Акопян, Алексан Акопович

Акопян, Алексан Акопович

menu_book View materials

Books by this author (1)

Online

History

Ալբանիա և ալբանացիներ հասկացությունները հունա-լատինական և հին հայկական աղբյուրներում (իմաստաբանական վերլուծություն)

Աշխատությունը նվիրված է «Ալբանիա» և «ալբանացիներ» հասկացությունների ուսումնասիրությանը հունա-լատինական և հին հայկական գրավոր աղբյուրների համատեքստում՝ հատուկ ուշադրություն դարձնելով դրանց ծագումնաբանությանը, իմաստային բովանդակությանը, կիրառության առանձնահատկություններին և պատմական նշանակությանը։ Հետազոտության առանցքում Կովկասյան Ալբանիայի պատմական անվանման և այդ տարածքի բնակչությանը բնորոշող եզրույթների քննությունն է, որի միջոցով բացահայտվում են տարբեր լեզվական ու մշակութային ավանդույթներում ձևավորված պատկերացումները տարածաշրջանի, նրա բնակչության և պատմական ինքնության վերաբերյալ։ Հունա-լատինական և հին հայկական աղբյուրների համադրական ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս դիտարկել, թե ինչպես են հիշյալ անվանումները գործածվել տարբեր ժամանակաշրջաններում, ինչ իմաստային երանգներ են ստացել և ինչպիսի փոփոխություններ են կրել պատմական, քաղաքական ու աշխարհագրական իրողությունների ազդեցությամբ։ Առանձնահատուկ կարևորություն ունի անվանումների իմաստաբանական քննությունը, քանի որ նույն կամ նման ձևով հանդիպող տեղանուններն ու էթնոնիմները կարող են տարբեր հեղինակների երկերում ունենալ ոչ ամբողջովին նույնական նշանակություն և արտահայտել տարբեր պատմական ընկալումներ։ Հետազոտության շրջանակում կարևոր տեղ է զբաղեցնում անտիկ հեղինակների տեղեկությունների և հայ պատմագրական ավանդույթի համեմատությունը, ինչը թույլ է տալիս բացահայտել տարբեր աղբյուրներում պահպանված տեղեկությունների ընդհանրություններն ու առանձնահատկությունները, ինչպես նաև գնահատել հին հայկական գրավոր ժառանգության դերը Կովկասյան Ալբանիայի պատմության ուսումնասիրման գործում։ Աշխատանքի աղբյուրագիտական և լեզվաբանական մոտեցումը կարևոր նշանակություն ունի պատմական անվանումների մեկնաբանման, էթնիկական և աշխարհագրական եզրույթների տարբերակման ու տարածաշրջանի պատմական անվանացանկի ճշգրտման տեսանկյունից։ Այն նպաստում է նաև Հայաստանի և հարակից տարածքների պատմական փոխհարաբերությունների, հին ժողովուրդների մասին պատկերացումների և տարածաշրջանի մշակութային ժառանգության ավելի խորքային ըմբռնմանը։ Հետազոտությունը արժեքավոր է հատկապես Կովկասի հին և վաղ միջնադարյան պատմությամբ, պատմական աշխարհագրությամբ, հայագիտությամբ, կովկասագիտությամբ, դասական բանասիրությամբ և պատմական լեզվաբանությամբ հետաքրքրվող մասնագետների, հետազոտողների ու ուսանողների համար՝ առաջարկելով միջլեզվական և համեմատական դիտանկյուն՝ պատմական աղբյուրներում պահպանված անվանումների ուսումնասիրության համար։

Updated: 2026-11-19
Ալբանիա և ալբանացիներ հասկացությունները հունա-լատինական և հին հայկական աղբյուրներում (իմաստաբանական վերլուծություն)

Free

Հովհաննես Շիրազ Հովհաննես Շիրազ 1915 թ․ – 1984 թ․ Հովհաննես Շիրազը հայ ժողովրդի ամենասիրված բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործությունները խորապես կապված են հայրենիքի, մոր կերպարի և ազգային ցավի հետ։ Շիրազի լեզուն պարզ է, ժողովրդական և շատ հուզական։ Նրա հայտնի գործերից են «Հայոց դանթեականը», «Մայրս» և բազմաթիվ հայրենասիրական բանաստեղծություններ։ Նա հաճախ արտահայտել է ժողովրդի ցավն ու ուրախությունը։ Շիրազը մեծ ազդեցություն է ունեցել սերունդների վրա իր անմիջական ոճով։ Նրա պոեզիան հաճախ արտասանվում է դպրոցներում և միջոցառումների ժամանակ։ Նա համարվում է 20-րդ դարի ամենաժողովրդական բանաստեղծներից մեկը։ Նրա ստեղծագործությունները դարձել են ազգային հիշողության մաս։ Շիրազը մինչ օրս սիրելի է ընթերցողների լայն շրջանակի համար։ menu_book5 Read more Գաբրիել Սունդուկյան Գաբրիել Սունդուկյան 1825 թ․ – 1912 թ․ Հայ մեծ դրամատուրգ, արձակագիր և հասարակական գործիչ էր, որը համարվում է հայկական ռեալիստական դրամատուրգիայի հիմնադիրը։ Նա ծնվել է 1825 թվականի հուլիսի 11-ին՝ Թիֆլիսում, և մահացել 1912 թվականի մարտի 29-ին։ Սունդուկյանի ստեղծագործություններում արտացոլված են XIX դարի հայ հասարակության կյանքը, կենցաղը, սովորույթներն ու սոցիալական խնդիրները։ Նրա ամենահայտնի պիեսներից են «Պեպո»-ն, «Խաթաբալա»-ն և «Էլի մեկ զոհ»-ը, որոնք մեծ ժողովրդականություն են վայելում մինչ օրս։ Սունդուկյանը կարևոր դեր է ունեցել հայկական թատրոնի զարգացման գործում, իսկ նրա ստեղծագործությունները դարձել են հայ դրամատուրգիայի դասական նմուշներ։ Նրա անունը կրում է Գաբրիել Սունդուկյանի անվան ազգային ակադեմիական թատրոնը, որը Հայաստանի ամենահեղինակավոր թատրոններից է։ menu_book2 Read more Մովսես Խորենացի Մովսես Խորենացի 410 թ․ – 490 թ․ Մովսես Խորենացին հայ պատմագրության հիմնադիրն է և հայտնի է որպես «Հայ պատմության հայր»։ Նրա «Հայոց պատմություն» աշխատությունը համարվում է հայկական պատմության կարևորագույն սկզբնաղբյուրներից մեկը։ Այն նկարագրում է հայ ժողովրդի ծագումը, թագավորությունները, մշակույթը և պատմական զարգացումը։Մովսես Խորենացին համարվում է հայ պատմագրության հիմնադիրը և հաճախ կոչվում է «Հայ պատմության հայր»։ Նրա գլխավոր աշխատությունը՝ «Հայոց պատմությունը», հայկական պատմության կարևորագույն սկզբնաղբյուրներից է։ Այս գրքում նա ներկայացրել է հայ ժողովրդի ծագումը, թագավորությունների պատմությունը և ազգային ավանդույթները։ Խորենացին օգտագործել է ինչպես գրավոր, այնպես էլ բանավոր աղբյուրներ։ Նրա աշխատությունը մեծ նշանակություն ունի ոչ միայն պատմաբանների, այլև գրականագետների համար։ Գրքի լեզուն հարուստ է և պատկերավոր։ Նա կարևոր դեր է ունեցել հայկական ազգային ինքնագիտակցության ձևավորման մեջ։ Խորենացու ազդեցությունը զգացվում է հետագա դարերի գրականության և պատմագրության վրա։ Նրա անունը դարձել է հայկական գիտական մտքի խորհրդանիշ։ Այսօր նա շարունակում է մնալ հայ մշակույթի ամենահարգված դեմքերից մեկը։ menu_book8 Read more Սիամանթո (Ատոմ Յարճանյան) Սիամանթո (Ատոմ Յարճանյան) 1878 թ․ – 1915 թ․ Սիամանթոն արևմտահայ գրականության ամենահզոր բանաստեղծներից է։ Նրա ստեղծագործությունները նվիրված են ազգային պայքարին, ազատությանը և մարդկային արժանապատվությանը։ Նա մեծ ցավով նկարագրել է հայ ժողովրդի ողբերգական ճակատագիրը։ Սիամանթոյի լեզուն ուժեղ է, կրակոտ և հուզական։ Նրա պոեզիան հաճախ արտահայտում է բողոք և արդարության պահանջ։ Հայոց ցեղասպանության տարիներին նա զոհվել է օսմանյան իշխանությունների կողմից։ Նրա գործերը դարձել են ազգային հիշողության կարևոր մաս։ Սիամանթոն մեծ ազդեցություն է ունեցել հետագա հայ բանաստեղծների վրա։ Նրա ստեղծագործությունները շարունակում են արդիական մնալ։ Նա համարվում է ազատատենչ պոեզիայի խորհրդանիշներից մեկը։ menu_book2 Read more Րաֆֆի (Հակոբ Մելիք-Հակոբյան) Րաֆֆի (Հակոբ Մելիք-Հակոբյան) 1835 թ․ – 1888 թ․ Րաֆֆին հայ պատմավեպի ամենահայտնի ներկայացուցիչներից է։ Նրա ստեղծագործություններում մեծ տեղ են զբաղեցնում ազգային ազատագրության և հայրենասիրության թեմաները։ «Սամվել», «Խենթը» և «Դավիթ Բեկ» վեպերը համարվում են հայ գրականության դասականներ։ Նա ստեղծել է ուժեղ և հիշվող հերոսներ։ Րաֆֆու կերպարները պայքարում են հանուն ազատության և արդարության։ Նրա գրքերը մեծ ազդեցություն են ունեցել հայ երիտասարդության վրա։ Նա կարողացել է պատմությունը ներկայացնել հետաքրքիր և կենդանի ձևով։ Նրա ստեղծագործությունները մինչ օրս լայնորեն ընթերցվում են։ Րաֆֆին համարվում է ազգային մտածողության ձևավորման կարևոր գործիչ։ Նրա անունը մշտապես կապված է հայրենասիրական գրականության հետ։ menu_book18 Read more Հովհաննես Թումանյան Հովհաննես Թումանյան 1869 թ․ – 1923 թ․ Հովհաննես Թումանյանը հայ ժողովրդի ամենասիրված գրողներից և բանաստեղծներից է։ Նա ծնվել է Լոռու Դսեղ գյուղում և իր ստեղծագործություններում հաճախ պատկերել է ժողովրդական կյանքն ու ավանդույթները։ Թումանյանը գրել է հեքիաթներ, պոեմներ, պատմվածքներ և բանաստեղծություններ։ Նրա ամենահայտնի գործերից են «Գիքոր», «Անուշ», «Քաջ Նազար» և «Թմկաբերդի առումը»։ Նրա լեզուն պարզ է, բնական և հասկանալի բոլոր սերունդների համար։ Թումանյանի ստեղծագործությունները լի են հումորով, իմաստությամբ և մարդասիրությամբ։ Նա նաև ակտիվ հասարակական գործիչ էր և զբաղվել է բարեգործությամբ։ Նրա գործերը թարգմանվել են բազմաթիվ լեզուներով։ Թումանյանը հաճախ անվանվում է «Ամենայն հայոց բանաստեղծ»։ Նրա ժառանգությունը շարունակում է մնալ հայկական մշակույթի հիմնասյուներից մեկը։ menu_book11 Read more