Ահմադ, Ալի-զադե Ալի

Ահմադ, Ալի-զադե Ալի

menu_book View materials

Books by this author (1)

Online

Other Subjects

Հասարակական-քաղաքական զարգացումներն Իրանում 19-րդ դարի առաջին կեսին և Հաջի Միրզա Աղասի Երևանցու պատմական դերը

Պատմագիտական և արևելագիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է XIX դարի առաջին կեսին Իրանում տեղի ունեցած հասարակական-քաղաքական զարգացումների ուսումնասիրությանը և այդ գործընթացներում Հաջի Միրզա Աղասի Երևանցու պատմական դերակատարության գնահատմանը։ Քննության են առնվում Ղաջարական Իրանի քաղաքական համակարգի առանձնահատկությունները, պետական կառավարման կառուցվածքը, հասարակական հարաբերությունները և ներքին ու արտաքին քաղաքականության հիմնական ուղղությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Ֆաթհ Ալի շահի և Մոհամմադ շահի կառավարման ժամանակաշրջանների պատմական իրադարձություններին, արքունական իշխանության կազմակերպմանը, պետական բարեփոխումների փորձերին և տարածաշրջանային քաղաքական հարաբերություններին։ Վերլուծվում են Հաջի Միրզա Աղասի Երևանցու կենսագրության հիմնական հանգամանքները, նրա քաղաքական գործունեությունը, Մոհամմադ շահի արքունիքում ունեցած ազդեցությունը և Իրանի պետական կառավարման համակարգում զբաղեցրած դիրքը։ Քննարկվում են նրա գործունեության հետ կապված վարչական, տնտեսական, ռազմական և արտաքին քաղաքական հիմնախնդիրները, ինչպես նաև ժամանակակիցների ու հետագա պատմագիրների կողմից նրա քաղաքական որոշումներին տրված տարբեր գնահատականները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են Իրանի հարաբերությունները հարևան պետությունների հետ, ռուս-իրանական և անգլո-իրանական քաղաքական փոխազդեցությունները, ինչպես նաև Հարավային Կովկասում տեղի ունեցած փոփոխությունների ազդեցությունը տարածաշրջանի հասարակական-քաղաքական կյանքի վրա։ Անդրադարձ է կատարվում պարսկական, հայկական և այլ պատմական աղբյուրների համեմատական ուսումնասիրության նշանակությանը՝ Հաջի Միրզա Աղասու գործունեության և Ղաջարական Իրանի պատմության առավել ամբողջական լուսաբանման համար։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել Իրանի նոր շրջանի պատմության, արևելագիտության, հայ-իրանական հարաբերությունների, դիվանագիտության պատմության և XIX դարի Մերձավոր Արևելքի քաղաքական զարգացումների ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Updated: 2026-10-08
Հասարակական-քաղաքական զարգացումներն Իրանում 19-րդ դարի առաջին կեսին և Հաջի Միրզա Աղասի Երևանցու պատմական դերը

Free

Պարույր Սևակ Պարույր Սևակ 1924 թ․ – 1971 թ․ Պարույր Սևակը հայ գրականության ամենախոր և վերլուծական մտածող բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունեն մարդու ներաշխարհը, հասարակությունը և պատմական հիշողությունը։ Սևակը հայտնի է իր «Անլռելի զանգակատուն» պոեմով, որը նվիրված է Կոմիտասին։ Նրա լեզուն համարձակ է, նորարարական և մտավոր։ Սևակը հաճախ քննադատել է հասարակական խնդիրները և կեղծ արժեքները։ Նրա պոեզիան համադրում է զգացմունքներն ու ինտելեկտը։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ ժամանակակից պոեզիայի վրա։ Նրա ստեղծագործությունները լայնորեն ուսումնասիրվում են։ Սևակը համարվում է 20-րդ դարի ամենաազդեցիկ բանաստեղծներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ոգեշնչել նոր սերունդներին։ menu_book14 Read more Նար-Դոս (Միքայել Հովհաննիսյան) Նար-Դոս (Միքայել Հովհաննիսյան) 1867 թ․ – 1933 թ․ Նար-Դոսը հայ հոգեբանական արձակի հիմնադիրներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ ունի մարդու ներաշխարհի վերլուծությունը և հոգեբանական հակասությունները։ Նա նկարագրել է քաղաքային կյանքը և հասարակության տարբեր խավերը։ Նրա վեպերն ու պատմվածքները աչքի են ընկնում իրատեսականությամբ։ Նար-Դոսի լեզուն պարզ է, բայց խորքային և դիտողական։ Նրա հերոսները հաճախ կանգնած են բարոյական ընտրությունների առաջ։ Նա մեծ ազդեցություն է ունեցել հայ արձակի զարգացման վրա։ Նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս դասական են համարվում։ Նար-Դոսը համարվում է հայ հոգեբանական արձակի հիմնադիրներից մեկը։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է ուսումնասիրվել։ menu_book13 Read more Վահան Թեքեյան Վահան Թեքեյան 1878 թ․ – 1945 թ․ Վահան Թեքեյանը սփյուռքահայ գրականության ամենահայտնի բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործությունները հայտնի են իրենց խորը քնարականությամբ և հայրենասիրությամբ։ Թեքեյանը գրել է սիրո, հայրենիքի և մարդկային կյանքի մասին։ Նա նաև ակտիվ լրագրող և հասարակական գործիչ էր։ Նրա պոեզիան մեծ ճանաչում է ստացել հայկական սփյուռքում։ Թեքեյանի լեզուն նուրբ է և արտահայտիչ։ Նա կարևոր դեր է ունեցել արևմտահայ մշակույթի պահպանման գործում։ Նրա գործերը թարգմանվել են տարբեր լեզուներով։ Շատ գրականագետներ նրան անվանում են «Սփյուռքի բանաստեղծ իշխան»։ Նրա անունը շարունակում է մնալ հայ պոեզիայի կարևոր էջերից մեկը։ menu_book2 Read more Ալեքսանդր Շիրվանզադե Ալեքսանդր Շիրվանզադե 1858 թ․ – 1935 թ․ Ալեքսանդր Շիրվանզադեն հայ ռեալիստական արձակի մեծագույն ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում արտացոլված են հասարակության տարբեր խավերի կյանքը և սոցիալական խնդիրները։ Նա գրել է վեպեր, պատմվածքներ և դրամատիկական գործեր։ Շիրվանզադեն մեծ ուշադրություն է դարձրել մարդկային հարաբերություններին։ Նրա հերոսները հոգեբանորեն խորն են մշակված։ Նա համարձակորեն քննադատել է հասարակական անարդարությունները։ Նրա ստեղծագործությունները մեծ ճանաչում են ստացել նաև թատերական բեմերում։ Շիրվանզադեն համարվում է հայ արձակի դասականներից մեկը։ Նրա ազդեցությունը զգալի է հետագա գրողների ստեղծագործություններում։ Նա շարունակում է մնալ հայ գրականության կարևորագույն անուններից մեկը։ menu_book19 Read more Ղազարոս Աղայան Ղազարոս Աղայան 1840 թ․ – 1911 թ․ Ղազարոս Աղայանը մանկական գրականության հիմնադիրներից է։ Նա գրել է բազմաթիվ հեքիաթներ, պատմվածքներ և կրթական նյութեր երեխաների համար։ Նրա ստեղծագործություններն ունեն դաստիարակչական և բարոյական նշանակություն։ Աղայանը նաև ակտիվ մանկավարժ էր։ Նա մեծ դեր է ունեցել ազգային կրթության զարգացման գործում։ Նրա հերոսները սովորեցնում են ազնվություն, աշխատասիրություն և բարություն։ Աղայանի լեզուն պարզ և հասկանալի է երեխաների համար։ Նրա հեքիաթները մինչ օրս ընդգրկված են դպրոցական ծրագրերում։ Մի քանի սերունդ մեծացել է նրա գրքերով։ Նա համարվում է հայ մանկական գրականության դասականներից մեկը։ menu_book2 Read more Րաֆֆի (Հակոբ Մելիք-Հակոբյան) Րաֆֆի (Հակոբ Մելիք-Հակոբյան) 1835 թ․ – 1888 թ․ Րաֆֆին հայ պատմավեպի ամենահայտնի ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում ազգային ազատագրության և հայրենասիրության թեմաները։ «Սամվել», «Խենթը» և «Դավիթ Բեկ» վեպերը համարվում են հայ գրականության դասականներ։ Նա ստեղծել է ուժեղ և հիշվող հերոսներ։ Րաֆֆու կերպարները պայքարում են հանուն ազատության և արդարության։ Նրա գրքերը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ երիտասարդության վրա։ Նա կարողացել է պատմությունը ներկայացնել հետաքրքիր և կենդանի ձևով։ Նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս լայնորեն ընթերցվում են։ Րաֆֆին համարվում է ազգային մտածողության ձևավորման կարևոր գործիչ։ Նրա անունը մշտապես կապված է հայրենասիրական գրականության հետ։ menu_book15 Read more