Books by this author (1)
History
Գանձակի, Շուշիի, Երևանի և Նախիջևանի խանությունները (1747–1818 թթ․). աղբյուրագիտական վերլուծություն
Աշխատությունը նվիրված է Հարավային Կովկասի պատմության կարևոր ժամանակաշրջանում՝ 1747–1818 թվականներին, Գանձակի, Շուշիի, Երևանի և Նախիջևանի խանությունների ձևավորման, գոյության և պատմական զարգացման ուսումնասիրությանը՝ աղբյուրագիտական վերլուծության տեսանկյունից։ Այս ժամանակահատվածն առանձնանում է տարածաշրջանի քաղաքական և վարչատարածքային կառուցվածքի փոփոխություններով, տեղական իշխանությունների ձևավորմամբ, խանությունների միջև հարաբերությունների զարգացմամբ և արտաքին քաղաքական ուժերի ազդեցության ընդլայնմամբ։ Ուսումնասիրության առանցքում չորս խանություններն են, որոնք նշանակալի դեր են ունեցել Արևելյան Հայաստանի և հարակից տարածքների քաղաքական պատմության մեջ։ Աշխատանքի աղբյուրագիտական ուղղվածությունը ենթադրում է պատմական տեղեկությունների, գրավոր վկայությունների և փաստական նյութերի ուսումնասիրություն՝ դրանց ծագման, բովանդակության, հավաստիության, տեղեկատվական հնարավորությունների և պատմական իրադարձությունների լուսաբանման առանձնահատկությունների տեսանկյունից։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի խանությունների պատմության վերաբերյալ աղբյուրների համադրումը, քանի որ դրանց միջոցով հնարավոր է ուսումնասիրել տեղական իշխանական համակարգերի կառուցվածքը, կառավարման առանձնահատկությունները, քաղաքական փոխհարաբերությունները, տարածքային սահմանների փոփոխությունները և տարածաշրջանի պատմական զարգացումների ընդհանուր ընթացքը։ Աշխատանքում ներկայացվող ժամանակագրական շրջանակը հնարավորություն է տալիս դիտարկել խանությունների պատմությունը որպես փոխկապակցված գործընթաց՝ սկսած Նադիր շահի մահից հետո Իրանի քաղաքական համակարգի թուլացման և տեղական իշխանությունների ինքնուրույնացման պայմաններից մինչև XIX դարի սկզբին Հարավային Կովկասում տեղի ունեցած քաղաքական վերափոխումները։ Գանձակի, Շուշիի, Երևանի և Նախիջևանի խանությունների ուսումնասիրությունը կարևոր է նաև տարածաշրջանի էթնաժողովրդագրական, վարչական և հասարակական պատմության տեսանկյունից, քանի որ դրանց պատմական զարգացումները կապված էին տարբեր ժողովուրդների, համայնքների և իշխանական կենտրոնների փոխհարաբերությունների հետ։ Աղբյուրագիտական մոտեցումը հնարավորություն է տալիս տարբերակել պատմական փաստերը դրանց մեկնաբանություններից, բացահայտել առանձին վկայությունների տեղեկատվական արժեքը և ձևավորել ավելի ամբողջական պատկերացում ուսումնասիրվող ժամանակաշրջանի մասին։ Աշխատանքը կարևոր նշանակություն ունի XVIII դարի երկրորդ կեսի և XIX դարի սկզբի Հարավային Կովկասի քաղաքական պատմությամբ, հայկական պատմական տարածքների անցյալով, խանությունների վարչաքաղաքական համակարգերով և պատմական աղբյուրների քննությամբ հետաքրքրվողների համար։ Այն կարող է օգտակար լինել պատմաբաններին, արևելագետներին, աղբյուրագետներին, ուսանողներին և տարածաշրջանի պատմությամբ զբաղվող հետազոտողներին՝ որպես պատմական գործընթացների ուսումնասիրության և աղբյուրների քննադատական գնահատմանն ուղղված մասնագիտական նյութ։
Updated: 2026-11-19