես պարզ ու «Ի՞նչ մնաց ինձ-- ոսկլա մի ցանց, ուրիշ ոչինչ::: «Ջեմ Հավատում ճիչերին ձեր

ԱԶ

)

`

'

.

"Ո

|

'

ւ աքոօրը»"": :

:

.

: »

:

83. նամակ մոռացել 4. «Ա 84. երեկոն.. այս չէ՞, «Ափսոս (է: ր մի լինիր 0», 85. Յորդորական տրիօլետ...

ե "«չկոն

.

.

.

.

'

"ւ

'

'

'

.

42:

.

Հ.

երգ («երբ կըճչոգննս, կրդավազես զու կյանքից..») (ճհնձքաղեր, երբ կարմիր «հմ սիրտը ճավետ կարոտն է տանջում...

13. Տէճոք6Տ

36. 41.

.

Բ.

Բ.-ին

.

թ)

՛

.

,

.

.

ս

42. Չարտասանված խոսքեր(«Զարտասանված տխուրխոսքեր...) 58. Աշնան սոնետներից («Արդյոք նորից երազնե՞րնեն քափառում...») 62. Սոնետ («ինձ կանչեցին քո մաղերը ալեծածան...») .

.

մարում. ՎԱՐջալուն («Անուշանուրջով Հարա.) ս"լաճուճիր է

.

,

ՎԵՐԱԴԱՐՁ

1, «նս

) այլն աճեղ կըսպասեւմ

լոտ

ամին...»

:

վ

.

'

ի

) '

ՈՍԿԵ ՇՂԹԱ

27.

Սոնետ

(«Տեսնո՞ւմ նա, Մարգո, ինչպես արագ.)

անունըդ երբեք...» 40. «Սիրտըս չաճելէ նորից:..Ֆ 48, «Այսօր գալու է Մարգոն իմ...» 49. «Որպես աղամ Բովարին...» 45.

«Ձենմ

տա

.

89.

«Մի Հին երգ--ծանոք

իմ 53. «Որջան աղոտի արեղակն ձ8. (1). «Մշուշներն այս ծանը

'

'

.

.

.

.

'

'

.

.

.

.

'

`

.

.

.

ս,

'

.

ւ

.

..

.

.

.

,

.

.

է

.

.

ս,

.

.

ս

։ '

.

սառն...»

'

.

.

թանձր բոլորած...» : Թանձր բոլորած... ծանր (2). «Մշուշներն ' 71. «Սի՛րտ իմ, քո երգը աղոթք է միշտ...» ի են

Փ8

սչ

ս,

.

'

տրտում...»

ու

ՓՖ2Տ,

'

,

ու

ու

--

«Այնպես բարակ

Ձեր մատները, Տիկին...»

են

'

ը

՛

վ

ՎԱՀԱՆ ՏԵՐՅԱՆ

,

Բանաստեղծություններ

ԿԱՏՎԻ ԴՐԱԽՑ

4,

:

լ

1իակատաբ ժողովածու

|

1. 23.

լեոներում արծաթ կարկաչուն... ճոխ...Ֆ «Հիմա դու մեծ նս, շքեզ տարեք,» (1). «նրբ նս մեոնեմ՝ (2). «նրբ կըչոդնեմ-- տարեք ինձ ճնոու

«Հեռու

ու

.

.

.

.

,

.

.

.

.

.

Ծանոթագբություններ

թագբութ)

'

մեր

Գանձան...»

չ

ԵՎ ՑԱՆԿԵՐ

,

'

'

ցանկ այբբենական հանաստեղծություննեբի

ՇՂ/0180քօուտ

)

Հ

2.25

ԾԱՆՈԹԱԳՐՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

8ՃՃՂԱ ԴԲՔԵՋԻ

|

ԱՅԼ ԲԱՆԱՍՏԵՂՄՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐ

| |

|

(1

օ6քշուծ Ռօ.ուօծ ճքոտոօտօխ

83նուծ)

աոՅՐՑՂԵՇՐ80 «ՇՕրօրճտճ

Ւք01»

Էքճոճո, 1985

|

կ

ՔԱՏԱՐԱՐ

ա

.

.

.

.

,

|

։

:

Հրատ.խմբագիր`Ռ. Մ. Մուրադյան Հ. Կ. Մե Մնացականյա Նկարիչ՝ արիչ՝ կանյան Գեղ. իմբադիր՝ Գ. Խ. Գյուլամիրյան Տեխ. խսմբագիր՝Ս. Մ. Սիմոնյան Հ.

Կ.

վ. Դ. Ազատյան Վերստուդող օրբագրիչ՝

ցք 4844 Հանձնված է շարվածքի 16.10.84 թ.. Ստորագրվածէ 11.03.85 Թուղք՝ տպադր. մ 9. Ֆոռրմատ՝ 1081/գշ:

բարձր,2688 Տպագդրություն՝ սայ՝ «Գրքի սովորական»:

ժաժ.,

քանակ՝50000:

պայմ. ներկ. թերք.,

Պատվեր՝2699:

Գինը՝ 1

ո.

ժամ.

պայմ. տպ. ՎՏ ներդ. Տպա-

կոո

երնան--9, Տերյան 91: Հրատարակչություն, Եքոտճւ-ց, դ. 1օքճեճ, 91.

«Սովետականդրող» ԹՈ016ՂԵ0180

Հրատ.

18/65

տպագրության ԷՒՏառատե-

«ՇՕՏԵՂՅԱՅԱ Լքօտ»,

պոլիգրաֆիային գրքի առնտրի գործերի պեՀրատարակչությունների, երնան--9, անվան պոլիզրաֆկոմբինատ, Հակոր Մեղապարտի տականկոմիտեի

ՀՍՍՀ

Տերյան

91:

Ճաօոճ

ԱՇոտոքոՓոօեծ181մմ.

ԼՏՀԵՇԼՑ,

ք,1լ2, 91.

ՈՆրճոճք18 ՐՕՇԽՕՎԵՆ ՂՁԱՕ ՂՇՈՅԵՒ 1312Ճքո. ՇՇԲ, Քքծշթշո-9,77, 16:

ԱՕղոարքճֆմատատճհօն 10ք108ղմ ճմ