Աղայան, Է. Բ.

Աղայան, Է. Բ.

menu_book View materials

Books by this author (1)

Online

Literature

Դրվագներ արևելյան գրականության պատմությունից

Աշխատությունը նվիրված է արևելյան գրականության պատմական զարգացման, գեղարվեստական ավանդույթների, գաղափարական ուղղությունների և մշակութային առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Այն ընթերցողին ներկայացնում է Արևելքի ժողովուրդների գրական ժառանգության բազմազանությունը՝ ընդգծելով գրականության ձևավորման և զարգացման պատմական պայմանները, հասարակական կյանքի, կրոնական պատկերացումների, փիլիսոփայական հայացքների ու ազգային մշակույթների ազդեցությունը գեղարվեստական մտածողության վրա։ Գրքում արևելյան գրականությունը դիտարկվում է որպես մարդկության համաշխարհային մշակութային ժառանգության կարևորագույն բաղադրիչ, որի մեջ արտացոլվել են տարբեր ժողովուրդների պատմական փորձը, աշխարհընկալումը, բարոյական արժեքները, հասարակական հարաբերությունները և գեղագիտական իդեալները։ Աշխատության ուսումնասիրության շրջանակը հնարավորություն է տալիս անդրադառնալու արևելյան գրական ավանդույթների ձևավորման ակունքներին, դրանց պատմական շարունակականությանը, գրական ժանրերի ու ստեղծագործական ձևերի զարգացմանը, ինչպես նաև տարբեր մշակութային միջավայրերի փոխազդեցություններին։ Առանձնահատուկ կարևորություն ունի գրականության և պատմության փոխկապակցվածության բացահայտումը, քանի որ արևելյան գեղարվեստական ստեղծագործությունները ոչ միայն արտահայտում են իրենց ժամանակաշրջանի հասարակական ու մտավոր կյանքը, այլև պահպանել են ժողովուրդների պատմական հիշողությունը, աշխարհայացքային պատկերացումները և մշակութային ինքնության կարևոր դրսևորումները։ Արևելքի գրական ժառանգության ուսումնասիրությունը կարևոր է նաև տարբեր քաղաքակրթությունների միջև ձևավորված մշակութային կապերի, գրական ազդեցությունների և գաղափարների փոխանակման տեսանկյունից։ Այս համատեքստում գրականությունը ներկայանում է որպես պատմական գործընթացների ճանաչման, հասարակական մտածողության զարգացման և ժողովուրդների հոգևոր կյանքի ուսումնասիրության արժեքավոր աղբյուր։ Աշխատության գիտաճանաչողական նշանակությունը պայմանավորված է արևելյան գրականության պատմական և գեղարվեստական առանձնահատկությունների համակարգված ուսումնասիրության կարևորությամբ, ինչպես նաև արևելագիտական հետազոտությունների շրջանակում գրականագիտական մոտեցումների կիրառմամբ։ Այն նպաստում է Արևելքի մշակութային ժառանգության առավել ամբողջական ընկալմանը՝ ընթերցողին ուղղորդելով գրական երևույթները դիտարկել ոչ թե մեկուսացված ստեղծագործությունների կամ հեղինակների մակարդակում, այլ դրանց ձևավորման պատմական, հասարակական և մշակութային միջավայրի համատեքստում։ Գիրքը արժեքավոր է արևելյան գրականության պատմությամբ, համաշխարհային գրականության զարգացման օրինաչափություններով և ժողովուրդների մշակութային փոխառնչություններով հետաքրքրվող ընթերցողների, ուսանողների, դասախոսների և հետազոտողների համար։ Այն կարող է ծառայել որպես ուսումնական և գիտաճանաչողական նյութ՝ նպաստելով գրական պատմության, արևելագիտության և մշակութաբանության փոխկապակցված ոլորտների ուսումնասիրմանը, ինչպես նաև Արևելքի ժողովուրդների հարուստ գրական ժառանգության նկատմամբ գիտական հետաքրքրության խորացմանը։

Updated: 2026-11-18
Դրվագներ արևելյան գրականության պատմությունից

Free

Մուրացան (Գրիգոր Տեր-Հովհաննիսյան) Մուրացան (Գրիգոր Տեր-Հովհաննիսյան) 1854 թ․ – 1908 թ․ Մուրացանը հայ պատմական արձակի կարևոր ներկայացուցիչներից է։ Նրա ամենահայտնի ստեղծագործությունը «Գևորգ Մարզպետունի» վեպն է։ Վեպում ներկայացվում են Հայաստանի պատմության կարևոր էջերը։ Մուրացանը մեծ հետաքրքրություն ուներ ազգային անցյալի նկատմամբ։ Նրա ստեղծագործությունները ներշնչված են հայրենասիրական գաղափարներով։ Նա ձգտել է ընթերցողին ծանոթացնել հայկական պատմությանը։ Նրա կերպարները հաճախ մարմնավորում են քաջություն և նվիրվածություն։ Մուրացանի լեզուն հարուստ է և արտահայտիչ։ Նրա գրքերը մինչ օրս մեծ հետաքրքրությամբ ընթերցվում են։ Նա կարևոր տեղ է զբաղեցնում հայ պատմավեպի զարգացման մեջ։ menu_book18 Read more Միսաք Մեծարենց Միսաք Մեծարենց 1886 թ․ – 1908 թ․ Միսաք Մեծարենցը արևմտահայ քնարական պոեզիայի ամենապայծառ ներկայացուցիչներից է։ Չնայած կարճ կյանքին, նա ստեղծել է բարձրարժեք գրական ժառանգություն։Միսաք Մեծարենցը արևմտահայ քնարերգության ամենապայծառ անուններից է։ Նրա ստեղծագործություններում կենտրոնական տեղ ունեն բնությունը, սերը և կյանքի գեղեցկությունը։ Չնայած կարճ կյանքին՝ նա հասցրել է ստեղծել բարձրարժեք պոեզիա։ Նրա լեզուն երաժշտական է և նուրբ։ Մեծարենցը մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ռոմանտիկ պոեզիայի վրա։ Նրա բանաստեղծությունները լի են լույսով և զգացմունքայնությամբ։ Նա համարվում է արևմտահայ պոեզիայի ամենաքնարական ձայներից մեկը։ Նրա գործերը մինչ օրս սիրով ընթերցվում են։ Նրա ժառանգությունը փոքր ծավալով, բայց մեծ արժեք ունի։ Նա հայ գրականության բացառիկ տաղանդներից է։ menu_book2 Read more Վահան Տերյան Վահան Տերյան 1885 թ․ – 1920 թ․ Վահան Տերյանը հայ քնարական պոեզիայի ամենասիրելի հեղինակներից է։ Նրա ստեղծագործություններում արտահայտված են սերը, մենությունը, կարոտը և կյանքի անցողիկությունը։ Տերյանի բանաստեղծությունները հայտնի են իրենց երաժշտականությամբ և նուրբ տրամադրությամբ։ Նա մեծ ազդեցություն է կրել եվրոպական խորհրդապաշտությունից։ Նրա պոեզիան նոր շունչ է բերել հայկական գրականությանը։ Տերյանի լեզուն մեղմ է, գեղեցիկ և հուզական։ Նրա բազմաթիվ բանաստեղծություններ դարձել են երգեր։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հետագա սերունդների բանաստեղծների վրա։ Տերյանի ստեղծագործությունները շարունակում են մնալ ամենաընթերցվողներից։ Նա համարվում է հայ քնարերգության մեծագույն վարպետներից մեկը։ menu_book4 Read more Հովհաննես Շիրազ Հովհաննես Շիրազ 1915 թ․ – 1984 թ․ Հովհաննես Շիրազը հայ ժողովրդի ամենասիրված բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործությունները խորապես կապված են հայրենիքի, մոր կերպարի և ազգային ցավի հետ։ Շիրազի լեզուն պարզ է, ժողովրդական և շատ հուզական։ Նրա հայտնի գործերից են «Հայոց դանթեականը», «Մայրս» և բազմաթիվ հայրենասիրական բանաստեղծություններ։ Նա հաճախ արտահայտել է ժողովրդի ցավն ու ուրախությունը։ Շիրազը մեծ ազդեցություն է ունեցել սերունդների վրա իր անմիջական ոճով։ Նրա պոեզիան հաճախ արտասանվում է դպրոցներում և միջոցառումների ժամանակ։ Նա համարվում է 20-րդ դարի ամենաժողովրդական բանաստեղծներից մեկը։ Նրա ստեղծագործությունները դարձել են ազգային հիշողության մաս։ Շիրազը մինչ օրս սիրելի է ընթերցողների լայն շրջանակի համար։ menu_book5 Read more Ալեքսանդր Շիրվանզադե Ալեքսանդր Շիրվանզադե 1858 թ․ – 1935 թ․ Ալեքսանդր Շիրվանզադեն հայ ռեալիստական արձակի մեծագույն ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում արտացոլված են հասարակության տարբեր խավերի կյանքը և սոցիալական խնդիրները։ Նա գրել է վեպեր, պատմվածքներ և դրամատիկական գործեր։ Շիրվանզադեն մեծ ուշադրություն է դարձրել մարդկային հարաբերություններին։ Նրա հերոսները հոգեբանորեն խորն են մշակված։ Նա համարձակորեն քննադատել է հասարակական անարդարությունները։ Նրա ստեղծագործությունները մեծ ճանաչում են ստացել նաև թատերական բեմերում։ Շիրվանզադեն համարվում է հայ արձակի դասականներից մեկը։ Նրա ազդեցությունը զգալի է հետագա գրողների ստեղծագործություններում։ Նա շարունակում է մնալ հայ գրականության կարևորագույն անուններից մեկը։ menu_book17 Read more Մովսես Խորենացի Մովսես Խորենացի 410 թ․ – 490 թ․ Մովսես Խորենացին հայ պատմագրության հիմնադիրն է և հայտնի է որպես «Հայ պատմության հայր»։ Նրա «Հայոց պատմություն» աշխատությունը համարվում է հայկական պատմության կարևորագույն սկզբնաղբյուրներից մեկը։ Այն նկարագրում է հայ ժողովրդի ծագումը, թագավորությունները, մշակույթը և պատմական զարգացումը։Մովսես Խորենացին համարվում է հայ պատմագրության հիմնադիրը և հաճախ կոչվում է «Հայ պատմության հայր»։ Նրա գլխավոր աշխատությունը՝ «Հայոց պատմությունը», հայկական պատմության կարևորագույն սկզբնաղբյուրներից է։ Այս գրքում նա ներկայացրել է հայ ժողովրդի ծագումը, թագավորությունների պատմությունը և ազգային ավանդույթները։ Խորենացին օգտագործել է ինչպես գրավոր, այնպես էլ բանավոր աղբյուրներ։ Նրա աշխատությունը մեծ նշանակություն ունի ոչ միայն պատմաբանների, այլև գրականագետների համար։ Գրքի լեզուն հարուստ է և պատկերավոր։ Նա կարևոր դեր է ունեցել հայկական ազգային ինքնագիտակցության ձևավորման մեջ։ Խորենացու ազդեցությունը զգացվում է հետագա դարերի գրականության և պատմագրության վրա։ Նրա անունը դարձել է հայկական գիտական մտքի խորհրդանիշ։ Այսօր նա շարունակում է մնալ հայ մշակույթի ամենահարգված դեմքերից մեկը։ menu_book8 Read more